- Biết được sự đấu tranh giữa các mặt đối lập là nguồn gốc khách quan của mọi sự vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng.. TRỌNG TÂM : - Sự đấu tranh giữa các mặt đối lập của mâu th
Trang 1Bài 4
NGUỒN GỐC VẬN ĐỘNG, PHÁT TRIỂN CỦA SỰ VẬT VÀ HIỆN TƯỢNG
( 2 tiết )
I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1.Về kiến thức:
- Hiểu được khái niệm mâu thuẫn theo quan điểm của CN DVBC
- Biết được sự đấu tranh giữa các mặt đối lập là nguồn gốc khách quan của mọi sự vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng
2.Về kiõ năng:
- Biết phân tích một số mâu thuẫn trong các sự vật, hiện tượng
3.Về thái độ:
- Có ý thức tham gia giải quyết một số mâu thuẫn trong cuộc sống phù hợp với lứa tuổi
II TRỌNG TÂM :
- Sự đấu tranh giữa các mặt đối lập của mâu thuẫn là nguồn gốc vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng
Đàm thoại, thuyết trình, trực quan
IV PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
- Tranh, ảnh, sơ đồ.
- Có thể sử dụng vi tính, máy chiếu
V TIẾN TRÌNH LÊN LỚP :
1 Ổn định tổ chức lớp :
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Giảng bài mới:
Tạo tình huống có vấn đề:
Nhà cơ học Niu-tơn cho rằng, nguồn gốc của sự vận động nằm ngoài vật chất, nhờ
“cái hích của Thượng đế” Hôn Bách, triết học duy vật tiêu biểu ở thế kỷ XVIII của Pháp cho rằng: “Vật chất vận động là do sức mạnh của bản thân nó, không cần đến một sự thúc đẩy nào từ bên ngoài” Còn theo em thì sao ?
Bài học sẽ giúp ta tìm hiểu đúng đắn nguồn gốc vận động, phát triển của của các sự vật, hiện tượng
Trang 2Phần làm việc của
Thầy
Phần làm việc của Trò Nội dung chính của bài
học Hoạt động 1:
GV sử dụng phương
pháp đàm thoại giúp HS
tìm hiểu: Khái niệm mâu
thuẫn
GV đặt những câu hỏi:
Thế nào là các mặt đối
lập trong mỗi sự vật,hiện
tượng ? Cho các ví dụ
Thế nào là sự thống nhất
giữa các mặt đối lập ? Cho
các ví dụ
- Các mặt đối lập là những mặt chứa đựng các đặc điểm, tính chất, khuynh hướng vận động… trái ngược nhau
=> Các ví dụ:
+ Trong vũ trụ : Lực hút >< Lực đẩy
+ Trong nguyên tử : Đ.tích âm >< Đ.tích dương
+ Toán học : Số âm >< Số dương
+ Trong sinh vật :
Di truyền >< Biến dị, Đồng hóa >< Dị hóa + Trong con người : Nh.thứcđúng >< Nh.thức sai
+ Trong xã hội :
CN tập thể >< CN cá nhân
+ Trong xã hội TBCN : Giai cấp TS >< Giai cấp VS
- Sự thống nhất giữa các mặt đối lập là sự liên hệ gắn bó với nhau, làm tiền
1 Thế nào là mâu thuẫn?
a Các mặt đối lập của mâu thuẫn :
Đó là những mặt chứa đựng các đặc điểm, tính chất, khuynh hướng vận động… trái ngược nhau
b Sự thống nhất giữa các mặt đối lập:
Đó là sự liên hệ gắn bó với nhau, làm tiền đề tồn tại cho nhau giữa các mặt đối lập
Trang 3Thế nào là sự đấu tranh
giữa các mặt đối lập? Cho
các ví dụ
GV giảng giải và minh
hoạ bằng sơ đồ:
> <
> <
ợng
Sưï v
ïng
- Hai mặt đối lập , ràng
buộc nhau trong một sự
vật, hiện tượng mới tạo
thành mâu thuẫn ( Chẳng
hạn, mặt đồng hoá ở cơ
thể A và mặt dị hoá ở cơ
thể B không tạo thành mâu
thuẫn )
- Mỗi sự vật, hiện tượng có
thể tồn tại nhiều mâu
thuẫn
Hoạt động 2:
GV sử dụng phương
pháp đàm thoại giúp HS
đề tồn tại cho nhau giữa các mặt đối lập
=> Các ví dụ:
+ Cực dương, cực âm tạo nên thanh nam châm
+ Đồng hóa, dị hóa tạo nên sinh vật sống
- Sự đấu tranh giữa các mặt đối lập là sự tác động, bài trừ, gạt bỏ nhau… giữa các mặt đối lập
=> Các ví dụ:
+ Chân lý, sai lầm trong nhận thức con người
+ Giai cấp thống trị, giai cấp bị trị trong xã hội có giai cấp đối kháng (CHNL, PK, TBCN)
c Sự đấu tranh giữa các mặt đối lập:
Đó là sự tác động, bài trừ, gạt bỏ nhau… giữa các mặt đối lập
=> Mâu thuẫn là một
chỉnh thể, trong đó hai mặt đối lập vừa thống nhất với nhau, vừa đấu tranh với nhau
2 Mâu thuẫn là nguồn
Trang 4tìm hiểu: Mâu thuẫn là
nguồn gốc vận động, phát
triển của sự vật, hiện
tượng
GV đặt các câu hỏi:
Tại sao nói đấu tranh
giữa các mặt đối lập là
nguồn gốc vận động, phát
triển của sự vật, hiện
tượng?
Tìm các ví dụ trong tự
nhiên, trong xã hội và
trong nhận thức để chứng
minh điều đó
GV giảng thêm:
Trong cuộc sống , cần lưu
ý nguyên tắc “Mâu thuẫn
chỉ được giải quyết bằng
sự đấu tranh giữa các mặt
đối lập chứ không phải
bằng con đường điều hoà”
(“đấu tranh” theo nghĩa
-Trong tự nhiên, các giống loài sinh vật phát triển do đâu ? => Do sự đấu tranh giữa biến dị và di truyền
- Trong xã hội ta có những người lương thiện, cần cù lao động, tạo ra của cải vật chất cho xã hội và bọn làm ăn phi pháp, sản xuất hàng giả, trốn thuế… làm thế nào để xã hội phát triển ? =>
Đấu tranh của của các lực lượng chuyên trách và quần chúng tiêu diệt bọn làm ăn phi pháp, bảo vệ người lương thiện
-Tư duy con người ngày càng phát triển, do đâu ?
=> Sự đấu tranh giữa nhận thức đúng và sai
gốc vận động, phát triển của sự vật và hiện tượng :
Trang 5
của Triết học)
GV chốt lại:
Mỗi mâu thuẫn đều bao
hàm sự thống nhất và đấu
tranh giữa các mặt đối lập
Sự đấu tranh giữa các mặt
đối lập làm cho sự vật,
hiện tượng không giữ
nguyên trạng thái cũ Mà
cái cũ mất đi, cái mới ra
đời, mâu thuẫn mới lại
xuất hiện…Quá trình này
tạo nên sự vận động, phát
triển không ngừng của sự
vật, hiện tượng
GV có thể đặt các câu
hỏi, yêu cầu HS vận dụng
kiến thức đã học để rút ra
bài học cho mình:
-Theo em, cần có thái độ
như thế nào để góp phần
giúp tập thể lớp tiến bộ khi
có nhiều bạn vi phạm nội
quy của nhà trường?
-Theo em, cần phải làm gì
để nâng cao nhận thức,
phát triển nhâncách của
bảnthân ? - Cần phải tiến hành phê
bình và tự phê bình, tránh thái độ xuê xoa, không dám đấu tranh chống cái lạc hậu, tiêu cực
-Cần biết phân tích cái đúng, cái sai, cái tiến bộ,
a Giải quyết mâu thuẫn:
Sự đấu tranh giữa các mặt đối lập là nguồn gốc vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng
b Mâu thuẫn chỉ được giải quyết bằng đấu tranh:
Mâu thuẫn chỉ được giải quyết bằng sự đấu tranh giữa các mặt đối lập, không phải bằng con đường điều hoà…
Trang 6cái lạc hậu, đấu tranh loại trừ cái sai trái, cái lạc hậu, tiêu cực
4 Củng cố:
Thế nào là mâu thuẫn ? Nêu vài ví dụ.
Tại sao nói mâu thuẫn là nguồn gốc, là động lực thúc đẩy xã hội phát triển? Nêu vài
ví dụ
Khi bàn về sự phát triển, V.I Lê-nin viết: “ Sự phát triển là một cuộc đấu tranh giữa
các mặt
đối lập” Theo em, Lênin muốn bàn về:
a Hình thức của sự phát triển
b Nội dung của sự phát triển
c Điều kiện của sự phát triển.
d Nguồn gốc của sự phát triển.
5 Dặn dò: