mục tiêu cần đạt Giúp HS: - Cảm nhận đợc vẻ đẹp và ý nghĩa của hình ảnh con cò trong bài thơ đợc phát triển từ những câu ca dao để ngợi ca tình mẹ và những lời hát ru đối với cuộc sống c
Trang 1Ngày soạn: / / 2009
Ngày dạy: / / 2009
tuần 25
Tiết 111:
con cò ( Hớng dẫn học thêm)
Chế lan viên
a mục tiêu cần đạt
Giúp HS:
- Cảm nhận đợc vẻ đẹp và ý nghĩa của hình ảnh con cò trong bài thơ đợc phát triển từ những câu ca dao để ngợi ca tình mẹ và những lời hát ru đối với cuộc sống con ngời VN
- Thấy đợc sự vân dụng sáng tạo ca dao của tác giả và những đặc điểm về hình ảnh, thể thơ, giọng điệu của bài thơ
- Rèn luyện kĩ năng cảm thụ, phân tích thơ trữ tình thể tự do, phân tích hình tợng thơ đợc sáng tạo bằng những liên tởng, tợng tợng
b Tổ chức các hoạt động dạy - học
1 ổn định tổ chức
2 Bài cũ:
? Cách lập luận trong văn bản:” Chó sói và cừu non là gì?
a Quy nạp; B Diễn dịch ; C Kết hợp quy nạp và diễn dịch
D So sánh, dẫn chứng
? Theo Buy Phông, chó sói và cừu non đáng thơng hay đáng ghét?
A Đáng thơng B Đáng ghét C Vừa đáng thơng, vừa đáng ghét
3 Bài mới:
Tình mẫu tử thiêng liêng mà gần gũi đối với con ngời đã từ lâu trở thành đề tài cho thi ca nhạc hoạ Đông, Tây , Kim ,Cổ mà không bao giờ cũ, không bao giờ thôi quyến rũ ngời
đọc Chế Lan Viên góp thêm tiếng nói độc đáo và đặc sắc của mình vào đề tài trên bằng cách phát triển những câu ca dao quen thuộc nói về con cò để ngợi ca tình mãu tử và lời
ru đối với cuộc sống con ngời VN Tất cả đợc thể hiện thông qua nội dung văn bản “Con cò” mà hôm nay chúng ta tìm hiểu
*) Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
*) Hoạt động 1: vài nét về tác giả, tác phẩm
1 Tác giả:
( 1920 – 1989) là một tài năng lớn của VHVNHĐ Trớc CMT8 với tập Điêu tàn”
( 1937) ông trở thành một trong những gơng mặt chói sáng của phong trào thơ mới Sau
CM, sức sáng tạo của ông rất dồi dào Thơ CLV giàu chất trí tuệ, hình ảnh thơ phong phú, ngôn ngữ thơ tài hoa mới lạ Thơ ông có ảnh hởng sâu sắc đến nhiều nhà thơ trẻ thế
hệ sau
2 Tác phẩm:
cò đợc viết năm 1962, in trong tập “ Hoa ngày thờng, Chim bão bão”( 1967) Bài thơ thể hiện khá rõ những nét đặc sắc trong phong cách nghệ thuật của CLV Trên cơ sở khai thác hình ảnh con cò trong những khúc hát ru, nhà thơ ngợi ca tình mẫu tử, nêu lên ý nghĩa to lớn của lời ru đối với cuộc sống con ngời
*) Hoạt động 2: Đọc , giả từ khó, tìm hiểu cấu trúc văn bản
GV hớng dẫn HS cách đọc, giọng đọc
GV đọc một lần Sau khi GV đọc xong, gọi 3 HS đọc tiếp, giọng đọc phải , đằm thắm, thiết tha, gần gũi và nhẹ nhàng , thể hiện đợc tình cảm của ngời mẹ đối với con mình thông qua lời ru của bài thơ
Các HS khác nhận xét
2 Cấu trúc văn bản:
- Mợn hình ảnh con cò trong ca dao để bộc lộ tình cảm
- PTBĐ chính: Biểu cảm, ( Biểu cảm kết hợp với tự sự , miêu tả)
Trang 2- Thể thơ: Tự do, vì câu ngắn , câu dài khác khác nhau, không gò bó niêm luật.Nhịp điệu thơ luôn biến đổi
- Bố cục : 3 phần
+ Phần 1: Đoạn 1 ( Hình ảnh con có qua những lời ru của mẹ)
+ Phần 2: Đoạn 2 ( Hình ảnh còn có đi vào tiềm thức của tuổi thơ, trở nên gần gũi và sẽ
theo con trên mọi chẳng cuộc đời)
+ Phần 3: Đoạn 3:( ý nghĩa của lời ru và tấm lòng của mẹ đối với cuộc đời của mõi con
ngời)
? Qua hình tợng con cò trong hnững câu hát ru, tác giả nhằm nói lên điều gì?
- Hình tợng con có thờng biểu trng cho hình ảnh ngời nông dân, đặc biệt là ngời phụ nữ còn nhiều vất vả trong cuộc sống nhng giàu đức tính tốt đẹp và niền vui cuộc sống Tuy nhien trong bài thơ này, CLV chỉ khai thác hình ảnh con có biểu trng cho tấm lòng ngời
mẹ yêu con dạt dào qua những câu hát ru
? ý nghĩa biểu tợng của hình ảnh con cò đợc bổ sung biến đổi nh thế nào qua các
đoạn thơ?
- Đoạn 1:
Qua lời ru của mẹ, hình ảnh con có trong câu ca dao đến với tâm hồn trẻ thơ một cách vô thức Đây chính là sự khởi đầu đi vào thế giới tâm hồn của con ngời, của những lời
ru, của ca dao , dân ca qua đó là cả âm điệu của tâm hồn dân tộc Tuổi ấu thơ trẻ cha cần hiẻu hết nội dung, ý nghĩa của những lời ru, mà chúng chỉ cầm võ về bằng những âm
điệu ngọt ngào, dịu dàng bay lên từ tình yêu thơng và che chở của ngời mẹ
Đoạn 2:
Cánh có từ trong lời ru đã đi vào trong tiềm thức của tuổi thơ, trở nên gần gũi, thân thiết nâng đỡ con ngời trên những chặng đờng từ lúc còn nằm nôi, đến lúc vào trờng và ngay khi đã trởng thành Nh thế hình ảnh con cò đã gợi ý nghĩa biểu tợng về lòng mẹ, về sự dìu dắt, nâng đỡ đầy dịu dàng và bền bỉ của mẹ dành cho con
Đoạn 3:
Hình ảnh con cò ở đây lại chuyên chở những suy ngẫm, triết lí về cuộc đời những con cò con bé nhỏ mai sau, về lòng mẹ bao la che chở cho con suốt cuộc đời
? Nhận xét của em về thể thơm nhịp điệu, giọng điệu của bài thơ?
- Về thể thơ: Tác giả sự dụng thể thơ tự do, nhng có nhiều câu mang dáng dấp thể 8 chữ quen thuộc của ca dao, dân ca Thể tự do giúp cho t/g dễ dảng thể hiện đợc tình điệu, cảm xúc một cách linh hoạt, sinh động
- Vềnhịp điệu, giọng điệu thơ, bài thơ mang âm điẹu đồng dao, các đoạn thơ thờng đợc bắt đầu từ những câu thơ ngắn, có cấu trúc giống nhau, nhiều chỗ lặp lại hoàn toàn gợi
âm điệu lời ru, vì vậy tuy không sử dụng thể lục bát, bài thơ vẫn gợi đợc âm hởng hát ru Tuy nhiên, bì thơ của CLV không chỉ là một lời hát ru thực sự mà còn mang giọng điệu , suy ngãm triết lí sâu sắc.Nó làm cho bài thơ không cuốn ngời ta vào hẳn điệu ru êm ái,
đều đặn, mà hớng tâm trí nhiều hơn vào sự suy ngẫm, phát hiện
=> Thể thơ, nhịp thơ và giọng điệu ấy của bài thơ đã thổi vào lòng ngời đọc một giai
điệu du dơng, ngọt ngào của lời mẹ ru từ buổi ấu thơ, một tình cảm khó tả về tình mẫu tử thiêng liêng, sâu nặng trong lòng mỗi chúng ta, để ta biết yêu hơn những giá trị cuộc đời
và sống ý nghĩa hơn, lạc quan hơn
Trang 3Ngày soạn: / / 2009
Ngày dạy: / / 2009
Tiết 112, 113
cách làm bài văn nghị luận
về một vấn đề t tởng, đạo lí
a mục tiêu cần đạt:
*) Giúp HS:
- Ôn tập kiến thức về văn nghị luận nói chung vànghị luận về một vấn đề t tởng đạo lí nói riêng
- Rèn luyện kí năng làm một bài văn nghị luận về một vấn đề t tởng đạo lí
- Rèn luyện các kĩ năng tìm hiểu đề, tìm ý, lập dàn bài cho một bài văn nghị luận
b tổ chức các hoạt động dạy - học
*) Hoạt động 1: tìm hiểu các dạng đề
GV cho HS đọc các đề văn ở SGK
trang 51,52
? Các đề văn vừa đọc có gì giống và
khác nhau?
1 Đọc 10 đề văn SGK
- Giống nhau: Đều yêu cầu nghị
luận về một t tởng, đạo lí
- Khác nhau:
+ Đề 1, 3, 10 thuộc dạng đề có kèm theo mệnh lệnh
Cụ thể các từ mệnh lệnh nh: “ Bàn”
trong “ Bàn về đọc sách”/ Suy nghĩ trong “ Suy nghic về câu thầy giỏi sẽ
đào tạo trò giỏi
+ Các đề còn lại không kèm theo mệnh lệnh Cụ thể
Ăn vóc học hay Ăn trông nồi ngồi trông hớng
=> Có 2 dạng đề: Dạng đề có kèm theo mệnh lệnh và dạng đề không kèm theo mệnh lệnh
*) Hoạt động 2 các bớc làm bài văn nghị luận
về một vấn đề t tởng đạo lí
? Đề văn thuộc loại gì?
? Nội dung mà đề yêu cầu là gì?
? T liệu nào dùng để viết bài văn? T
liệu đó lấy từ đâu?
? Cách tìm ý để viết bài văn này nh
1 Cho đề văn: Suy nghĩa về đạo lí
“ Uống nớc nhớ nguồn“
a Tìm hiểu đề:
- Đề thuộc nghị luận về một vấn đề
đạo lí
- Yêu cầu về nội dung: Nêu suy nghĩ của mình về câu tục ngữ ( Tức là phân tích cách cảm , hiểu và bài học
về đạo lí rút ra từ câu tục ngữ )
- T liệu để phân tích: Thông qua vốn tri thức, vốn sống
+ Vốn sống trực tiếp: tuổi đời , nghề nghiệp, kinh nghiệm + Vốn sống gián tiếp: Hiểu biết về tục ngữ VN; về phong tục, tập quán, văn hoá dân tộc
b Tìm ý:
Trang 4thế nào? Giải nghĩa đen và nghĩa bóng của
câu tục ngữ
*) Nghĩa đen: Nớc là một vật tự
nhiên, thể lỏng, mèm, mát, cơ động, linh hoạt trong mọi địa hình, có vai trò quan trọng trong đời sống con ngời: “ Nhất nớc , nhì phân , tam cần, tứ giống”
*) Nghĩa bóng: Nớc là thành quả
mà con ngời đợc hởng thụ bao gồm giá trị vật chất ( cơm áo, nhà cửa, ruộng vờn, ) và giá trị tinh thần ( văn hoá, nghệ thuật, lễ, tết
- Nguồn gốc là tổ tien, tiền nhân, tiền bối, những ngời có công tạo dựng lên
? Bài học đạo lí từ câu tục ngữ này
là gì?
GV cho HS 3 phút để xác định bố
cục và nhiệm vụ của từng phần của
bài văn
- Bài học đạo lí:
+ Những ngời hôm nay đợc hởng thành quả về vật chất và tinh thần phải biết ơn những ngời làm ra nó
- ý nghĩa đạo lí:
+ Là mọt trong những nhân tố tạo nên sức mạnh tinh tần của dân tộc + Là một trong nguyên tắc đối nhân
xử thế mang vẻ đẹp văn hoá của dân tộc
c Lập dàn bài:
- Bố cục 3 phần:
*) MB: Giới thiệu câu tục ngữ và
nêu t tởng chung của câu tục ngữ
*) TB: Giải thích nghĩa đen, nghĩa
bóng của câu tục ngữ
- Nhận định, đánh giá
+ Câu tục ngữ khẳng định truyênd thống tốt đẹp của dan tộc
+ Khẳng định một nguyên tắc trogn đối nhân xử thế
+ Câu tục ngữ nhắc nhở mọi ngời thể hiện trách nhiệm của mình đối với dân tộc
*) KB: Câu tục ngữ thể hiện một
trong những vẻ đẹp văn hoá của dân tộc
d Viết bài
GV hớng dẫn HS viết phần MB Có thể đi từ cái chung đến cái riêng nh:
- Trong kho tàng tục ngữ VN có rất nhiều câu tục ngữ thể hiện sâu sắc đạo lí của ngời dân chúng ta, “ Uống nớc nhớ nguồn” là một trong những nội dung đó
*) HS cũng có thể đi từ thực tế đến đạo lí
- Đấ nớc VN có nhiều đền , chùa, lễ hội Mọt trong những đối tợng thờ cúng đólà suy tôn các anh hùng dân tộc, các vị tổ tiên Đó chính là truyền thống “ Uống nớc nhớ nguồn” đã thấm sâu vào đạo lí của chúng ta
*) HS cũng có thể dẫn một câu danh ngôn
Tiết: 114, 115
cách làm bài văn nghị luận
về một vấn đề t tởng, đạo lí
A Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
Trang 5- Ôn tập kiến thức về văn nghị luận nói chung, nghị luận về một vấn đề t tởng đạo lí nói riêng.
- Rèn luyện kĩ năng làm một bài văn về một vấn đề t tởng đạo lí.
B Chuẩn bị: - Giáo viên: Bảng phụ, ngữ liệu
- Học sinh: Soạn theo yêu cầu SGK
C hoạt động dạy học:
HĐI: Bài cũ:
? Thế nào là nghị luận về một vấn đề t
tởng đạo lí?
? Yêu cầu về nội dung của kiểu bài
này là gì?
HĐII: Bài mới:
Giáo viên treo bảng phụ ghi các đề bài
SGK, gọi hs đọc.
? Các đề bài trên có gì giống và khác
nhau?
Giáo viên: Dạng đề không kèm theo
mệnh lệnh mà chỉ nêu lên một t tởng,
đạo lí tức là đã ngầm ý đòi hỏi ngời
viết bài nghị luận lấy t tởng đạo lí ấy
làm nhan đề để viết một bài nghị luận.
? Em hãy nêu một vài đề tơng tự?
Gọi hs đọc đề bài SGK.
? Đề bài thuộc loại nào?
? Nêu yêu cầu về nội dung của đề bài?
? Kiến thức cần có để giải quyết đề bài
là gì?
? Nớc là gì?
? Nguồn là gì?
? Hiểu theo nghĩa bóng thì nớc là gì?
- HS trình bày, giáo viên nhận xét, chuyển vào bài mới
I Đề bài nghị luận về một vấn đề t t-ởng đạo lí.
- HS đọc
* Giống: Đều yêu cầu nghị luận về một vấn đề t tởng
đạo lí.
* Khác: Có hai dạng:
- Dạng đề có kèm theo mệnh lệnh: Đề 1, 3, 10
- Dạng đề không kèm theo mệnh lệnh: Đề còn lại
- HS nghe.
- HS nêu:
+ Bàn về chữ hiếu + Lòng vị tha + Lòng nhân ái + Đức hi sinh + Tinh thần tơng thân tơng ái
II Cách làm bài nghị luận về một vấn đề t tởng đạo lí.
- Đề bài: Suy nghĩ về đạo lí: "Uống nớc nhớ nguồn".
1 Tìm hiểu đề:
- Nghị luận về một vấn đề t tởng đạo lí
- Nêu "suy nghĩ" nghĩa là phân tích cách cảm, cách hiểu và bài học về đạo lí uống nớc nhớ nguồn.
* Kiến thức cần có:
+ Hiểu biết về tục ngữ Việt Nam, về phong tục tập quán, văn hóa dân tộc
+ Vốn sống
2 Tìm ý:
- Gải thích nghĩa đen: (ngắn gọn)
- Nớc là sự vật tự nhiên, thể lỏng, mát, cơ động, linh hoạt trong mọi địa hình, có vai trò đặc biệt trong đời sống (Con ngời: 70% cơ thể là nớc; Cây cối: Nhất
n-ớc nhì phân tam cần tứ giống)
- Nguồn là nơi bắt đầu của mọi dòng chảy
- Giải thích nghĩa bóng (chủ yếu)
* Nớc: Những thành quả mà con ngời đợc hởng thụ, gồm:
+ Các giá trị vật chất: Cơm ăn, áo mặc, nhà ở, điện thắp sáng, phơng tiện giao thông, tiện nghi cuộc sống
Trang 6? Nhớ nguồn là nhớ cái gì?
(Bài học đạo lí)
? ý nghĩa của đạo lí này là gì?
Giáo viên: Có thể mở bài theo kiểu
t-ơng phản nghịch đối
Giáo viên nêu một số cách viết phần
kết bài cho hs tham khảo.
Giáo viên hớng dẫn hs sửa lỗi về bố
cục, chính tả, dùng từ, đặt câu, diễn
đạt, liên kết
+ Các giá trị tinh thần: Văn hóa nghệ thuật, phong tục tập quán, các di sản
* Nguồn: Tổ tiên, tiên nhân, tiền bối những ngời vô danh và hữu danh có công tạo dựng đất nớc, làng xã, dòng họ bằng mồ hôi lao động và xơng máu chiến đấu trong trờng kì lịch sử của dân tộc.
+ Nhớ nguồn là sự biết ơn, giữ gìn và tiếp nối sáng tạo
+ Nhớ nguồn là không vong ơn bội nghĩa + Nhớ nguồn là lơng tâm trách nhiệm của mỗi ngời.
* ý nghĩa đạo lí:
- Là một trong nhớng nhân tố tạo nên sức mạnh tinh thần của dân tộc.
- Là nguyên tắc đối nhân xử thế mang vẽ đẹp văn hóa của dân tộc
3 Lập dàn ý:
- Mở bài:
Giới thiệu câu tục ngữ và t tởng chung của câu tục ngữ.
- Thân bài:
* Giải thích câu tục ngữ:
- Nghĩa đen
- Nghĩa bóng
* Nhận định đánh giá:
- Câu tục ngữ nêu đạo lí làm ngời
- Câu tục ngữ khẳng định truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
- Câu tục ngữ khẳng định nguyên tắc đối nhân xử thế.
- Câu tục ngữ nhắc nhở trách nhiệm của mọi ngời
đối với dân tộc.
- Kết bài: Câu tục ngữ thể hiện một trong những vẽ
đẹp văn hóa của dân tộc Việt Nam.
4 Viết bài:
* Mở bài: Có nhiều cách;
- Đi từ chung đến riêng: SGK
- Đi từ thực tế đến đạo lí: SGK
- Dẫn một câu danh ngôn: "Kẻ nào bắn vào quá khứ bằng súng lục thì tơng lai sẽ bắn vào hắn bằng đại bác" Thật vậy! Nếu nớc có nguồn, cây có cội thì con ngời có tổ tiên và lịch sử.
* Thân bài: HS xây dựng theo dàn ý đã lập.
* Kết bài: Câu tục ngữ thể hiện một nét đẹp về truyền thống và con ngời Việt Nam.
Có nhiều cách kết bài:
+ Đi từ nhận thức đến hành động: SGK + Kết bài có tính tổng kết: SGK
- HS theo dõi.
5 Đọc lại và sữa chữa:
- HS kiểm tra lại bài viết của mình và sửa lỗi (nếu có).
Ghi nhớ: HS đọc SGK
III Luyện tập:
Đề ra: Lập dàn ý cho đề bài: Tinh thần tự học
* Mở bài: Giới thiệu về tinh thần tự học
* Thân bài:
Giải thích:
Trang 7? Hãy nêu cách hiểu về từ "học"?
? Theo em "tự học" là gì?
a Học là gì?
- Học là hoạt động thu nhận kiến thức và hình thành
kĩ năng của một chủ thể học tập nào đó Có thể diễn
ra dới hai hình thức:
+ Học dới sự hớng dẫn của thầy cô
+ Tự học
b Tinh thần tự học là gì?
- Là có ý thức tự học, trở thành một nhu cầu thờng trực đối với ngời học.
- Là có ý chí vợt qua khó khăn trở ngại để thu nhận kiến thức một cách có hiệu quả.
- Là có phơng pháp tự học phù hợp với trình độ của bản thân, hoàn cảnh sóng, điều kiện vật chất
- Là luôn khiêm tốn học hỏi ở bạn bè và những ngời khác
+ Dẫn chứng:
- Các tấm gơng trong sách báo.
- Các tấm gơng trong đời sống xung quanh.
* Kết bài: Khẳng định vai trò của tự học trong việc phát triển và hoàn thiện nhân cách mỗi ngời
HĐ III: Hớng dẫn học bài : - Viết thành bài văn hoàn chỉnh.
- Soạn bài: “Mùa xuân nho nhỏ”
Ngày soạn: / / 2009
Ngày dạy: / / 2009
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS:
- Ôn lại các kién thức và kĩ năng đợc thể hiện trong bài kiểm tra
- Thấy đợc những u, nhợc điểm và hạn chế trong bài làm của mình
- Tìm ra phơng hớng khắc phục và sửa chữa
B Chuẩn bị:
GV: Bài kiểm tra của HS (đã chấm)
HS: Tự xây dựng đáp án cho bài kiểm tra trớc ở nhà
C Các hoạt động dạy và học:
GV: Giới thiệu bài học
Hoạt động 1: Hớng dẫn học sinh phân tích đề, lập dàn ý, cách làm bài và xây dựng đáp
án cho đề kiểm tra
Đáp án:
A Trắc nghiệm: (3,5 điểm)
Từ câu 1 đến câu 10 mỗi cau trả lời đúng đợc 0,25 điểm:
Đáp
Câu 11: (1 điểm), mỗi ya đúng 0,25 điểm
Nối: a - 2; b - 4; c - 1; e - 3
B Tự luận: (6,5 điểm)
Câu 12: (1,5 điểm)
- Chép chính xác khổ thơ: 0,75 điểm
- Phân tích cử chỉ "giật mình" ở cuố bài thơ: 0,25 điểm
+ Giật mình vì chợt nhận ra sự vô tình, bạc bẽo, sự nông nổi trong cách sống của mình
+ Ăn năn, tự trách mình, thấy phải thay đổi cách sống
Câu 13: (5 điểm)
1/ Mở bài: Giới thiệu tác phẩm và nhân vật (0,5 điểm)
2/ Thân bài: Cảm nhận về vẻ đẹp phẩm chất của anh thanh niên (3điểm) + Sống có lí tởng, say mê và có tinh thần trách nhiệm cao với công việc (1,5
điểm)
+ Lạc quan, yêu đời, sống ngăn nắp, khoa học và có ý thức vơn lên (0,75 điểm)
Trang 8+ Cởi mở, chân thành, ân cần chu đáo với mọi ngời và cũng rất khiêm tốn (0,75
điểm)
3/ Kết bài: Bài học và liên hệ bản thân (0,5 điểm)
* Hình thức: (1 điểm)
Chữ viết đúng, sạch đẹp, diễn đạt trôi chảy, chặt chẽ, mạch lạc, bố cục rõ ràng (không sai quá 3 lỗi chính tả và câu)
Họat động 2: Tổ chức cho HS đối chiếu, so sánh giữa yêu cầu với bài làm cụ thể của
mình để thấy đợc những u điểm và hạn chế cần khắc phục
- Cách nhận diện, suy luận và kĩ năng làm các câu trắc nghiệm
- Với các đề tự luận: hiểu đúng vẫn đề trọng tâm, kiểu văn bản và phơng thức biểu
đạt cần vận dụng trong bài văn Đã huy động các kiến thức cần thiết phục vụ cho bài kiểm tra hay cha
- Những lỗi cơ bản về kĩ năng viêt còn mắc phải là những lỗi nào (Về hệ thống ý, diễn đạt, bố cục, trình bày, chữ viết, chính tả, ngữ pháp…và kĩ năng làm các câu hỏi trắc nghiệm
HS: Trao đổi và tìm ra phơng hớng khắc phục các nhợc điểm
Hoạt động 3: Củng cố.
Nhận xét và đánh giá tổng hợp về u điểm, nhợc điểm của HS, nhắc HS những lu ý cần thiết
* Dăn dò: HS chuẩn bị tốt cho chơng trình học kì II
* Rút kinh nghiệm giờ dạy: ………
………
………
………
=========&&&&&&&&&&&&&&&========= Ngày soạn: / / 2009
Ngày dạy: / / 2009
Tiết:115
Mùa xuân nho nhỏ (Thanh Hải )
A Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
- Cảm nhận đợc cảm xúc của tác giả trớc mùa xuân của thiên nhiên đất nớc và khát vọng đẹp
đẽ muốn làm một “ Mùa xuân nho nhỏ” dâng hiến cho cuộc đời Từ đó mở ra những suy nghĩ
về cuộc đời của mỗi cá nhân là sống có ích, có cống hiến cho cuộc đời chung.
- Rèn kĩ năng cảm thụ và phân tích hình ảnh thơ đầy sáng tạo của Thanh Hải.
B Chuẩn bị: - Giáo viên: ảnh nhà thơ Thanh Hải
- Học sinh: Đọc và soạn bài Su tầm một số bài bình luận về tác phẩm này
C hoạt độn g dạy học:
HĐI: Bài cũ:
? Đọc thuộc lòng bài thơ “Con cò” của
Chế Lan Viên và phân tích hình ảnh
con cò trong bài thơ đó?
HĐII: Bài mới: Giáo viên giới thiệu
bài và ghi mục lên bảng.
( gọi học sinh đọc chú thích)
? Trình bày những nét chính về nhà thơ
Thanh Hải?
? Nêu xuất xứ bài thơ?
- Học sinh trả lời.
I- Tìm hiểu chú thích:
-Học sinh đọc và trả lời.
1- Tác giả: thanh Hải(1930-1980), tên khai sinh
là Phạm Bá Ngoãn, quê Phong Điền, Thừa Thiên -Huế Ông hoạt động văn nghệ từ cuối những năm kháng chiến chống Pháp Những năm kháng chiến chống Mĩ ông hoạt động ở miền Nam và là một cây bút có công với nền văn học miền Nam.
không bao lâu thì ông qua đời.Bài thơ là một niềm tâm niệm chân thành, lời gửi gắm tha thiết với cuộc đời
Trang 9Giáo viên hớng dẫn học sinh đọc bài:
Say sa, trìu mến , có lúc hối hả, phấn
chấn, lúc tha thiết trầm lắng
Giáo viên đọc minh hoạ từng đoạn rồi
sau đó đọc lại cả bài.
Gọi 2 học sinh đọc bài.
Giáo viên nhận xét cách đọc của học
sinh.
? Em hảy cho biết mạch cảm xúc của
bài thơ?
? Dựa vào mạch cảm xúc hảy xác định
bố cục của bài thơ?
Giáo viên gọi học sinh đọc lại bài thơ.
? Mùa xuân ở khổ thơ đầu đợc dùng
với ý nghĩa gì?
? Hình ảnh mùa xuân của thiên nhiên
đợc phác hoạ nh thế nào?
? Cảm xúc của tác giả trớc cảnh đất
trời vào xuân đợc diễn tả nh thế nào?
? Theo sự chuyển đổi cảm giác thì tâm
trạng của tác giả nh thế nào?
Gọi học sinh đọc khổ 2,3,4,5.
? Từ cảm xúc trớc mùa xuân của thiên
nhiên đất trời, nhà thơ đã cảm nhận ra
điều gì?
? Không khí mùa xuân ở đây đợc tác
giả miêu tả nh thế nào?
? Từ việc cảm nhận về mùa xuân của
thiên nhiên, đất nớc, tác giả đã khái
quát hình ảnh đất nớc ta nh thế nào?
? Tác giả tâm niệm điều gì?
? Những điều tâm niệm ấy đợc tác giả
khái quát bằng hình ảnh nào?
? Qua sự phân tích trên em hãy rút ra
chủ đề t tởng của bài thơ?
II- Đọc- hiểu bài thơ:
-Học sinh nghe.
- Hai học sinh đọc bài.
- Bắt đầu bằng cảm xúc về mùa xuân đất trời rồi
mở ra mùa xuân đất nớc, cách mạng và những suy nghĩ, ớc nguyện của tác giả, kết thúc bằng lòng tự hào về quê hơng, đất nớc qua làn điệu dân
ca xứ Huế.
- Khổ đầu (6 dòng): mùa xuân của thiên nhiên
đất trời.
- Hai khổ tiếp: Suy nghĩ, ớc nguyện của nhà thơ.
- Khổ cuối: Lời ca ngợi quê hơng, đất nớc.
- Học sinh đọc.
1- Khổ thơ đầu:
Mùa xuân của thiên nhiên, đất trời: Dòng sông xanh, bông hoa tím, tiếng chim chiền chiện=> rộn rã âm thanh, rực rỡ màu sắc=> Đậm chất Huế.
- Không gian cao rộng, màu sắc tơi thắm, âm thanh vang vọng, tơi vui.
- “ Từng giọt long lanh rơi- Tôi đa tay tôi hứng”=> Chuyển đổi cảm giác từ nhìn đến nghe
đến cảm nhận bằng xúc giác: Một hình khối long lanh ánh sáng và màu sắc.
- Say sa ngây ngất trớc vẽ đẹp của thiên nhiên đất nớc lúc vào xuân.
2- Khổ 2,3,4,5:
-“ Mùa xuân ngời cầm súng ngời ra đồng”=> Biểu trng cho hai nhiệm vụ chiến đấu bảo vệ tổ quốc và lao động sản xuất xây dựng đất nớc.
- “ Tất cả nh hối hả- Tất cả nh xôn xao”
( Điệp ngữ, so sánh)=> Bức tranh mùa xuân sôi
động, đầy sức sống và tơi vui.
- “ Đất nớc bốn ngàn năm Vất vả và gian lao Đất nớc nh vì sao
Cứ đi lên phía trớc”
=> Quá khứ, hiện tại, tơng lai, một lịch sử đau thơng nhng anh hùng, một đất nớc có quá khứ và tơng lai đẹp tơi, đầy sức sống đang từng bớc tiến lên.
- “ Ta làm ” (điệp ngữ) :Thể hiện khát vọng đợc hoà nhập vào cuộc sống của đất nớc, cống hiến phần tốt đẹp dù nhỏ bé của mình cho cuộc đời chung cho đất nớc.
- “ Mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là
Dù là ”
Trang 10? Hảy đọc khổ cuối và nêu cảm nhận
của em?
? Hảy điểm lại những nét chính về
nghệ thuật của bài thơ?
? Nội dung của bài thơ?
=> Hình ảnh ẩn dụ thể hiện ớc nguyện bình dị, khiêm nhờng nhng tha thiết, cháy bỏng
-Bài thơ đề cập đến vấn đề nhân sinh quan, lẽ sống Mỗi ngời phải mang đến phần tinh tuý của mình để dâng hiến cho cuộc đời
3- Khổ cuối:
- Lời ca ngợi về quê hơng đất nớc, lòng tự hào về cuộc đời chung đợc thể hiện qua làn điệu dân ca
xứ Huế nhẹ nhàng, ngọt ngào, tha thiết.
* Tổng kết:
- Nghệ thuật: Thể thơ 5 chữ gần với làn điệu dân ca Hình ảnh thơ tự nhiên, giản dị có sự lặp lại nhng đợc đổi mới và nâng cao Cấu tứ bài thơ
chặt chẽ trên sự phát triển của hình ảnh “Mùa xuân” Giọng điệu biến đỗi linh hoạt phù hợp với cảm xúc.
- Nội dung: ( Học sinh chiếm lĩnh ghi nhớ).
Hđ iii: H ớng dẫn học bài : - Học thuộc lòng bài thơ
-Phát biểu cảm nghĩ của em về một khổ thơ mà em thích nhất.
- Soạn bài “ Viếng lăng Bác”