Yêu cầu cần đạt: Giúp HS: - Nắm được cách thức cụ thể trong một bài văn lập luận giải thích.. - Từ những vấn đề trên em có thể rút ra kết luận gì về tìm hiểu đề và tìm ý cho 1 bài văn
Trang 1Tiết 105, 106: Văn học SỐNG CHẾT MẶC BAY
A Yêu cầu cần đạt: Giúp HS:
- Hiểu được giá trị hiện thực, nhân đạo và những thành công nghệ thuật của truyện
B Phương tiện thực hiện:
- Giáo viên: SGK, SGV, bảng phụ.
- Học sinh: soạn theo các câu hỏi SGK
- Phương pháp: Phân tích, qui nạp, bình, tích hợp
C Tổ chức bài học:
1 Ổn định:
2 Kiểm tra bài cũ:
- Qua bài “Ý nghĩa văn chương”, Hoài Thanh đã khẳng định vấn đề gì?
* Giới thiệu bài: Giá trị hiện thực và nhân đạo là một trong những nội dung lớn nhất của
truyện ngắn giai đoạn đầu TK XX Bằng nghệ thuật tương phản, tăng cấp và một số nghệ thuật khác, nhà văn Phạm Duy Tốn đã phơi bày thực trạng, cách sống “Sống chết mặc bay” của bọn quan lại xưa, đồng thời cũng bày tỏ niềm cảm thương trước cảnh “nghìn sầu muôn thảm” của nhân dân do thiên tai và cũng do thái độ vô trách nhiệm của kẻ cầm quyền gây nên
* Tiến trình tổ chức các hoạt động:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Ghi bảng HOẠT ĐỘNG 1: GV giới thiệu tác giả
và vị trí của truyện “Sống chết mặc bay”
trong văn nghiệp của ông – về tư tưởng
cũng như nghệ thuật được xem là bông
hoa đầu mùa của truyện ngắn Việt Nam
bởi nó được viết bằng tiếng Việt hiện đại
tuy dấu ấn ngôn ngữ văn học trung đại,
nghệ thuật truyện trung đại vẫn còn
HOẠT ĐỘNG 2: Đọc, tóm tắt truyện và
tìm bố cục
- GV: Đây là truyện ngắn, nội dung
truyênh nặng kể và tả để thể hiện nội
dung truyện, tính cách nhân vật Do đó,
phải đọc cho phù hợp GV đọc mẫu một
đoạn (trong quá trình HS đọc, nếu cần, gv
uốn nắn) HS đọc truyện
- Em nào có thể tóm tắt truyện? - Cơ bản là cho HS tóm tắt
các ý sau:
- Làng X, phủ X nước dâng
I/ Giới thiệu:
1/ Tác giả, tác phẩm:
Chú thích (*) /SGK
II/ Đọc, tóm tắt truyện và tìm bố cục:
1/ Tóm tắt:
(bảng phụ)
Tiết 105,106: Sống chết mặc bay
Tiết 107 Cách làm bài văn Lập luận giải thích
Tiết 108: Luyện tập lập luận giải thích
Viết bài tập làm văn số 6 HS làm ở nhà
Ngaìy giaíng: 15/03/2010
Trang 2- Bố cục bài văn có thể chia làm mấy
đoạn? Nội dung từng đoạn?
HOẠT ĐỘNG 3: HDHS tìm hiểu phép
tương phản
- Như đã giới thiệu, chủ yếu trong truyện
ngắn về nghệ thuật là tương phản và tăng
cấp Em nào có thể cho biết thế nào là
phép tương phản?
- Em hãy nêu hai mặt tương phản cơ bản
trong truyện “Sống chết mặc bay”?
HOẠT ĐỘNG 4: Hướng dẫn phân tích
- Hai nghệ thuật tiêu biểu của truyện là
gì?
- Cảnh nhân dân cứu hộ đê diễn ra vào
thời gian nào?
- Độ mưa, độ nước của sông như thế
lên, đê sắp vỡ
- Mọi người dân đang tập trung cứu hộ đê
- Trong đình quan sung sướng, đầy đủ tiện nghi và đang đánh bài
- Có người vào báo đê sẵp vỡ cũng như vỡ rồi: quan vẫn điềm nhiên đánh bài, thậm chí sung sướng khi ù ván bài to, mặc cho đê vỡ, dân trôi, nghìn sầu muôn thảm…
- Bố cục: 3 đoạn:
+ Đoạn 1: “Gần một giờ đêm
… khúc đê này hỏng mất”:
nguy cơ vỡ đê và sự chống đỡ của người dân
+ Đoạn 2: “Ấy, lũ con dân … Điếu! Mày!”: Cảnh quan phủ cùng nha lại đánh tổ tôm trong khi đi “đi hộ đê”
+ Đoạn 3: Đoạn còn lại: Cảnh
đê vỡ, nhân dân lâm vào tình trạng thảm sầu
- Phép tương phản trong nghệ thuật là việc tạo ra những hành động, những cảnh tượng, những tính cách trái ngược nhau để qua đó làm nổi bật một ý tưởng bộ phận trong tác phẩm hoặc tư tưởng chính của tác phẩm
- Một bên là cảnh tượng nhân dân đang vật lộn căng thẳng vất vả đến cực độ trước nguy
cơ vỡ đê Một bên là cảnh quan phủ cùng nha lại, chánh tổng lao vào cuộc tổ tôm trong khi
họ “đi hộ đê”
- Gần một giờ đêm
- Mưa tầm tả trút xuống, nước
2/ Bố cục: 3 đoạn
III/ Phân tích truyện:
1/Nghệ thuật tương phản:
a/ Cảnh nhân dân cứu hộ đê:
Trang 3- Không khí, cảnh tượng hộ đê như thế
nào?
- Các chi tiết thể hiện sự nhốn nháo, căng
thẳng đó?
- Sức người như thế nào so với sức trời?
- Trong lúc dân đang hộ đê, nhốn nháo,
căng thẳng, tình cảnh thật thảm như vậy
thì quan ở đâu?
- Không khí, quan cảnh trong đình được
miêu tả như thế nào?
- Những chi tiết nào trong truyện đã
chứng tỏ điều đó?
- Đồ dùng sinh hoạt của quan phủ trong
khi đi hộ đê là gì?
- Qua dáng ngồi, cách nói, đồ dùng của
tên quan phủ và kẻ hầu người hạ em có
thể hiểu gì về quan và cuộc sống của
quan?
- GV: quan là cha mẹ dân, đáng lý quan
phải khổ trớc cái khổ của dân, sướng sau
cái sướng của dân, thế nhưng ở đây thì
ngược lại, điều đó cũng cho ta thấy rõ thái
độ, tình cảm của quan đối với dân ntn rồi
- Trong khi dân đang hộ đê một cách cấp
bách, khổ cực như thế thì quan đang làm
gì?
- Thái độ của bọn quan lại, của quan khi
có người dân quê xông vào báo tin đê sắp
vỡ, đê vỡ ntn?
cuồn cuộn bốc lên
- Nhốn nháo, căng thẳng
- Tình cảnh trông thật thảm hại Hàng trăm nghìn con người từ chiều đến giờ, hết sức giữ gìn: kẻ thuổng, người cuốc… nào đắp, nào cừ, bì bõm… người nào người nấy lướt thướt như chuột lột
Trống đánh liên thanh, ốc thổi
vô hồi, tiếng người gọi nhau xao xác cứu hộ đê
- Ai nấy xem chừng mệt lử cả
Sức người khó địch nổi với sức trời Thế đê không sao cự được
- Ở trong đình, vững chắc, đê
vỡ cũng không sao
- “Tĩnh mịch” “trang nghiêm”,
“nhàn nhã”, “đường bệ”, “nguy nga”
- Dáng ngồi, cách nói của tên quan phủ, cảnh tượng kẻ hầu, người hạ
- Bát yến hấp đường phèn…
(HS chỉ ra các câu trong đoạn văn)
- Một cuộc sống quí phái rất cách biệt với cuộc sống lầm than, cơ khổ của nhân dân
- Quan đang đánh tổ tôm với bọn nha lại, chánh tổng…
- “Ngài cau mặt, gắt rằng: Mặc kệ!” (rồi tiếp tục đánh bài)
“Đỏ mặt tía tai, quay lại quát rằng: Đê vỡ rồi, thời ông cách
cổ chúng mày! Cách biết không? … Lính đâu? Sao bay
- Nhốn nháo, căng thẳng
- Tình cảm thật là thảm
- Thiên tai đang từng lúc giáng xuống, đe dọa cuộc sống người dân
b/ Cảnh quan lại trong đình:
- Tĩnh mịch, trang nghiêm, nhàn nhã, đường bệ, nguy nga
- Một cuộc sống quí phái rất cách biệt với cuộc sống lầm than, cơ khổ của nhân dân
- Không quan tâm
Trang 4- Thái độ đó của quan khiến em suy nghĩ
gì?
- Trái hẳn với cảnh người dân trôi nổi
giữa dòng nước, nghìn sầu muôn thảm là
cảnh gì ở trong đình?
- Em hãy nêu dụng ý của tác giả trong
việc dựng lên cảnh tương phản đã phân
tích ở trên?
- Phép tăng cấp trong truyện được tập
trung ở những khía cạnh nào?
- Nguy cơ ngập lụt ngày càng cao được
tác giả miêu tả ở những chi tiết nào?
- Cảnh tình dân phu vật lộn với nước
ntn? Thể hiện ở chi tiết nào?
- Sự tăng cẩp trong việc ham mêbài bạc
dám…” (tiếp tục đánh bài)
- Không coi nỗi khổ, mạng sống, cuộc sống của dân ra gì cả: sống chết mặc bay
- Niềm vui phi nhân tính của tên quan phủ khi: “Ù! Thông tôm, chi chi nảy”
- Mục đích : Vạch trần bản chất bọn quan lại thời Pháp thuộc : chúng chẳng bao giờ lo cho dân, rất nhẫn tâm, bỏ mặc dân rôi vào cảnh lầm than, chết chóc, đau thương Chúng chỉ lo
vơ vét đầy túi để sống sung sướng, thỏa mãn nhu cầu của bản thân mình mà thôi
- Miêu tả mưa gió mỗi lúc một tăng, nước sông lúc càng dâng, nguy cơ vỡ đê ngày càng cao, cảnh hộ đê ngày càng vất vả, căng thẳng và cuối cùng: đê vỡ
Ham mê bài bạc của tên quan
hộ đê càng lúc càng say
- Trời mưa tầm tã Nước sông Nhị Hà dâng lên hai ba đoạn
đã thẩm lậu rồi, không khéo thì
vỡ mất
- Mưa tầm tã trút xuống
nước cứ cuồn cuộn bốc lên lo thay, nguy thay !
- Có tiếng ào ào như thác chảy xiết, rồi lại có tiếng gà, chó, trâu, bò kêu vang tứ phía
- Nước tràn lênh láng, xoáy thành vực sâu, nhà cửa trôi băng, lúa má ngập hết
- Dân phu kể hàng trăm nghìn con người, từ chiều đến giờ
tình cảnh trông thật thảm hại
- Trống đánh liên thanh, ốc thổi vô hồi để bảo thủ lấy tính mạng gia tài
- Vừa lúc đó thì tiếng người kêu ầm ĩ tình cảnh thảm sầu,
kể sao cho xiết
- Ngoài kia mưa gió ầm ầm,
đến nỗi khổ cực, lầm than, chết chóc của dân: sống chết mặc bay
- Nghệ thuật tương phản – vạch trần bản chất xấu xa của bọn quan lại : chỉ biết ăn chơi phè
sướng, mặc cho dân chết chóc, đau thương
2/ Phép tăng cấp của truyện:
a/ Sự tăng cấp trong miêu tả mưa gió, nước sông, nguy cơ đê
vỡ, cảnh hộ đê
- Nguy cơ đê vỡ ngày càng cao
đê vỡ
- Dân phu vật lộn với nước mỗi lúc thêm cực nhọc, thê thảm chết
thương
b/ Sự tăng cấp trong việc miêu tả
Trang 5của tên quan phủ được miêu tả ở những
chi tiết nào?
* GV có thể gợi ý để học sinh tìm các chi
tiết của truyện:
- Quan mà dở ván bài thì thế nào?
- Nước bài cao thấp của quan được so
sánh với cái gì?
- So sánh giữa việc chơi bài và việc thúc
hộ đê ntn?
- Khi có người xông vào báo tin đê vỡ thì
quan có thái độ ntn?
- Em có nhận xét gì về tác dụng của nghệ
thuật tương phản và tăng cấp của truyện?
- Truyện này đã phản ánh thực trạng gì
của xã hội VN thời Pháp thuộc?
_GV có thể nói thêm ở một số tác phẩm
như Lão Hạc, Tắt đèn…
- Giá trị nhân đạo của truyện thể hiện ở
chỗ nào?
người dân đang thì trong đình quan ngồi chễm chệ
đường bệ, nguy nga
- Ngài mà còn dỡ ván bài hoặc chưa hết hội thì dẫu trời long đất lỡ, đê vỡ dân trôi ngài cũng thay kệ
- đê vỡ mặc kệ, nước sông
dù nguy không bằng nước bài cao thấp
- Đứng trên đê mà dốc kẻ cắm
cừ, người đổ đất lắm nỗi lầm than, sao bằng ngồi trong đình,
đã sẵn kẻ bốc nọc, người chia bài, nhiều đường thú vị
- Mưa ! Dân, chẳng dân thời chớ ! Con bài ngon há nỡ bỏ hoài ru ! Quan lớn ngài ăn, ngài đánh, người hầu, kẻ hạ, kẻ
dạ, người vâng ruộng ngập !
- Nghe ngoài xa, tiếng kêu vang trời dậy đất bốc trúng quân mình chờ mà hạ
- Khi có người xông vào báo tin đê vỡ thì
- 2 nghệ thuật tương phản, tăng cấp kết hợp khéo léo trong tác phẩm có tác dụng làm cho bản chất: ‘lòng lan dạ thú’ bất nhân, thất đức, hống hách, tàn bạo của tên quan cứ từng bước, từng bước lộ ra dần và cuối cùng người đọc thấy rõ nguyên hình của hắn
- Sự kết hợp này làm tăng sức hấp dấn của truyện
- Bọn quan lại, tay chân của chính quyền do Pháp dựng nên hầu hết là những kẻ vô lương tâm, chỉ lấy việc đục khoét dân làm mục đích, chẳng bao giờ lo cho dân, luôn bỏ họ trong cảnh thiên tai, hạn hán, đói rét
- Tác giả đứng về phía dân đen, thương cảm trước cảnh
mức độ ham mê bài bạc của tên quan phủ
- 2 nghệ thuật tương phản, tăng cấp kết hợp khéo léo trong tác phẩm có tác dụng làm cho bản chất: ‘lòng lan dạ thú’ bất nhân, thất đức, hống hách, tàn bạo của tên quan cứ từng bước, từng bước
lộ ra dần và cuối cùng người đọc thấy rõ nguyên hình của hắn
3/ Giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo của truyện:
1/ Giá trị hiện
Trang 6- Em có nhận xét gì về nghệ thuật của tác
phẩm?
- GV tổng kết lại về nội dung và nghệ
thuật của truyện
sống vất vả, khổ cực của họ, xót xa trước cảnh lụt lội, nhà trôi, người chết và vô cùng căm phẩn trước sự tàn nhẫn, vô trách nhiệm của bọn quan lại, tác giả dám lên tiếng tố cáo vạch mặt chúng bằng hình tượng văn học
- Lối văn còn chịu ảnh hưởng lối văn xưa
- Tính biền ngẫu: những vế câu đối chọi nhau:
+ Kẻ thì thuổng, người thì cuốc
+ Kẻ đội đất, kẻ vác tre
+ Kẻ sống không chỗ ở, kẻ chết không nơi chôn
- Ngôn ngữ truyện có chọn lọc, dùng từ sắc xảo Kết hợp tự sự, miêu tả, biểu cảm, ngôn ngữ nhân vật, ngôn ngữ đối thoại
làm nổi bật hình tượng nhân vật chính cảu bài là quan phụ mẫu lòng lan dạ sói một cách
rõ nét, độc đáo
- Kịch tính cao, hấp dẫn
- HS đọc phần ghi nhớ
thực:
- Quan lại thời Pháp chỉ biết đục khoét dân, bỏ mặc dân đói rét, lầm than
2/ Giá trị nhân đạo:
- Đau xót trước cảnh lầm than chết chóc của dân
- Làm phẩn sự tàn nhẫn, vô lương tâm cảu bọn quan lại
- Dám tố cáo, vạch mặt bọn quan lại bằng tượng văn học 3/ Đặc điểm nghệ thuật của tác phẩm:
- Ghi nhớ SGK/83
4/ Củng cố: Luyện tập
Các hình thức ngôn ngữ đã vận dụng trong truyện “Sống chết mặc bay”
2 Qua đối thoại ta thấy được tính cách của quan phủ:
- Quá đam mê cờ bạc
- Rất hống hách
- Cực kì nhẫn tâm, vô trách nhiệm
Ngôn ngữ và tính cách có liên quan chặt chẽ, qua ngôn gnữ ta cso thể thấy được tính cách
5/ Dặn dò:
- Học bài, nắm nội dung và nghệ thuật tác phẩm
Trang 7- Chuẩn bị bài tiếp theo.
Tiết 107: CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH
A Yêu cầu cần đạt: Giúp HS:
- Nắm được cách thức cụ thể trong một bài văn lập luận giải thích
- Biết được những điều lưu ý và những lỗi cần tránh trong lúc làm bài
B Phương tiện thực hiện:
- Giáo viên: SGK, SGV, bảng phụ.
- Học sinh: đọc kĩ SGK/84-85, làm phần luyện tập /SGK87
- Phương pháp: Phân tích, qui nạp, bình, tích hợp
C Tổ chức bài học:
1 Ổn định:
2 Kiểm tra bài cũ:
- Trong đời sống, giải thích giúp ta hiểu rõ vấn đề gì? Giải thích trong văn nghị luận giúp người đọc hiểu rõ vấn đề gì?
* Giới thiệu bài: GV thực hiện
* Tiến trình tổ chức các hoạt động:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Ghi bảng HOẠT ĐỘNG 1:Tìm hiểu đề và tìm ý
- GV ghi đề ở SGK lên bảng
- Đề bài trên đặt ra yêu cầu gì?
- Người làm bài có cần giải thích tại sao
“Đi một ngày đàng học một sàng
khôn”hay không? Tại sao?
- Câu tục ngữ “Đi một ngày đàng học một
sàng khôn” có nghĩa là gì?
- Giải thích như vậy đã đúng, đủ hay
chưa?
- Ta phải làm gì nữa để hiểu đề bài được
rõ, sâu hơn?
- Làm thế naò để em có thể hiểu biết chính
xác câu tục ngữ?
- Từ những vấn đề trên em có thể rút ra kết
luận gì về tìm hiểu đề và tìm ý cho 1 bài
văn lập luận giải thích?
- Yêu cầu giải thích một của tục ngữ (đi một ngày đàng, học một sàng khôn)
- Có, để làm sáng tỏ câu tục gnữ người ta phải giải thích nghĩa đen, nghĩa bóng và ý nghĩa sâu xa của nó Có như thế ta mới có thể định hướng đúng vấn đề, mới có thể giải quyết vấn đề tốt
- “Đi đây đi đó thì mở rộng tầm hiểu biết, khôn ngoan từng trải”
- Đúng, nhưng chưa đủ
- Giải thích nghĩa đen, nghĩa bóng, từ nội dung lời khuyên đến khát vọng của con người
từ bao đời muốn mở rộng tầm hiểu biết
- Hỏi người hiểu biết hơn, đọc sách báo, tra tự điển, tự mình suy nghĩ
- Đọc kĩ đề bài, tìm hiểu ý nghĩa của đề, giải thích nghĩa đen và nghĩa bóng và ý nghĩa sâu xa của nó
- Nêu giống văn chứng minh vì
I/ Tìm hiểu đề và tìm ý:
II/ Lập dàn bài: a/ Mở bài:
- Xuất xứ luận điểm
Trang 8HOẠT ĐỘNG 2: Lập dàn bài
- Bài văn lập luận giải thích có nên có 3
phần như bài văn chứng minh không? Vì
sao?
- Phần mở bài trong văn lập luận giải
thích cần đạt yêu cầu gì?
- Phần thân bài trong văn lập luận giải
thích phải làm nhiệm vụ gì?
- Để cho ý nghĩa của câu tục ngữ “Đi một
… khôn” trở nên dễ hiểu thì nên sắp xếp
theo thứ tự nào?
- Phần kết bài trong bài văn nghị luận giải
thích làm nhiệm vụ gì?
- Em có thể rút ra kết luận gì cho việc lập
dàn bài bài văn nghị luận giải thích?
HOẠT ĐỘNG 3: Viết bài
- GV cho HS đọc các đoạn văn trong phần
mở bài
- Các đoạn mở bài này có đáp ứng yêu cầu
của đề bài lập luận giải thích không?
- Có phải đối với mỗi bài văn chỉ có một
cách mở bài duy nhất không?
GV cho HS tìm cách mở bài khác nữa.
- GV cho HS đọc các phần thân bài ở
SGK/85,86
- Làm thế nào để đoạn đầu tiên của thân
bài được liên kết với phần mở bài?
- Ngoài những cách nói như “thật vậy”
còn có các nào khác nữa không?
(GV lấy dẫn chứng SGK trang 85/ 86, phần
đầu của từng đoạn)
- Nên viết đoạn giải thích nghĩa đen như
thế nào?
- Nên giải thích nghĩa đen của từng từ ngữ,
từng vế câu trước rồi giải thích nghĩa đen
của cả câu, của toàn nhận định sau hay
ngược lại? Vì sao?
- GV: Tương tự như thế, khi viết đoan jgiải
thích nghĩa bóng ta cũng nên giải thích
nghĩa bóng của từng từ ngữ, từng vế câu
trước rồi mới giải thích nghĩa bóng của
toàn câu, toàn nhận định, nghĩa sâu thì hay
các phần theo trình tự sẽ giúp
ta hiểu rõ, hiểu sâu vấn đề một cách dễ dàng
- Xuất xứ luận điểm
- Nêu ra ý nghĩa chung, khái quát của đề
- Trích dẫn luận điểm
- Triển khai việc giải thích
- Giải thích nghĩa đen
Giải thích nghĩa bóng
Giải thích nghĩa sâu
- Nêu ý nghĩa
- HS đọc phần ghi nhớ SGK/
86
- Có
- Không, có nhiều cách mở bài
- Dùng từ liên kết (thật vậy! )
- Có, dùng một số cụm từ liên kết khác
- Ta nên giải thích nghĩa đen của từng từ ngữ, từng vế câu trước rồi giải thích nghĩa đen của cả câu, của toàn nhận định sau vì như thế sẽ làm cho người đọc dễ hiểu vấn đề hơn
- Không được vì đoạn thân bài
- Nêu ra ý nghĩa chung, khái quát của đề
- Trích dẫn luận điểm
b/ Thân bài:
- Giải thích nghĩa đen
Giải thích nghĩa bóng
Giải thích nghĩa sâu (lần lượt trình bày các nội dung giải thích)
c/ Kết bài:
- Nêu ý nghĩa của điều được giải thích
III/ Viết bài:
a/ Viết phần mở bài:
- Có nhiều cách
mở bài
b/ Viết phần thân bài:
- Dùng từ, cụm từ liên kết
- Nên giải thích nghĩa đen của từng
từ ngữ, từng vế câu trước rồi giải thích nghĩa đen của cả câu, của toàn nhận định sau
- Viết phải phù hợp
với phần mở bài
c/ Viết phần kết bài:
Trang 9hơn, dễ hiểu hơn.
- Nếu viết đoạn mở bài một cách khác
(theo cách đi từ chung đến riêng chẳng
hạn) thì có thể viết các đoạn thân bài
giống như trong SGK được không? Vì sao?
- GV cho HS đọc phần kết bài SGK/ 86
- Kết bài ấy đã cho thấy rõ là vấn đề đã
được giải thích xong chưa?
- Có phải mỗi đề văn chỉ có một cách kết
bài duy nhất?
- GV cho HS tìm các cách kết bài khác
phải phù hợp với đoạn mở bài
để bài văn thành một thể thống nhất
- Xong rồi
- Không, có nhiều cách kết bài khác nhau
- Có nhiều cách kết bài khác nhau
- Ghi nhớ: SGK/ 86
IV/ Luyện tập:
4/ Củng cố: Luyện tập
- GV cho HS đọc lại phần ghi nhớ SGK/86
- GV cho HS viết phần kết bài, GV đọc và sửa chữa một số em Sau đó đọc các phần kết bài ở SGV
5/ Dặn dò:
- Học bài
- Chuẩn bị tốt bài luyện tập lập luận giải thích “phần chuẩn bị ở nhà để đến lớp thực hành cho tốt”
Trang 10Tiết 108: LUYỆN TẬP LẬP LUẬN GIẢI THÍCH
VIẾT BÀI VIẾT SỐ 6 ( HS làm ở nhà)
A Yêu cầu cần đạt: Giúp HS:
- Củng cố những hiểu biết về cách làm bài văn lập luận giải thích.
- Vận dụng được những hiểu biết đó vào việc làm một bài văn giải thích cho một nhận định, một ý kiến về một vấn đề quen thuộc với đời sống của các em
B Phương tiện thực hiện:
- Giáo viên: SGK, SGV, bảng phụ.
- Học sinh: làm tốt phần “Chuẩn bị ở nhà” /SGK87
C Tổ chức bài học:
1 Ổn định:
2 Kiểm tra bài cũ:
- Muốn làm bài văn lập luận giải thích thì phải thực hiện các bước nào?
- Dàn bài văn giải thích gồm các phần nào, các phần đó nêu lên vấn đề gì?
- Lời văn phải ntn? Giữa các phần, các đoạn phải ntn?
* Giới thiệu bài: GV thực hiện
* Tiến trình tổ chức các hoạt động:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Ghi bảng HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu đề và tìm ý.
- GV chép đề lên bảng:
Một nhà văn nói: “Sách là ngọn đèn sáng
bất diệt của trí tuệ con người”
Hãy giải thích nội dung câu nói đó
- Em hãy nêu yêu cầu tìm hiểu đề bài văn
lập luận giải thích mà em đã học trong
tiết trước?
-Đề yêu cầu giải thích vấn đề gì?
- Làm thế nào để nhận ra điều đó?
HOẠT ĐỘNG 2: Lập dàn bài (thực hành
trên lớp)
- (GV có thể cho HS nhắc nhanh về yêu
cầu của việc lập dàn bài cho bài văn giải
thích)
- GV cho HS thảo luận: cần sắp xếp các ý
đã tìm được ntn để sự gải thích trở nên
hợp lý, chặt chẽ và dễ hiểu
- Muốn giải thích đề bài trên, theo trình
tự, ta nên giải thích vấn đề nào trước?
- Trí tuệ là gì?
- Đọc kĩ đề bài
Hiểu được nghĩa đen, nghĩa bóng và nghĩa sâu (đề yêu cầu giải thích vấn đề gì, nghĩa đen, nghĩa bóng… )
- Trực tiếp giải thích một câu nói, gián tiếp giải thích vai trò của sách đối với trí tuệ con người
- Căn cứ vào mệnh lệnh của
đề, từ ngữ trong đề
- Sách chứa đựng trí tuệ của con người
- Trí tuệ: tinh túy, tinh hoa của
sự hiểu biết
I/ Tìm hiểu đề và tìm ý:
II/ Lập dàn bài
(thực hành trên lớp)
a/ Giải thích ý nghĩa của câu nói:
