Giáo án Hội giảng tỉnh môn Văn

Giáo án hội giảng môn Ngữ văn 8.THCS HOÀNG VĂN THỤ Thành phố:Nam Định Tiết 90 : VĂN BẢN : CHIẾU DỜI ĐÔ THIÊN ĐÔ CHIẾU Lí Công Uẩn A.. thanh bình để thuyết phục thần dântrăm họ dời đô ra

Giáo án hội giảng môn Ngữ văn 8.

THCS HOÀNG VĂN THỤ Thành phố:Nam Định Tiết 90 : VĂN BẢN : CHIẾU DỜI ĐÔ (THIÊN ĐÔ CHIẾU)

Lí Công Uẩn

A Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Thấy được khát vọng của nhân dân về một đất nước độc lập, thống nhất, hùng cường

và khí phách của dân tộc Đại Việt đang trên đà lớn mạnh

- Nắm được đặc điểm cơ bản của thể “chiếu”, thấy được sức thuyết phục của

“Chiếu dời đô” là do sự kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và tình cảm

-Nhận ra ,thấy đượcđặc điểm của một kiểu văn nghị luận trung đại trong một tác phẩm cụ thể

- Biết vận dụng để viết văn nghị luận

B Chuẩn bị:

- Tư liệu về Lí Công Uẩn và “Chiếu dời đô”, ảnh về thủ đô Hà Nội

- Phim về “Nghìn năm Thăng Long – Hà Nội”

- Tài liệu chuẩn kiến thức và các sách tham khảo

C Lên lớp:

1 Ổn định tổ chức.

2 Kiểm tra bài cũ:Kết hợp trong giờ học

3 Bài mới:

Giới thiệu: Dẫn dắt từ sự kiện “Nghìn năm Thăng Long – Hà Nội”

? Dựa vài sách giáo khoa, trình bày

những hiểu biết của con về tác giả Lí

Công Uẩn?

_Lí Công Uẩn (974-1028), quê: xã

Đình Bảng, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc

Ninh

_Là người thông minh, nhân ái, am

hiểu đạo Phật

_Khi vua Lê Ngoạ Triều mất, ông

được triều thần tôn làm Vua

_Là vị Vua đầu tiên của nhà Lí

Gv :Trong 18 năm trị vì đất nước,Lí

Công Uẩn đã có những đóng góp tích

cực cho lịch sử…

>Giới thiệu ảnh Đền Đô (Bắc

Ninh) Tượng đài Lí Thái Tổ (vườn

hoa Chí Linh – Hà Nội)

? Nêu hoàn cảnh sáng tác “Chiếu dời

đô”?

_Viết năm 1010 khi đất nước đã

I Giới thiệu tác giả, tác phẩm:

1 Tác giả:

_Lí Công Uẩn (974-1028), quê: xã Đình Bảng, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh

_Là người thông minh, nhân ái, am hiểu đạo Phật

_Khi vua Lê Ngoạ Triều mất, ông được triều thần tôn làm Vua

_Là vị Vua đầu tiên của nhà Lí

2 Tác phẩm:

*) Hoàn cảnh sáng tác:

_Viết năm 1010 khi đất nước đã thanh bình để thuyết phục thần dân trăm họ dời đô ra Đại La

thanh bình để thuyết phục thần dân

trăm họ dời đô ra Đại La (Hà Nội)

Gv:Lúc bấy giờ đất nước ta đã thanh

bình,các thế lực cát cứ trong nước đã

bị dẹp yên,mong muốn phát triển đất

nước, Lí Công Uẩn quyết định …

Gv giới thiệu nguyên tác chữ Hán

? Dựa vào sách giáo khoa và cho biết

“Chiếu” là thể văn như thế nào?

_Là loại văn bản do Vua ban xuống

cho thần dân trăm họ

- Hình thức:Thường là văn

xuôi thường viết theo thể văn biền

ngẫu( Gv :nhắc lại Hs thể văn biền

ngẫu)

_Bố cục bài Chiếu thường gồm ba

phần:

+ Nêu sử sách làm tiền đề, chỗ dựa

cho lí lẽ

+ Soi sáng tiền đề vào thực tế

+ Khẳng định vấn đề

Giáo viên hướng dẫn đọc:Đây là lời

(Hà Nội)

*) Thể loại “Chiếu’:

_Là loại văn bản do Vua ban xuống cho thần dân trăm họ

II,Đọc,hiểu văn bản:

1,Đọc:

của vua nên cần đọc với giọng trang

trọng,chú ý sự nhịp nhàng của những

câu văn biền ngẫu

Hs 1:

_ “Xưa nhà Thương không thể

không dời đổi”

?Trong đoạn văn bạn vừa đọc tác giả

bàn về vấn đề gì?

 Sự cần thiết của việc dời đô

khỏi Hoa Lư

Hs2:

_”Huống gì muôn đời”

? Vấn đề nghị luận mà tác giả đưa ra

trong đoạn văn đó là gì?

 Lợi thế nhiều mặt của thành

Đại La trong việc định đô và

phát triển đất nước lâu dài

Hs 3:

_”Trẫm muốn thế nào’

? Nội dung chính của đoạn là gì?

2,Tìm hiểu văn bản

Gv: Nội dung 3 đoạn văn của văn bản ứng với

bố cục ba phần của bài chiếu.Trước tien chúng

> Công bố quyết định của nhà Vua

Gv: đối với người phương Đông

chúng ta,chuyển nhà cũng là việc

làm lớn lao của cả đời người.Dời

chuyển kinh đô càng là việc hệ

trọng-không chỉ với một cá nhân,mà

với toàn dân tộc.Hãy đọc câu 1,2 của

bài chiếu ? Để làm sáng tỏ sự cần

thiết của việc dời đô khỏi Hoa Lư, Lí

Công Uẩn đã đưa ra những chứng

cứ nào?

_Nhà Thương ->Vua Bàn Canh ->5

lần

_Nhà Chu ->Vua Thành Vương -> 3

lần

? Việc dời đô của các Vua nhà

Thương, nhà Chu tuân theo quy luật

khách quan nào?

ta sẽ đến với đoạn văn mở đầu bài

1 Sự cần thiết của việc dời đô khỏi Hoa Lư:

_Nhà Thương ->Vua Bàn Canh ->5 lần

_Nhà Chu ->Vua Thành Vương -> 3 lần

Gv: Giới thiệu hai triều đại nổi tiếng của lịch sử Trung quốc

_Trên vâng mệnh trời, dưới theo ý dân

_Trên vâng mệnh trời, dưới theo ý

dân

? Việc dời đô đem lại kết quả như thế

nào?

_Vận nước lâu dài, phong tục phồn

thịnh

? Từ sử sách Trung Quốc, tác giả nói

gì về thực tế nước ta qua hai triều

Đinh, Lê?

_Hai nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng

mình, khinh thường mệnh trời,

không noi theo dấu cũ của Thương,

Chu, cứ đóng yên đô thành ở nơi

đây, khiến cho triều đại không được

lâu bền, số vận ngắn ngủi, trăm họ

phải hao tốn, muôn vật không được

thích nghi

? Nhận xét về mối quan hệ giữa hành

động, kết quả việc làm của các Vua

nhà Thương, Chu với hành động, kết

_Vận nước lâu dài, phong tục phồn thịnh

Gv:Thời trung đại ,mệnh trời được xem như qui luật khách quan nên khi xác định chí hướng để làm việc lớn ,người ta thường lấy tiền nhân ra

để làm gương và xem việc tuân theo mệnh trì ,hợp lòng người là đúng đắn(Nam quốc sơn hà,Cáo Bình Ngô…)

_Hai nhà Đinh, Lê lại theo ý riêng mình, khinh thường mệnh trời, không noi theo dấu cũ của Thương, Chu, cứ đóng yên đô thành ở nơi đây, khiến cho triều đại không được lâu bền, số vận ngắn ngủi, trăm họ phải hao tốn, muôn vật không được thích nghi

_Hoàn toàn đối lập nhau

quả việc làm của các Vua nhà Đinh,

Lê?

? Lí Công Uẩn đưa ra sự đối lập đó

nhằm mục đích gì?

_Kinh đô Hoa Lư không còn phù

hợp, dời đô là cần thiết

> ảnh cố đô Hoa Lư ngày nay

? Quan sát ảnh, kết hợp hiểu biết lịch

sử hãy giải thích: tại sao đến năm

1010 Lí Công Uẩn lại cho rằng kinh

đô Hoa Lư không còn phù hợp nữa?

_Trước đây: khi đất nước phải chống

chọi với thù trong giặc ngoài thì địa

hình hiểm trở của Hoa Lư phù hợp

với yêu cầu của lịch sử

_Năm 1010, đất nước đã thanh bình,

để phát triển đất nước, kinh đô Hoa

Lư không còn phù hợp nữa

?Ước muốn ấy thể hiện khát vọng gì

của Ông?

-Khát vọng xây dựng một đất nước

_Kinh đô Hoa Lư không còn phù hợp, dời đô là cần thiết

Gv:Lên ngôi ,Lí Công Uẩn đêm ngày trăn trở việc dời đô>Đại Việt Sử kí ghi lại:Lên ngôi trị quốc bình thiên hạ,Lí Thái Tổ chưa vôị làm việc

gì mà trước tiên mưu tính việc định đô…

Gv: Trong nguyên tác ,ông viết “ Trẫm thậm thống chi” nghĩa là trẫm vô cùng đau xót…

hùng cường ,sánh ngang các triều đại

phương Bắc

? Câu văn cuối của đoạn 1, Lí Công

Uẩn bộc bạch tâm sự gì với thần dân

trăm họ?

_Đau xót vì thương dân, lo cho mệnh

nước

_Quyết định không thể không dời

kinh đô

?Câu văn sử dụng hai từ phủ định

nhằm mục đích gì?

-Nhất định phải dời đổi

? Nhận xét về hệ thống lí lẽ, dẫn

chứng?

_Hệ thống lí lẽ chặt chẽ, sắc bén

_Dẫn chứng cụ thể, toàn diện

> Lý lẽ sắc bén, chặt chẽ Dẫn chứng cụ thể, toàn diện, câu văn biền ngẫu nhịp nhàng, lý – tình hoà quyện

2 , Lợi thế nhiều mặt của thành Đại La trong việc định đô mới, phát triển đất nước

*) Lịch sử: Kinh đô cũ của Cao Vương

*) Vị trí địa lý:

_Trung tâm trời đất

? Về mặt lịch sử, thành Đại La thuận

lợi như thế nào?

_Là kinh đô cũ của Cao Vương Vị trí

địa lý thành Đại La được Lý Công

Uẩn miêu tả như thế nào?_Trung tâm

trời đất

_Thế đất: rồng cuộn hổ ngồi

_Hướng đất: Chính ngôi Nam – Bắc,

Đông – Tây, tiện hướng nhìn sông

dựa núi

_Địa thế rộng mà bằng, đất đai cao

mà thoáng

?Dựa vào chú thích ,con hiểu thế nào

là “thắng địa,rồng cuộn hổ ngồi”

> Giới thiệu bản đồ

? Vị thế địa lý dẫn đến thuận lợi

trong giao lưu, phát triển mọi mặt

của thành Đại La như thế nào?

_Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ,

ngập lụt, muôn vật rất mực phong

phú, tốt tươi

_Thế đất: rồng cuộn hổ ngồi

_Hướng đất: Chính ngôi Nam – Bắc, Đông – Tây, tiện hướng nhìn sông dựa núi

_Địa thế rộng mà bằng, đất đai cao mà thoáng

Gv:Nhấn mạnh với học sinh về cái nhìn trên cơ

sở thuyết phong thuỷ

Gv:Thành Đại la nằm giữa vùng đồng bằng Bắc bộ,mặt hướng ra sông Hồng, lại có dãy Tam đảo ,Ba vì sau lưng che chắn

*) Vị thế kinh tế văn hoá:

_Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ, ngập lụt, muôn vật rất mực phong phú, tốt tươi

_Chỉ nơi này là thắng địa

_Chốn tụ hội trọng yếu của bốn phương đất nước Kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời Gv:Dẫn lời của Sử gia Ngô Sĩ Liên:”Núi là vạt

_Chỉ nơi này là thắng địa.

? Trên cơ sở phân tích các thế mạnh

của Đại La, Lí Công Uẩn khẳng định

như thế nào về vùng đất này?

_Chốn tụ hội trọng yếu của bốn

phương đất nước Kinh đô bậc nhất

của đế vương muôn đời

? Lời ngợi ca ấy được thể hiện bằng

những câu văn như thế nào?

_Câu văn biền ngẫu nhịp nhàng

Nhịp văn hào sảng tràn đầy cảm

hứng ngợi ca

? Khép lại bài “Chiếu” Lí Công Uẩn

công bố quyết định gì?

_Chọn Đại La làm nơi đóng đô

? Quyết định ấy được công bố bằng

kiểu câu gì?(Chiếu là mệnh lệnh vua

áo che,sông là dải đai thắt;sau lưng là núi, trước mặt là sông,biển>Địa thế hùng mạnh mà hiếm,rộng mà dài,có thể là nơi vua ở

_Câu văn biền ngẫu nhịp nhàng Nhịp văn hào sảng tràn đầy cảm hứng ngợi ca

3 Công bố quyết định của nhà Vua:

:_Chọn Đại La làm nơi đóng đô

_Lời công bố quyết định như lời giãi bày tâm sự -> lý – tình luôn hoà hợp

ban,lẽ ra để ra lệnh cho thần dân,ông

có thể nói như thế nào?)

_Câu nghi vấn

? Câu nghi vấn khiến lời văn mang

sắc thái tình cảm như thế nào?

_Lời công bố quyết định như lời giãi

bày tâm sự -> lý – tình luôn hoà hợp

?Nghe những lời phân tích thấu tình

đạt lí ấy,nếu là thần dân Đại việt,con

sẽ nghĩ như thế nào?

Bài tập nhóm:

C1: Lập sơ đồ hệ thống lập luận của

Lí Công Uẩn trong: “Chiếu dời đô”?

C2: Vì sao nói “Chiếu dời đô” ra đời

phản ánh ý chí độc lập, tự cường và

sự phát triển lớn mạnh của dân tộc

Đại Việt

? Đọc ghi nhớ (SGK trang 51)

Gv:Nhấn mạnh về sự tôn trọng ý kiến của dân,sự thân dân của vị vua đầu triều Lí

Gv:Sử cũ chép rằng :Nghe chiếu dời đô,bề tôi đều nói: “ Bệ hạ vì thiên hạ mà lập kế lâu dài,trên cho nghiệp đế được hưng thịnh,lớn lao,dưới cho chúng dân được sung túc ,giàu có;điều lợi như thế ,ai dám không theo”

III Tổng kết:

_”Chiếu dời đô” phản ánh khát vọng của nhân dân về một đất nước độc lập, thống nhất, đồng thời phản ánh ý chí tự cường của dân tộc Đại Việt đang trên đà lớn mạnh

_Bài Chiếu có sức thuyết phục mạnh mẽ vì đã nói đúng ý nguyện của nhân dân, có sự kết hợp hài hoà giữa lý và tình

Ghi nhớ:

Gv: Một ngàn năm đã trôi qua,,đến hôm nay,nhìn lại lịch sử,ta càng nhận thấy quyết định của Lí Công Uốn là hoàn toàn sáng suốt

Năm 2010,cả dân tộc Việt đã tưng bừng tổ chức

_?Qua văn bản,Lí Công Uẩn hiện lên

trong con là vị vua như thế nào?

-Yêu nước thương dân,có tầm nhìn

xa trông rộng

Giới thiệu chùm ảnh về Hà Nội

_Đoạn phim ngắn về nghìn năm

Thăng Long – Hà Nội

-Nghe băng

4 Dặn dò:

_Về nhà học kỹ bài

_Chuẩn bị bài “câu phủ định”

đại lễ nghìn năm

Và ta vẫn còn nghe vang vọng lời chiếu dời đô của Người vọng về …

Nam Định, tháng 02 năm 2011 Giáo viên

TRẦN ÁNH HÀ