Chuyên đề Văn-Hạnh

Giá trị nhân đạo thể hiện ở tấm lòng đồng cảm với những con ng ời bất hạnh, từ đó lên tiếng tố cáo gay gắt những bất công, những thế lực thống trị, áp bức trong xã hội.. Giá trị nhân đạo

Cấu trúc chuyên đề

Phần mở đầu

I-Lí do chọn đề tài

II-Ph ơng pháp nghiên cứu

III-Phạm vi nghiên cứu

A- Bối cảnh xã hội việt nam những năm 1930 – 1945 1945

B giá trị nhân đạo trong văn học hiện thực phê phán

Việt nam 1930 - 1945.

I Nhân đạo và những biểu hiện của nó trong văn học

II Những biểu hiện cụ thể của giá trị nhân đạo trong văn học hiện thực phê phán 1930- 1945.

1 Giá trị nhân đạo thể hiện ở tấm lòng đồng cảm với những con ng ời bất hạnh, từ đó lên tiếng tố cáo gay gắt những bất công, những thế lực thống trị, áp bức trong xã hội.

2 Giá trị nhân đạo thể hiện ở thái độ ngợi ca, trân trọng những vẻ đẹp ngời sáng của con ng ời trong một thời đau th ơng của lịch sử dân tộc.

Phần Kết luận

Phần nội dung chính

I-Lí do chọn đề tài:

-Nhân đạo là một truyền thống của dân tộc Việt Nam, trở thành một nội dung xuyên suốt trong nền văn học dân tộc.

-Trong những năm 1930-1945, do đặc điểm của lịch sử đất n ớc, văn học Việt Nam

(đặc biệt là các tác phẩm văn học hiện thực phê phán) mang đậm tinh thần nhân

đạo với nhiều biểu hiện khác nhau.

-Trong ch ơng trình Ngữ văn THCS có 3 văn bản thuộc trào l u văn học hiện thực

phê phán:

+ “ Trong lòng mẹ ( trích ” ( trích “ “ Những ngày thơ ấu ” ( trích “ – Nguyên Hồng) Nguyên Hồng) + “ Tức n ớc vỡ bờ ( trích ” ( trích “ “ Tắt đèn ” ( trích “ – Nguyên Hồng) Ngô Tất Tố)

+ “ Lão Hạc ( Nam Cao)” ( trích “

Phần mở đầu

Ii- ph ơng pháp nghiên cứu:

1- Tìm hiểu kiến thức văn học sử.

2- Thống kê tác phẩm.

3- Đọc, tìm hiểu tác phẩm.

4- Thu thập thông tin ngoài tác phẩm ( các ý kiến đánh giá về tác giả, tác phẩm, nhân vật)

5- Phân tích tổng hợp.

III- Phạm vi nghiên cứu:

1- Các sáng tác của Nguyên Hồng, Ngô Tất Tố, Nam Cao, Nguyễn Công Hoan 2- Đặc biệt chú trọng nghiên cứu các văn bản trong ch ơng trình Ngữ văn 8.

Phần nội dung chính

A- Bối cảnh xã hội việt nam những năm 1930 – 1945 1945

- Mâu thuẫn xã hội ngày càng gay gắt.

- Thực dân Pháp tăng c ờng bóc lột nhân dân, đàn áp cách mạng, đặc biệt

từ sau năm 1930, Đảng cộng sản Việt Nam ra đời đẩy mạnh đấu tranh giai cấp.

- Năm 1940, Nhật nhảy vào Đông D ơng Hai tên đế quốc Pháp – Nguyên Hồng) Nhật

cùng ra sức vơ vét thóc gạo, thực phẩm nguyên liệu.

-Đời sống nhân dân ngày càng kiệt quệ:

+ở nông thôn: dân cày bị đày đoạ bởi đủ thứ tai trời , ách đất nông thôn: dân cày bị đày đoạ bởi đủ thứ tai trời , ách đất “ “ ” ( trích “ ” ( trích “

Cảnh đói khát, bán vợ đợ con diễn ra thê thảm.

+ ở thành thị: công nhân viên chức bị sa thải, dân nghèo tăng nhanh về số l ợng, sống cầu bơ cầu bất.

mạng tác động đến các nhà văn Các tác phẩm văn học vừa có giá trị hiện thực vừa có giá trị nhân đạo sâu sắc.

B giá trị nhân đạo trong văn học hiện thực phê phán Việt nam 1930 - 1945.

I Nhân đạo và những biểu hiện của nó trong văn học.

- Nhân đạo là phẩm chất đạo đức thể hiện sự yêu th ơng, quý trọng và bảo vệ con ng ời, là nói đến mối quan hệ giữa con ng

ời với con ng ơi, con ng ời và xã hội, những gì vì con ng ời, cho con ng ời…

con ng ời…

- Trong văn học Việt Nam, nhân đạo thể hiện:

+ Tình cảm yêu th ơng, niềm trân trọng những giá trị, vẻ đẹp ở con ng ời.

+ Đồng cảm, bênh vực những số phận bất hạnh.

+ Phê phán, tố cáo những bất và những gì vi phạm nhân quyền…

nhân quyền…

+ Đồng tình với những ớc mơ khát vọng chính đáng của con ng ời.

II Những biểu hiện cụ thể của giá trị nhân đạo trong văn học hiện

thực phê phán 1930- 1945.

1 Giá trị nhân đạo thể hiện ở tấm lòng đồng cảm với những con ng ời bất hạnh, từ đó lên tiếng tố cáo gay gắt những bất công, những thế lực thống trị, áp bức trong xã hội.

1.1 Đồng cảm với những ng ời nông dân.

1.1.1- Đồng cảm với những ng ời nông dân bị áp bức bóc lột bởi chính sách thuế khoá nặng nề.

* Tắt đèn xoáy sâu vào nạn thuế thân- một thứ thuế vô nhân đạo của chế độ thẹ “ ” ( trích “

* Tắt đèn xoáy sâu vào nạn thuế thân- một thứ thuế vô nhân đạo của chế độ thẹ “ ” ( trích “

dân phong kiến:

- Làng Đông Xá ngột ngạt, căng thẳng trong hhững ngày s u thuế.

- Gia đình chị Dậu điều đứng vì thuế, phải nộp cả thuế cho đứa em đã chêt.

* Đoạn trích Tức n ớc vỡ bờ thể hiện rõ nỗi khổ của ng ời nông dân trong vụ s u thuế.“ ” ( trích “

* Đoạn trích Tức n ớc vỡ bờ thể hiện rõ nỗi khổ của ng ời nông dân trong vụ s u thuế.“ ” ( trích “

=> Làng Đông Xá là hình ảnh thu nhỏ của nông thôn Việt Nam Đoạn trích Tức n Làng Đông Xá là hình ảnh thu nhỏ của nông thôn Việt Nam Đoạn trích Tức n “ “

ớc vỡ bờ nói riêng, Tắt đèn nói chung đã lên tiếng tố cáo gay gát chính sách thuế ” ( trích “ “ ” ( trích “

má vô nhân đạo, sự đối xử tàn nhẫn của chế độ Thực dân phong kiến đối với ng ời nông dân.

1.1.2 Đồng cảm với ng ời nông dân cơ cực, nghèo đói, lay lắt trong kiếp sống mòn, phải tìm đến đến cái chết để tự giải thoát.

- Lão Hạc một đời nghèo khổ: Không có tiền lấy vợ cho con, sống cô quạnh trong nỗi dằn vặt; đói khát vì không có việc làm,

ốm đau bệnh tật, thóc cao gạo kém, phải đành lòng bán chó, ăn củ chuối, sung luộc, bữa ốc bữa trai, tự tử bằng bả chó…

chuối, sung luộc, bữa ốc bữa trai, tự tử bằng bả chó…

- Truyện ngắn “ Lão Hạc” ( trích “ mang đến cho ng ời đọc nỗi buồn, nỗi xót xa tr ớc số phận của ng ời nông dân bần cùng không lối thoát.

1.1.3.Đồng cảm với ng ời nông dân bị đày đoạ bởi những hủ tục phong kiến.

- Anh con trai lão Hạc và ng ời con gái không lấy đ ợc nhau vì hủ tục c ới xin nặng nề

1.1.4 Đồng cảm với những ng ời dân bị bóc lột bởi những thủ đoạn trắng trợn của bọn quan lại thống trị

- Chị Dậu bị vợ chồng Nghị Quế ăn bớt tiền bán con

- Con mẹ Nuôi bị tên quan phủ ăn chặn đồng hào đôi

=>Ng ời dân luôn bị những “ bóng ma” ( trích “ rình rập xung quanh để bóc lột, bóp

nặn…

nặn…

1.1.5 Đồng cảm với ng ời nông dân bị đẩy đến b ớc đ ờng cùng, bị l u manh hoá, mất nhân cách

mất nhân cách

- Binh T sống bằng nghề ăn trộm…

- Binh T sống bằng nghề ăn trộm…

- Các nhân vật trong truyện của Nam Cao : bà lão chết no, anh cu Lộ, Chí Phèo…

Chí Phèo…

=>Tất cả họ đã hợp thành một thế giới những ng ời nông dân nghèo khổ bất hạnh

đ ợc các nhà văn hiện thực xây dựng với lòng đồng cảm sâu sắc

1.2 Đồng cảm với những ng ời phụ nữ:

Nguyên Hồng đã viết về ng ời phụ nữ với tấm lòng th ơng cảm thiết tha…

Nguyên Hồng đã viết về ng ời phụ nữ với tấm lòng th ơng cảm thiết tha…

Ng ời mẹ bé Hồnglà nhân vật tiêu biểu cho những ng ời phụ nữ bất hạnh trong xã hội cũ 1.3 Đồng cảm với những số phận trẻ em:

- Chú bé Hồng mồ côi cha, thiếu vắng tình mẹ, sống trong sự ghẻ lạnh của họ hàng…

hàng…

- Cái Tí phải lìa xa bố mẹ, các em đem thân đi làm con ở…

- Cái Tí phải lìa xa bố mẹ, các em đem thân đi làm con ở…

1.4 Đồng cảm với những ng ời trí thức nghèo.

vốn có khát vọng sống đẹp , nh ng vì phải lo miếng cơm manh áo nên hoài bão tiêu tan…

vốn có khát vọng sống đẹp , nh ng vì phải lo miếng cơm manh áo nên hoài bão tiêu tan…

- Ông giáo ( Lão Hạc) phải bỏ về quê sống bám vợ, phải bán dần những quyển sách để trang trải cuộc sống…

sách để trang trải cuộc sống…

đau th ơng của nhiều tầng lớp nhân dân trong xã hội cũ Họ thấu hiểu những nỗi đau tận cùng, nhận thấy những kết cục bi thảm mà xã hội dành cho những con ng ời khốn khổ Các tác phẩm văn học hiện thực phê phán là những lời tố khổ muôn đời cho những ng ời bị áp

2.Giá trị nhân đạo thể hiện ở thái độ ngợi ca, trân trọng những vẻ đẹp ngời sáng của con ng ời trong một thời đau th ơng của lịch sử dân tộc.

2.1 Vẻ đẹp của sự l ơng thiện, nhân hậu giàu lòng tự trọng.

Lão Hạc là một chân dung ngời sáng của ng ời nông dân l ơng thiện, nhân hậu và tự trọng…

hậu và tự trọng…

2.2 Vẻ đẹp của lòng yêu th ơng và đức hi sinh:

- Lão Hạc yêu th ơng con tha thiết, cả đời lão sống vì con và chết vì con…

con…

- Ng ời mẹ và bé Hồng ( Trong lòng mẹ) có tình mẫu tử thiêng liêng sâu sắc.

- Ngoài ra còn tình làng nghĩa xóm đẹp đẽ đáng trân trọng: ông giáo

đối với lão Hạc, bà láng giềng với gia đình chị Dậu…

đối với lão Hạc, bà láng giềng với gia đình chị Dậu…

2.3 Vẻ đẹp của sức sống tiềm tàng mạnh mẽ:

Chị Dậu là điển hình cảu con ng ời bị áp bức đã vùng dậy đấu tranh

quyết liệt …

niu trân trọng vẻ đẹp tâm hồn của những ng ời nghèo khổ Chị Dậu đẹp từ hình thức tới phẩm giá, lão Hạc l ơng thiện, giàu lòng tự trọng, yêu con tha thiết, Chí Phèo quỷ dữ nh ng vẫ tiềm ẩn bên trong là khát vọng sống l ơng thiện, chú bé

Hồng th ơng yêu mẹ đến mãnh liệt…Đó là những nhân vật mang vẻ đẹp bản chất

của con ng ời Việt Nam tự ngàn đời

Phần Kết luận

- Các nhà văn hiện thực đã h ớng ngòi bút về phía những tiếng kêu “

đau khổ thoát ra từ những kiếp lầm than , tấu lên bản nhạc buồn về cuộc đời ” ( trích “

của bao ng ời bị áp bức, đồng thời khẳng định những vẻ đẹp phẩm chất không gì có thể làm mất đi ở chính những con ng ời đau khổ ấy Đó chính là chiều sâu nhân đạo cảu các tác phẩm văn ch ơng chân chính.

- Các tác phẩm văn học hiện thực phê phán 1930 -1945 có giá trị nhân đạo lớn lao, góp phần quan trọng vào sự phát triển của nền văn học dân tộc.