Là một học sinh đợc học ngành kỹ thuật điện dân dụng và công nghiệp chúng ta cần phải biết tận dụng mọi khả năng mà mình có thể áp dụng lợi ích to lớn đó vào trong sản xuất và góp phần t
Trang 1Lời nói đầu
Trong cuộc sống hiện đại ngày nay ngành kỹ thuật điện là ngành rất quan trọng, nhất là hệ điều khiển tự động nó đang có một vị trí quan trọng, hệ điều khiển tự động đã đ ợc áp dụng vào tất cả các Công ty lớn để vận hành sản xuất thay thế cho việc lao
động thủ công Hiện nay các Công ty đang phát triển cũng đang
đầu t vào hệ điều khiển tự động coi đó là ngành mũi nhọn trong h ớng phát triển của mình
Nớc ta hiện nay nền kinh tế còn kém phát triển, muốn đất n
-ớc phát triển nhanh chóng để có thể đuổi kịp các n -ớc trong khu vực và vơn ra thế giới sánh vai cùng các n ớc phát triển thì chúng
ta cần phải đa lĩnh vực công nghiệp hoá hệ điều khiển tự động vào sản xuất
Mục tiêu của đợt thực tập này là dựa trên những kiến thức đã học trong Nhà trờng áp dụng vào công việc thực tế đây là cơ hội
đề học sinh trau dồi kiến thức học hỏi kinh nghiệm
Là một học sinh đợc học ngành kỹ thuật điện dân dụng và công nghiệp chúng ta cần phải biết tận dụng mọi khả năng mà mình có thể áp dụng lợi ích to lớn đó vào trong sản xuất và góp phần tạo nên nền kinh tế kỹ thuật n ớc nhà Mong rằng mỗi ngời chúng ta phải cố gắng học hỏi để có thể dùng chính những kiến thức mà mình đợc học giúp ích cho sự phát triển kinh tế và khoa học kỹ thuật của nớc nhà
Trang 2i Tìm hiểu chung về cơ sở thực tập
1 Đặc điểm tình hình chung của Công ty Cổ phần Long Mã
a Báo cáo tình hình và phát triển
Chủ đầu t chính của Công ty Cổ phần Long Mã là ông: Trịnh Viết Ngọ, một việt kiều ngời có nhiều tâm huyết với quê h ơng đất nớc
Đợc ép của tỉnh Hà Tây, Công ty Cổ phần Long Mã trên diện tích 20.000m2 (2 hecta) tại điểm công nghiệp Bích Hoà - Thanh Oai – Hà Tây
Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số: 0303000069 ngày
09 tháng 12 năm 2002 do sở kế hoạch và đầu t tỉnh Hà Tây cấp
Đợc sự giúp đỡ của các sở ban ngành trong tỉnh sự giúp đỡ và phối hợp chặt chẽ của huyện Thanh Oai, nhất là xã Bích Hoà Công
ty đã giải quyết đền bù xong cho dân Trên diện tích 2 hecta Công
ty đã xây dựng những hạ mục sau: nhà điều hành, x ởng may số một, nhà kho, xởng nồi hơi, xởng thêu giặt, hệ thống cấp nớc sạch,
hệ thống điện, trạm biến áp, đ ờng nội bộ, nhà để xe, hệ thống công trình phụ
b Chức năng và nhiệm vụ của Công ty Cổ phần Long Mã
Những ngành nghề kinh doanh của Công ty là: sản xuất, mua
bán gia công giặt là, nhuộm, thêu, dệt len hàng may mặc xuất khẩu, mua bán vật t thiết bị ngành nghề dệt may…
Công ty Cổ phần Long Mã luôn luôn xác định sẽ tồn tại và ổn
định lâu dài, có phơng án phát triển và mở rộng cùng với sự phát triển của tỉnh Hà Tây và của đất n ớc
c Quy trình sản xuất của Công ty Cổ phần Long Mã
+ Chủng loại và số lợng sản phẩm, dịch vụ chủ yếu mà Công
ty sản xuất phần lớn sản phẩm Công ty là hàng may mặc xuất khẩu
đi nớc ngoài nh: Mỹ, EU, Nga và nhiều nớc trên Thế giới
S i n h v i ê n : H o à n g K i m C h i ế n L ớ p : D T 0 8 A 2
Trang 3+ Quy trình sản xuất công nghệ sản xuất gồm nhiều công
đoạn sau đây là một số công đoạn cơ bản hoàn thiện nhất
Công đoạn cắt → công đoạn may → công đoạn là → công
đoạn hoàn thiện → đóng hàng
ở mỗi công đoạn thực hiện một phơng pháp khác nhau, nhiệm vụ khác nhau chính vì vậy sản phẩm đ ợc sản xuất ra nhanh chóng theo đúng chỉ tiêu đề ra
Tình hình lao động và tổ chức bộ máy
+ Tình hình lao động
- Công ty Cổ phần Long Mã đ ợc tổ chức thành 3 bộ phận: bộ phận văn phòng quản lý Công ty và 2 đơn vị sản xuất là: Nhà máy Long Mã và Xí nghiệp xây lắp Long Mã
- Tổng cán bộ công nhân viên của Công ty hiện nay là gần
680 ngời Trong đó 80% lơng bình quân của mỗi công nhân may là hơn 900.000đ/ngời/tháng nếu tính cả khoản tiền th ởng, tiền phát nhân dịp những ngày lễ, tết, tiền bữa ăn ca thì tổng thu nhập của mỗi ngời cao hơn
S i n h v i ê n : H o à n g K i m C h i ế n L ớ p : D T 0 8 A 3
Trang 4Sơ đồ tổ chức bộ máy Công ty Cổ phần Long Mã
Sơ đồ phòng ban cơ điện
S i n h v i ê n : H o à n g K i m C h i ế n L ớ p : D T 0 8 A 4
Các bộ phận nghiệp vụ
Các bộ phận nghiệp vụ
Trợ lý kỹ
thuật điện thuật điện Trợ lý kỹ Nhân viên
Nhân viên quản lý hồ sơ và quản
điện
Trang 5- Nhiệm vụ của phòng ban cơ điện là tổ chức sửa chữa đột
xuất và định kỳ cho các thiết bị có sự cố hỏng hóc
S i n h v i ê n : H o à n g K i m C h i ế n L ớ p : D T 0 8 A 5
Trang 6Phần i Giới thiệu nghề điện dân dụng
1 Vai trò của điện năng đối với sản xuất và đời sống
Hiện nay điện năng là nguồn động lực chủ yếu đối với sản xuất và đời sống vì những lý do cơ bản sau:
- Điện năng dễ dàng biến đổi qua các dạng năng l ợng khác vd: động cơ điện biến đổi điện năng thành nhiệt năng đèn điện biến đổi điện năng thành quang năng
- Điện năng đợc sản xuất tập chung trong các Nhà máy điện
và có thể truyền tải đ xa với hiệu xuất cao
- Quá trình sản xuất truyền tải phân phối và sử dụng điện năng dễ dàng tự động hoá và điều khiển từ xa
- Trong sinh hoạt điện năng đóng vai trò sinh hoạt quan trọng Nhở có điện, các thiết bị điện, điện tử dân dụng nh tủ lạnh, máy giặt mới hoạt động đ… ợc
Nhờ điện năng có thể nâng cao năng suất hoạt động, cải thiện
đời sống, góp phần đẩy mạnh khoa học kỹ thuật phát triển
Quá trình sản xuất điện năng
Có nhiều loại nguồn điện đợc nhng có các u điểm về kinh tế
và kỹ thuật Hiện nay điện năng đ ợc sản xuất bằng các máy phát
điện Trong máy phát điện có quá trình biến đổi từ cơ năng thành
điện năng nếu nguồn năng l ợng làm quay máy phát điện là tuabin nớc, có Nhà máy thuỷ điện, còn nếu dùng than, dầu, khí đốt tạo nên hơi nớc làm quay máy phát điện, có Nhà máy nhiệt điện, Nhà máy điện nguyên tử Điện năng từ máy phát điện qua hệ thống truyền tải và phân phối điện truyền đến từng hộ tiêu thụ
3 Các nghề trong ngành điện
S i n h v i ê n : H o à n g K i m C h i ế n L ớ p : D T 0 8 A 6
Trang 7Ngành điện rất đa dạng tuy nhiên có thể phân chia thành các nhóm nghề chính sau đây:
sản xuất truyền tải và phân phối điện
Đó là lĩnh vực hoạt động của các Doanh nghiệp thuộc tổng Công ty điện Việt Nam và các ti, sở điện địa ph ơng đảm bảo xây lắp, vận hành Nhà máy điện hệ thống truyền tải và cung cấp điện dến từng hộ tiêu thụ
- Chế tạo vật t và thiết bị điện
Đây là lĩnh vực hoạt động của các Doanh nghiệp đảm bảo sản xuất chế tạo các loại máy điện, khí cụ điện, thiết bị đo l ờng bảo
vệ, điều khiển, các vật t thiết bị điện nh dây dẫn, cáp, sứ cách
4 Các lĩnh vực hoạt động của nghề điện dân dụng
Nghề điện dân dụng rất đa dạng, hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực sử dụng điện năng phục vụ cho đời sống sinh hoạt và sản xuất các hộ tiêu thụ
5 Đối tợng của nghề điện dân dụng
Đối tợng của nghề điện dân dụng bao gồm:
- Nguồn điện xoay chiều, một chiều điện áp thấp d ới 380V
- Năng điện sinh hoạt trong các hộ tiêu
- Các thiết bị điện gia dụng: quạt, máy bơm, máy giặt
- Các khí cụ điện đo lờng, điều khiển và bảo vệ
6 Mục đích lao động của nghề điện dân dụng
lắp đặt mạng điện sản xuất và sinh hoạt vd: lắp đặt trạm biến
áp phân xởng xây lắp đờng dây hạ áp, lắp đặt mạng điện chiếu
S i n h v i ê n : H o à n g K i m C h i ế n L ớ p : D T 0 8 A 7
Trang 8sáng trong nhà… lắp đặt trang thiết bị phục vụ sản xuất và sinhhoạt nh lắp đặt động cơ điện máy điều hoà nhiệt độ
Bảo dỡng vận hành sửa chữa khắc phục sự cố xảy ra trong mạng điện, các thiết bị
7 công cụ lao động
- công cụ lao động bao gồm: dụng cụ đo và kiểm tra nh Bút thử điện, đồng hồ vạn năng, vôn kế, Ampekế… đặc điểm cơ khí
nh kìm điện, máy khoan, mỏ hàn
- Các sơ đồ bản vẽ bố trí và kết cấu của thiết bị
- Dụng cụ an toàn lao động nh găng tay cao su, ủng cách
điện, quần áo…
8 Môi trờng hoạt động của nghề điện dân dụng
Việc lắp đặt đờng dây, sửa chữa, hiệu chỉnh các thiết bị trong mạng điện thờng phải tiến hành ngoài trời, trên cao, l u động, gần khu vực có điện giật nguy hiểm
Công tác bảo dỡng và sửa chữa và hiệu chỉnh các thiết bị và sản xuất chế tạo các thiết bị điện th ờng đợc tiến hành trong nhà
9 yêu cầu đv nghề điện dân dụng
Để tiến hành các công việc đối với nghề điện dân dụng cần có
- Tri thức: có trình độ văn hoá hết cấp phổ thông cơ sở nắm vững các kiến thức cơ bản về kỹ thuật điện nh nguyên lý hoạt động của các quy trình kỹ thuật
- Kỹ năng: nắm vững kỹ năng về đo l ờng, sử dụng bảo dỡng, sửa chữa lắp đặt các thiết bị và mạng điện
_ Về sức khoẻ: có đủ điều kiện về sức khoẻ, không mắc các bệnh huyết áp, tim phổi, thấp khớp nặng, loạn thị, điếc
10 Triển vọng của nghề điện dân dụng
Nghề điện dân dụng luôn luôn phát triển để phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá và hiện đại hoá Do sự phát triển mạnh mẽ
S i n h v i ê n : H o à n g K i m C h i ế n L ớ p : D T 0 8 A 8
Trang 9của mạng khoa học và kỹ thuật trong nghề điện luôn xuất hiện nhiều thiết bị mới với tính năng ngày càng thông minh, tinh xảo
đòi hỏi phải luôn cập nhật kiến thức kỹ năng về điện phải liên tục nâng cao và hoàn thiện
S i n h v i ê n : H o à n g K i m C h i ế n L ớ p : D T 0 8 A 9
Trang 10Máy biến đổi tăng điện áp gọi là máy biến áp tăng áp.
Máy biến đổi giảm điện áp gọi là máy biến áp giảm áp
2 Công dụng máy biến áp
trong cuộc sống sinh hoạt cũng nh trong sản xuất ở đâu chúng ta cũng thấy sự có mặt của máy biến áp chúng đ ợc chế tạo với hình dáng và chủng loại vô cùng phong phú Có những máy biến áp điện lực trong các trạm biến thế to nh một căn nhà nhng cũng có chiếc nhỏ xing trong các thiết bị vô tuyến điện Tuỳ theo công dụng mà mỗi loại máy biến áp có cấu tạo khác nhau trong truyền tải và phân phối điện năng, để dẫn điện từ Nhà máy điện
đến hộ tiêu thụ cần phải có đờng dây tải điện Khoảng cách từ Nhà máy điện đến hộ tiêu thụ thờng rất lớn, do vậy việc truyền tải điện năng phải đợc tính toán sao cho kinh tế nhất
S i n h v i ê n : H o à n g K i m C h i ế n L ớ p : D T 0 8 A 10
Đường dây truyền tải
Hệ thống sản xuất, truyền tải và phân phối điện năng
Hộ tiêu thụ
Trang 11Cùng một công suất truyền tải trên đ ờng dây, nếu tăng đợc
điện áp thì dòng điện truyền tải sẽ giảm xuống Từ đó có thể giảm tiết diện và trọng lợng dây dẫn, dẫn tới hạ giá thành đ ờng dây truyền tải
Khoảng cách càng xa càng gần điện áp cao Để truyền tải
điện năng công suất lớn đi xa ng ời ta phải dùng hệ thống đờng dây tải điện có điện áp cao Vd: 35, 110, 220, 400, 500KV… nhng thực
tế máy phát điện chỉ có khả năng phát điện từ 2 – 21 KHU V C.Ù
Do đó cần phải có thiết bị để tăng điện áp ở đầu đ ờng dây lên tới
điện áp truyền tải mặt khác các hộ tiêu thu điện th ờng yêu cầu
điện áp thấp từ 0,2 – 6KV Do vậy đến cuối đ ờng dây lại cần phải
có thiết bị giảm điện áp xuống mức cần thiết những thiết bị dùng
để tăng và giảm áp đợc gọi là các máy biến áp Đó là loại thiết bị biến đổi điện áp trong kỹ thuật điện tử ng ời ta sử dụng máy biến
áp để thực hiện các chức năng nh ghép nối tín hiệu giữa các tầng, thực hiện kỹ thuật khuếch đại trong bộ lọc… các loại máy biến ápthờng gặp là: biến áp loa, biến áp manh, biến áp dòng, biến áp trung tân,…
Ngoài ra trong thực tế chúng ta còn gặp rất nhiều loại máy biến áp khác đợc chế tạo theo yêu cầu sử dụng nh: máy biến áp
điều chỉnh, máy biến áp tự ngẫu…
3 Phân loại máy biến áp
Có nhiều loại máy biến áp và nhiều cách phân loại khác nhau:
a theo công dụng máy biến áp gồm nhiều loại chính sau:
máy biến áp điện lực: đợc dùng trong truyền tải và phân phối
điện năng máy biến áp điểu chỉnh nhiều loại công suất nhỏ hiện đ
-ợc dùng phổ biến trong các gia đình có khả năng điều chỉnh để giữ
điện áp thứ cấp phù hợp với các đồ dùng điện khi điện áp sơ cấp thay đổi
S i n h v i ê n : H o à n g K i m C h i ế n L ớ p : D T 0 8 A 11
Trang 12máy biến áp công suất nhỏ dùng cho các thiết bị đóng cắt các thiết bị điện tử và dùng trong gia đình,
các máy biến áp đặc biệt
+ máy biến áp nh máy biến dòng hoặc máy biến điện áp
+ máy biến áp làm nguồn cho lò luyện kim hoặc dùng chỉnh
lu điện phân
+ máy biến áp làm điện
+ máy biến áp dùng để thí nghiệm
b theo số pha của dòng điện đợc biến đổi Ngời ra chia máy biến áp một pha và ba pha
c theo vật liệu làm lõi ngời ta chia máy biến áp lõi thép và máy biến áp lõi không khí
Theo phơng pháp làm mát ngời ta chia máy biến áp làm mát bằng không khí và máy biến áp làm mát bằng dầu
Trong phạm vi chơng này chúng ta chỉ nghiên cứu loại máy biến áp một pha đợc làm mát bằng không khí
4 Cấu tạo máy biến áp
Máy biến áp gồm ba bộ phận chính:
S i n h v i ê n : H o à n g K i m C h i ế n L ớ p : D T 0 8 A 12
Một số loại máy biến áp dùng trong gia đình
Trang 13Bộ phận dẫn từ (lõi thép) dẫn điện (dây quấn) và vỏ bảo vệ (vỏ máy) ngoài ra máy còn có các phần cách điện, đồng hồ đo bộ phận điều chỉnh bảo vệ, chuông, đèn báo …
a Lõi thép đợc chế tạo bằng thép kỹ thuật điện có nhiệm vụ làm mạch dẫ từ đồng thời làm khung quấn dây
Thép kỹ thuật điện là thép hợp kim có thành phần Silic đ ợc cán thành các lá thép day 0,3, 0,35, 0,5 mm có lớp cách điện Các lá thép kỹ thuật điện này đợc cán mỏng nhằm giảm tổn hao năng l -ợng (tổn hao Fuco) trong quá trình làm việc tính chất của thép càng nhiều thì tổn thất càng ít, nh ng giòn, cứng, khó gia công
Theo hình dáng lõi thép máy biến áp th ờng đợc chia làm hai loại là kiểu lõi (Kiểu trụ) và kiểu bọc (kiểu vỏ)
Ngoài ra máy biến áp còn có một số lõi thép kiểu khác
a Mạch từ thép bằng lá chữ I ghép xen kẽ
b Mạch từ thép băng là thép chữ E và I ghép xen kẽ
b Bộ phận dẫn điện (dây quấn) của máy biến áp thờng đợc làm
bằng dây đồng là loại dây điện mềm, có độ bền cơ học cao, khó đ
-S i n h v i ê n : H o à n g K i m C h i ế n L ớ p : D T 0 8 A 13
a
b
Trang 14ợc dẫn điện tốt Thông thờng máy biến áp có hai cuộn dây đồng lồng vào nhau gọi là dây quấn sơ cấp và thứ cấp.
Dây cuốn nối với phụ tải cung cấp điện cho phụ tải gọi là dây quấn thứ cấp
Dây cuốn sơ cấp và thứ cấp thờng không nối điện với nhau
máy biến áp có hai dây quấn nh vậy gọi là máy biến áp cảm ứng
Máy biến áp có 2 dây quấn nối điện với nhau và có phần chung gọi là máy biến áp tự ngẫu Máy biến áp tự ngẫu do có phần dây quấn nối chung nên tiết kiệm đ ợc lõi thép, dây quấn và tổn hao công suất nhỏ hơn máy biến áp cảm ứng (có cùng công suất và thiết kế Nhng máy biến áp tự ngẫu cũng có nh ợc điểm là 2 dây cuốn nối điện với nhau nên ít an toàn
S i n h v i ê n : H o à n g K i m C h i ế n L ớ p : D T 0 8 A 14
Trang 15c Vỏ máy
Thờng đợc làm bằng kim loại để bảo vệ máy ngoài ra vỏ máy còn làm giá lắp đồng hồ đo, bộ phận chuyển mạch vv…
d vật liệu cách điện của máy biến áp
Làm mv cách điện giữa các vòng dây với nhau giữa dây quấn
và lõi thép, giữa phần dẫn điện và không làm nhiệm vụ dẫn điện, tuổi thọ của máy biến áp phụ thuộc vào chất cách điện Nếu cách
điện không tốt sẽ gây sự cố cho máy biến áp, nh ng cách điện quá mức sẽ tăng kích thớc máy và tăng giá thành
+ vật liệu cách điện trong máy biến áp công suất nhỏ gồm:
- Giấy cách điện
- Vải thuỷ tinh, vải bông
- Sơn cách điện
5 Các số liệu định mức của máy biến áp
Các số liệu định mức của máy biến áp quy định điều kiện kỹ thuật của máy biến áp, do Nhà máy chế tạo quy định th ờng ghi trên nhãn hiệu máy biến áp, trên biển máy biến áp th ờng ghi các chỉ số định mức sau:
a Công suất định mức S đ m : là công suất toàn phần đa ra ở dây
quấn thứ cấp máy biến áp đơn vị vôn – Ampe (VA) hoặc bội số của nó là KVA
tính bằng vôn (V) hoặc kilôvôn (Kv)
Dòng điện sơ cấp định mức I1 đ mlà dòng điện của dây cuốn sơ cấp ứng với công suất và điện áp định mức, có đơn vị là Ampe (A) hay kilôampe (KA)
c Điện áp thứ cấp định mức U 2 đ m : là điện áp của dây quấn thứ
cấp tính bằng (V) hoặc (KV)
S i n h v i ê n : H o à n g K i m C h i ế n L ớ p : D T 0 8 A 15
Trang 16Dòng điện thứ cấp định mức I2 đ m là dòng điện của dây quấn thứ cấp ứng với công suất và điện áp định mức tính bằng (A) hay (KA).
Giữa công suất, điện áp và dòng điện định mức và quan hệ
Sđ m = U1 đ mI1 đ m = U2 đ mI2 đ m
Máy biến áp khi làm việc không đ ợc vợt quá các trị số định mức ghi trên nhãn máy (hiện nay trong kỹ thuật ng ời ta dùng cụm
từ “danh định” để thay thế cho cụm từ “định mức”)
6 Nguyên lý làm việc của máy biến áp
a Hiện tợng cảm ứng điện từ
Nếu cho dòng điện biến đổi đi qua cuộn dây, nó sẽ sinh ra một từ trờng biến đổi Ta đặt cuộn dây (khép kín) thứ 2 trong từ tr -ờng của cuộn dây thứ nhất thì ở cuộn dây thứ 2 sẽ sinh ra dòng
điện gọi là dòng điện cảm ứng Dòng điện này cũng biến đổi t ơng
tự nh dòng điện sinh ra nó Hiện tợng đó đợc gọi là hiện tợng cảm ứng điện từ Hai cuộn dây đặt càng sát nhau thì mức độ cảm ứng
điện từ càng mạnh Mức độ đó tăng lên rất mạnh khi quấn cả hai cuộn dây trên cùng một lõi thép nhất là lõi thép khép kín Nguyên tắc làm việc của máy biến áp dựa trên hiện t ợng cảm ứng điện từ này
b Nguyên lý làm việc của máy biến áp
Máy biến áp nguồn gần cuộn dây sơ cấp coa N1 vòng dây, cuộn dây thứ cấp có N2 vòng đợc quấn trên một lõi thép khép kín
Khi nối dây quấn sơ cấp vào nguồn điện xoay chiều có điện
áp U1 dòng điện I1 chạy trong cuộn sơ cấp sẽ sinh ra trong lõi thép
từ thông biến thiên do mạch từ khép kín nên từ thông này móc vòng sang cuộn thứ cấp sinh ra sức điện động cảm ứng E2 tỉ lệ với
số vòng dây N2 đồng thời từ thông biến thiên đó cũng sinh ra trong cuộn sơ cấp một sức điện động tự cảm E1tỉ lệ với số vòng Nhân viên nếu bỏ qua tổn thất điện áp (th ờng rất nhỏ) thì ta có:
S i n h v i ê n : H o à n g K i m C h i ế n L ớ p : D T 0 8 A 16