Ngữ văn 7- học kì I

Bài văn đã chỉ rõ ngày khai trờng vào lớp Một là ngày có dấu ấn sâu đậm nhất trong tâm hồn tuổi thơ và cuộc đời mỗi con ngời và học tập là nghĩa vụ cao cả của tuổi trẻ đối với gia đình g

đời mỗi con ngời.

- Rèn kỹ năng tìm hiểu cảm nhận thể loại văn biểu cảm

B Chuẩn bị

- GV: Đọc kĩ SGK, SGV, bảng phụ, tranh ảnh quang cảnh ngày khai trờng

- HS: Đọc bài, soạn bài theo các câu hỏi

C Tiến trình lên lớp

* ổn định tổ chức:

* Kiểm tra bài cũ: Thế nào là văn bản nhật dụng ? Kể tên những văn bản nhật

dụng đã học trong chơng trình Ngữ văn 6? Các văn bản ấy đã đề cập đến những vấn đề nào trong đời sống ?

- HS nêu đợc khái niệm văn bản nhật dụng và kể tên đúng 3 văn bản nhật dụng

đã học trong chơng trình Ngữ văn 6

* Giới thiệu bài: Trong quãng đời đi học, hầu nh ai cũng trải qua ngày khai trờng

đầu tiên Nhng ít ai để ý xem trong đêm trớc ngày khai trờng, mẹ mình đã làm gì

và nghĩ những gì Đọc bài văn này, ta sẽ hiểu và thấm thía tấm lòng thơng yêu, tình cảm sâu nặng của mẹ đối với ta và vai trò to lớn của nhà trờng đối với cuộc sống mỗi con ngời Cổng trờng mở rộng bao nhiêu, tình mẹ dạt dào bấy nhiêu

Mẹ cha, gia đình, thầy cô, bè bạn, trờng lớp luôn luôn hài hoà gắn bó với nhau,

để đa chúng ta vào một thế giới tuổi trẻ kì diệu, vô cùng đẹp đẽ, cao cả và không ít gian truân

giới thiệu về văn bản nhật dụng và

giải thích cho HS vì sao văn bản này

văn bản này thuộc thể loại gì?

- GV nhận xét phần thảo luận của HS

? Toàn bộ văn bản đề cập đến nhân

vật nào với tình cảm gì?

? Hoaứn caỷnh naỷy sinh taõm traùng

ngửụứi meù laứ gỡ?

? Tâm trạng và tình cảm ấy đợc thể

hiện qua những đoạn văn bản nào?

? Sử dụng ngôi kể thứ mấy? Tác dụng

của việc sử dụng ngôi kể này?

2 Nội dung văn bản

a, Tâm trạng của ngời mẹ trong đêm

trớc ngày khai trờng của con

? Trong đêm trớc ngày khai trờng,

hình ảnh ngời con hiện lên trong mắt

ngời mẹ ntn?

- ẹeõm trửụực ngaứy khai trửụứng, taõm

traùng cuỷa ngửụứi meù vaứ ủửựa con coự gỡ

khaực nhau?

? Tại sao ngời mẹ không ngủ đợc?

? Và trong tâm trạng ấy ngời mẹ đã

- Baứi vaờn vieỏt veà taõm traùng cuỷa ngửụứi meù trong ủeõm khoõng nguỷ trửụực ngaứy khai trửụứng laàn ủaàu tieõn cuỷa con

- Vaứo ủeõm trửụực ngaứy khai trửụứng vaứo lụựp 1 cuỷa con

+ Đoạn 1:Từ đầu đến "thế giới mà mẹ

b-ớc vào": tâm trạng của ngời mẹ trong

đêm trớc ngày khai trờng của con

+ Đoạn 2: còn lại: suy nghĩ của mẹ về vai trò của giáo dục đối với cuộc đời mỗi con ngời

- Ngôi thứ nhất

- Gửụng maởt thanh thoaựt, tửùa nghieõng treõn goỏi meàm, ủoõi moõi heự mụỷ thổnh thoaỷng chuựm laùi…

- Meù khoõng nguỷ, suy nghú trieàn mieõn

- Con thanh thaỷn, voõ tử

- Moọt phaàn do haựo hửực ngaứy mai laứ ngaứy khai trửụứng cuỷa con Moọt phaàn do nhụự laùi kổ nieọm thuụỷ mụựi caộp saựch ủeỏn trửụứng cuỷa mỡnh -> Mẹ đang phân tâm, xúc động, trớc một sự kiện lớn trong đời con, bao nhiêu suy nghĩ của mẹ đều

=> Thể hiện nỗi lòng yêu thơng con của

? Tại sao mẹ tuy không lo mà vẫn

không ngủ đợc?

? Chi tieỏt naứo chửựng toỷ ngaứy khai

trửụứng ủaừ ủeồ laùi daỏu aỏn thaọt saõu ủaọm

trong taõm hoàn meù?

GV: Hồi ức về tuổi thơ nh một bài ca

đẹp, dài và xao xuyến, rạo rực, cháy

bỏng trong lòng mẹ Mẹ nhớ lại

những kỉ niệm xa, không chỉ để đợc

sống lại tuổi thơ đẹp đẽ của mình mà

còn muốn “nhẹ nhàng, cẩn thận và tự

nhiên ghi vào lòng con Để rồi bất cứ

một ngày nào đó trong đời, khi nhớ

lại, lòng con lại rạo rực những cảm

xúc bâng khuâng xao xuyến” Mẹ

muốn truyền ngọn lửa ấy cho con, san

sẻ hạnh phúc ấy cho con Ngày khai

trờng đã khắc sâu vào tân hồn và nỗi

nhớ của mẹ

? Có ấn tợng sâu đậm về ngày khai

tr-ờng đầu tiên nh thế nhng tại sao ngời

mẹ ấy không kể điều này với chính

đứa con của mình ?

GV: Đó là tất cả những lí do khiến

ngời mẹ không ngủ đợc trong đêm

tr-ớc ngày khai trờng của con Bao nôn

nao, bao âu lo, bao mong muốn cứ

đan xen miên man trong tâm trạng mẹ

đêm nay Ngày mai, ngày đầu tiên con

đến trờng có chút lo lắng - mẹ đã

chuẩn bị xong, mà sao vẫn còn thao

thức "Hàng năm, cứ vào cuối thu mẹ

tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con

đờng làng dài và hẹp " Hóa ra âm

vang bài học thuở áo trắng của chính

mình cứ sống dậy xốn xang - mẹ

không ngủ đợc ấn tợng sâu đậm về

cái ngày đầu tiên ấy mẹ muốn khắc

sâu vào con để con có những giây

phút thật đẹp, thật đáng trân trọng mà

mai này mỗi khi nhớ về con lại thấy

xao xuyến, bâng khuâng Có thể nói

Lí Lan đã rất "sống" với kỉ niệm tuổi

niu chăm sóc con ân tình, chu đáo một tâm hồn tinh tế và nhạy cảm

- Mẹ nhớ lại ngày đầu tiên đến trờng của mình

- Cửự nhaộm maột laùi… daứi vaứ heùp

- Những kỷ niệm của tuổi thơ, đợc bà ngoại đa đến trờng, đến ngày đầu tiên b-

ớc vào cổng trờng

- HS nghe

- Vì muốn khắc sâu ấn tợng về ngày đầu tiên đi học vào lòng con một cách nhẹ nhàng, cẩn thận và tự nhiên

- HS nghe

thơ, với ngày khai trờng vào lớp Một

Nhớ bà ngoại, tình thơng con, nỗi

niềm về thời thơ ấu những kỉ niệm,

cảm xúc ấy mãnh liệt tha thiết ấy cứ

rạo rực, bâng khuâng, xao xuyến mãi

trong lòng ngời mẹ Tâm trạng đẹp đẽ

ấy đợc tác giả diễn tả một cách nhẹ

nhàng, tinh tế mà thấm thía

b, Cảm xúc về khai trờng và suy

nghĩ về vai trò của giáo dục đối với

cuộc đời mỗi con ngời

? Từ ngày khai trờng của con, mẹ liên

tởng đến điều gì?

? ở Nhật Bản, thái độ của mọi ngời

đối với ngày khai trờng nh thế nào?

GV: Ngày khai trờng ở Nhật Bản rất

quan trọng Từ đó ta có thể nhận thấy

giáo dục có một vai trò quan trọng nh

thế nào đối với cuộc sống mỗi ngời và

toàn xã hội

? Tại sao ngời mẹ lại có liên tởng ấy?

? Nếu cho rằng những suy nghĩ của

ngời mẹ về nền giáo dục Nhật Bản ấy

ẩn chứa những ớc mơ, mong muốn

cho con mình Em có đồng ý không?

Đó là ớc mơ gì?

? Kết bài ngời mẹ nói "bớc qua cánh

cổng trờng là một thế giới kì diệu sẽ

mở ra" Em thử hình dung lại xem thế

giới kì diệu đó là gì? HS thảo luận.

? Trong VB coự phaỷi ngửụứi meù ủang

noựi trửùc tieỏp vụựi con khoõng? Theo

em, ngửụứi meù ủang taõm sửù vụựi ai?

Caựch vieỏt naứy coự taực duùng gỡ?

- Mẹ nghĩ và liên tởng đến ngày khai ờng ở Nhật Bản - Ngày lễ trọng đại, tôn vinh ngành giáo dục của xã hội

tr Ngày khai trờng là ngày lễ của toàn xã hội

- HS nghe

- Mẹ muốn gửi mong muốn của mình vào liên tởng ấy, mẹ cũng mong sao ở n-

ớc mình cũng sẽ nh vậy Ngày khai trờng

sẽ là ngày hội của không chỉ lớp trẻ mà còn là ngày mọi ngời, mọi ngày thể hiện

sự quan tâm đến sự nghiệp giáo dục Mẹ tin yêu và kỳ vọng vào con

- Câu cầu khiến mạng tính động viên, khích lệ con: "Đi đi con, hãy can

đảm thế giới kì diệu sẽ mở ra"

- Ước mơ mà bất kì bậc cha mẹ nào cũng mong đó là con mình đợc hởng một nền giáo dục tiến bộ nhất, mọi trẻ em đợc chăm sóc giáo dục với tất cả sự quan tâm của xã hội

- Thế giới của điều hay lẽ phải, của tình thơng và đạo lí làm ngời

- Thế giới của ánh sáng tri thức, của những hiểu biết lí thú và kì diệu mà nhân loại hàng vạn năm đã tích lũy đợc

- Thế giới của tình thầy trò cao đẹp, tình bạn thiêng liêng, của những ớc mơ và khát vọng bay bổng niềm vui niềm hi vọng

- Meù khoõng trửùc tieỏp noựi vụựi con maứ cuừng khoõng noựi vụựi ai Meù nhỡn con nguỷ nhử ủang taõm sửù vụựi con nhửng thửùc ra ủang noựi vụựi chớnh mỡnh Caựch

GV: Giúp tác giả đi sâu vào thế giới

? Qua suy nghĩ của ngời mẹ, em hiểu

đợc gì về điều mà ngời mẹ muốn gửi

gắm?

3 ý nghĩa văn bản

a, Nghệ thuật

? Bài văn giản dị nhng vẫn khiến ngời

đọc suy ngẫm xúc động Vì sao vậy?

? Qua văn bản này em hiểu thêm gì

vềt tình cảm của ngời mẹ đối với con?

GV: Đây là một bài bút kí ghi lại tâm

trạng của một ngời mẹ trong đêm

chuẩn bị cho con trớc ngày khai trờng

để vào lớp Một Không có sự việc,

không có cốt truyện, nhng nó vẫn hấp

dẫn chúng ta, bởi vì từng câu văn,

từng dòng chữ dạt dào biết bao nỗi

niềm tâm sự của một ngời mẹ rất mực

thơng yêu con, không nguôi nghĩ tới

trách nhiệm của mình đối với đứa con

bé bỏng

Bài văn đã chỉ rõ ngày khai trờng vào

lớp Một là ngày có dấu ấn sâu đậm

nhất trong tâm hồn tuổi thơ và cuộc

đời mỗi con ngời và học tập là nghĩa

vụ cao cả của tuổi trẻ đối với gia đình

giới kì diệu của tuổi thơ

+ Mong con sẽ đợc hởng một nền GD tốt nhất , sẽ nhận đợc mọi điều tốt đẹp

- Nhẹ nhàng, tình cảm

- Bằng lời văn sâu lắng, nhẹ nhàng và tình cảm, qua tâm sự của ngời mẹ ta đã thấu hiểu về sự hi sinh thầm lặng và cao cả của mẹ dành cho con đồng thời cũng thấy đợc vai trò to lớn của nhà trờng đối với mỗi con ngời

- HS nghe

cách sâu sắc rằng "Bớc qua cánh cổng

trờng là một thế giới kì diệu sẽ mở

ra" Thế giới kì diệu ấy là cả chân trời

văn hóa, khoa học đang rộng mở bao

la, đón chờ ta ở phía trớc

* Hoạt động 3: Luyện tập

Bài 1: Yêu cầu học sinh trao đổi ý

kiến và lí giải tại sao ngày khai trờng

lớp 1 lại để lại ấn tợng sâu đậm trong

mỗi ngời (HS thảo luận nhóm)

Bài 2: Viết đoạn văn kể về kỉ niệm

đáng nhớ của em trong ngày khai

tr-ờng?

Gợi ý: Đoạn văn phải chân thành sâu

sắc, ghi lại những rung động thật sự

ời đáng kính, đáng yêu nhất Phạm lỗi với mẹ là đáng trách, đáng lên án và ân hận

2 Hiểu cách giáo dục nghiêm khắc mà nhẹ nhàng của ngời cha nhng rất hiệu quả

3 Rèn kỹ năng đọc và cảm nhận văn xuôi biểu cảm, giáo dục tình cảm mẹ - con

* Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ:

? Qua bài văn "Cổng trờng mở ra" em

hiểu đợc điều gì về ý nghĩa của việc

học tập trong cuộc đời mỗi ngời? Em

cảm nhận đợc gì về tâm trạng và tình

cảm của ngời mẹ dành cho đứa con

yêu?

* Hoạt động 2: Giụựi thieọu baứi.

Tửứ xửa ủeỏn nay ngửụứi VN ta

luoõn coự truyeàn thoỏng thụứ cha kớnh meù

Daàu xaừ hoọi coự vaờn minh tieỏn boọ nhử

teỏ naứo ủi nửừa thỡ sửù hieỏu thaỷo, thụứ

kớnh cha meù vaón laứ bieồu hieọn haứng

ủaàu cuỷa con chaựu Tuy nhieõn khoõng

phaỷi luực naứo ta cuừng yự thửực ủửụùc ủieàu

ủoự, coự luực vỡ voõ tỡnh hay tửù nhieõn maứ

ta phaùm phaỷi nhửừng loói laàm ủoỏi vụựi

cha meù Chớnh nhửừng luực aỏy cha meù

mụựi giuựp ta nhaọn ra ủửụùc nhửừng toọi

loói maứ ta ủaừ laứm Vaờn baỷn “Meù toõi”

maứ chuựng taự cuứng tỡm hieồu ngaứy hoõm

nay seừ cho ta thaỏy ủửụùc tỡnh caỷm cuỷa

caực baọc cha meù ủoỏi vụựi con caựi cuỷa

- "Mẹ tôi" đợc trích trong" Những tấm

GV : Bổ sung: Ông là tiểu thuyết gia,

nhà thơ, ngời viết truyện ngắn và là tác

giả của nhiều cuốn truyện thiếu nhi và

truyện phiêu lu nổi tiếng Những kỉ

niệm thời học trò và những kỉ niệm thời

là sinh viên học viện quân sự Mô- đê-

na là cơ sở để tác giả h cấu nên những

áng văn nhẹ nhàng dung dị , đầy nhân

ái mê hoặc trái tim của hàng triệu độc

giả trên khắp toàn cầu

? Ngôi kể trong văn bản này là ngôi thứ

mấy? Của nhân vật nào?

2 Nội dung văn bản

? Theo con bài văn này kể về ai?

a, Tâm trạng và thái độ của ngời cha

? Vì sao bố viết th cho Enricô?

? Tâm trạng của ngời cha trớc lỗi lầm

của con?

? Tâm trạng ấy đợc so sánh bằng hình

ảnh nào?

? Tác dụng của biện pháp so sánh ấy?

? Vì đâu mà ngời cha có tâm trạng đau

- Có mâu thuẫn nhng nếu tìm hiểu kỹ

sẽ thấy toàn bộ lá th ca ngợi công lao,

sự hi sinh của mẹ

- Ngôi thứ nhất số ít (tôi) đó là nhân vật cậu bé đã mắc lỗi với mẹ đọc lại lá

th của ngời cha viết gửi cho mình

- Tâm trạng của ngời cha

- Vì Enricô phạm lỗi "trớc mặt cô giáo

đã nói lời thiếu lễ độ với mẹ”

- Ngời cha đã vô cùng: buồn bã, tức giận, xấu hổ, đau đớn Ông đã có thái

đội phê bình nghiêm khắc và nh một mệnh lệnh: Không đợc tái phạm nữa

- Tác giả so sánh với hình ảnh: Một nhát dao đâm vào tim

- Thể hiện tâm trạng đau xót, bất ngờ của ngời cha khi chứng kiến lỗi lầm của con Đó thực sự là một sự xúc phạm ghê gớm

- Tình yêu thơng, sự hi sinh vô bờ bến của cha mẹ nhất là của mẹ đối với con nhng đứa con đã phụ công lao cha mẹ,

có những thái độ không phải với ngời sinh ra mình

GV: Vì cha rất yêu con, rất tôn trọng

mẹ và thất vọng vì con h Đó là nỗi đau

thực sự của bao bậc cha mẹ khi con h

Nỗi đau, những tâm trạng ấy minh

chứng cho thái độ nghiêm khắc và kiên

quyết của ngời cha đối với Enricô

? Trong bức th ngời cha nhắc tên con

rất nhiều lần "Enricô ạ", à" Con thử

hình dung trong những lời gọi ấy ẩn

chứa tình cảm gì?

? Vì sao khi nói về lỗi lầm của con,

ng-ời cha lại nhắc đến công lao của ngng-ời

mẹ và đặc biệt là nói tới "ngày buồn

thảm nhất là ngày con mất mẹ"?

? Ngời cha đã hình dung ra trong suốt

cuộc đời con, ngời mẹ đóng vai trò nh

? Nhận xét về thái độ của ngời cha

trong lời yêu cầu của ông?

? Có ý kiến cho rằng ngời bố đã ghét

bỏ, từ chối đứa con khi nói: thà rằng bố

không có con thôi con đừng hôn bố

nữa " Em có đồng ý không? Vì sao?

GV bình ngắn: Lời cha minh chứng

cho thái độ kiên quyết đến quyết liệt

tr-ớc lỗi lầm của con Yêu và ghét, còn và

mất mà ông nói với con trai nh một lời

khẳng định cho tình cảm cũng nh niềm

mong mỏi hi vọng của ông nơi con

mình Và càng yêu con bao nhiêu hẳn

lòng ông càng thất vọng vì thái độ vô lễ

của con bấy nhiêu

? Tại sao ngời cha không trực tiếp nói

hoặc có ngay một hình phạt mà lại

về thái độ không phải, đau đớn day dứt

về việc làm sai Nh thế gián tiếp ngời cha đã nói với con biết bao điều về đạo

lí, về cách c xử trong cuộc sống

- Thời thơ ấu, lúc ốm đau ngời mẹ có thể hi sinh tất cả, có thể chịu đựng để nuôi con, để cứu con Khi khôn lớn tr-ởng thành mẹ vẫn là ngời che chở, là chỗ dựa tinh thần, là nguồn an ủi của con

GV: Đây là một bức th mang tính tế nhị

Ngời bố không trực tiếp phê phán lỗi

của con trớc mặt mọi ngời , ông cũng

không muốn nói chuyện trực tiếp với

con vì ông rất hiểu tâm lí trẻ con

Chúng dễ bị tự ái khi bị phê bình trực

tiếp Chọn giải pháp viết th , ngời bố

tránh cho con sự xấu hổ mà từ đó có

thể dẫn đến tự ái rồi ơng ngạnh làm trái

ý ngời lớn Đây là cách suy nghĩ thấu

đáo và giáo dục có hiệu quả Khi đọc

bức th ngời con sẽ đối diện với chính

mình để suy nghĩ và sửa đổi

? Nếu là bố em, khi em phạm lỗi bố em

sẽ có thái độ nh thế nào?

? Theo em qua bức th, qua sự việc mắc

lỗi lầm của con, ngời cha muốn con

mình phải khắc ghi điều gì? Có thể đọc

những câu văn trực tiếp thể hiện điều

đó

? Đến đây con có thể cho biết cha của

Enricô là ngời nh thế nào?

? Tất cả những lời nói của cha đã làm

cho nhân vật "Tôi" - Chú bé có tâm

trạng nh thế nào?

b, Tình cảm của ngời mẹ qua lời

của ngời cha.

? Văn bản là một bức th bố gửi cho

con, tại sao lại lấy nhan đề là "Mẹ tôi"?

? Trong bức th dẫu chỉ vài dòng đề cập

đến, song ngời mẹ hiện lên đầy ấn

t-ợng? Con có đồng ý nh vậy không ?

Đọc những câu văn chứng tỏ điều ấy

không thiếu sự nghiêm khắc Đây là một cách giáo dục có hiệu quả

- HS nghe

- HS bộc lộ

- Tình yêu thơng, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả Thật đáng xấu hổ cho kẻ nào chà đạp lên tình yêu thơng đó → Bài học về tình cảm yêu th-

ơng kính trọng cha mẹ

- Là ngời rất yêu thơng con Nghiêm khắc song chân tình gần gũi

- Xúc động vô cùng bởi đã nhận đợc một bài học thấm thía và kịp thời từ ng-

ời cha thân yêu Cậu bé đã nhận ra tình cảm yêu thơng, sự hi sinh lớn lao của mẹ

- Cậu bé Enricô đã chép bức th của

ng-ời bố gửi cho mình Lấy nhan đề "Mẹ tôi" vì câu chuyện xảy ra liên quan đến ngời mẹ, những lời cha nghiêm khắc, chân tình cũng xoay quanh hình ảnh ngời mẹ Nhan đề ấy nh một sự hối hận, chuộc lỗi của Enricô với mẹ và đặc biệt gợi hình ảnh ngời mẹ đầy cao đẹp, đáng trân trọng

+ Hình ảnh ngời mẹ: - Thức cả đêm lo cho con ốm

- Khóc nức nở

- Lo sợ quằn quại

- Ngời mẹ bỏ một năm hạnh phúc để tránh cho con một giờ đau đớn

- ăn xin, hi sinh tính mạng để nuôi con-> Sự hi sinh lớn lao cuả ngời mẹ không

? Em cảm nhận đợc những phẩm chất

cao quí nào của mẹ sáng lên từ những

chi tiết, hình ảnh ấy?

GV: Tác giả tập trung khắc hoạ ngời

mẹ ở khía cạnh tình mẫu tử Đây là

tình cảm thiêng liêng nhất mà những

ngời phụ nữ chân chính luôn mang bên

mình Con cái đối với họ là tất cả

Hạnh phúc của con là hạnh phúc của

mẹ Nỗi đau của con cũng chính là nỗi

đau của mẹ

GV: Bài văn còn cho ta biết mẹ là một

ngời dịu dàng, hiền hậu (GV ghi phẩm

chất này lên bảng) (Song vì sao ngời

cha lại nói với Enricô) "Hình ảnh dịu

dàng và hiền hậu của mẹ sẽ làm tâm

hồn con nh bị khổ hình"? có vô lí

không?

? Tìm các câu ca dao, bài hát ca ngợi

tình cảm , sự hi sinh của mẹ dành cho

con?

GV: Vậy theo con qua bức th của cha

Enricô muốn khắc ghi cho con mình

bài học gì?

GV: "Mẹ tôi" là một bài ca tuyệt đẹp

của "Những tấm lòng cao cả bởi "Tình

yêu thơng, kính trọng cha mẹ là tình

cảm thiêng liêng hơn cả Thật đáng xấu

hổ cho kẻ nào chà đạp lên tình yêu

th-ơng đó" Giáo dục và thấm thía, mà âm

vang, đọng mãi d vị ngọt ngào

3 ý ngh ĩ a v ă n b ản

a, Nghệ thuật

? Tác giả đã sử dụng thể loại văn bản

hiện thật chân thành và cao cả của mẹ cho con Đáng xấu hổ biết bao khi con

đã phụ công lao của mẹ Và thật đau lòng hơn nếu một ngày nào đó con mất

mẹ - đó là ngày buồn thảm nhất cuộc

đời con

- Đức hi sinh cao cả Tấm lòng yêu

th-ơng, hết lòng vì con

- HS nghe

- HS: suy nghĩ trả lời/thảo luận/GV

chốt Định hớng: Có lẽ đối diện với sự dịu dàng hiền hậu, vị tha của ngời mẹ, những đứa con h đốn thật không thể xứng đáng Và hơn nữa những hối lỗi, dằn vặt sẽ làm tâm hồn con đau khổ, lời cha còn nh cảnh tỉnh đối với những đứa con h, c xử không phải với cha mẹ

- HS tìm

- Tình yêu thơng, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả Thật đáng xấu hổ cho kẻ nào chà đạp lên tình yêu thơng đó → Bài học về tình cảm yêu th-

ơng kính trọng cha mẹ

- HS nghe

- Văn bản là một bức th nhng trong đó

là cả nỗi lòng của ngời cha, đứa con và

sự hi sinh của ngời mẹ

- Giọng nhẹ nhàng, ôn tồn mà nghiêm khắc và cơng quyết

ta thấy đợc thái độ và cách dạy bảo

nghiêm khắc cuả ngời cha nhng nổi bật

hơn cả là sự hi sinh cao cả, tình yêu

th-ơng vô bờ bến của ngời mẹ dành cho

con

* Hoạt động 5: Luyện tập

GV treo baỷng phuù

Cha cuỷa En-ri-coõ laứ ngửụứi nhử theỏ

naứo?

A Raỏt yeõu thửụng vaứ nuoõng chieàu

con

B Luoõn nghieõm khaộc vaứ khoõng tha

thửự loói laàm cuỷa con

C Yeõu thửụng, nghieõm khaộc vaứ teỏ

nhũ trong vieọc giaựo duùc con.

D Luoõn luoõn thay meù En-ri-coõ giaỷi

quyeỏt moùi vaỏn ủeà trong gia ủỡnh

? Kể lại một sự việc em lỡ gây ra làm

cho cha mẹ phiền lòng? Em có ân hận

không? Em đã chuộc lỗi nh thế nào?

* Hoạt động 6: Hớng dẫn về nhà

- Học thuộc ghi nhớ

- Chuẩn bị bài: Từ ghép

- Thông qua hình thức một bức th ta thấy đợc thái độ và cách dạy bảo nghiêm khắc cuả ngời cha nhng nổi bật hơn cả là sự hi sinh cao cả, tình yêu th-

ơng vô bờ bến của ngời mẹ dành cho con

lập Cơ chế tạo nghĩa, phân loại và đặc điểm của 2 loại từ ghép này.

2 Rèn kỹ năng tìm từ ghép trong các văn bản đã học Sử dụng hợp lý và chính xác các loại từ ghép

B Chuẩn bị

- GV: SGK – SGV – VBT – giaựo aựn

- HS: SGK – VBT – chuaồn bũ baứi

C Tiến trình lên lớp

* Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ:

? ở các lớp dới chúng ta đã học về từ

ghép, hãy cho biết những từ có đặc

điểm nh thế nào thì gọi là từ ghép?

* Hoạt động 2: Giụựi thieọu baứi.

ễỷ lụựp 6 caực em ủaừ hoùc caỏu taùo

tửứ, trong ủoự phaàn naứo caực em ủaừ naộm

ủửụùc khaựi nieọm veà tửứ gheựp (ẹoự laứ

nhửừng tửứ phửực ủửụùc taùo ra baống caựch

gheựp caực tieỏng coự nghúa vụựi nhau) ủeồ

giuựp caực em coự 1 kieỏn thửực saõu roọng

hụn veà caỏu taùo, traọt tửứ saộp xeỏp vaứ

nghúa cuỷa tửứ gheựp chuựng ta seừ cuứng

tỡm hieồu baứi “Tửứ gheựp”.

phức tiếng nào là tiếng chính, tiếng

nào là tiếng phụ bổ sung ý nghĩa cho

tiếng chính

Gợi ý: Tiếng nào giúp cho ta hiểu rõ

ràng hơn rằng: bà ngoại chỉ ngời phụ

- HS: tiếng "ngoại" bổ sung ý nghĩa

cho tiếng "bà"⇒ bà ngoại Tiếng C - P

- HS xét từ thơm phức tơng tự: Mùi thơm

- Có tiếng chính và tiếng phụ:

+ Tiếng phụ bổ sung ý nghĩa cho tiếng chính

+ Tiếng chính đứng trớc, tiếng phụ sau

- VD: xe đạp, xe máy, xe ôtô

- HS: Không vì các tiếng này đều có

vai trò ngang nhau về ngữ pháp

- Từ ghép đẳng lập: Các tiếng bình

đẳng về ngữ pháp

? Từ đó hãy cho biết từ ghép có mấy

loại? đó là những loại nào?

? Từ ghép chính phụ là gì?

? Từ ghép đẳng lập là gì?

? Đọc ghi nhớ 1 SGK?

II Nghĩa của từ ghép

GV: Giải nghĩa từ bà và bà ngoại cho biết

từ nào nghĩa hẹp hơn?

GV: So sánh nghĩa của từ "quần áo" so

với nghĩa của mỗi tiếng quần, áo, hoặc

"trầm bổng" với trầm, bổng

- Có yếu tố chính và yếu tố phụ

- Mỗi yếu tố chỉ một sự vật, sự việc cụ thể Trong từ ghép chúng có vai trò ngang nhau, không có tiếng chính hay phụ

- Từ ghép có hai loại: Từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập

* Từ ghép chính phụ là từ ghép có tiếng chính và tiếng phụ bổ sung cho tiếng chính Tiếng chính đứng trớc, tiếng phụ

- 1 HS đọc

- HS: Bà: Chỉ chung ngời sinh ra bố,

mẹ, hoặc ngời già

Bà ngoại: Ngời phụ nữ sinh ra mẹ

⇒ từ "bà ngoại" nghĩa hẹp hơn

từ "bà"

- Bà : -Thơm : Chỉ chung mùi nh mùi hơng của hoa , hấp dẫn

-Thơm phức : có mùi thơm bốc lên mạnh

Từ “thơm phức” nghĩa hẹp hơn từ

“thơm”

- HS: Trầm bổng: âm thanh (khi lên

cao khi thấp) du dơng

Trầm: âm thanh thấp, giọng ấm.Bổng: âm thanh cao, giọng thanh, trong

- Quần áo : Chỉ trang phục nói chung (Nghĩa khái quát )

- Quần : Trang phục che phần dới cơ thể

- áo : Trang phục che phần trên cơ thể

Nghĩa hẹp hơn nghĩa của “quần áo”

⇒ Nghĩa của "quần áo", "trầm bổng" khái quát hơn nghĩa của mỗi tiếng tạo nên chúng

c, Có phải mọi loại cà chua đều chua

không? Nói: “Quả cà chua này ngon

nghĩa Nghĩa của từ ghép chính phụ hẹp hơn nghĩa của các tiếng tạo ra nó

+ Từ ghép đẳng lập có tính chất hợp nghĩa Nghĩa của từ ghép đẳng lập rộng hơn nghĩa của các tiếng tạo ra nó

- Sách, vở là những danh từ chỉ sự vật tồn tại dới dạng cá thể, có thể đếm đợc

- Sách vở là từ ghép đẳng lập có nghĩa tổng hợp chỉ chung các loại sách

và vở của HS → nên không nói đợc một cuốn sách vở

a) Không phải mọi thứ hoa có màu hồng đều gọi là hoa hồng VD: hoa mẫu đơn hồng

b) Nói "cái áo dài của chị em ngắn quá" vẫn đúng vì từ "áo dài" là từ ghép chính phụ chỉ một loại áo

c) Không phải mọi loại "cà chua" đều

có vị chua Nói "quả cả chua này ngọt quá" vẫn đợc vì cà chua là tên một loại quả

- Không Là loại cá cảnh

quá!” có đợc không? Tại sao?

d, Có phải mọi loại cá màu vàng đều là

cá vàng không? Cá vàng là loại cá nh

thế nào?

BT6: So sánh nghĩa của các từ ghép:

mát tay, nóng lòng, gang thép (Anh ấy

là một chiến sĩ gang thép), tay chân

(một tay chân thân tín) với nghĩa những

tiếng tạo nên chúng?

BT7: Phân tích cấu tạo của những từ

- Mát tay : + Mát: có nhiệt độ vừa phải, không nóng nhng cũng không lạnh, gây cảm giác dễ chịu

+ Tay : Bộ phận của cơ thể ngời, từ vai

đến các ngón

Mát tay : (ngời) thờng dễ đạt đợc kết quả tốt, dễ thành công trong công việc làm cụ thể

-Nóng lòng : + Nóng: Có nhiệt độ cao hơn so với cơ thể ngời hoặc nói về trạng thái thời tiết cao hơn mức trung bình

+ lòng: những bộ phận trong bụng con vật, có thể xào nấu hoặc bụng con ng-ời- đợc coi là biểu tợng của mặt tâm lí, tình cảm, ý chí, tinh thần

=> nóng lòng: Chỉ tâm trạng mong muốn cao độ, muốn làm một việc gì đó (kết quả khái quát hơn nghĩa “Nóng” ,

“lòng”)

- Gang thép : + Gang: hợp kim của sắt với các bon và một số nguyên tố, dùng để đúc đồ vật.+ Thép: hợp kim bền, cứng, dẻo của sắt với một lợng nhỏ các bon

=> Gang thép: cứng cỏi, vững vàng đến mức không gì lay chuyển đợc

-Tay chân : + tay: Bộ phận của cơ thể ngời, từ vai

đến các ngón

+ chân: bộ phận dới cùng của cơ thể ngời hoặc động vật, giúp con ngời hoặc

động vật di chuyển trên mặt đất

=> Tay chân: kẻ giúp việc đắc lực và tin cẩn cho ngời làm việc phi nghĩa.Nhận xét : Nghĩa của các từ ghép trên khái quát hơn nghĩa của các tiếng tạo nên từ ghép

⇒ Có sự chuyển nghĩa so với nghĩa của các tiếng

- HS phân tích theo mẫu SGK

- HS ghi nhớ

- Học bài, làm BT4, 6, 7: VBT

- Soạn bài “Từ láy”: Trả lời câu hỏi

SGK

+ Nghĩa của từ láy

+ Các loại từ láy

Bµi tËp thªm: Nối cột A với cột B để tạo thành các từ ghép chính phụ hợp nghĩa:

1 Giúp học sinh hiểu khái niệm về tính lien kết, đặc điểm liên kết trong văn bản Phân biệt đợc liên kết về hình thức và liên kết về nội dung

2 Rèn kỹ năng tạo tình liên kết cho văn bản khi tạo lập văn bản

B Chuẩn bị

- GV: SGK – SGV – VBT – giaựo aựn

- HS: SGK – VBT – chuaồn bũ baứi

C Tiến trình lên lớp

* Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ:

? Nêu đặc điểm và nghĩa của hai loại

từ ghép? Cho ví dụ?

* Hoạt động 2: Giụựi thieọu baứi.

ễỷ lụựp 6 caực em ủaừ ủửụùc tỡm

hieồu “Vaờn baỷn vaứ phửụng thửực bieồu

ủaùt” Qua vieọc tỡm hieồu aỏy, caực em

hieồu VB phaỷi coự nhửừng tớnh chaỏt coự

chuỷ ủeà thoỏng nhaỏt, coự lieõn kaỏt

maùch laùc nhaốm ủaùt muùc ủớch giao

tieỏp Nhử theỏ 1 VB toỏt phaỷi coự tớnh

lieõn keỏt vaứ maùch laùc… Vaọy “Lieõn

keỏt trong VB” phaỷi nhử theỏ naứo,

chuựng ta cuứng ủi vaứo tieỏt hoùc hoõm

a Đọc đoạn văn và trả lời câu hỏi

? Trong đoạn văn trên có câu nào sai

? Muốn cho đoạn văn trên dễ hiểu và

hiểu đầy đủ thì cần phải làm gì?

? Qua đó em hiểu liên kết có vai trò

- Gây khó hiểu cho ngời đọc, cha rõ mục

đích của ngời cha Yêu cầu của ngời cha

nh thế nào, các câu văn trong đoạn văn trên không có quan hệ chặt chẽ với nhau Chúng không cùng một nội dung, câu này tách rời câu kia

- Thiếu tính liên kết

- Liên kết là một tính chất vô cùng quan

? Học sinh đọc phần ghi nhớ 1

2 Phơng tiện liên kết trong văn

bản

? Đọc đoạn văn ở phần 1?

? Theo em ở đoạn văn trên còn thiếu

ý gì khiến cho nó trở nên khó hiểu?

? Em hãy sửa lại đoặn văn trên để

cho En-ri-cô hiểu đợc ý ngời cha

GV sửa bài làm của học sinh

? Đọc đoạn văn 2 và cho biết sự

thiếu liên kết của chúng?

? Nếu tách các câu ra em có hiểu đợc

không?

? Vai trò của các từ thiếu ấy là gì?

? Vậy để liên kết văn bản phải cần có

+ Ghi nhớ: sgk/17

- 1 HS đọc

- Các câu trong đoạn trích không có cùng nội dung, mỗi câu đề cập đến một vấn đề, ghép các câu lại thành những vấn đề khác nhau

- HS làm bài:

- Giửừa caực caõu khoõng coự caực phửụng tieọn ngoõn ngửừ ủeồ noỏi keỏt Theõm vaứo “… Coứn baõy giụứ giaỏc nguỷ…”

-Thay tửứ “ủửựa treỷ” baống “con”

- So với văn bản gốc, cả ba câu đều sai và thiếu các từ nối

Câu 2 thiếu cụm từ: còn bây giờCâu 3 từ "con" chép thành "đứa trẻ"

Việc chép sai, chép thiếu làm cho câu văn trên rời rạc, khó hiểu

- Các câu đều đúng ngữ pháp, khi tách khỏi đoạn văn có thể hiểu đợc sự việc nêu trong câu

- Các câu không thống nhất về nội dung, thiếu các từ nối - có tính chất liên kết

- Ghi nhớ: sgk/17

- Sắp xếp: 1 - 4 - 2 - 5 - 3

- Các câu văn cha có tính liên kết vì giữa chúng cha có một nội dung thống nhất, gắn bó (Cha cùng hớng về một nội dung, một chủ đề nào đó)

- Về hình thức có vẻ liên kết nhng các câu không thống nhất về thời gian và sự việc

"mẹ đã mất" sáng nay - chiều nay

- 1 HS đọc

- Điền từ: bà, bà, cháu, bà, bà, cháu, thế là (rồi, và)

? Điền những từ ngữ thích hợp vào

chỗ trống trong đoạn văn vừa đọc để

các câu liên kết chặt chẽ với nhau?

BT4: “Đêm nay mẹ không ngủ đợc

Ngày mai là ngày khai trờng lớp Một

của con” Có ngời nhận xét: Sự liên

kết giữa hai câu trên hình nh không

- S oaùn baứi “Boỏ cuùc trong VB”: Traỷ

lụứi caõu hoỷi SGK

+ Boỏ cuùc vaứ nhửừng yeõu caàu

veà boỏ cuùc trong vaờn baỷn

+ Caực phaàn cuỷa boỏ cuùc vaờn

- Câu chuyện "Cây tre trăm đốt" giúp em hiểu rõ hơn về vai trò của liên kết trong văn bản: Muốn có một văn bản hoàn chỉnh thì các câu, các đoạn phải nối liền, gắn kết với nhau

- HS ghi nhớ

Cuỷng coỏ

 Haừy choùn cuùm tửứ thớch hụùp (traờng ủaừ leõn roài, cụn gioự nheù, tửứ tửứ leõn ụỷ chaõn trụứi, vaột ngang qua, raởng tre ủen, nhửừng hửụng thụm ngaựt) ủieàn vaứo choó troỏng ủeồ hoaứn chổnh ủoaùn vaờn dửụựi ủaõy:

Ngaứy chửa taột ủeứn……(1) Maởt traờng troứn, to vaứ ủoỷ,……(2) sau……(3) cuỷa laứng xa Maỏy sụùi maõy con……(4), moói luực maừnh daàn roài ủửựt haỳn Treõn quaừng ủoàng ruoọng……(5) hiu hiu ủửa laùi, thoang thoaỷng……(6)

1 Traờng ủaừ leõn roài

2 Tửứ tửứ leõn ụỷ chaõn trụứi

3 raởng tre ủen

4 vaột ngang qua

5 Cụn gioự nheù

6 nhửừng hửụng thụm ngaựt

Tuần 2

Tiết 5 Ngày dạy:

Cuộc chia tay của những con búp bê Khánh Hoài

A Mục tiêu cần đạt:

1 Giúp học sinh hiểu đợc tình cảm anh em sâu nặng, nỗi bất hạnh của những

đứa trẻ có hoàn cảnh gia đình li tán

2 Cảm thơng, chia sẻ với những ngời không may mắn rơi vào hoàn cảnh đáng thơng Đề cao quyền trẻ em, trách nhiệm của bố mẹ với con cái

3 Rèn kỹ năng đọc, kể chuyện theo ngôi kể 1 số ít Cảm thụ nghệ thuật kể chuyện tự nhiên

B Chuẩn bị

- GV: SGK, SGV, VBT , giaựo aựn, baỷng phuù

- HS: SGK, VBT, chuaồn bũ baứi

C Tiến trình lên lớp

* Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ:

? Nêu những cảm xúc của em về tình

cảm của ngời mẹ sau khi học xong văn

bản "Mẹ tôi"?

* Hoạt động 2: Giụựi thieọu baứi.

Trong cuoọc soỏng, ngoaứi vieọc cho

treỷ ủửụùc soỏng ủaày ủuỷ veà vaọt chaỏt thỡ cha

meù coứn laứm cho con treỷ ủaày ủuỷ, hoaứn

thieọn hụn veà ủụứi soỏng tinh thaàn Treỷ coự

theồ soỏng thieỏu thoỏn vaọt chaỏt nhửng tinh

thaàn thỡ phaỷi ủaày ủuỷ ẹụứi soỏng tinh thaàn

ủem laùi cho treỷ sửực maùnh ủeồ vửụùt qua voõ

vaứn khoự khaờn khoồ naừo ụỷ ủụứi Cho daàu

raỏt hoàn nhieõn, ngaõy thụ nhửng treỷ vaón

caỷm nhaọn , vaón hieồu bieỏt 1 caựch ủaày ủuỷ

veà cuoọc soỏng gia ủỡnh mỡnh Neỏu chaỳng

may rụi vaứo hoaứn caỷnh gia ủỡnh baỏt

haùnh, caực em cuừng bieỏt ủau ủụựn, xoựt xa,

nhaỏt laứ khi chia tay vụựi nhửừng ngửụứi thaõn

yeõu ủeồ bửụực qua moọt cuoọc soỏng khaự ẹeồ

hieồu roừ nhửừng hoaứn caỷnh eựo le, ngang

traựi cuỷa cuoọc ủụứi ủaừ taực ủoọng tuoồi thụ

cuỷa caực em nhử theỏ naứo chuựng ta seừ cuứng

tỡm hieồu vaờn baỷn “Cuoọc chia tay cuỷa

nhửừng con buựp beõ”.

GV: Bố mẹ bỏ nhau→ hai anh em

Thành, Thủy phải chia tay Hai anh em

chia đồ chơi song không biết chia thế

nào Hai anh em đến chia tay trờng,

lớp cô giáo Thủy quyết định để lại cả

hai con búp bê cho anh mình và hai anh

em chia tay nhau

? Đọc các chú thích: 3, 6?

* Hoạt động 4:

II Đọc- hiểu văn bản

1 Cấu trúc văn bản

? Văn bản này thuộc thể loại gì?

? Truyện đợc kể theo ngôi thứ mấy?

? Em hãy cho biết tác dụng của việc sử

dụng ngôi kể này? (Xem lại kiến thức

lớp 6)

? Ngoài ngôi kể này, truyện có thể đợc

kể theo ngôi kể khác không? Ngôi thứ

- 1- 2 HS đọc+ Các chi tiết chính cần có:

- Tâm trạng và tình cảm của hai anh em trong đêm trớc lúc chia tay

- Nhớ lại nhứng kỉ niệm đã qua

- Thành đa Thủy đến lớp chia tay bạn

- Ngôi thứ nhất là ngời em (Thủy), hoặc ngôi thứ ba (ngời khác kể)

- Bố mẹ li hôn, hai anh em Thành và Thủy phải chia tay nhau dù không hề muốn

- Mặc dù tên văn bản là "Cuộc chia tay của những con búp bê" nhng nội dung

văn bản lại kể về cuộc chia tay của hai anh em Thành và Thủy - Những đứa trẻ hồn nhiên và búp bê chính là đồ chơi của chúng, là một hình ảnh ẩn dụ về

? Có những sự kiện nào đợc kể trong

truyện? Hãy xác định các đoạn văn

? Búp bê có ý nghĩa ra sao trong cuộc

sống của anh em Thành và Thủy?

? Vì sao 2 em phải chia búp bê?

? Khi nghe tiếng mẹ giục chia đồ chơi,

tâm trạng của hai anh em nh thế nào?

? Tác giả đã sử dụng biện pháp gì khi

miêu tả chi tiết này?

? Nhận xét về tâm trạng của nhân vật?

GV: Suốt đêm hai anh em đều khóc

"nức nở, tức tởi" bờ mi Thủy đã "sng

mong lên" cặp mắt đen buồn thăm

thẳm" Còn Thành phải "chắn chặt môi

để khỏi bật thành tiếng khóc to" nớc

mắt tuôn ra nh suối, ớt đầm cả gối Đó

chính là sự kinh hoàng, nỗi tuyệt vọng

sợ hãi vô cùng khi phải chia ly

? Cuộc chia búp bê diễn ra nh thế nào?

con búp bê trong món đồ chơi gia đình của ngời lớn

+ Có 3 cuộc chia tay:

- Chia búp bê: từ đầu đến "hiếu thảo

- Là những thứ đồ chơi gắn liền với tuổi thơ của hai anh em, là những kỉ niệm không thể quên của cả hai anh em

- Con Vệ sĩ và con Em nhỏ luôn ở bên nhau Con Vệ sĩ thân thiết và bảo vệ Thành trong từng giấc ngủ

- Bố mẹ li hôn, anh em phải chia tay nhau, mỗi đứa một nơi, búp bê cũng phải chia đôi theo lệnh của mẹ

- So sánh => sự đau đớn của Thành

+ Tâm trạng đau đớn, buồn khổ xót xa trong nỗi bất lực

- HS nghe

+ Thành: lấy hai con búp bê từ trong tủ

đặt ra hai phía+ Thủy: tru tréo lên, giận dữ

+ Thành: đặt con Vệ sĩ cạnh con Em nhỏ

? Tâm trạng của Thủy thay đổi nh thế

nào? Tìm những từ ngữ cho thấy điều

đó?

? Đoạn văn đã thể hiện sự quan sát,

miêu tả tâm lý nhân vật của tác giả nh

- Ngây thơ và hồn nhiên của trẻ con

đ-ợc tác giả cảm nhận và miêu tả chân thật Buồn vui đối với trẻ cũng chỉ đến trong giây lát

- Hai con búp bê luôn ở cạnh nhau và không bao giờ chấp nhận sự xa cách là biểu tợng cho tình cảm keo sơn, bền chặt không có gì chia cắt đợc tình cảm của hai anh em Thành và Thủy Chúng cũng hồn nhiên, vô t, tình cảm nh Thành và Thủy

- Búp bê gắn với hình ảnh gia đình sum họp, đầm ấm, cho sự gắn bó của hai anh em

- Búp bê cũng là những kỉ niệm đẹp của hai anh em, của tuổi thơ

- Búp bê là hình ảnh trung thực của hai anh em Thành và Thủy

1 Giúp học sinh hiểu đợc tình cảm anh em sâu nặng, nỗi bất hạnh của những

đứa trẻ có hoàn cảnh gia đình li tán

2 Cảm thơng, chia sẻ với những ngời không may mắn rơi vào hoàn cảnh đáng thơng Đề cao quyền trẻ em, trách nhiệm của bố mẹ với con cái

3 Rèn kỹ năng đọc, kể chuyện theo ngôi kể 1 số ít Cảm thụ nghệ thuật kể chuyện tự nhiên

B Chuẩn bị

- GV: Đọc kĩ SGK, SGV, bảng phụ

- HS: Đọc bài, soạn bài theo các câu hỏi

C Tiến trình lên lớp

* Kiểm tra bài cũ:

cảnh nào?

? Tại sao khi đến trờng và gặp lại các

bạn trong lớp Thủy lại khóc thút thít?

GV: Cảnh chia tay lớp học là cảnh buồn

tê tái Cha mẹ bỏ nhau, anh em chia lìa

song đau đớn hơn và cũng kinh hoàng

ngạc nhiên hơn là Thủy không đợc đến

trờng

? Khi ấy cô giáo và các bạn có hành

động gì?

? Chi tiết ấy có ý nghĩa nh thế nào?

? Khi biết Thủy không đợc tiếp tục đi

học, cô giáo và các bạn đã có những biểu

hiện gì?

? Chi tiết này có ý nghĩa nh thế nào?

? Em có cảm xúc gì về cuộc chia tay của

Thủy với cô giáo và các bạn trong lớp?

? Khi ra khỏi trờng, Thành cảm nhận đợc

điều gì về cảnh vật và mọi ngời xung

quanh?

? Tại sao Thành lại có cảm nhận nh vậy?

GV: Thành kinh ngạc vì thấy mọi việc

đều diễn ra bình thờng, cảnh vật vẫn rất

đẹp, cuộc đời vẫn bình yên thế mà sao

hai anh em lại phải chịu đựng sự mất

mát và đổ vỡ quá lớn > Đây là 1 diễn

biến tâm lý đợc tác giả miêu tả rất chính

xác làm tăng thêm nỗi buồn sâu thẳm,

trạng thái thất vọng bơ vơ của nhân vật

- Thủy sắp phải chia xa mãi mãi mái trờng và không biết có bao giờ đợc gặp lại bạn bè, thầy cô Mặt khác Thủy không còn đợc đi học nữa vì hoàn cảnh

+ Cô giáo: ôm chặt lấy Thủy và nói

"cô biết rồi, cô thơng em lắm"

- Các bạn trong lớp sững sờ và khóc thút thít

-> Diễn tả sự đồng cảm, xót thơng cho Thủy của cô giáo và các bạn

-> Thể hiện tình cảm bạn bè, tình cảm cô trò đầm ấm, trong sáng

+ Cô giáo tái mặt, nớc mắt giàn giụa còn các bạn khóc mỗi lúc một to hơn

- Diễn tả sự ngạc nhiên, bất ngờ, đau xót cho hoàn cảnh của Thủy và trong

đó còn ẩn chứa nỗi oán ghét sự li tán gia đình

+ Học sinh nêu cảm nhận

- Kinh ngạc thấy mọi ngờivẫn đi lại bình thờng, nắng vẫn vàng ơm trùm lên cảnh vật

- Thành cảm nhận đợc sự bất hạnh của hai anh em, cảm nhận đợc sự cô đơn của mình trong dòng chảy cuộc sống,

sự vô tâm của ngời lớn

- HS nghe

tay ấy em có cảm xúc gì?

? Nếu cho rằng những trang văn diễn tả

cuộc chia tay của hai anh em Thành,

Thủy chan chứa tình nhân đạo Em có

đồng ý không? Vì sao?

c, Cuộc chia tay của hai anh em

GV: Và chính trong nỗi đau đó tình cảm

anh em đợc bộc lộ rõ hơn bao giờ hết

? Trớc kia, khi gia đình còn hạnh phúc,

tình cảm của hai anh em Thành đợc thể

? Hình ảnh của Thủy hiện ra qua những

chi tiết nào khi chứng kiến giờ phút chia

xa?

? Qua những chi tiết ấy em hiểu gì về

Thủy?

? Có thể Thủy đồng ý để Thành chia búp

bê, song lại "tru tréo và giận giữ, khi

thấy anh mình chia con Em nhỏ và Vệ

sĩ Vì sao có sự mâu thuẫn ấy?

? Theo con có cách nào giải quyết đợc

mâu thuẫn này của Thủy không?

? Em sẽ tán thành ý kiến nào?

? Cuối truyện Thủy đã lựa chọn cách giải

quyết nh thế nào? Có ý nghĩa gì?

GV: Đoạn văn gợi trong lòng ngời đọc

lòng thơng cảm cho cảnh ngộ của hai

- Học sinh cảm nhận

- Điều đó đúng:

+ Nghệ thuật miêu tả tâm lí tinh tế, nổi bật nỗi đau

+ Giọng văn đầy xúc động, chia sẻ

- Trớc khi chia tay:

+ Thủy: Đặt tay lên vai anh, anh kéo ngồi xuống, vuốt tóc, mang kim chỉ ra tận sân vận động vá áo cho anh

+ Thành: giúp em học, chiều nào cũng

đón em, vừa đi vừa trò chuyện Hai anh em nhờng đồ chơi cho nhau

- Xe tải, chuẩn bị cho sự ra đi của Thủy và hai anh em sắp phải chia tay

- Thuỷ nh ngời mất hồn, mặt tái xanh

đau đáng ra không bao giờ xảy đến

- Một mặt Thuỷ giận dữ không muốn chia rẽ 2 con búp bê, nhng mặt khác lại rất thơng anh sợ đêm không có con

vệ sỹ canh cho anh ngủ

- Vừa thơng anh không có ai canh giấc vừa thơng những con búp bê tội nghiệp → Tâm hồn vị tha, nhân hậu

- HS: thảo luận/trả lời: Thuỷ để lại

con em nhỏ để chúng không bao giờ phải xa nhau -> Chỉ có cách gia đình

đoàn tụ, hai anh em không phải chia tay.+ Khẳng định tâm hồn trong sáng, vị tha của Thủy và thể hiện ớc mong hai anh em không phải xa nhau, có ngày

của Thành và Thuỷ Chi tiết này khiến

ngời đọc thấy sự chia tay của 2 em nhỏ

là không nên có > thức tỉnh các bậc

làm cha làm mẹ

? Trớc khi chia tay, Thuỷ nhắn nhủ anh

điều gì? Đọc lại lời nhắn nhủ ấy?

? Lời nhắn của Thủy cho Thành thể hiện

ý gì?

? Cảm xúc của hai em khi chứng kiến

cảnh chia tay của hai bạn?

? Còn cảm xúc của Thành nh thế nào?

GV: Hai anh em Thành Thuỷ là trẻ con

song đã cảm nhận đợc rõ nỗi đau, sự đổ

vỡ quá lớn khi gia đình tan vỡ Hai anh

em không còn quyền đợc sống hạnh

phúc cùng cha mẹ dới một mái ấm gia

đình

? Qua câu chuyện về cuộc chia tay đầy

đau đớn cảm động của hai anh em Thành

và Thủy, tác giả muốn nhắn gửi điều gì?

GV: Qua câu chuyện về cuộc chia tay

đầy đau đớn cảm động của hai anh em

Thành và Thủy, tác giả muốn làm toát

lên chủ đề câu chuyện Anh em Thành

Thuỷ cũng nh 2 con búp bê: trong sáng,

ngây thơ, vô tội thế mà phải chia tay

nhau > xót xa, thơng cảm

- Gia đình đổ vỡ, bố mẹ ly hôn, con cái

chịu nhiều thiệt thòi, đau đớn Con cái

không chỉ chịu nỗi khổ về cuộc sống vật

chất mà còn chịu nỗi đau tinh thần Mất

cha mẹ là một nỗi đau đã đành Cha mẹ

còn sống mà con cái bị chia lìa xa cách

+ Lời nhắn nhủ mỗi gia đình và toàn xã hội hãy hiểu và hãy vì hạnh phúc của tuổi thơ

- Học sinh tự bộc lộ Có thể: Thơng cho hoàn cảnh xót xa của hai anh em Thuỷ

- Bất ngờ: đứng nh chôn chân xuống

đất không nói đợc gì trông theo bóng nhỏ liêu xiêu của em

- HS nghe

+ Tổ ấm gia đình là vô cùng quí giá và quan trọng Mọi ngời hãy cố gắng bảo

vệ và gìn giữ, không nên vì bất kì lí do gì làm tổn hại đến những tình cảm tự nhiên, trong sáng ấy

- Hãy đem lại hạnh phúc cho tuổi thơ Hãy nâng niu và trân trọng hạnh phúc ấy

- HS nghe

- Ngời đọc thấm thía rằng: tổ ấm gia

đình là vô cùng quý giá và quan trọng

Mọi ngời hãy cố gắng bảo vệ và gìn giữ,

? Văn bản kể về những cuộc chia tay,

theo em những cuộc chia tay ấy có bình

thờng không?

b, Nội dung

? Tác giả muốn gửi thông điệp thấm thía

gì qua câu chuyện này?

? Theo em có cách nào tránh đợc nỗi đau

của Thành và Thủy không?

GV: Hãy chấm dứt những cuộc chia tay

đau đớn nh cuộc chia tay của hai anh em

Thành- Thuỷ trong truyện để bảo vệ và

gìn giữ những tình cảm tự nhiên, trong

sáng của gia đình, để làm tròn trách

nhiệm của bố mẹ đối với con cái

* Hoạt động 5: Luyện tập:

? Kể hoặc tóm tắt lại truyện?

? Câu chuyện đã để lại cho em ý nghĩ gì

về hạnh phúc gia đình, về nghĩa vụ của

cha mẹ đối với con cái?

* Hoạt động 6: Hớng dẫn HS về nhà:

- Học thuộc ghi nhớ

- Chuẩn bị bài: Bố cục trong văn bản

- Cách kể chuyện bằng ngôi thứ nhất

số ít, chân thật và cảm động

- Các trình tự sự việc đợc kể phù hợp với diễn biến tâm lý của trẻ em

- Không bình thờng, những ngời tham gia vào cuộc chia tay không có lỗi và

đó là những cuộc chia tay không đáng có

- Tổ ấm gia đình là vô cùng quý giá và quan trọng Mọi ngời hãy cố gắng bảo

vệ và giữ gìn, không nên vì bất kì lí do gì làm tổn hại đến tình cảm tự nhiên, trong sáng ấy

- Không thể đẩy trẻ em vào hoàn cảnh bất hạnh, chia lìa Hãy chăm lo và bảo

vệ hạnh phúc của trẻ em

- Bố mẹ Thành và Thủy không chia tay nhau, gia đình hạnh phúc, đoàn tụ

- Tầm quan trọng của bố cục trong văn bản, trên cơ sở đó, có ý thức xây dựng bố cục khi tạo lập văn bản.

- Thế nào là một bố cục rành mạch, hợp lí để bớc đầu xây dựng đợc những bố cục rành mạch, hợp lí cho các bài làm

- Tính phổ biến và sự hợp lí của các dạng bố cục ba phần, nhiệm vụ của mỗi phần bố cục để từ đó có thể làm các phần đó đúng hớng hơn, đạt kết quả hơn

* Kiểm tra bài cũ:

? Thế nào là liên kết trong văn bản?

Ph-ơng tiện liên kết trong văn bản gồm

? Muốn viết một đơn xin nghỉ học em

phải sắp xếp theo trình tự nào?

? Nếu đảo trật tự trên em thấy nh thế

nào? Liệu lá đơn có đợc chấp nhận

không?

? Vậy bố cục trong văn bản là gì?

2 Những yêu cầu về bố cục trong văn

-> Khi tạo văn bản, việc sắp xếp trật tự

sự việc cần hpải tuân thủ theo một trình

tự hợp lí để tạo ra tính liên kết trong văn bản

+ Bố cục trong văn bản là sự bố trí, sắp xếp các phần, các đoạn theo trình tự, một hệ thống rành mạch hợp lí Bố cục trong văn bản là một yêu cầu cần thiết phải có khi xây dựng văn bản

- 1 HS đọc+ Giống nhau: đầy đủ các ý+ Khác nhau: Nguyên bản có 3 phần thì

trong sách giáo khoa em đã học thì có

? Bài văn tự sự, miêu tả có mấy phần và

nhiệm vụ của từng phần là gì?

? Khi đảo trật tự các phần trong văn

phần kết bài chẳng qua chỉ là sự lặp lại

1 lần nữa của mở bài, nói nh vậy có

ở đây chỉ có 2 phần Các ý trong văn bản trên cũng đợc sắp xếp lộn xộn. > câu chuyện không còn nêu đợc ý nghĩa phê phán và không còn buồn cời nữa

-> Bố cục cha hợp lí, cách kể chuyện

r-ờm rà, thiếu tính thống nhất làm cho ngời đọc ngời nghe thấy khó hiểu Các chi tiết bị sắp xếp lộn xộn không theo trình tự diễn biến của câu chuyện

+ Sửa lại

- Con ếch trong một cái giếng, nó thấy bầu trời chỉ bằng cái vung, nó nghĩ mình là chúa tể

- Nó ra khỏi giếng, đi lại ghêng ngang

sự phân biệt rạch ròi

+ Trình tự xếp đặt các phần, các đoạn phải giúp cho ngời viết (ngời nói) dễ dàng đạt đợc mục đích giao tiếp đã đặt ra

- Gồm 3 phần:

+ Mở bài: Tả khái quát+ Thân bài: Tả chi tiết+ Kết bài: Tóm tắt về đối tợng và cảm nghĩ khái quát

- Không đợc vì mỗi phần cóvai trò riêng, góp phần vào việc thể hiện chủ

đề của văn bản Nếu đảo vị trí các phần,

bố cục của văn bản sẽ không mạch lạc

và không làm toát lên đợc chủ đề của văn bản

-> Mỗi phần có một đặc điểm, nhiệm

vụ riêng biệt dó đó có thể dễ dàng nhận

Ghi lại bố cục của truyện "Cuộc chia

tay của những con búp bê"?

quả học tập > nguyện vọng muốn

nghe ý kiến trao đổi

+ Hai anh em chia tay nhau

- Bố cục hợp lý theo trình tự thời gian diến ra sự việc, có mở đầu có kết thúc

- Bố cục cha rành mạch và hợp lý Các

điểm 1, 2, 3 ở phần thân bài mới chỉ kể lại việc học tốt chứ cha trình bày kinh nghiệm học tốt (4) lại không nói về vấn đề học tập

+ Báo cáo thành tích học của cá nhân+ Mở bài:

+ Thân bài: Thành tích học tập của bản thân

- Bản thân đã học ở nhà, ở lớp nh thế nào

+ Kết bài: Chúc đại hội thành công

Tuần 2

Tiết 8

Mạch lạc trong văn bản

Ngày dạy:

* Kiểm tra bài cũ:

? Bố cục của văn bản là gì? Những yêu

cầu về bố cục trong văn bản?

* Giới thiệu: Nói đến bố cục là nói đến

sự sắp đặt, sự phân chia Nhng văn bản

lại không thể không liên kết Vậy làm

thế nào để các phần, các đoạn của 1

? Xem lại bố cục và chi tiết của truyện

"Cuộc chia tay của nhng con búp bê"

toàn bộ sự kiện trong câu chuyện xoay

quanh sự việc nào?

- 1 HS

- HS nghe

- "Mạch lạc" là từ Hán - việt

- Mạch = ống, mạch máu, hệ thốngLạc = nối

-> Mạch lạc là một mạng lới về ý nghĩa, nối liền các phần các đoạn, các ý của văn bản trong thơ văn nó còn đợc gọi là mạch văn, mạch thơ

- Rất cần thiết bởi văn bản không có tính mạch lạc sẽ rời rạc về ý nghĩa, về nội dung giữa các phần, các đoạn sẽ tách rời nhau

- Mạch lạc = liên kết

- Sự đau khổ, bất hạnh đến vô cùng của hai anh em Thành và Thuỷ khi bố mẹ chia tay nhau

+ bố cục

- Mẹ bắt hai anh em chia đồ chơi

- Hai anh em rất yêu thơng nhau, chuyện về hai con búp bê, hai anh em chia đồ chơi

- Thành đa Thủy đến trờng chia tay bạn

bè và cô giáo

- Hai anh em chia tay nhau Thủy để lại

? Vậy "những con búp bê" đóng vai trò

gì?

? Thành và Thủy có vai trò nh thế nào

trong truyện?

? Các từ ngữ: chia tay, chia đồ chơi,

chia ra, chia đi, & 1 loạt từ ngữ chi

tiết khác biểu thị ý không muốn phân

chia cứ lặp đi lặp lại theo em đó có

phải là chủ đề liên kết các sự việc nêu

trên thành 1 thể thống nhất không? Có

thể xem là mạch lạc của VB không?

? Khi đảo trật tự sắp xếp ta thấy nh thế

nào?

? Trong VB có đoạn kể việc hiện tại, có

đoạn kể việc quá khứ, có đoạn kể việc ở

nhà, có đoạn kể truyện ở trờng, hôm

qua, sáng nay Cho biết các đoạn ấy

đ-ợc nối với nhau theo mối liên hệ nào?

? Tại sao?

? Việc đảm bảo cho các tình tiết trong

VB có mối liên hệ thông suốt nh vậy có

bê không chia tay nhau) Búp bê là hình

ảnh tợng trng cho tuổi thơ và gắn bó với tuổi thơ, là kỉ niệm của tuổi thơ

- Đóng vai trò trung tâm, mọi tình tiết

đều xoay quanh nhân vật này

- Toàn bộ sự việc xoay quanh sự việc chính “cuộc chia tay” > chủ đề liên kết các sự việc thành 1 thể thống nhất

- Đây chính là phơng tiện liên kết trong

VB góp phần thể hiện chủ đề của VB tạo nên tính > mạch lạc và liên kết có

sự thống nhất với nhau

- Khó hiểu, không theo trình tự hợp lý hoặc bỏ qua các chi tiết sẽ làm cho câu chuyện thiếu hấp dẫn

+ Liên hệ thời gian+ Liên hệ tâm lý (nhớ lại)+ Liên hệ không gian+ Liên hệ ý nghĩa

- Chuyện đã sử dụng thành công cả 4 mối liên kết nh trên nên có tính hấp dẫn

- Giúp cho mạch chủ đề VB đợc giữ vững

- Tất cả các câu, đoạn trong VB đều ớng về chủ đề chính

h Đợc tiếp nối theo 1 trình tự hợp lý làm cho chủ đề liền mạch

* Mạch lạc là một tính chất rất quan trọng của văn bản, giúp văn bản dễ hiểu, có đầu có cuối

* Một văn bản có tính mạch lạc là văn bản:

- Các phần, các đoạn, các câu đều nói

về một vấn đề chung xuyên suốt

- Các phần, các đoạn, các câu trong văn

đợc tiếp nối theo một trình tự rõ ràng, hợp lý, trớc sau hô ứng nhau nhằm làm cho chủ đề liền mạch và gợi đợc nhiều hứng thú cho ngời đọc (ngời nghe)

Bài tập 1/32: Đọc yêu cầu của bài tập?

? Đọc đoạn văn của Tô Hoài?

GV: Sự thể hiện chủ đề liên tục thông

suốt và hấp dẫn

Bài tập 2/34

? Bài có yêu cầu gì?

? Trong chuyện "Cuộc chia tay của

những con búp bê" tác giả đã không

thuật lại nguyên nhân của sự chia tay

của bố mẹ Thành và Thủy, làm nh vậy

- Chủ đề: Lao động là vàng xuyên suốt bài thơ

2 câu mở bài: nêu chủ đề từ kho vàng tốt thu lý giải “vàng”

Còn lại: nhấn mạnh, khắc sâu chủ đề-ý chủ đạo xuyên suốt: sắc vàng trù phú đầm ấm của làng quê vào mùa

đông, giữa ngày mùa

- ý đợc dẫn dắt theo “dòng chảy” hợp lý: câu đầu giới thiệu bao quát về sắc vàng trong thời gian và không gian > biểu hiện các sắc vàng > nhận xét, cảm xúc về sắc vàng

- Văn bản không đi sâu vào chuyện chia tay của bố mẹ mà nói về những

đứa trẻ phải chịu hoàn cảnh đau buồn, chia li khi bố mẹ li hôn

- Không đi vào lí do li hôn bởi nó nằm ngoài chủ đề Vì thế truyện vẫn có tính mạch lạc

- HS ghi nhớ

Tuần 3

Tiết 9

Ca dao - dân caNhững câu hát về tình cảm gia đình

Ngày dạy:

A Mục tiêu cần đạt:

- Học sinh hiểu khái niệm: Ca dao - dân ca

- Nắm đợc nội dung, ý nghĩa và 1 số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của ca dao dân ca qua những bài ca thuộc chủ đề tình cảm gia đình

- Thuộc các bài trong văn bản

* Kiểm tra bài cũ:

? ý nghĩa của nhan đề “Cuộc chia

? Bài ca dao đã diễn tả tình cảm gì?

? Chỉ ra cái hay của ngôn ngữ, hình

ảnh, âm điệu của bài ca dao này?

? Bài ca dao đã sử dụng biện pháp nghệ

thuật gì để biểu hiện công lao to lớn

của cha mẹ?

? Tại sao khi nói về công lao của cha

mẹ, tác giả dân gian thờng sử dụng

hình ảnh trời , biển , núi sông để ví

- * Dân ca: là những bài hát trữ tình dân gian của mỗi miền quê Dân ca có lời thơ là ca dao

> cả 2 đều thuộc thể loại trữ tình

- Sử dụng lối ví von quen thuộc của ca dao, lấy những cái to lớn, mênh mông, vĩnh hằng của tự nhiên để so sánh với công cha, nghĩa mẹ Đây là những biểu tợng truyền thống của văn hoá phơng

Đông, nó là cảm nghĩ dân gian, dễ hiểu, thấm sâu

- Hình ảnh trời , biển , núi sông là những phạm trù rộng lớn vô cùng vô tận trong vũ trụ Ví với công lao của cha mẹ mới nói hết đợc tấm lòng lớn

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò

? Từ láy “mênh mông” diễn tả thêm ý

gì khi nói về công ơn cha mẹ?

? Từ nào trong câu ca dao nói lên lời

khuyên tha thiết của cha mẹ?

? Em còn biết những câu ca dao nào

nữa nói về công ơn trời biển của cha

mẹ?

GV kết luận: Bài ca dao diễn tả công

lao trời biển của cha mẹ đối với con và

bổn phận của kẻ làm con trớc công lao

to lớn ấy

> Bài học về đạo làm con thật vô

cùng sâu xa, thấm thía

Bài 2:

? Hãy tái hiện tình cảm của bài ca dao

qua giọng đọc của em?

? Lời ca chất chứa tâm trạng, theo em

rõ nét trong thời gian và không gian

gợi buồn Thời gian đợc nói tới ở đây là

chiều chiều: Sự lặp lai thời gian cho

thấy tâm trạng ấy thờng trực, triền

miên trong lòng ngời Thời khắc chiều

lại là thời khắc dễ gợi buồn- là thời

điểm đoàn tụ, sự trở về vậy mà ngời

con gái vẫn bơ vơ nơi đất khách

Ngời phụ nữ đứng nh tạc tợng vào

không gian, nỗi buồn nhớ trào dâng

- “Công cha đạo con”

- Điệp từ “chiều chiều” > sự triền miên của thời gian và tâm trạng

Buổi chiều là lúc gợi cái tàn lụi, gợi buồn, gợi tình thơng nhớ Chiều là thời

điểm của sự trở về vậy mà ngời con gái vẫn bơ vơ nơi quê ngời

- “ngõ sau” vắng lặng, heo hút > gợi cảnh ngộ cô đơn của thân phận ngời phụ nữ dới chế độ phong kiến

- HS nghe

? Ngời con gái mang nỗi niềm gì?

? Nỗi nhớ ấy đợc đặc biết diễn tả bằng

động từ gì?

GV: Bài ca giản dị, mộc mạc mà đau

khổ, xót xa

GV kết luận: Tâm trạng nỗi lòng của

ngời con gái đi lấy chồng xa quê, nhớ

thơng mẹ già.

- Nỗi buồn xót xa, sâu lắng.

Bài 3:

? Em nào đọc lại bài ca dao này?

? Bài ca dao thứ 3 diễn tả điều gì?

? Những tình cảm đó đợc diễn tả ntn?

Có gì độc đáo?

GV: Nhìn những sự vật đó mà trong

lòng cháu trào lên nỗi nhớ thơng, lòng

yêu kính da diết, lắng sâu

? Đọc câu ca dao, em bắt gặp lối nói

rất quen thuộc nào trong ca dao?

GV kết luận: Bài ca dao thể hiện nỗi

nhớ và sự kính yêu đối với ông bà.

? Để diễn tả sự gắn bó của anh em

trong gia đình, ca dao đã sử dụng cách

nói nào?

? Bài ca dao khuyên nhủ điều gì? (câu

- Nhớ về quê mẹ mà thấy mình lẻ loi,

đau xót

- “Trông về” > 1 cái nhìn đăm đắm,

đầy thơng nhớ “Ruột đau chín chiều” > cách nói rất cụ thể về nỗi đau quặn lòng da diết

- HS nghe

- So sánh tăng cấp “ bao nhiêu bấy nhiêu” > Lòng biết ơn ông bà vô hạn của con cháu

> câu ca dao nói lên 1 tình cảm đẹp của con ngời VN Có hiếu thảo với cha

mẹ thì mới biết “ nhớ” ông bà tổ tiên

đỡ đần nhau

- Anh em ruột thịt có biết yêu nhau hoà thuận thì cha mẹ với “vui vầy”, sống hạnh phúc

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò

cuối)

GV: Cũng giống nh tình cha mẹ- con

cái, tình anh em với mỗi chúng ta thật

thiêng liêng sâu nặng và có ý nghĩa

Chỗ dựa , nơi giúp ta khi vấp váp khổ

đau chính là anh em ruột thịt Còn gì

quí giá và hạnh phúc bằng khi bên ta

có những ngời anh , ngời chị bíêt giúp

đỡ nhau

? Những biện pháp nghệ thuật nào đợc

4 bài ca dao sử dụng?

? Đọc bài đọc thêm? Nêu nội dung tình

cảm của bài ca dao?

? Đọc ghi nhớ SGK?

* Hoạt động 3: Luyện tập

? Đọc lại các bài ca dao thật diễn cảm?

? Em nào có thể thêm nhạc điệu cho

những lời ca dao này?

* Hoạt động 4: Hớng dẫn học sinh

học bài ở nhà.

- Học thuộc lòng các bài ca dao đã hoc

và nắm chắc nội dung, nghệ thuật

- Soạn những câu hát về tình yêu quê

h-ơng, đất nớc con ngời

> Cách sống, cách c xử đầy tình nghĩa tốt đẹp của anh em trong gia

đình

- Thể thơ lục bát, giọng điệu tâm tình, h/ả truyền thống, lối diễn đạt bình dị

- 1 HS đọc Bài đọc thêm: Nhớ công ơn cha mẹ, nhớ thơng mẹ già, biết ơn ông

bà tổ tiên, tình nghĩa anh em là những tình cảm gia đình, là bài học đạo lý làm ngời > tình cảm gia đình là 1 trong những tình cảm đẹp của con ngời VN

để chúng ta tự hào trân trọng

- Tình cảm gia đình là một trong những chủ đề tiêu biểu của ca dao, dân ca Những câu thuộc chủ đề này thờng là lời ru của mẹ, lời của cha mẹ, ông bà nói với con cháu, lời của con cháu nói

về cha mẹ, ông bà và thờng dùng các hình ảnh so sánh, ẩn dụ quen thuộc để bày tỏ tâm tình, nhắc nhở về công ơn sinh thành, về tình mẫu tử và tình anh

Những câu hát về tình yêu quê hơng

đất nớc - con ngời Ngày dạy:

* Kiểm tra bài cũ:

? Đọc thuộc một bài ca dao về tình

? Câu hỏi 1 (SGK): Nhận xét bài 1 em

đồng ý với ý kiến nào?

? Chỉ ra lời của chàng trai, lời của cô

gái?

GV: ý kiến (c): Đọc VD:

- Anh hỏi em có bấy nhiêu lời

Xin em giảng giải từng nơi , từng

ngời (Nam)

- Anh hỏi em trong bấy nhiêu lời

Em xin giảng rõ từng nơi, từng

ng-ời (Nữ)

? Vì sao chàng trai- cô gái lại dùng

những địa danh với những đặc điểm

nh vậy để hỏi đáp?

- 1 HS

- 1 HS đọc

- Hát đối đáp là 1 loại dân ca

- Đối đáp thể hiện trí tuệ và tình cảm dân gian về địa lý lịch sử văn hoá thể hiện cách ứng xử đẹp, sắc sảo của trai gái làng quê xa

- HS: ý kiến (b) và (c) là đúng

- Bài ca dao có hai phần: Phần 1: là câu hỏi của chàng trai, phần 2: là lời đáp của cô gái

- Câu hỏi và lời đáp hớng về nhiều địa danh ở đó không chỉ có những đặc

điểm địa lý tự nhiên mà cả những dấu vết lịch sử, văn học rất nổi bật, Ngừơi hỏi biết chọn nét tiêu biểu để hỏi Ngời

đáp hiểu rất rõ và trả lời đúng ý ngời hỏi Hỏi đáp nh vậy để thể hiện sự

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò

? ẩn chứa trong lời hỏi đáp là tình cảm

trả lời đúng câu đố của các cô gái?

? Em hiểu biết thêm điều gì về quê

h-ơng đất nớc ta qua lời hát đối đáp?

GV kết luận: Lời hát đối đáp của

những chàng trai- cô gái nói về những

cảnh đẹp trên đất nớc ta > tình yêu

quê hơng đậm đà Từ đó họ bày tỏ tình

cảm với nhau.

Bài 2

? Đọc bài ca dao tiếp theo?

? Bài ca dao có nội dung gì?

? Bài ca dao đợc mở đầu bằng một lời

mời “rủ nhau ” Phân tích cụm từ “rủ

nhau”

? Khi nào thì ngời ta thờng “rủ nhau”?

? Em biết những câu ca dao nào cũng

- Bộc lộ tình cảm tự hào tình yêu với quê hơng đất nớc

- Bày tỏ tình cảm với nhau

- Rất hóm hỉnh, bí hiểm Chàng trai đã chọn đợc nét tiêu biểu của từng địa danh để hỏi

- Rất sắc sảo, những nét đẹp riệng về thành quách, đền đài, sông núi của mỗi miền quê đều đợc “nàng” thông tỏ

- Lời đối đáp đã làm hiện lên một giang san gấm vóc rất đáng yêu mến tự hào, dân ca đã mợn hình thức đối đáp để thể hiện tình yêu quê hơng đất nớc và lòng

tự hào dân tộc

- HS ghi vở

- HS đọc bài ca dao

- Lời mời đến thăm Hồ Gơm: Cảnh trí giàu truyền thống ls và văn hoá

- “Rủ nhau”: gọi nhau cùng đi, đông vui, hồ hởi

- Có niềm say mê chung, muốn chia sẻ tình cảm

- “Rủ nhau đi tắm hồ senNớc trong bóng mát, hơng chen cạnh mình”

- “Rủ nhau đi cấy đi càyBây giờ khó nhọc có ngày phong lu”

- Họ rủ nhau đi xem những cảnh đẹp

đặc sắc, tợng trng cho HN > họ rất yêu và say mê Hà Nội

- Điệp từ “xem” và liệt kê cảnh đẹp cho thấy sự háo hức và tự hào của ngời dân

- Tả từ cái bao quát “cảnh kiếm hồ” > cái cụ thể “chùa, tháp, đền” > 1 trong