MỤC TIÊUTổ trưởng chuyên môn TTCM có những hiểu biết cơ bản về kế hoạch, các loại kế hoạch của tổ chuyên môn TCM và qui trình, kỹ thuật xây dựng kế hoạch để vận dụng vào việc xây dựng kế
Trang 1XÂY DỰNG
KẾ HOẠCH TỔ CHUYÊN MÔN
THÁNG 7 NĂM 2011
Chuyên đề 2
TẬP HUẤN TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN TRƯỜNG TRUNG HỌC
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Trang 2• Phạm Quang Huân
Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu Sư phạm Trường ĐHSP Hà Nội
• Trần Thị Hải Yến
Phó Hiệu trưởng Trường THPT Trần Phú
Quận Hoàn Kiếm – TP Hà Nội
Tác giả biên soạn:
Trang 3MỤC TIÊU
Tổ trưởng chuyên môn (TTCM) có những hiểu biết cơ bản về kế hoạch, các loại kế hoạch của tổ chuyên môn (TCM) và qui trình, kỹ thuật xây dựng kế hoạch để vận dụng vào việc xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ
chuyên môn và tổ chức, hướng dẫn giáo viên trong tổ xây dựng kế hoạch chuyên môn của cá nhân, đảm bảo các qui định hiện hành và phù hợp với điều kiện thực tế.
1 Mục tiêu chung:
Phạm Quang Huân - Trần Hải Yến
Trang 4năm học, kế hoạch hoạt động cuả GV)
• Vận dụng được các kiến thức trên vào xây dựng kế hoạch của TCM và
tổ chức, chỉ đạo xây dựng kế hoạch hoạt động năm học của giáo viên và các loại kế hoạch khác.
• Nâng cao ý thức về vai trò của TTCM (và của giáo viên) trong việc xác định mục tiêu và phương hướng cho các hoạt động phát triển chuyên môn trong năm học; trên cơ sở đó, dần khắc phục thói quen làm việc
theo kinh nghiệm hoặc tùy tiện.
Trang 53 Phần 3: Tổ chức, hướng dẫn giáo viên trong tổ chuyên
môn xây dựng kế hoạch năm học của cá nhân
4 Phần 4: Thực hành xây dựng kế hoạch của tổ chuyên môn
Phạm Quang Huân - Trần Hải Yến
Trang 6XÂY DỰNG KẾ HOẠCH CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
PHẦN 1
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG XÂY DỰNG KẾ HOẠCH TỔ CHUYÊN MÔN
Trang 7XÂY DỰNG KẾ HOẠCH CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
Tìm hiểu các loại kế hoạch và các khái niệm
1) Trong thực tế trường phổ thông, TCM có những loại kế hoạch nào?
2) Trình bày cách hiểu về khái niệm “kế hoạch” và từng loại kế hoạch đó?
Phạm Quang Huân - Trần Hải Yến
Trang 81 Những vấn đề chung về xây dựng kế
hoạch tổ chuyên môn:
1.1 Các loại kế hoạch ở TCM
• Kế hoạch năm học của tổ chuyên môn;
• Kế hoạch hoạt động trong năm học của GV;
• Kế hoạch học kỳ;
• Kế hoạch hàng tháng;
• Kế hoạch cho từng loại hoạt động:
(KH thực hiện các chuyên đề cải tiến phương pháp dạy học; KH hội giảng;
kế hoạch dự giờ; KH bồi giỏi - phụ kém; KH tổ chức hoạt động ngoại khóa;
KH nâng cao chất lượng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên trong
tổ …
Trang 91 Những vấn đề chung về xây dựng kế
hoạch tổ chuyên môn:
1
Kế hoạch năm học của tổ chuyên
môn
(Kế hoạch TCM)
2
Kế hoạch hoạt động trong năm học của giáo viên
(Kế hoạch cá nhân)
2 loại kế hoạch có tính pháp quy
Theo “Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ
thông có nhiều cấp học” – Bộ GD-ĐT, 2007
Phạm Quang Huân - Trần Hải Yến
Trang 10Kế hoạch (bản kế hoạch) là
“toàn bộ những điều vạch ra một cách có hệ thống về
những công việc dự định làm trong một thời hạn nhất định, với mục tiêu, cách thức, trình
tự, thời hạn tiến hành” (Từ điển tiếng Việt, Viện ngôn ngữ học, Nhà xuất bản Khoa học
xã hội - 1988).
1.2 Các khái niệm cơ bản: Xây dựng kế hoạch (còn gọi là
lập kế hoạch) là xác định các mục tiêu, các hoạt động và nguồn lực cần thiết để đạt tới mục tiêu một cách phù hợp với tình hình thực tiễn trong khoảng thời gian xác định.
Xây dựng kế hoạch là làm rõ 4 câu hỏi quan trọng:
1 Chúng ta là ai và đang ở đâu?
2 Chúng ta muốn đi đến đâu?
3 Chúng ta làm gì? Làm thế nào? Bằng phương tiện/công
cụ gì? để đến được vị trí mong muốn?
4 Làm thế nào để biết chúng ta tới đích?
Kế hoạch năm học của tổ chuyên môn (thường gọi tắt là “kế hoạch
tổ chuyên môn”) là bản dự kiến kế hoạch triển khai tất cả các hoạt động của TCM trong một năm học, nhằm thực hiện những mục tiêu phát triển của TCM và của nhà trường.
Đặc điểm:
• Là công cụ có tính pháp quy để TTCM quản lý, chỉ đạo các hoạt động của TCM;
• Là cơ sở để xây dựng các kế hoạch khác của TCM;
• Là định hướng nhất quán cho các hoạt động của các thành viên trong TCM;
• Là phương tiện để thực thi kế
hoạch năm học của nhà trường;
• Do TTCM trực tiếp chỉ đạo xây dựng.
Xây dựng kế hoạch TCM trong trường trung học là sự xác định một cách có căn cứ khoa học những mục tiêu, nhiệm vụ của tổ chuyên môn và định ra những phương tiện cơ bản để thực hiện có kết quả những nhiệm vụ, chỉ tiêu đó.
Bản chất của việc xây dựng kế hoạch TCM là xác định xem trong năm học tới, TCM hướng đến những mục tiêu phát triển nào; muốn thực hiện các mục tiêu phát triển
đó cần phải làm gì, làm thế nào, khi nào làm và ai sẽ làm.
Kế hoạch chuyên môn của giáo viên là bản dự kiến của
giáo viên về những công việc
sẽ làm trong năm học, với mục tiêu, cách thức, trình tự, thời hạn tiến hành cụ thể, nhằm thực hiện những ý đồ phát triển của cá nhân phù hợp với mục tiêu phát triển của TCM và của nhà trường.
Trang 11XÂY DỰNG KẾ HOẠCH CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
Tìm hiểu ý nghĩa và yêu cầu của kế hoạch TCM
1) Việc xây dựng kế hoạch TCM có ý nghĩa như thế nào? (đối với tổ trưởng chuyên môn, với giáo viên trong tổ, với hiệu trưởng nhà trường);
2) Kế hoạch TCM cần đảm bảo những yêu cầu gì?
Phạm Quang Huân - Trần Hải Yến
Trang 121 Những vấn đề chung về xây dựng kế
hoạch tổ chuyên môn:
1.3 Ý nghĩa của việc xây dựng kế
hoạch tổ chuyên môn:
• Đối với các thành viên trong
• Kế hoạch TCM thể hiện tầm nhìn của
TTCM về phương hướng phát triển các mặt hoạt động của TCM trong năm học tới, thể hiện qua các mục tiêu, yêu cầu, các biện pháp và nguồn lực để thực hiện mục tiêu đó;
• Kế hoạch TCM có ý nghĩa như là
phương tiện, công cụ quản lý quan trọng giúp TTCM tổ chức, chỉ đạo, điều hành, kiểm tra đánh giá một cách thống nhất các hoạt động của tập thể TCM, cũng như của từng thành viên trong tổ.
để phát triển (tâm và lực) của tập thể giáo viên trong TCM;
• Kế hoạch TCM chỉ rõ phương
hướng hành động và phối hợp cho mọi thành viên trong tổ;
• Là cơ sở có tính pháp lý cho
mỗi thành viên trong TCM xác định kế hoạch hoạt động trong năm học.
• Kế hoạch TCM là một trong những loại kế hoạch cơ bản và có tầm quan trọng nhất trong quản lý nhà trường;
nó là sự triển khai cụ thể việc thực hiện tầm nhìn, chiến lược phát triển
và kế hoạch hoạt động trong năm học của nhà trường;
• Kế hoạch TCM có ý nghĩa như là một phương tiện quan trọng trong công tác quản lý, chỉ đạo phát triển nhà trường của Hiệu trưởng, nhất là
về phương diện chuyên môn nghiệp vụ; đồng thời là một trong những cơ
sở cho hoạt động kiểm tra, đánh giá của hiệu trưởng
Trang 131 Những vấn đề chung về xây dựng kế
hoạch tổ chuyên môn:
1.4 Những yêu cầu đối với việc xây dựng kế hoạch TCM
Trang 14XÂY DỰNG KẾ HOẠCH CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
PHẦN 2
XÂY DỰNG KẾ HOẠCH NĂM HỌC
CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
Trang 15XÂY DỰNG KẾ HOẠCH CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
Tìm hiểu nội dung, hình thức trình bày kế hoạch năm học của TCM
1) Dựa vào kinh nghiệm làm kế hoạch hàng năm, thày/cô hãy
mô tả lại cấu trúc nội dung của kế hoạch năm học của TCM? 2) Thông thường, trong thực tế, kế hoạch TCM được trình bày như thế nào?
Phạm Quang Huân - Trần Hải Yến
Trang 162 Xây dựng kế hoạch hoạt động trong
năm học của tổ chuyên môn
Phần
mở đầu:
2.1 Nội dung của bản kế hoạch TCM
Các loại nghị quyết của Đảng các cấp (có liên quan đến phát triển giáo dục)
Các chỉ thị của Nhà nước, của chính quyền các cấp
Các văn bản chỉ đạo nhiệm vụ năm học của ngành (được ban hành từ các cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục
Nghị quyết Chi bộ nhà trường, kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học của nhà trường (nếu đã có).
Lưu ý: khi đưa vào phần mở đầu của kế hoạch, chỉ nên chọn những cơ sở pháp lý gần nhất với nhà trường để làm điểm tựa pháp lý trực tiếp cho việc
đề xuất các nội dung của kế hoạch của TCM
Trang 172 Xây dựng kế hoạch hoạt động trong
năm học của tổ chuyên môn
Các biện pháp thực hiện từng nhiệm vụ
Xác định lịch trình thực hiện và cách thức kiểm tra, kiểm soát việc thực hiện các nhiệm vụ, các hoạt động chính của TCM
Những đề xuất của TCM
• Nêu bối cảnh năm học: (bối cảnh năm học (của quốc gia, của nhà trường, của TCM), thuận lợi và khó khăn, thời cơ và thách thức của TCM);
• Nêu tình hình thực tế của TCM (thống kê kết quả về tình hình thực hiện kế hoạch năm học trước;
những điểm mạnh, điểm yếu và thuận lợi, khó khăn
cơ bản của TCM trong năm học mới
• Mục này cần trả lời rõ 2 câu hỏi: TCM của chúng ta đang
là nhiệm vụ trọng tâm, ưu tiên?)
3 Cần đưa ra những chỉ tiêu nào, xác định mức độ nào để đáp ứng yêu cầu của mục tiêu và phù hợp với từng nhiệm vụ? Chỉ tiêu phải được định lượng và biểu thị cụ thể bằng những con số, tỷ lệ %
4 Lưu ý: việc đề ra hệ thống mục tiêu, nhiệm vụ, chỉ tiêu cần phải dựa trên căn
cứ từ các cơ sở pháp lý nói trên để đảm bảo sự phù hợp với kế hoạch phát triển chung của nhà trường, của địa phương.
• Gồm các loại biện pháp pháp lý – hành chính, biện pháp nhận thức tư tưởng, biện pháp tâm lý, biện
pháp huy động và hỗ trợ nguồn lực/điều kiện, biện pháp kiểm tra, đánh giá…
• Phần này trả lời 2 câu hỏi:
cần có hành động cụ thể nào (làm gì?) và làm như thế nào, theo những cách nào để thực hiện các
nhiệm vụ đã đề xuất?
Trả lời câu hỏi:
1 Lộ trình/kế hoạch thực hiện các nhiệm vụ/hoạt động
chính trong năm học như thế nào?
2 Kiểm tra/ kiểm soát thực hiện kế hoạch thế nào?
Căn cứ vào mục tiêu và
nhiệm vụ đã xác định, đối chiếu với hoàn cảnh thực
tế cụ thể của tổ, TCM đưa
ra một số đề xuất đối với lãnh đạo nhà trường hoặc các đơn vị, cá nhân có liên quan đê tăng cường sự hỗ trợ hoặc kết hợp hành
động…
Phạm Quang Huân - Trần Hải Yến
Trang 18Nội dung chính
Chủ thể lập KH ký tên
và Hiệu trưởng phê duyệt
2 Xây dựng kế hoạch hoạt động trong
năm học của tổ chuyên môn
2.2 Hình thức trình bày bản kế hoạch TCM
2.2.1 Theo hình thức mang tính truyền thống và phổ biến
Thể thức hành chính 1 Tên chủ thể của kế BAO GỒM:
hoạch (Trường và TCM);
o Các biện pháp thực hiện từng nhiệm vụ
o Xác định lịch trình thực hiện và cách thức kiểm tra, kiểm soát việc thực hiện các nhiệm vụ, các hoạt động chính của TCM
o Những đề xuất của TCM
…, ngày … tháng … năm PHÊ DUYỆT TỔ TRƯỞNG
(Hiệu trưởng (ký tên)
ký tên, đóng dấu)
Trang 19SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO
Căn cứ vào phương hướng nhiệm vụ năm học của Trường THPT/THCS……
Tổ …… xây dựng kế hoạch hoạt động năm học 2011-2012 như sau:
Trang 20XÂY DỰNG KẾ HOẠCH CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
Tự nghiên cứu
Khảo sát trường hợp một bản kế hoạch TCM được nêu trong PHỤ LỤC 1 và phân tích những điểm phù hợp và điểm chưa phù hợp
Trang 21XÂY DỰNG KẾ HOẠCH CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
Tìm hiểu và phân biệt khái niệm mục tiêu và chỉ tiêu; thực hành xác định mục tiêu, chỉ tiêu cho tổ chuyên môn
1) Thế nào là mục tiêu? Thế nào là chỉ tiêu? Nêu sự khác biệt giữa mục tiêu và chỉ tiêu?
2) Thực hành xác định mục tiêu, chỉ tiêu cho hoạt động dạy và học trong năm học 2010 – 2011 của TCM (TCM cụ thể do cá nhân lựa chọn)
Phạm Quang Huân - Trần Hải Yến
Trang 22Mục tiêu
Mục tiêu là “đích cần đạt tới để thực hiện nhiệm vụ”
(Từ điển Tiếng Việt Viện Ngôn ngữ học NXB KHXH – 1988).
những thay đổi mà một cá nhân hoặc một tổ chức
mong muốn có được khi kết thúc thời hạn một
Trang 23Mục tiêu
Một mục tiêu chuẩn….
Có thể đạt được
Phạm Quang Huân - Trần Hải Yến
Trang 24- Chỉ tiêu nằm trong mục tiêu, biểu đạt cụ thể cho mục tiêu.
- Có chỉ tiêu số lượng và chỉ tiêu chất lượng.
Trang 25Sự khác biệt và cách thức biểu đạt mục tiêu
• Các mục tiêu đề ra có thể có nội dung phức tạp, vì thế chúng
thường được phân thành các chỉ tiêu khác nhau Như vậy, các chỉ tiêu (của một mục tiêu) là sự phân nhỏ mục tiêu đó thành các thành phần Hoàn thành tất cả các chỉ tiêu đó nghĩa là đã đạt được mục tiêu đề ra.
• Để tạo điều kiện thuận lợi cho việc lập kế hoạch và thực hiện kế
hoạch, mỗi mục tiêu nên gồm không nên đặt ra quá nhiều chỉ tiêu (tối đa nên có 5 chỉ tiêu).
Phạm Quang Huân - Trần Hải Yến
Trang 26XÂY DỰNG KẾ HOẠCH CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
Thực hành tìm hiểu những nhiệm vụ, những hoạt động
cụ thể cần quan tâm khi thiết kế nội dung kế hoạch năm học của TCM
1) Đề xuất một số nhiệm vụ cụ thể để đưa vào trong kế hoạch TCM năm học 2010 – 2011 (của một TCM cụ thể được nhóm
lựa chọn)
2) Vận dụng kinh nghiệm thực tiễn và nội dung của 3 chuyên
đề đã học, mỗi nhóm thiết kế một chương trình hoạt động cụ thể cho một nhiệm vụ sẽ đề xuất trong KHTCM năm học 2010 –
2011 (TCM đã lựa chọn ở bài tập trên)
Trang 27Gợi ý các nhiệm vụ chủ yếu của TCM cần được TTCM quan tâm khi xây dựng kế hoạch năm học của TCM:
• Nhiệm vụ bồi dưỡng tư tưởng chính trị và phẩm chất đạo đức nhà
giáo (gắn với việc thực hiện các cuộc vận động lớn của ngành);
• Nhiệm vụ thực hiện chương trình giáo dục: tổ chức dạy và học theo
chương trình, kế hoạch, theo chuẩn KT-KN; tổ chức hoạt động đổi
mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh… ;
• Nhiệm vụ bồi dưỡng phát triển năng lực sư phạm của GV: (qua hoạt
động nghề nghiệp thực tiễn, qua hoạt động học tập…) ;
• Các nhiệm vụ khác: chủ nhiệm lớp, hoạt động của Đoàn, Đội…
Phạm Quang Huân - Trần Hải Yến
Trang 28Gợi ý một số chương trình hoạt động trong năm học của TCM để
thực hiện một nhiệm vụ dạy học và phát triển chuyên môn, nghiệp
vụ cho đội ngũ giáo viên trong tổ:
• Chương trình hoạt động áp dụng các phương pháp, kỹ thuật dạy học nhằm phát huy tính tích cực của học sinh;
• Chương trình hoạt động dạy giá trị sống, kỹ năng sống…
• Chương trình hoạt động ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học;
• Chương trình hoạt động kiến thực tập sư phạm của TCM theo các chuyên đề phù hợp với tình hình và nhu cầu phát triển chuyên
môn của tổ;
• Các chương trình hoạt động khác …
Trang 29XÂY DỰNG KẾ HOẠCH CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
Tìm hiểu quy trình xây dựng kế hoạch TCM
Trang 30Bước 5: Công bố và thực hiện kế
hoạch
Bước 4: Gửi dự thảo kế hoạch cho
Hiệu trưởng phê duyệt
Bước 3: Điều chỉnh, hoàn thiện
chỉnh lý dự thảo kế hoạch
Bước 2: Thông qua, lấy ý kiến đóng
góp của tập thể
2.3 Quy trình xây dựng kế hoạch TCM
Bước 1: Tổ trưởng chuyên môn lập
dự thảo kế hoạch năm học
Việc 1: Thu thập, xử lý thông tin
Việc 2: Xác định các mục tiêu và nhiệm
vụ cho năm học mới
Việc 3: Xây dựng yêu cầu và các chỉ tiêu Việc 4: Xác định các biện pháp thực hiện Việc 5: Dự kiến bố trí công việc và thời
gian thực hiện
Trang 312.3 Quy trình xây dựng kế hoạch TCM
Sơ đồ quy trình xây dựng kế hoạch TCM
TTCM xây dựng dự thảo
kế hoạch TCM
TTCM điều chỉnh
kế hoạch TCM
TTCM hoàn thiện kế hoạch TCM
Thông qua, lấy ý kiến của tập thể TCM
Hiệu trưởng phê duyệt kế hoạch của TCM
TTCM công
bố và triển khai thực hiện
KH TCM
Phạm Quang Huân - Trần Hải Yến
Trang 322.4 Chu trình quản lý xây dựng và thực hiện kế
hoạch năm học của TTCM
Sơ đồ chu trình quản lý kế hoạch của TTCM
2 Xây dựng kế hoạch hoạt động trong
năm học của tổ chuyên môn
Đánh giá, điều chỉnh kế hoạch
Tổ chức triển khai kế hoạch
Xây dựng kế hoạch
Chỉ đạo thực hiện kế hoạch
Trang 33XÂY DỰNG KẾ HOẠCH CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
PHẦN 3
TỔ CHỨC, HƯỚNG DẪN GIÁO VIÊN XÂY DỰNG KẾ HOẠCH HOẠT ĐỘNG
CÁ NHÂN TRONG NĂM HỌC
Phạm Quang Huân - Trần Hải Yến
Trang 34XÂY DỰNG KẾ HOẠCH CỦA TỔ CHUYÊN MÔN
Tìm hiểu về việc tổ chức, hướng dẫn giáo viên xây dựng kế
hoạch hoạt động cá nhân (KHCN)
1) Bản KHCN có nội dung như thế nào? Trong thực tế, tổ
trưởng chuyên môn tổ chức, chỉ đạo xây dựng KHCN của giáo viên như thế nào?
2) Quy trình xây dựng KHCN của giáo viên thường được tiến hành ra sao?
Trang 353 Hướng dẫn giáo viên xây dựng KHCN
3.1 Vai trò của tổ trưởng chuyên môn trong việc tổ chức,
hướng dẫn giáo viên xây dựng KHCN:
• TTCM tự nhận thức đầy đủ ý nghĩa của nhiệm vụ tổ chức, hướng
dẫn GV trong TCM xây dựng KHCN: đây là một trong những chức trách, nhiệm vụ và nội dung quản lý, chỉ đạo TCM, có ý nghĩa đối với đối với công tác quản lý TCM và quản lý nhà trường
• Làm cho GV hiểu được ý nghĩa của KHCN đối với sự phát triển
nghề nghiệp của mỗi nhà giáo
• Có trách nhiệm hướng dẫn GV về mục đích, yêu cầu, nội dung và
phương pháp xây dựng KHCN
• Có vai trò tổ chức xây dựng và quản lý quá trình thực hiện KHCN
của các giáo viên trong tổ
Phạm Quang Huân - Trần Hải Yến