Giáo án GDCD lớp 10 bài 2

- Biết con người và xã hội là sản phẩm của giới tự nhiên; con người có thể nhận thức, cải tạo được giới tự nhiên.. - Chứng minh được con người có thể nhận thức, cải tạo được giới tự nhiê

Bài 2 THẾ GIỚI VẬT CHẤT TỒN TẠI KHÁCH QUAN

( 2 tiết )

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1.Về kiến thức:

- Hiểu giới tự nhiên tồn tại khách quan

- Biết con người và xã hội là sản phẩm của giới tự nhiên; con người có thể nhận thức, cải tạo được giới tự nhiên

2.Về kiõ năng:

- Vận dụng kiến thức đã học từ các môn học khác để chứng minh được các giống loài thực vật, động vật, kể cả con người đều có nguồn gốc từ giới tự nhiên

- Chứng minh được con người có thể nhận thức, cải tạo được giới tự nhiên và đời sống xã hội

3.Về thái độ:

Tin tưởng vào khả năng nhận thức và cải tạo giới tự nhiên của con người; phê phán những quan điểm duy tâm, thần bí về nguồn gốc của con người

II TRONG TÂM:

- Giới tự nhiên tồn tại khách quan

- Con người và xã hội loài người sản phẩm của một quá trình tiến hoá lâu dài của giới tự nhiên

Đàm thoại, thuyết trình, trực quan.

IV PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:

- Tranh, ảnh, sơ đồ.

- Có thể sử dụng vi tính, máy chiếu

V TIẾN TRÌNH LÊN LỚP :

1 Ổn định tổ chức lớp :

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Giảng bài mới:

Xung quanh chúng ta có vô vàn các sự vật, hiện tượng như: động vật, thực vật, sông, hồ, biển cả, mưa, nắng…Tất cả các sự vật, hiện tượng đó đều thuộc về thế giới vật chất Muốn biết thế vật chất đó bao gồm những gì? Tồn tại như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu nội dung bài 2

Phần làm việc của

Thầy

Phần làm việc của Trò Nội dung chính của bài

học Hoạt động 1:

GV sử dụng phương

pháp đàm thoại giúp

HS tìm hiểu :

Giới tự nhiên tồn tại

khách quan.

GV nêu các câu hỏi:

 Theo em, giới tự

nhiên bao gồm những

yếu tố nào ?

 Quan điểm của

Triết học duy tâm, tôn

giáo , Triết học duy

vật về sự ra đời và tồn

tại của giới tự nhiên?

 Dựa vào đâu để nói

: Giới tự nhiên là tự

có, đã phát triển từ

thấp đến cao, từ đơn

giản đến phức tạp?

-Theo nghĩa rộng, giới tự nhiên là toàn bộ thế giới vật chất bao gồm: không gian, thời gian, mưa, nắng, gió, bão, lũ lụt, hạn hán, , ngôi sao, mặt trời, đất đai, rừng núi, sông hồ, quặng mỏ, thực vật, động vật, con người…

-Các quan điểm của triết học duy tâm, tôn giáo: Giới tự nhiên do thần linh, thương đế tạo ra

Các quan điểm triết học duy vật:Tự nhiên là cái có sẵn, là nguyên nhân cùa sự tồn tại , phát triển của chính nó

- Nhiều công trình nghiên cứu khoa học (về nhân chủng, địa chất ) đã chứng minh : giới tự nhiên đã trải qua những giai đoạn phát triển khác nhau : từ vật chất vô cơ → hữu cơ, từ tự nhiên chưa có sự sống → đến tự nhiên có sự sống, từ thực vật

1 Giới tự nhiên tồn tại khách quan:

 Sự vận động, phát

triển của giới tự nhiên

có phụ thuộc vào ý

muốn của con người

không? Lấy ví dụ để

chứng minh

( Con người làm mưa

nhân tạo -> con người

tạo ra quy luật tự

nhiên? )

GV giảng thêm

những vấn đề học sinh

chưa rõ

GV kết luận:

- Giới tự nhiên theo

nghĩa rộng là toàn bộ

thế giới vật chất

- Giới tự nhiên tồn tại

khách quan vì giới tự

nhiên tự có, mọi sự

vật, hiên tượng trong

giới tự nhiên đều có

quá trình hình thành,

vận động, phát triển

theo những quy luật

vốn có của nó

Hoạt động 2:

GV sử dụng phương

pháp đàm thoại giúp

HS tìm hiểu :

Xã hội là một bộ

→ đến động vật

- Sự vận động, phát triển của giới tự nhiên không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người Ví dụ: Trái đất quay quanh mặt trới; Một năm có 4 mùa: xuân, ha,ï thu, đông…

Việc làm mưa nhân tạo thể

hiện việc nắm bắt và vận dụng quy luật tự nhiên chứ không phải tạo ra quy luật tự nhiên

- Do sự vận động của các

Giới tự nhiên là tất cả những gì tự có, không phải do ý thức của con người hoặc một lực lượng thần bí nào tạo ra

2 Xã hội là một bộ phận đặc thù của giới tự nhiên:

a Con người là sản phẩm của giới tự nhiên:

phận đặc thù của giới

tự nhiên

a Con người là sản

phẩm của giới tự

nhiên:

GV nêu các câu hỏi :

 Tại sao nói : con

người là sản phẩm của

sự phát triển lâu dài

của giới tự nhiên?

Em biết quan điểm

hoặc công trình khoa

học nào khẳng định

( hoặc chứng minh)

con người có nguồn

gốc từ động vật ?

 Con người có đặc

điểm nào giống động

vật, đặc điểm nào

khác động vật ?

GV giảng giải:

Học thuyết tiến hoá

của Đác-uyn và nhiều

công trình khoa học

khác đã chứng minh:

Con người là sản

phẩm của giới tự

nhiên Tuy nhiên,

trong giới tự nhiên,

chỉ con người có ngôn

ngữ, có tư duy, biết

dạng vật chất trong vũ trụ mà con người được hình thành (Sơ đồ bên dưới)

- Học thuyết tiến hóa của Dacuyn đã chứng minh : các loài động vật, thực vật hình thành là kết quả của quá trình tiến hóa lâu dài, sinh vật bậc cao hình thành từ sinh vật bậc thấp, sự tiến hóa này thực hiện bằng con đường chọn lọc tự nhiên và chọn lọc nhân tạo

- Hiện nay, những đặc điểm sinh học của động vật có vú (như hệ tuần hoàn, hệ tiêu hoá, sinh con và nuôi con bằng sữa mẹ…) vẫn chi phối hoạt động của cơ thể người

Nhưng con người không sống theo bản năng, thích nghi một cách thụ động với giới tự nhiên như động vật mà con người biết sử dụng giới tự nhiên phục vụ cuộc sống của mình

Loài người có nguồn

gốc từ động vật và kết quả phát triển lâu dài của giới tự nhiên

lao động có mục đích

và còn có khả năng

cải tạo giới tự nhiên

Do đó, con người là

sản phẩm hoàn hảo

nhất của giới tự nhiên

GV kết luận:

Con người là sản

phẩm của giới tự

nhiên Con người cùng

tồn tại và phát triển

trong môi trường với

giới tự nhiên

Hoạt động 3:

GV sử dụng phương

pháp động não, kết

hợp với giảng giải

giúp lớp tìm hiểu :

b Xã hội là một bộ

phận đặc thù của giới

tự nhiên

GV nêu vấn đề bằng

một số câu hỏi gợi

mở:

Em có đồng ý với

quan điểm cho rằng:

Thần linh quyết định

mọi sự tiến hoá của xã

hội không? Vì sao ?

Xã hội loài người có

nguồn gốc từ đâu, đã

- Không, vì khi còn hiểu biết quá ít về giới tự nhiên và về bản thân mình, loài người đã có những quan niệm huyền hoặc về nguồn gốc của mình (Truyện thần thoại Trung Quốc : bà Nữ Oa dùng bùn vàng nặn ra con người, thổi vào đó sự sống )

-Khi loài vượn cổ tiến hoá thành người cũng đồng thời hình thành nên các mối quan hệ xã hội, tạo nên xã hội loài người Từ đó đến nay, xã hội loài người đã phát triển từ thấp đến cao qua các chế độ: CXNT -> CHNL ->

PK -> TBCN -> XHCN

- Mọi sự biến đổi phát triển của xã hội là do sự hoạt động của con người

- Xã hội là một bộ phận đặc thù của giới tự nhiên vì xã hội là hình thức tổ chức cao nhất của giới tự nhiên, có những quy luật riêng

b Xã hội là sản phẩm của giới tự nhiên:

trãi qua những giai

đoạn lịch sử nào? Dựa

trên cơ sở nào em

khẳng định như vậy ?

Theo em, yếu tố chủ

yếu nào đã tạo nên sự

phát triển của xã hội ?

Vì sao nói xã hội là

một bộ phận đặc thù

của giới tự nhiên ?

GV khuyến khích HS

phát biểu, ghi tóm tắt

ý kiến HS lên bảng

phụ, phân loại ý kiến,

giảng giải

GV kết luận:

- Sự ra đời của con

người và xã hội loài

người là đồng thời

Kết cấu quần thể của

loài vượn cổ, chính là

tiền đề tự nhiên hình

thành xã hội loài

người Khi loài vượn

cổ tiến hoá thành

người cũng đồng thời

hình thành nên các

mối quan hệ xã hội

tạo nên xã hội loài

người Có con người

mới có xã hội loài

ngườimà con người là

-Ý kiến của Lút–vích Phoi-ơ-bắc là đúng: nhờ bộ óc và giác quan mà con người nhận thức được sự vật hiện tượng trong thế giới :

Óc người là nơi tập trung hệ thần kinh trung ương hoàn chỉnh với số lượng 14 tỉ tế bào thần kinh Các tế bào thần kinh có mối liên hệ chặt

- Xã hội được hình thành từ những mối quan hệ giữa người và người

- Xã hội là một sản phẩm đặc thù của giới tự nhiên

c Con người có thể nhận thức, cải tạo thế giới khách quan:

sản phẩm của giới tự

nhiên nên xã hội loài

người cũng là sản

phẩm của giới tự

nhiên

Hoạt động 4:

GV sử dụng phương

pháp đàm thoại giúp

HS tìm hiểu :

c.Con người có thể

nhận thức, cải tạo

thế giới khách quan:

GV nêu các câu hỏi :

 Em có nhận xét gì

khi đọc các ý kiến của

Đa-vit Hi-um, Lút–

vích Phoi-ơ-bắc bàn

về khả năng nhận thức

của con người trong

SGK trang 15 ?

chẽ nhau và liên hệ với các giác quan để tạo thành những mối liên hệ thu nhận với thế giới bên ngoài để điểu khiển hoạt động của cơ thể

Các sự vật, hiện tượng tác động vào các giác quan Các thông tin được giác quan ghi nhận sẽ được chuyển về bộ óc Các hình thức tư duy (phán đoán, phân tích, suy luận ) diễn ra, con người hiểu được đặc điểm, tính chất, hình ảnh về sự vật hiện tượng

Thế giới còn nhiều điều huyền bí, con người chưa biết, nhưng với sự phát triển như vũ bão của khoa học, con người sẽ lần lượt hiểu biết về chúng như đã từng phát hiện tính chất phóng xạ, tia X, điện tử… (cuối thế kỷ

19, đầu thế kỷ 20)

- Con nguời có thể cải tạo được thế giới khách quan, vì con người có khả năng nhận thức và vận dụng các quy luật khách quan

VD: Trồng rừng, lai tạo những giống loài động thực vật mới, xây dựng nhà máy thủy điện, đào kênh dẫn nước…

- Nếu con người làm trái quy

Con người có thể cải

tạo được thế giới

khách quan không ?

Vì sao ?

 Trong cải tạo tự

nhiên và xã hội, nếu

không tuân theo các

quy luật khách quan

thì điều gì sẽ xảy ra ?

Cho ví dụ

GV giảng giải và kết

luận:

- Nhờ có giác quan

và bộ não mà con

người có khả năng

nhận thức được thế

giới khách quan Khả

năng nhận thức ấy

ngày càng tăng Toàn

bộ loài người qua các

luật khách quan, con người sẽ gây thiệt hại cho tự nhiên, xã hội và chính bản thân con người

VD: Chặt phá rừng gây ô nhiễm môi trường

- Nhờ giác quan và bộ não, con người có khả năng nhận thức thế giới khách quan

- Con người có thể cải tạo giới tự nhiên trên cơ sở nhận thức và vận dụng quy luật khách quan

thế hệ sẽ nhận thức ngày càng đầy đủ về thế giới khách quan

- Con người không thể tạo ra giới tự nhiên nhưng có thể cải tạo được giới tự nhiên để phục vụ lợi ích của mình, trên cơ sở tôn trọng và vận dụng các quy luật khách quan Nếu không tôn trọng quy luật khách quan, con người sẽ không chỉ gây hại cho tự nhiên, mà còn gây tai hoạ cho chính mình Kết luận toàn bài: Các sự vật, hiện tượng trong thế giới khách quan dù có muôn màu muôn vẻ đến đâu cũng có thuộc tính chung là tồn tại khách quan, tồn tại trong hiện thực, theo quy luật Xã hội là bộ phận của tự nhiên Con người có thể nhận thức và cải tạo thế giới trên cơ sở vận dụng các quy luật khách quan

Vô cơ (C, H, O, N, F, S )

Hữu cơ Chất sống đầu tiên

Tiền tế bào (Cách đây 2,5tỉ năm)

Động vật

Thực vật QĐ

(Cách đây khoảng

5 → 7 tỉ năm hình

thành do sự vận

động của các dạng

vật chất trong vũ

trụ)

Con người (Cách đây > 1 triệu năm)

4 Củng cố:

 Bằng kiến thức đã học và thực tế cuộc sống, em hãy chứng minh vài sự vật, hiện

tượng trong giới tự nhiên tồn tại khách quan

 Em hãy giải thích quan điểm: Con người và xã hội loài người là sản phẩm của

giới tự nhiên

 Theo em, việc nào làm đúng, việc nào làm sai trong các câu sau? Vì sao?

- Trồng cây chắn gió, cát trên bờ biển;

- Lấp hết ao hồ để xây dựng nhà ở;

- Thả động vật hoang dã về rừng;

- Đổ hoá chất độc hại xuống hố đất sâu và lấp đi;

- Trồng rừng đầu nguồn

 Dựa vào kiến thức đã học, em hãy cho biết : Con người có thể hạn chế tác hại

của lũ lụt không? Bằng cách nào?

5 Dặn dò: