Giáo án: Vật Lí 9 GV: Lương Văn CẩnBÀI 44 THẤU KÍNH PHÂN KÌ I.Mục tiêu 1.Kiến thức : Nhận biết được TKPK 2.Kĩ năng : Vẽ được đường truyền của các tia sáng đặc biệt qua TKPK 3.Thái độ :
Trang 1Giáo án: Vật Lí 9 GV: Lương Văn Cẩn
BÀI 44 THẤU KÍNH PHÂN KÌ
I.Mục tiêu
1.Kiến thức : Nhận biết được TKPK
2.Kĩ năng : Vẽ được đường truyền của các tia sáng đặc biệt qua TKPK
3.Thái độ : Làm việc khoa học,cĩ ý thức hợp tác nhĩm
II.Chuẩn bị :
Mỗi nhóm học sinh : 1màn chắn,nguồn sáng,1thấu kính phân kì
III, Hoạt động dạy học :
2.Kiểm tra 15 phút
2.1 Vật đặt ngồi khoảng tiêu cự của TKHT cĩ đặc điểm gì?
Vật đặt trong khoảng tiêu cự của TKHT cĩ đặc điểm gì?
3.ĐVĐ: Như SGK
Hoạt động 1 Tìm hiểu đặc điểm của thấu kính phân kì
a)Từng hs thực hiện C1 :Có thể nhận biết thấu kính phân
kì một trong ba cách sau :
-Dùng tay phân biệt độ dày phần rìa và độ dầy phần giữa
của thấu kính Nếu thấu kính phần rìa mỏng hơn phần
giữa thì đó là thấuhội tụ
-Đưa thấu kính lạ gần dòng chữ trên trang sách Nếu
nhìn qua thấu kính thấy dòng chữ lớn hơn so với dòng chữ
đó khi nhìn trực tiếp thì đó là thấu kính hội tụ
-Dùng thấu kính hứng ánh sáng mặt trời hoặc ánh sáng
ngọn đèn đặt ở xa lên màn hứng Nếu chùm sáng đó hội
tụ trên màn hình thì đó là thaấu kính hội tụ
b) Từng hs thực hiện C2
Thấu kính phân kì có độ dày phần ria lớn hơn phần giữa ,
ngược hẳn với thấu kính hội tụ
c) Các nhóm bố trí thí nghiệm như 44.1 SGK
-Từng hs quan sát thí nghiệm để trả lời C3:Chùm tia tới
song song cho chùm tia ló là chùm phần kì nên ta gọi thấu
kính đó là phân kì
* yêu cầu hs trả lời C1 Thông báo về thấu kính phân kì
* yêu cầu một vài hs nhận xét về hình dáng của thấu kính phân kì và so sánh với thấu kính hội tụ
- hướng dẫn hs làm tí nghiệm như hình 44.1 và trả lời C3
-Thông báo hình dáng mắt cắt và kí hiệu thấu kính phân
Hoạt động 2 Tìm hiểu trục chính , quang tâm , tiêu điểm , tiêu cự của thấu kính phân kì
a) Tìm hiểu khái niệm trục chính
- Các nhóm tiến hàh làm lại TN
- Từng hs quan sát thảo luận nhóm để trả lời C4 :Tia ở
* yêu cầu hs tiến hành làm lại TN hình 44.1 SGK
- Theo dõi và hướng dẫn các nhóm
Trang 2giữa khi đi qua quang tâm của thấu kính phân kì tiếp tục
truyền thẳng không bị đổi hướng Có thể dùng thước
thẳng để kiểm tra dự đoán đó
- Từng hs đọc thông báo về trục chính trong SGK và trả
lời câu hỏi của GV
b)Tìm hiểu khái niệm quang tâm
- Từng hs đọc thông báo về khái niệm quang tâm trong
SGK và trả lời câu hỏi của GV
c) Tìm hiểu khái niệm tiêu điểm
-Các nhóm tiến hành làm lại thí nghiệm như hình 44.1
- Từng hs quan sát TN , đưa ra ý kiến của mình trước lớp
và thảo luận chung theo nhóm
- Trả lời C5 :Nếu kéo dài chùm tia ló ở thấu kính phân kì
thì chúng sẽ gặp nhau tại một điểm trên trục chính , cùng
phía với chùm tia tới có thể dùng thước thẳng kiểm tra dự
đoán đó
-Từng nhóm làm C6 :Hình 44.1 biểu diễn chùm tia tới và
chùm tia ló trong TN
Từng hs đọc
phần thông
báo khái
niệm về tiêu
điểm trong
SGK và trả lời và trả lời câu hỏi của GV
d)Tìm hiểu khái niệm tiêu cự :hs tự đọc khái niệm về
tiêu cự và trả lời câu hỏi của GV
yếu làm TN , quan sát lại hiện tượng để trả lời C4
-Gợi ý : Dự đoán xem tia nào có tể truyền thẳng Timì cách kiểm tra dự đoán ( dùng bút đánh dấu đường truyền của tia sáng trên màn hứng, dùng thước thẳng để kiểm tra đường truyền đó )
*yêu cầu đại diện một vài nhóm trả lời C4 GV chính xác câu trả lời cuả HS
* yêu cầu hs trà lời câu hỏi trục chính của thấu kính có đặc điểm gì
? GV nhắc lại khái niệm trục chính
* yêu cầu hs phần thông báo và trả lời câu hỏi sau : Quang tâm của thấu kính có đặc điểm gì?
* yêu cầu hs làm làm thí nghiệm như hình 44.1 SGK , theo dõi hướng dẫn nhóm hs TN yếu , có thể gợi ý nghư sau :
Dùng bút đánh dấu đường truyền của tia sáng ở trên màn hứng , dùng thước thẳng đặt vào đường truyền đã đánh dấu để vẽ tiếp đường kéo dài
- yêu cầu một vài nhóm trả lời C5 -yêu cầu một hs lên bảng làm C6 và trình bày ý kiến của mình trước lớp
* yêu cầu hs tự đọc khái niệm về tiêu điểm và trả lời câu hỏi sau : Tiêu điễm của thấu kính phân kì được xác định như thế nào ? Nó có đặc điểm gì khác so với thấu kính hội tụ ?
- GV chính xác hoá câu trả lời của
HS
* yêu cầu hs trả lời câu hỏi sau : Tiêu cụ của thấu kính phân kì làgì
Hoạt động 3 : Vận dụng
Trang 3-Cá nhận hs trả lời các câu hỏi
C7: Tia ló của tia tới 1 kéo dài đi qua tiêu điểm F
Tia ló của tia tới 2 qua quang tâm , truyền thẳng
không đổi hướng
C8: Kính cận là thấu kính phân kì , có thể nhận
biết một trong hai cách sau :
- Phần rìa của thấu kính mỏng hơn phần giữa
-Đặt thấu kính này gần dòng chữ Nhìn qua kính
thấy ảnh dòng chữ nhỏ hơn so với khi nhìn trực tiếp
dòng chữ ấy
C9: Thấu kính phân kì có những đặc điểm trái
ngược với thấu kính hội tụ :
-Phần rìa thấu kính phần kì dày hơn phần giữa
-Chùm sáng tới song song với trục chính của thấu
kính phân kì , cho chùm tia ló phân kì
- Đặt thấu kính này gần dòng chữ Nhìn qua kính
thấy ảnh dòng chữ nhỏ hơn so với khi nhìn trực tiếp
dòng chữ ấy
* yêu cầu hs tiến hành làm lại TN hình 44.1 SGK
- Theo dõi và hướng dẫn các nhóm yếu làm TN , quan sát lại hiện tượng để trả lời C4
-Gợi ý : Dự đoán xem tia nào có tể truyền thẳng Timì cách kiểm tra dự đoán ( dùng bút đánh dấu đường truyền của tia sáng trên màn hứng, dùng thước thẳng để kiểm tra đường truyền đó )
*yêu cầu đại diện một vài nhóm trả lời C4 GV chính xác câu trả lời cuả HS
* yêu cầu hs trà lời câu hỏi trục chính của thấu kính có đặc điểm gì ? GV nhắc lại khái niệm trục chính
* yêu cầu hs phần thông báo và trả lời câu hỏi sau : Quang tâm của thấu kính có đặc điểm gì?
* yêu cầu hs làm làm thí nghiệm như hình 44.1 SGK ,
Hoạt động 4 Củng cố-Dặn dị
HS: Trả lời cá nhân
HS: Làm việc ở nhà
Nêu cách nhận biết TKPK?
Trình bày đặc điểm đường truyền của hai tia sáng đặc biệt qua TKPK?
Về nhà: Học các câu hỏi đã nêu trên Làm bài tập: 44.1,44.2,44.3 SBT Xem và đọc bài 45 tiết sau nghiên cứu
N
ỘI DUNG GHI BẢNG I.
Đặc điểm của TKPK
1.Quan sát và tìm cách nhận biết
C1,C2
2Thí nghiệm: ( SGK)
C3
II.Trục chính,quang tâm, tiêu điểm, tiêu cự của TKPK
C4
2.Quang tâm
3.Tiêu điểm
C5,C6
4.Tiêu cự
III.Vận dụng
Trang 4IV.Ghi nhớ : (SGK)
V ĐÁP ÁN VÀ BIỂU ĐIỂM KIỂM TRA 15 PHÚT
- Cho ảnh thật, ngược chiều với vật ( 4điểm)
- Cho ảnh ảo, lớn hơn vật cùng chiều với vật ( 4điểm)
VI THỐNG KÊ KẾT QUẢ KIỂM TRA 15 PHÚT
VII.Nhận xét-rút kinh nghiệm:
………
………