chuyen de Ra de van NLXH

LỚP 7 Tìm hiểu chung về Văn NL Tìm hiểu chung về cách lập luận chứng minh Tìm hiểu chung về cách lập luận giải thích Đặc điểm của Văn NL Đề văn nghị luận và việc lập Bố cục và phươ

Một số hoạt động của học sinh Trường THCS Sơn Lộc

Đã từ lâu Tạp chí Văn học và Tuổi trẻ

đã trở thành người bạn không thể

thiếu được của cô trò trường THCS Sơn Lộc.

( Ảnh đăng trên tạp chí Văn học và tuổi trẻ T12/2010)

Cô giáo Khuất Thị Thanh Hương phát biểu tại lễ trao giải

Cô giáo Khuất Thị Thanh Hương lên nhận giải

phong trào cho học sinh trường THCS Sơn Lộc

Phó tổng giám đốc nhà xuất bản Giáo dục Nguyễn Quý Thao và

tiến sỹ Nguyễn Văn Tùng tổng biên tập tạp trí lên trao giải Nhì-

giải cao nhất cuộc thi

Chuyên đề

Giáo viên thực hiện: Khuất Thị Thanh Hương

I Tại sao phải đổi mới phương pháp ra đề

II Nhìn lại chương trình ngữ văn THCS

III Lịch sử ra đề nghị luận xã hội

IV Ra đề

V Hướng dẫn học sinh cách làm bài

VI Một số bài văn NLXH được điểm cao trong các kỳ

thi

I Tại sao phải đổi mới phương pháp ra đề?

-Kích thích sự rung cảm mới mẻ, tinh tế trong suy

nghĩ của học sinh.

- Hướng tới tính ứng dụng của môn học: học văn

để học cách làm người

II Nhìn lại chương trình ngữ văn THCS

I Tại sao phải đổi mới phương pháp ra đề

THCS

LỚP 7

Tìm hiểu chung về Văn NL

Tìm hiểu chung

về cách lập luận chứng minh

Tìm hiểu chung

về cách lập luận giải thích

Đặc điểm

của

Văn NL

Đề văn nghị luận

và việc lập

Bố cục

và phương pháp Lập luận Trong bài VNL

Cách làm bài VNL Chứng minh

Cách làm bài VNL Giải thích

Đặc điểm

của

Văn NL

Đề văn nghị luận

và việc lập

Bố cục

và phương pháp Lập luận Trong bài VNL

Cách làm bài VNL Chứng minh

Đặc điểm

của

Văn NL

Đề văn nghị luận

và việc lập

Bố cục

và phương pháp Lập luận Trong bài VNL

Đặc điểm

của

Văn NL

Đề văn nghị luận

và việc lập

LỚP 8

Tìm hiểu yếu tố biểu cảm

trong văn nghị luận

Tìm hiểu yếu tố

tự sự và miêu tả trong văn nghị luận

LỚP 9

Nghị luận

xã hội

Nghị luận Văn học

tư tưởng

lý đạo

Cách làm bài NL về một tư tưởng đạo lý và hiện tượng đời sống

Nghị luận

về tác phẩm truyện., thơ

Nghị luận

xã hội

Nghị luận Văn học

tư tưởng

lý đạo

II Nhìn lại chương trình ngữ văn THCS III Lịch sử ra đề nghị luận xã hội

A.Đề thi trong nước

* Đề thi xưa

I Tại sao phải đổi mới phương pháp ra đề

“Trẫm nghĩ trị nước phải lấy nhân làm gốc.

Thời Đường Ngu nhân tài có nhiều nhưng các quan được dùng ngoài Tứ nhạc, Cửu quan,Thập Nhị mục ra không thấy còn ai nữa, sao nhân tài khó tìm vậy! Đến

Đế Nghiêu sáng suốt hiểu người như thế,mà trong triều vẫn còn Tứ hung(bốn tên quan hung ác thời cổ), sao tiền nhân khó biết vậy!

•Trong khi ấy thì bọn Hãn ngầm nuôi mưu gian.Trẫm

từ khi lên ngôi tới nay,gắng sức trị nước thế mà việc chọn nhân tài vẫn mịt mờ thăm thẳm, bọn Ngân,bọn Sát lại gian ngoan chứa ác Sao người quân tử khó tìm ,kẻ tiểu nhân khó biết vậy? Các ngươi hãy đem hết hiểu biết của mình trả lời Trẫm sẽ đích thân xem xét ”

Đề 1: Kì thi Đình năm 1442

“Trẫm thường đọc sách Luận Ngữ đến trỗ Tử Cống hỏi

về chính sự, Khổng Tử nói rằng: “ Đủ lương thực , đủ binh lính,dân tin theo vậy” nhân nghĩ công việc hiện nay, không gì quan trọng hơn điều đó, mà muốn thực hiện được điều đó thì sự lựa chọn người tốt lại quan trọng hơn cả.Trẫm từng đêm ngày lo nghĩ mà vẫn chưa đạt được hiệu quả mong muốn Đông đảo kẻ sĩ các ngươi lúc mới xuất thân ắt có cơ sở học kinh bang tế thế.vậy thì những loại việc thiết thực như vậy, suy từ cổ cho đến kim, nghĩ thế nào , làm thế nào để có công hiệu, hãy nói hết với trẫm”

Đề 2 : Kì thi Đình năm 1871(tại kì thi này

Nguyễn Khuyến đã đỗ đầu)

Đề 1: Đề tuyển sinh vào lớp 10 của Tỉnh Ninh Thuận

(2007)

“ Trái tim có điều kì diệu”

Đề 2: Đề tuyển sinh vào lớp 10 của tỉnh Đồng Tháp ( 2007)“ Tuổi học trò-một bài ca đẹp”

Đề thi những năm gần đây

Đề 3: Đề thi chọn học sinh giỏi Quốc gia của SởGD

Hải Phòng (Câu 3 điểm)

Nếu ai gõ cửa nhà bạn? ( 2007-2008)

•Đề thi những năm gần đây

•Các đề văn hay của sách giáo khoa Ngữ văn THCS

Đạo lý uống nước nhớ

B ĐỀ THI NƯỚC NGOÀI

-Khối THCS:

Bước đi và dừng lại là một hiện tượng thường gặp trong cuộc sống, nó đã giúp ta có được những suy nghĩ và liên tưởng về tự nhiên, xã hội, lịch sử, nhân sinh Hãy lấy chủ đề “bước đi và dừng lại”

để viết một bài 600 chữ

( Thành phố Trùng Khánh 2006)

A ĐỀ THI TRONG NƯỚC

- Đề 1:

Viết một bài văn với chủ đề

“ Hiểu cuộc sống,hiểu cha mẹ”

Một hôm quạ thấy mình đã thành thục rồi, liền kêu “ Quạ! Quạ!” từ trên cây lao xuống, bổ nhào vào lưng một con cừu, muốn cuỗm cừu đi.

? Yêu cầu đọc hiểu toàn bộ câu chuyện, có thể chọn lựa

một khía cạnh để lập thành bài văn Tự xác định dàn ý, thể văn,đầu đề Không nên tách khỏi hàm ý câu chuyện

( Đề thi TNTHPT 2007- Thống nhất toàn bộ khu vực 2)

Nhưng thân quạ gầy gò,móng vuốt lại bị mắc vào lông cừu, quạ cố sức vỗ cánh mà không thể bay lên kết quả bị

người chăn cừu bắt được.Cậu con trai người chăn cừu nhìn thấy hỏi đây là loài chim gì? Người chăn cừu bảo : “ Đây là một loài chim đã quên mất tên của mình” Đứa bé vuốt vuốt lông quạ nói: “Trông nó cũng đáng yêu đấy chứ!”

Thành thực là thế nào?

Đề 2006 : Chúng ta và người lớn.

Đề 2007: Vì sao chúng ta phải có kiến thức

* Đề của Trung Quốc:

Dạng 1: Nghị luận về một tư tưởng đạo lý

VD: Ca dao xưa có câu

“Muốn sang thì bắc cầu Kiều Muốn con hay chữ phải yêu lấy thầy”

Em hiểu câu ca dao trên như thế nào?

Các dạng nghị luận

xã hội thường gặp

Dạng 3: Nghị luận về một vấn đề xã hội đặt ra trong các tác phẩm văn học.

VD : sau trong bài Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa của Nguyễn Duy:

Ta đi trọn kiếp con người

Cũng không đi hết mấy lời mẹ ru,

Anh ( chị) hãy phát biểu suy nghĩ của mình về tình mẫu tử trong xã hội hiện đại ngày nay?

Dạng 2: Nghị luận về một hiện tượng đời sống

VD: Hiện nay nhiều nhân tài nước ta có xu hướng ra

nước ngoài lập nghiệp Em có suy nghĩ gì về

“chảy máu chất xám” đó hiện tượng

Từ việc cảm thụ câu thơ

I Tại sao phải đổi mới phương pháp ra đề II.Nhìn lại chương trình ngữ văn THCS

III.Lịch sử ra đề nghị luận xã hội

IV.Ra đề

A Chuẩn bị

I-Đọc lại toàn bộ chương trình Tập làm văn THCS và THPT

II-Tham khảo các loại đề thi

III- Ra đề:

A Chuẩn bị

B Ra đề:

Một cuốn lịch nói : đời tôi chỉ kéo dài một năm.

Một nhành mai nói:đời tôi chỉ kéo dài vài tháng vào mùa xuân Một bông hồng nói: Đời tôi chỉ kéo dài khoảng ba ngày.

Một cây nến nói: đời tôi chỉ kéo dài một đêm.

Một tờ vé số nói: đời tôi chỉ kéo dài một ngày.

Một cây nhang nói : đời tôi chỉ kéo dài một giờ.

Một tấm vé xe buýt nói: đời tôi chỉ kéo dài15 phút.

Một điếu thuốc nói: đời tôi chỉ kéo dài khoảng 5 phút.

Một que diêm nói : cuộc đời tôi mới ngắn ngủi làm sao! Đời tôi chỉ kéo dài trong nháy mắt.

Em có suy nghĩ gì về quan niệm cuộc đời ngắn ngủi?

Đề 1

Dễ là khi hứa một điều gì đó với ai, nhưng khó là khi thực hiện lời hứa đó.

Dễ là khi nhận, nhưng khó là khi cho

Dễ là khi chiến thắng nhưng khó là khi nhìn nhận thất bại

Dễ là khi vấp phải hòn đá và ngã nhưng khó là khi đứng dậy

“ Nhiều người trẻ tuổi cho rằng sành điệu là ăn mặc đúng mốt là đi trước mốt, là dùng những đồ vật đắt tiền và khác người… nhưng những người từng trải thì bảo rằng ,sành điệu nhất chính là biết chấp nhận thử thách

và dấn thân vào thử thách của cuộc đời”

( theo 24h.com)

Đề 3:

Còn em, em cho rằng thế nào là sành điệu?

Hãy viết một bài nghị luận với nhan đề Sành điệu?

“ Qua hàng nước mắt, tôi nhìn theo mẹ và em trèo lên xe Bỗng em lại tụt xuống chạy về phía tôi, tay ôm con búp

bê Em đi nhanh về chiếc giường, đặt con Em Nhỏ

quàng tay vào con Vệ Sĩ……đi mất hút

Đề 4:

Theo Khánh Hoài Ngữ văn 7 Tập một trang 26)

Cuộc chia tay đau đớn và đầy cảm động của hai anh em Thành Thủy trong truyện khiến người đọc thấm thía rằng: Tổ ấm gia đình là vô cùng quý giá và quan trọng.Em hãy đóng vai nhân vật Thành viết một bài văn nghị luận với nhan đề : Hãy cho con một mái ấm gia đình!

V Hướng dẫn học sinh cách làm bài

1.Dạng đề truyền thống

VD: Ca dao xưa có câu

“Muốn sang thì bắc cầu kiều Muốn con hay chữ phải yêu lấy thầy”

Em hiểu câu ca dao trên như thế nào?

rằng ,sành điệu nhất chính là biết chấp nhận thử thử

thách và dấn thân vào thử thách của cuộc đời”

( theo 24h.com)

Còn em, em cho rằng thế nào là sành điệu?

Hãy viết một bài nghị luận với nhan đề Sành điệu?

VD 2: Suy nghĩ về : Một chiếc lá rơi

VD 3: Nếu ai gõ cửa nhà bạn

V Hướng dẫn học sinh cách làm bài

1.Định hướng về kỹ năng: học sinh xác định các thao tác mà đề yêu cầu.

2.Định hướng về kiến thức: tìm luận

điểm, và phát triển luận điểm.

Suy nghĩ về :Một chiếc lá rơi

V Gợi ý cách làm bài:

Suy nghĩ về : Một chiếc lá rơi

A Yêu cầu kỹ năng

- Đây là dạng đề mở về một hiện tượng đời sống Yêu cầu học sinh biết cách trình bày luận điểm trong một bài nghị luận xã hội.

- Biết vận dụng các thao tác phân tích, giải thích, chứng minh, bình luận…

- Hình thức trình bày sạch đẹp,đúng thể thức, bố cục

rõ ràng Văn phong trong sáng có cảm xúc

V Gợi ý cách làm bài:

B Yêu cầu về kiến thức:

1 Lá rơi khi nào

2 Lá rơi gợi cho ta suy nghĩ gì?

+ Tín hiệu báo thu sang

+Gợi sự chia ly

+ Gợi về một cuộc đời con người

+ Gợi nhớ tới những giá trị văn học…

Lá rơi gợi những thông điệp không lời.

Trên đây chỉ là những gợi ý của người ra đề học sinh có thể có suy nghĩ riêng miễn sao hợp lý

V Gợi ý cách làm bài:

Nếu ai gõ cửa nhà bạn

I.Về kỹ năng:

Đây là dạng đề mở chỉ nêu một tình huống thường gặp

trong cuộc sống, thí sinh tùy theo nhận thức của mình

mà bộc lộ cách ứng xử Tuy nhiên, điều quan trọng là cùng với cách ứng xử cần phải bày tỏ sự kiến giải, bộc

lộ thế giới quan của bản thân Vì thế, thực chất đề bài

đề cập đến một vấn đề tư tưởng đạo đức của con người trong nhiều mối quan hệ.

Học sinh có thể tự do chọn hình thức văn bản: nghị luận,

tản văn, truyện, thơ hoặc kết hợp các hình thức văn bản khác nhau, song cần đạt tương đối các yêu cầu kiến thức sau.

II Về kiến thức:

a.Giải thích tình huống

Nhà là không gian sống của một gia đình, một cá nhân Cửa nhà là nơi con người đi ra thế giới bên ngoài, giao tiếp với cộng đồng Hiểu theo nghĩa rộng hơn, nhà như một không gian cá nhân, cửa là nơi giao tiếp ứng xử, tiếng gõ cửa là tình huống điển hình cho mối quan hệ giữa con người và xã hội.

b Nêu quan điểm

•Có thể cần phải giả định: tiếng gõ cửa ấy là của ai, trong

hoàn cảnh nào Từ đó tình huống cụ thể cần khái quát

thành những phương diện của các mối quan hệ để từ đó thể hiện được phương châm ứng xử.

•Chẳng hạn:

-Người gõ cửa là một người gặp hoạn nạn ứng xử thế nào

sẽ có cách cắt nghĩa, cách lý giải và bộc lộ thái độ.

-Người gõ cửa là một kẻ chuyên quấy rầy với những tham

lam ích kỉ không giới hạn.

- Người gõ cửa là một kẻ chuyên gieo rắc chuyện thị phi và ngồi lê đôi mách.

- Người gõ cửa là người nói ra sự thật đau lòng -Người gõ cửa là tri kỷ tri âm

-Người gõ cửa là một người bán hoa tươi

-Tiếng gõ cửa là một ngọn gió, làn hương, một tiếng chim

-Tôi đang gõ vào tôi…

•Khái quát thành phương châm xử thế trong các mối

quan hệ: con người và đồng loại, nhân văn và chính nghĩa, trong sáng và vụ lợi, văn hóa và thiếu văn hóa, cho và nhận, cá nhân và cộng đồng.

•Qua các phương châm xử thế sẽ bộc lộ thế giới quan,

nhân sinh quancủa con người: văn hóa, tư tưởng, tâm hồn, bản lĩnh.

•Trên đây chỉ là những định hướng của người ra đề học

sinh có thể có cách suy nghĩ khác Song một bài viết thành công về tư tưởng, đạo lý không thể không dựa trên niềm tin, quan niệm và cảm hứng đúng đắn, cao thượng, chính nghĩa về đạo đức và ứng xử.

Em hãy đóng vai nhân vật Thành trong

câu chuyện để viết một bài văn nghị luận với nhan đề :Hãy cho con một mái ấm gia đình.

2 Về kiến thức:

-Xác định được vấn đề nghị luận: tổ ấm gia đình

-Trẻ em cần có một tổ ấm biết bao

+ Gia đình có ảnh hưởng nhiều đến sự phát triển nhân cách của trẻ

+ Sự bình yên trong mỗi gia đình góp phần làm nên sự bình yên

trong xã hội

-Thái độ của người viết đối với nỗi đau đớn xót xa của những bạn

nhỏ không may rơi vào hoàn cảnh gia đình bất hạnh

-Thông cảm chia sẻ với các bạn ấy

-Trách nhiệm của người lớn là bảo vệ giữ gìn không nên vì bất cứ lí

do gì mà làm tổn hại đến những tình cảm tự nhiên trong sáng của con trẻ

I Tại sao phải đổi mới phương pháp ra đề

II Nhìn lại chương trình ngữ văn THCS

III.Lịch sử ra đề nghị luận xã hội

IV Ra đề

V Hướng dẫn học sinh làm bài

VI Một số bài văn nghị luận xã hội được điểm cao