Giáo viên nhận xét,ghi bảng.Hoạt động 2.Hướng dẫn học sinh -Thay các quan hệ từ dùng sai trong các câu sau đây bằng những quan hệ -Chuẩn bị bài ‘’Từ đồng nghĩa.’’ +Tìm từ đồng nghĩa với
Trang 1Tuần 9 Tiết 33 đến tiết 36-Chữa lỗi về quan hệ từ;
-Hướng dẫn đọc thêm: Xa ngắm thác núi Lư;
-Từ đồng nghĩa;
-Cách lập ý của bài văn biểu cảm
Ngày soạn:4/10/2010Ngày dạy:1116/10/2010
Tiết 33.CHỮA LỖI VỀ QUAN HỆ TỪ
I.Mức độ cần đạt
-Biết các loại lỗi thường gặp về quan hệ từ và cách sửa lỗi
-Có ý thức sử dụng quan hệ từ đúng nghĩa ,phù hợp vơi yêu cầu giao tiếp
II.Trọng tâm kiến thức ,kĩ năng:
1 Kiến thức: Một số lỗi thường gặp khi dùng quan hệ từ và cách sửa
lỗi
2 Kĩ năng:
-Sử dụng quan hệ từ phù hợp với ngữ cảnh
-Phát hiện và chữa được một số lỗi thông thường về quan hệ từ
III Hướng dẫn thực hiện:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung chính
1.ổn định lớp 1p
2.Kiểm tra bài cũ : 5p
Thế nào là quan hệ từ ?khi sử dụng
quan hệ từ cần chú ý điều gì ?cho ví
dụ?
3.Bài mới :
Giới thiệu bài :1p.quan hệ từ được ta
sử dụng nhiều trong nói và
viết-Tránh sử dụng sai-Tìm hiểu bài mới
Hoạt động 1 Tìm hiểu chung
-Hai câu trên thiếu quan hệ từ ở chỗ
nào Hãy chữa lại cho đúng?
Giáo viên nhận xét ,chốt ý ,ghi bảng
-Học sinh trả bài
-Học sinh đọc ví dụSGK/106 và trả lời câuhỏi
Câu a thiếu quan hệ
từ ‘’mà ‘’(để) chưađược rõ nghĩa lắm
Sửa lại Đừng nênnhìn hình thức mà đánhgiá kẻ khác
Câu b thiếu quan hệ từ
A.Tìm hiểu chung.
I/ Các lỗi thường gặp về quan hệ từ.
Trong việc sử dụng quan
hệ từ cần tránh các lỗi:-Thiếu quan hệ từ
Trang 2-Qua hai ví dụ trên em thấy khi sử
dụng quan hệ từ thường mắc lỗi
nào?
-Hai ví dụ trên quan hệ từ “và”,
“để”có diễn đạt đúng quan hệ ý
nghĩa giữa các bộ phận trong câu
không? Nên thay “và, để” ở đây
bằng quan hệ từ nào?
-Gọi học sinh chữa lại cho đúng?
-Lỗi thứ 2 mắc phải khi sử dụng
quan hệ từ là gì?
-Vì sao các câu sau thiếu chủ ngữ?
Hãy chữa lại cho câu văn hoàn chỉnh
Giáo viên nhận xét ,chốt ý,ghi bảng
-Vậy lỗi mà khi sử dụng quan hệ từ
Thiếu quan hệ từ
-Học sinh đọc mục 2 vàtrả lời câu hỏi
Hai ví dụ trên quan
hệ từ “và, để” diễn đạtkhông đúng quan hệ ýnghĩa giữa các bộ phậntrong câu
Thiếu chủ ngữ vì cácquan hệ từ “qua, về” đãbiến chủ ngữ của câuthành một thành phầnkhác (trạng ngữ)
Cách chữa: nên bỏ 2quan hệ từ đó đi
Thừa quan hệ từ
-Học sinh đọc mục 4 vàtrả lời câu hỏi
-Học sinh thảo luậnnhóm 2 phút
Nhóm khác nhậnxét,chốt ý
Dùng quan hệ từkhông có tính liên kết
-Học sinh trình bày
-Dùng quan hệ từ khôngthích hợp về nghĩa
-Thừa quan hệ từ
-Dùng quan hệ từ không
có tác dụng liên kết
Trang 3Giáo viên nhận xét,ghi bảng.
Hoạt động 2.Hướng dẫn học sinh
-Thay các quan hệ từ dùng sai trong
các câu sau đây bằng những quan hệ
-Chuẩn bị bài ‘’Từ đồng nghĩa.’’
+Tìm từ đồng nghĩa với từ :Cha,mẹ
+Nghĩa của từ ‘’bỏ mạng ‘’và hi sinh
‘’có gí giống và khác ?
-Học sinh đọc các bàitập
-Học sinh đứng tại chỗtrình bày
-Học sửa và đọc lại câuđúng
-Học sinh phát hiện vàchữa lại
-Học sinh quan sát vàlàm nhanh
2.Thay các quan hệ từthích hợp
-Thay với như-Thay tuy dù-Thay bằng về
3 Chữa câu
-Bản thân em còn nhiềuthiếu sót, em hứa sẽ tíchcực sửa chữa
-Câu tục ngữ lá lànhđùm…
-Bài thơ này đã nóilên…
4
-Quan hệ từ dùng đúngtrong câu:a, b, d,h
-Quan hệ từ dùng saitrong câu c,e,g,i
C.Hướng dẫn tự học.
Đọc lại bài viết TLV số 1 phát hiện lỗi và sửa chữa
Trang 4Tiết 34.XA NGẮM THÁC NÚI LƯ (Vọng Lư sơn bộc bố ) (Lí Bạch )
(Hướng dẫn đọc thêm)
I.Mức độ cần đạt.
-Cảm nhận tình yêu thiên nhiên và bút pháp nghệ thuật độc đáo của tác giả
Lí Bạch trong bài thơ
-Bước đầu biết nhận xét mối quan hệ giữa tình và cảnh trong bài thơ cổ
II.Trọng tâm kiến thức ,kĩ năng.
1 Kiến thức:
-Sơ giản về tác giả Lí Bạch
-Vẻ đẹp độc đáo hùng vĩ,tráng lệ của thác núi Lư qua cảm nhận đầy hứngkhởi của thiên tài Lí Bạch,qua đó phần nào hiểu được tâm hồn phóngkhoáng ,lãng mạn của nhà thơ
-Đặc điểm nghệ thuật độc đáo trong bài thơ
2 Kĩ năng:
-Đọc hiểu văn bản thơ Đường qua bản dịch thơ tiếng Việt
-Sử dụng phần dịch nghĩa trong việc phân tích tác phẩm và phần nào biếttích lũy vốn từ Hán Việt
III.Hướng dẫn thực hiện.
1.Ổn định lớp:Nắm sĩ số ,vệ
sinh lớp.1p
2.Kiểm tra bài cũ.5p
-Đọc thuộc lòng bài thơ ‘’Bạn đến chơi
nhà ‘’của Nguyễn Khuyến?Nêu nội
dung,nghệ thuật của bài ?
-Tình bạn thể hiện trong bài thơ
là tình bạn như thế nào ?
3.Bài mới :
Giới thiệu bài:1p
Hoạt động 1.Hướng dẫn học sinh tìm
hiểu chung
-Giáo viên đọc mẫu văn bản
Lưu ý học sinh:.đọc giọng phấn
Trang 5-Em biết gì về nhà thơ Lí Bạch?
Giáo viên giảng thêm:Thơ ông thể
hiện tâm hồn tự do,phóng khoáng.Hình
ảnh thơ thường mang tính chất tươi
sáng,kì vĩ, ngôn ngữ tự nhiên mà điêu
-Văn bản này viết về đề tài nào ?
Hoạt động 2.Hướng dẫn học sinh
đọc- hiểu văn bản
-Qua từ ‘’Vọng’’trong tựa bài thơ và từ
‘’dao’’hãy cho biết vị trí ngắm thác của
tác giả ?
-Vị trí đó có lợi như thế nào trong việc
phát hiện đặc điểm của thác nước ?
-Câu thơ thứ nhất tả gì ?
-Ngọn núi Hương Lô được tác giả phát
họa như thế nào ?
Giáo viên chốt ý ,ghi bảng
Giáo viên:Câu 1 là cái phông ,nền cho
vẻ đẹp của ngọn núi Hương Lô vậy vẻ
đẹp đó được miêu tả như thế nào –Tìm
hiểu câu 2
-Từ ‘’quải ‘’trong câu 2 có nghĩa là gì ?
-Câu thơ’’Dao khan bộc bố quải tiền
xuyên ‘’có nghĩa là gì ?
Giáo viên giảng:Xa nhìn dòng thác treo
trên dòng sông phía trước Chữ “quải”
(treo) đã biến cái động thành cái tĩnh
biểu hiện một cách hết sức sát hợp cảm
nhận nhìn ra từ xa thấy đỉnh núi khói
tía mù mịt, chân núi, dòng sông tuôn
-Học sinh dựa vào chúthích trình bày
thất ngôn tứ tuyệtĐường luật4 câumỗi câu 7 chữ.Vần1,2,4
-Học sinh dựa vào chúthích trình bày
Hùng vĩ,hiểm trở,uynghi
quải là treo
-Lí Bạch (701-762) là nhàthơ nổi tiếng của TrungQuốc,được mệnh danh là
‘’thi tiên’’
-Thể thơ: Thất ngôn tứtuyệt Đường luật
-Xa ngắm thác núi Lư làmột trong những bài thơhay nhất của Lí Bạch viết
về thiên nhiên
II.Đọc- hiểu văn bản 1.Nội dung:
a.Vẻ đẹp nhìn từ xa của thác nước chảy từ đỉnh Hương Lô.
*Toàn cảnh núi Hương Lôdưới phản quang của ánhnắng mặt trời: Đẹp,hùngvĩ,uy nghi,đầy hiểmtrở,tỏa khói tía
*Những nét đẹp khácnhau của thác nước
+ Dòng thác như tấm lụatrắng đổ xuống dòng sông.+ Thác nước như một dãingân hà –Đẹp –một vẻ đẹphuyền ảo
Trang 6chảy, khoảng giữa là nước lơ lửng cao
như dói lụa Quả là một bức tranh trỏng
Giỏo viờn giảng:Sức chảy mạnh mẽ của
thỏc nước,chảy với tốc độ rất nhanh
-Em cú nhận xột gỡ về từ ngữ “tam
thiờn xớch”?
Giỏo viờn chốt ý:Con số ước phỏng
hàm ý dốc nỳi cao làm tăng thờm độ
nhanh, nước mạnh, thế đổ của dũng
Giỏo viờn chốt ý,ghi bảng
-Qua bài thơ ta thấy được gỡ về tõm
hồn và tớnh cỏch nhà thơ?
Giỏo viờn chốt ý:Vẻ đẹp vừa hiện thực
vừa lãng mạn của thác núi L
Tình yêu thiên nhiên say đắm của
Dựng động từ vàtớnh từ
b.Tõm hồn thi nhõn.
-Trớ tưởng tượng bay bổngtrước cảnh đẹp của quờhương đất nước
-Tỡnh yờu thiờn nhiờn đằmthắm
2.Nghệ thuật:
-Kết hợp tài tỡnh giữa cỏcthực và cỏi ảo,thể hiệncảm giỏc kỡ diệu do hỡnhảnh thỏc nước gợi lờntrong tõm hồn lóng mạncủa Lớ Bạch
-Sử dụng biện phỏp sosỏnh ,phúng đại
-Liờn tưởng,tưởng tượngsỏng tạo
Trang 7-Từ việc phân tích trên em hãy cho biết
ý nghĩa thể hiện trong toàn văn bản?
Giáo viên nhận xét,ghi bảng
Hoạtđộng 3.Hướng dẫn tự học.3p
4.Củng cố 3p
-Em có cảm nhận gì sau khi đọc bài thơ
“Xa ngắm thác núi Lư”
-Gọi học sinh đọc lại bài thơ này phần
phiên ân và dịch thơ
5.Dặn dò.1p
-Học thuộc lòng bài thơ(Phần phiên âm
và dịch thơ)
-Đọc thêm bài Phong kiều dạ bạc
-Chuẩn bị bài:Cảm nghĩ trong đêm
thanh tĩnh
+Đọc trước bài thơ
+Chuẩn bị theo nội dung phần đọc hiểu
3.Ý nghĩa văn bản.Bài
thơ khắc họa được vẻ đẹp
kì vĩ,mạnh mẽ của thiênnhiên và tân hồn phóngkhoáng ,bay bổng của nhàthơ Lí Bạch
III.Hướng dẫn tự học.
-Học thuộc lòng bản dịch-Nhớ được 10 từ gốc HánViệt trong bài thơ
-Nhận xét hình ảnh thiênnhiên trong bài thơ
Trang 8Tiết 36.TỪ ĐỒNG NGHĨA
I.Mức độ cần đạt.
-Hiểu khái niệm từ đồng nghĩa
-Nắm các loại từ đồng nghĩa
-Có ý thức lựa chọn từ đồng nghĩa khi nói,viết
II.Trọng tâm kiến thức ,kĩ năng.
1 Kiến thức:
-Thế nào là từ đồng nghĩa
-Phân biệt từ đồng nghĩa hoàn toàn và từ đồng nghĩa không hoàn toàn
2 Kĩ năng:
-Nhận biết từ đồng nghĩa trong văn bản
-Phân biệt từ đồng nghĩa hoàn toàn và từ đồng nghĩa không hoàn toàn
-Sử dụng từ đồng nghĩa phù hợp với hoàn cảnh
-Phát hiện lỗi và chữa lỗi dùng từ đồng nghĩa
III.Hướng dẫn thực hiện.
Hoạt động của thầy
1.Ổn định lớp Nắm sĩ số ,Vệ sinh
lớp 1p
2.Kiểm tra bài cũ.5p
-Thế nào là quan hệ từ?Nêu và cho ví dụ
về cặp quan hệ từ ?
-Sử dụng quan hệ từ như thế nào ?trong
các ví dụ sau câu nào đúng?
Nó rất thân ái bạn bè
Nó rất thân ái với bạn bè
3.Bài mới :
Giới thiệu bài:1p.Ta thường dùng những
từ đồng nghĩa để thay thế cho nhau khi
nói viết vậy thế nào là từ đồng nghĩa?sử
dụng từ đồng nghĩa như thế nào –Tìm
hiểu bài này
Hoạt động 1.Tìm hiểu chung
Hướng dẫn học sinh tìm hiểu khái
niệm từ đồng nghĩa.
Hoạt động của trò
-Học sinh trả bài
-Học sinh đọc bản dịchthơ “Xa ngắm thác núiLư” của Tương Như và
Nội dung chính
A.Tìm hiểu chung.
I.Thế nào là từ đồng nghĩa.
Từ đồng nghĩa là những từ
Trang 9-Tìm từ đồng nghĩa với mỗi từ: rọi,
trông?
-Từ ‘’trông’’trong bản dịch thơ ‘’Xa
ngắm thác núi Lư ‘’Có nghĩa là gì ?ngoài
nghĩa đó ra từ trong còn có ngĩa sau:
a Coi sóc, giữ gìn cho yên ổn
b Mong
-Tìm các từ đồng nghĩa với hai nét nghĩa
sau của từ “trông”
-Nghĩa của hai từ “bỏ mạng” và “hi sinh”
ở vi` dụ 2 có gì giống nhau và khác
nhau?
Giáo viên nhận xét ,chốt ý ghi bảng
Nghĩa của “quả” và “trái” giống nhau
hoàn toàn nên có thể thay thế cho nhau
được
Hai từ “bỏ mạng” và “hi sinh” không
thay thế cho nhau được vì sắc thái ý
nghĩa khác nhau
-Các từ “quả, trái” có thể thay thế được
không Vì sao?
-Các từ “bỏ mạng, hi sinh” có thể thay
thế được không Vì sao?
-Trong bài 7 tại sao đoạn’’Chinh phụ
ngâm khúc’’ lấy tiêu đề là sau phút chia
li mà không phải là sau phút chia tay?
-Em có nhận xét gì về việc sử dụng từ
đồng nghĩa?
Giáo viên nhận xét ghi bảng:Khi nói hay
viết,cần cân nhắc để chọn trong số các từ
đồng nghĩa những từ thể hiện đúng thực
trả lời câu hỏi:
+ Rọi: chiếu, soi,tỏa
+Trông: nhìn, ngó,dòm, liếc
Trông coi, coi sóc,chăm sóc
Hi vọng, trôngngóng, mong đợi
-Học sinh đọc ví dụmục II
-(Nhóm trong 3 phút)-Học sinh đại diệnnhóm trình bày
Có thể thay thế chonhau được vì sắc tháinghĩa trung hòa
Không thể thay thếcho nhau vì sắc tháibiểu cảm khác nhau
Chi li:Chia tay lâudài
Chia tay :Chỉ có tínhchất tạm thời
có nghĩa giống nhau hoặcgần giống nhau.Một từnhiều nghĩa có thể thuộcnhiều nhóm từ đồng nghĩakhác nhau
II Các loại từ đồng nghĩa.
-Từ đồng nghĩa hoàntoàn :Không phân biệtnhau về sắc thái nghĩa :từquả và trái
-Từ đồng nghĩa khônghoàn toàn :có sắc tháinghĩa khác nhau :Từ ‘’bỏmạng’’’ và từ ‘’hi sinh’’
Trang 10tế khách quan và sắc thái biểu cảm.
Hoạt Động 2:Hướng dẫn học sinh
đậm trong các câu sau đây?
-Phân biệt nghĩa của các từ trong các
nhóm từ đồng nghĩa sau đây: Ăn, xơi,
chén, cho, tặng, biếu, yếu đuối, yếu ớt?
- Xem trước bài ‘’Từ trái nghĩa’’
+Tìm những từ trái nghĩa có trong bản
dịch thơ:Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
và ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê
+Tìm từ trái nghĩa với các từ
sau:Sống,trên,thấp,đen
-Học sinh đọc các bàitập SGK và trả lời câuhỏi:
-Học sinh trình bàynhanh
-Học sinh tìm
-Học sinh tìm từ và thaythế
-Học sinh trình bày
-Học sinh trình bày
B Luyện tập :
1.Tìm từ Hán Việt đồngnghĩa
-Gan dạ: dũng cảm, canđảm
-Nhà thơ: thi sĩ, thi nhân-Mổ xẻ: phẫu thuật2.Từ gốc ấn âu đồngnghĩa:
Máy thu thanh-rađiô; Sinhtố-vitamin; Xe hơi-ôtô;Dương cầm-pianô
5 Phân biệt nghĩa
- Ăn: sắc thái bình thường
- Xơi: sắc thái lịch sự, xãgiao
C.Hướng dẫn tự học.
Tìm trong các tác phẩm đãhọc có các từ đồng nghĩa
Trang 11Tiết 37 CÁCH LẬP Ý CỦA BÀI VĂN BIỂU CẢM
I.Mức độ cần đạt.
-Hiểu những cách lập ý đa dạng của bài văn biểu cảm để có thể mở rộng
phạm vi,kĩ năng làm bài văn
-Nhận ra cách viết của một bài văn
II.Trọng tâm kiến thức ,kĩ năng:
1 Kiến thức :
-Ý và cách lập ý của bài văn biểu cảm
-Những cách lập ý của bài văn biểu cảm
Giới thiệu bài:1p.Tiết trước các em đã
làm bài viết về văn biểu cảm Các em
đã nắm được cách lập ý cho bài văn
biểu cảm Tuy nhiên văn biểu cảm có
nhiều cách lập ý Để giúp các em có thể
mở rộng phạm vi và kĩ năng biểu cảm
Hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu
“Cách lập ý của bài văn biểu cảm”
Hoạt động 1.Tìm hiểu chung.
Giáo viên hình thành cho học sinh khái
niệm ban đầu về lập ý trong bài văn
biểu cảm
-Việc liên tưởng đến tương lai công
nghiệp hóa hiện đại hóa đã khơi gợi
cho tác giả những cảm xúc gì về cây
tre?
Giáo viên chốt ý:Đó là những cảm xúc
-Học sinh chú ý lắngnghe và ghi bảng
-Học sinh đọc văn bảnSGK/117 và trả lời câuhỏi
Cảm xúc : Vẫn giữ bóng mát
Khúc nhạc tâm tình
Là những chiếc đu
A.Tìm hiểu chung.
*Lập ý trong văn biểu cảm
là khơi nguồn cho mạchcảm xúc nảy sinh.Khi lập
ý cần đặc đối tượng biểucảm trong mọi trường hợp
để tìm những biểu hiệntình cảm cụ thể
*Những cách lập ý thườnggặp của bài văn biểu cảm.-Liên hệ hiện tại với tương
Trang 12chân thật,giản dị trong sáng biết bao.
-Bài văn trên tác giả biểu cảm bằng
cách nào?(Trực tiếp/gián tiếp )?
-Tác giả đã dùng những biện pháp nào
để biêủ cảm
Giáo viên nhận xét,ghi bảng
Giáo viên: Ngoài cách lập ý trên ta còn
có cách lập ý nào khác ta tìm hiểu tiếp
-Thời điểm quá khứ của đoạn văn này
là gì ?
-Trong thời điểm quá khứ tác giả đã
say mê con gà đất như thế nào ?
Giáo viên chốt ý:Rất yêu mến đến ngày
nay vẫn còn nhớ như in cử chỉ của nó
Với những hình ảnh ấy được hồi tưởng
lại khiến tác giả:
-Gợi cho tác giả cảm xúc gì ?
Giáo viên nhận xét ,ghi bảng
-Trí tưởng tưởng giúp người viết bày tỏ
tình cảm gì với cô giáo ?
-Từ Bắc –Nam vùng tổ quốc giúp tác
Giáo viên nhận xét, ghi bảng
-Tóm lại để tạo ý và khơi nguồn cảm
xúc cho bài văn thì :
tre,sáo diều tre…
Biểu cảm trực tiếp
Liệt kê những phẩmchất tốt đẹp của cây tre
Tác dụng của cây tretrong cuộc sống
-Học sinh đọc ví dụ/118
Hình ảnh con gàđấtĐồ chơi trẻ em
-học sinh trình bày
Nỗi sầu sâu thẩm vìhình ảnh con gà đất đókhông còn nữa
-Học sinh đọc ví dụ/119
và trả lời câu hỏi
Bày tỏ tình cảm yêuthương,kính trọng côgiáo.Hi vọng gặp lại côsau này
Yêu quê hương cangợi vẻ đẹp của đất nướcmình
con quan sát mẹ.quansát gương mặt,mái tócmẹ
Gợi cảm xúc chongười viết
Trực tiếp và gián tiếp
Trang 13-Cần cĩ những cách lập ý nào?
-Khi lập ý thì cảm xúc phải như thế
nào?Làm thế nào để người đọc tin và
xúc động với cảm xúc ấy?
Giáo viên nhận xét ,chốt ý,ghi bảng
Giáo viên chốt ý:Tình cảm trong bai
văn phải chân thật và sự việc nêu ra
phải cĩ kinh nghiệm
Cĩ như thế mời làm cho người đọc
-Văn biểu cảm cĩ các cách lập ý nào ?
-Tình cảm thể hiện trong văn biểu cảm
là tình cảm như thế nào ?
5.Dặn dị :1p
-Học bài ,xem lại nội dung bài học
-Chuẩn bị bài :Luyện nĩi văn biểu cảm
-Học sinh trình bày
*Tình cảm bộc lộ phảichân thật và sự việc đượcnêu phải cĩ trong kinhnghiệm
Thân bài:Miêu tả vườn,lailịch vườn
-vườn là cuộc sống vuiibuồn của gia đình
-Vườn là lao động củacha mẹ
-Vườn qua bốn mùaKết bài:Cảm xúc về vườnnhà
C.Hướng dẫn học sinh
tự học.
Tìm ví dụ chứng tỏ cáchlập ý đa dạng trong bài vănbiểu cảm