Giải php mở rộng cho vay đối với Doanh nghiệp v&#.doc

Giải php mở rộng cho vay đối với Doanh nghiệp

ép cạnh tranh sẽ không ngừng tăng lên khi tham gia vào thị trườngtrong và ngoài nước Do vậy các DNV&N vẫn chưa được chuẩn bị để

có thể chịu nổi áp lực cạnh tranh và sau đó là dần khẳng định được vịtrí của mình trên trường quốc tế

Hiện tại, cả nước có khoảng 200.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ,đóng góp trên 40% GDP, tạo nên hơn 12 triệu việc làm cho xã hội.Tiềm năng của khối doanh nghiệp này là rất lớn Tuy nhiên để pháthuy hết tiềm năng của mình, các DNV&N cần có đước sự hỗ trợ từnhiều mặt về cơ chế chính sắch, trong đó hỗ trợ về vốn có tầm quangtrọng hàng đầu Vấn đề được đặt ra là làm sao hỗ trợ các DNV&Ngiải quyết những khó khăn, vướng mắc để các DNV&N phát triển mộtcách hiệu quả, bền vững và bình đẳng với các thành phần kinh tếkhác

NHNo&PTNT có ưu thế là mạng lưới rộng khắp, có chi nhánhxuống đến cấp huyện, xã nên đáp ứng được yêu cầu của mọi Doanhnghiệp trên mọi miền đất nước Tuy nhiên việc tiếp cận vốn vay hỗtrợ sản xuất kinh doanh của các DNV&N lại gặp không ít khó khănbởi những rào cản do nguyên nhân khách quan cũng như chủ quan

Xuất phát từ thực trạng đó, việc tiếp cận nghiên cứu lý luận,đánh giá thực tế và tìm giải pháp để mở rộng quan hệ tín dụng tại Chinhánh NHNo&PTNT Thăng Long đối với các thành phần kinh tế nóichung và các DNV&N nói riêng, để Ngân hàng và Doanh nghiệp hội

nhập vào kinh tế thế giới, tôi đã chọn đề tài “ Giải pháp mở rộng cho vay đối với Doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Chi nhánh NHNo&PTNT Thăng Long” làm đề tài cho luận văn thạc sỹ của mình.

Kết cấu luận văn gồm 03 chương

Chương I: Tổng quan về cho vay của Ngân hàng thương mại đối với Doanh nghiệp vừa và nhỏ

Chương II: Thực trạng cho vay đối với Doanh nghiệp vừa

và nhỏ tại Chi nhánh NHNo&PTNT Thăng Long.

Chương III: Giải pháp mở rộng cho vay đối với Doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Chi nhánh NHNo&PTNT Thăng Long.

Chương I tổng quan về cho vay của Ngân hàng thương mại

1.1 Hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại

1.1.1 Các khái niệm

Ngân hàng thương mại là tổ chức tài chính trung gian cung cấpmột danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng đặc biệt là tín dụng tiếtkiệm và dịch vụ thanh toán và thực hiện những chức năng tài chínhlớn hơn so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế

Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụnggiao cho khách hàng vay sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mụcđích cụ thể và thời gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc cóhoàn trả gốc và lãi cho Ngân hàng khi đến hạn

Thời hạn cho vay là khoảng thời gian được tính từ khi kháchhàng bắt đầu nhận khoản vốn vay đầu tiên cho đến thời điểm trả hết

nợ gốc và lãi vốn vay đã được thoả thuận trong hợp đồng tín dụnggiữa tổ chức tín dụng và khách hàng

Kỳ hạn trả nợ là các khoảng thời gian trong thời hạn cho vay đãđược thoả thuận giữa tổ chức tín dụng và khách hàng mà tại cuối mỗikhoảng thời gian đó khách hàng phải trả một phần hoặc toàn bộ vốnvay cho tổ chức tín dụng

1.1.2 Nguyên tắc cho vay và điều kiện vay vốn

1.1.2.1 Nguyên tắc cho vay

Khách hàng vay vốn của tổ chức tín dụng phải bảo đảm cácđiều kiện cơ bản sau đây:

- Sử dụng vốn vay đúng mục đích đã thỏa thuận trong hợp đồngtín dụng

- Hoàn trả nợ gốc và lãi vốn vay đúng thời hạn đã thoả thuậntrong hợp đồng tín dụng.

1.1.2.2 Điều kiện vay vốn:

Khách hàng vay vốn tại Ngân hàng Nông Nghiệp để phục vụcác nhu cầu từ tiêu dùng cho đến sản xuất kin doanh phải hội tụ đủcác điều kiện sau:

o Có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự vàchịu trách nhiệm dân sự theo qui định của pháp luật:

+ Đối với khách hàng vay là pháp nhân và cá nhân Việt Nam:

- Pháp nhân phải có năng lực pháp luật dân sự

- Cá nhân và các chủ doanh nghiệp tư nhân phải có nănglực pháp luật và năng lực hành vi dân sự;

- Đại diện của hộ gia đình phải có năng lực pháp luật vànăng lực hành vi dân sự

- Đại diện của tổ hợp tác phải có năng lực pháp luật vànăng lực hành vi dân sự

- Thành viên hợp doanh của doanh nghiệp hợp doanh phải

có năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sự

+ Đối với khách hàng vay là pháp nhân và cá nhân nước ngoàiphải có năng lực pháp luật dân sự và năng lực hành vi dân sự theo quiđịnh của pháp luật của nước mà pháp nhân đó có quốc tịch hoặc cánhân đó là công dân, nếu pháp luật nước ngoài đó được Bộ luật dân sựcủa nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các văn bản pháp luậtkhác của Việt Nam qui định hoặc được điều ước Quốc tế mà nướcCộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam ký kết hoặc tham gia qui định

o Mục đích sử dụng vốn vay hợp pháp

o Có khả năng tài chính đảm bảo trả nợ trong thời gian cam kết

o Có dự án đầu tư, phương án sản xuất, kinh doanh, dịch vụkhả thi và có hiệu quả: hoặc có dự án đầu tư, phương án phục vụ đờisống khả thi và phù hợp với qui định của pháp luật.

o Thực hiện các quy định về bảo đảm tiền vay theo qui địnhcủa Chính phủ và hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vàvăn bản hướng dẫn của NHNo&PTNT Việt Nam

1.1.3 Các loại hình cho vay

1.1.3.1 Căn cứ vào thời hạn cho vay

Thời hạn cho vay được xác định trên cơ sở thoả thuận giữaNgân hàng cho vay và khách hàng, căn cứ vào:

- Chu kỳ sản xuất kinh doanh của khách hàng

- Thời hạn thu hồi vốn của dự án đầu tư

- Khả năng trả nợ của khách hàng

- Nguồn vốn cho vay của Ngân hàng

- Cho vay ngắn hạn: từ một ngày đến tối đa 2 năm

- Cho vay Trung hạn: Trên ngắn hạn 5 năm tối đa là 7năm

- Cho vay dài hạn: Trên trung hạn

1.1.3.2 Căn cứ vào hình thức bảo đảm

Cho vay bảo đảm bằng tài sản:

Cầm cố, thế chấp bằng tài sản của khách hàng vay: Là hình

thức cho vay của tổ chức tín dụng mà theo đó nghĩa vụ trả nợ củakhách hàng vay được cam kết bảo đảm bằng thực hiện bằng tài sản cógiá trị được xác định

Bảo đảm bằng tài sản hình thành từ vốn vay: Khách hàng vay

dùng tài sản hình thành từ vốn vay để bảo đảm nghĩa vụ trả nợ chochính khảon vay đó đối với tổ chức tín dụng Tài sản hình thành từ

vốn vay là tài sản của khách hàng vay mà giá trị tài sản được tạo nênbởi một phần hoặc toàn bộ khoản vay.

Bảo lãnh bằng tài sản của bên thứ ba: Bên thứ ba (gọi là bên

bảo lãnh) cam kết với TCTD cho vay về việc sử dụng tài sản thuộc sởhữu của mình để thực hiện nghiã vụ trả nợ thay cho khách hàng vay(bên được bảo lãnh) nếu đến hạn trả nợ mà khách hàng không thựchiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ trả nợ

Cho vay không có bảo đảm bằng tài sản:

Cho vay bảo đảm bằng uy tín của người vay: Ngân hàng

No&PTNT căn cứ vào uy tín của khách hàng, sự tin tưởng đối vớikhách hàng, lịch sử tín dụng của khách hàng, phương án sử dụng vốnvay của khách hàng có hiệu quả để ra quyết định cho vay

Cho vay bảo đảm bằng uy tín của bên thứ ba: Bên thứ ba (gọi

là bên bảo lãnh) cam kết với tổ chức tín dụng cho vay về việc thựchiện nghĩa vụ trả nợ thay cho khách hàng vay nếu đến thời hạn trả nợ

mà khách hàng vay không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa

1.1.3.3 Căn cứ vào các hình thức cho vay

Cho vay gián tiếp: Cho vay thông qua các tổ chức trung gian.

Đó là các tổ, nhóm, hội như nhóm sản xuất; Hội nông dân; Hội Phụnữ; Hội Cựu chiến binh

Cho vay trực tiếp: Là hình thức phổ biến, ngân hàng trực tiếp

cho khách hàng vay vốn thông qua hồ sơ xin vay mà khách hàng nộpcho Ngân hàng Khách hàng làm việc trực tiếp với cán bộ ngân hàng

để thoả thuận các vấn đề có liên quan

1.1.3.4 Căn cứ vào phương thức cho vay

Cho vay từng lần: Phương thức này áp dụng đối với khách

hàng có nhu cầu vay bổ sung vốn lưu động không thường xuyên hoặckhách hàng có vòng quay vốn kinh doanh dài Mỗi lần có nhu cầu vayvốn, khách hàng lập hồ sơ vay vốn theo qui định Việc thẩm đinh, xétduyệt cho vay, quản lý, giám sát tình hình sử dụng vốn vay và thu hồi

nợ được thực hiện theo từng hợp đồng tín dụng

Khách hàng có thể rút vốn một lần hoặc nhiều lần phù hợp vớitiến độ sử dụng vốn, nhưng tổng số tiền của các lần rút vốn khôngđược vượt quá số tiền cho vay ghi trong Hợp đồng tín dụng Trườnghợp rút vốn nhiều lần, mỗi lần rút vốn khách hàng phải ký giấy nhận

nợ và gửi cho Ngân hàng cho vay bản sao các chứng từ, tài liệu chứngminh mục đích sử dụng vốn vay

Trường hợp cho vay thanh toán L/C, khách hàng ký hợp đồngtín dụng ngay khi mở L/C Ngân hàng ghi nợ khách hàng và tính lãivay từ ngày thực tế thanh toán cho nước ngoài

Cho vay theo hạn mức tín dụng: Phương thức này áp dụng đối

với khách hàng có nhu cầu vay bổ sung vốn lưu động thường xuyên,mục đích sử dụng vốn rõ ràng và có tín nhiệm với ngân hàng ( có khảnăng tài chính, sản xuất kinh doanh ổn định, có lãi, trong thời gianmột năm trước đó không có nợ quá hạn tại các tổ chức tín dụng)

Căn cứ nhu cầu vay vốn theo hạn mức của khách hàng, trị giátài sản thế chấp, tài sản cầm cố, bảo lãnh (nếu có) và khả năng nguồnvốn của mình, Ngân hàng No&PTNT và khách hàng vay xác định hạn

mức tín dụng phù hợp với đặc điểm chu kỳ sản xuất, kinh doanh, vònglưu chuyển tiền tệ Hợp đồng tín dụng được ký kết trong phạm vi hạnmức được xác đinh.

Hợp đồng tín dụng theo hạn mức còn trong thời gian hiệu lực,mỗi lần rút vốn vay khách hàng không phải ký thêm Hợp đồng tíndụng mà chỉ cần lập giấy nhận nợ kèm bảng kê và bản sao chứng từtài liệu chứng minh mục đích sử dụng tiền vay và dẫn chiếu đến Hợpđồng tín dụng hạn mức Mỗi giấy nhận nợ có thời hạn phù hợp vớitừng mụch đích sử dụng vốn nhưng không vượt quá thời hạn còn lạicủa hạn mức tín dụng đã được duyệt

Trong thời hạn rút tiền vay theo qui định trong Hợp đồng tíndụng, khách hàng có thể vừa rút tiền vay, vừa trả nợ vay nhưng tổng

dư nợ không vượt quá hạn mức tín dụng đã thoả thuận

Ngân hàng Ngân hàng No&PTNT kiểm tra, giám sát và thu hồi

nợ theo thời hạn ghi trên từng giấy nhận nợ

Cho vay theo dự án đầu tư: Phương thức này áp dụng đối với

khách hàng có nhu cầu vay vốn để thực hiện cá dự án đầu tư phát triểnsản xuất, kinh doanh, dịch vụ và các dự án phục vụ đời sống

Khách hàng vay vốn phải có vốn tự có đầu tư tham gia vào dự

án Vốn tham gia dự án có thể là tiền hoặc tài sản đưa vào sử dụngcho dự án kể cả giá trị quyền sử dụng đất, giá trị thương hiệu, quyền

sở hữu nhà xưởng, tiền thuê đất đã trả, các chi phí khác mà kháchhàng đã tự đầu tư vào dự án Vốn tham gia của chủ đầu tư phải đưavào công trình trước, ngân hàng sẽ cho vay sau hoặc tham gia theo tỷlệ

Đối với các dự án cải tiến, mở rộng sản xuất hợp lý hoá sảnxuất phải có vốn tự có tối thiểu tham gia dự án bằng 15% tổng mứcvốn đầu tư của dự án mở rộng

Đối với dự án đầu tư mới, khách hàng phải có vốn tham gia tốithiểu bằng 30% tổng mức đầu tư cho dự án mới (Tổng nhu cầu vốncủa dự án gồm cả vốn cố định và vốn lưu động)

Ngân hàng Ngân hàng No&PTNT phát tiền vay đầy đủ, kịp thờitheo tiến độ thực hiện dự án

Căn cứ để giải ngân là hợp đồng thi công, chứng từ cung ứng,nhập khẩu vật tư, thiết bị, công nghệ, giá trị khối lượng đã được xácnhận Trường hợp đặt cọc mua thiết bị nước ngoài phải có bảo lãnhcủa ngân hàng phục vụ người bán, đặt cọc trong nước thì tuỳ từngtrường hợp cụ thể để xem xét quyết định

Nếu hết thời hạn giải ngân theo lịch đã thoả thuận trong Hợpđồng tín dụng mà khách hàng chưa sử dụng hết hạn mức vay ghi trongHợp đồng tín dụng, nếu muốn sử dụng tiếp phải có sự chấp thuận củaHội đồng tín dụng/Ban tín dụng

Cho vay hợp vốn: Ngân hàng Ngân hàng No&PTNT phối hợp

với một hoặc một số tổ chức tín dụng khác cùng cho vay đối với một

số dự án vay vốn của khách hàng, trong đó ngân hàng cho vay hoặcmột TCTD khác làm đầu mối dàn xếp Việc cho vay hợp vốn đượcthực hiện theo Qui chế cho vay đồng tài trợ của NHNN và các quiđịnh khác của ngân hàng

Cho vay theo hạn mức tín dụng dự phòng: Phương thức cho

vay này áp dụng đối với khách hàng có nhu cầu dự phòng nguồn vốntín dụng trong một khoảng thời gian nhất định nhằm đảm bảo khảnăng chủ động về tài chính khi thực hiện sản xuất kinh doanh, dịch

vụ, đời sống

Sau khi duyệt cho vay theo hạn mức tín dụng dự phòng, ngânhàng cho vay và khách hàng ký hợp đồng tín dụng dự phòng, trong đóngân hàng cam kết bảo đảm sẵn sàng cho khách hàng vay vốn trong

phạm vi hạn mức tín dụng dự phòng trong một khoảng thời gian nhấtđịnh và khách hàng phải trả phí cho hạn mức tín dụng dự phòng.

Trong thời hạn rút vốn qui định, mỗi lần rút vốn phải lập giấynhận nợ và hàng kèm theo bản sao các chứng từ chứng minh mục đích

sử dụng vốn vay phù hợp Hợp đồng tín dụng đã ký Tổng số tiền cáclần rút vốn không được vượt quá hạn mức tín dụng dự phòng ghitrong Hợp đồng tín dụng và thời hạn cho vay trong từng giấy nhận nợkhông được vượt quá thời hạn cho vay qui định trong hợp đồng tíndụng

Cho vay theo hạn mức thấu chi: Thấu chi là nghiệp vụ cho vay

qua đó ngân hàng cho phép người vay được chi trội trên số dư tiềngửi thanh toán của mình đến một giới hạn nhất định và trong khoảngthời gian xác định, giới hạn này gọi là hạn mức thấu chi Hình thứcnày áp dụng với những khách hàng có độ tin cậy cao, thu thập đều đặn

và kỳ thu nhập ngắn hoặc trong trường hợp khách hàng đặc biệt khókhăn hoặc đặc biệt thuận lợi Khách hàng phải chịu lãi phạt và bị đìnhchỉ sử dụng hình thức này

Cho vay trả góp: Ngân hàng cho phép khách hàng trả gốc làm

nhiều lần trong kỳ hạn mức tín dụng đã được thoả thuận giữa Ngânhàng và khách hàng Cho vay trả góp thường được áp dụng đối vớicác khoản vay trung và dài hạn, tài trợ cho tài sản cố định hoặc hànglâu bền Số tiền trả mỗi lần đựơc tính toán sao cho phù hợp với khảnăng trả nợ của khách hàng

1.1.3.5 Cho vay theo đối tượng khách hàng

Cho vay theo đối tượng khách hàng: Cho vay cá nhân; cho vay

doanh nghiệp; Cho vay thông qua các tổ chức chính trị – xã hội

Cho vay theo mục đích sử dụng vốn: Cho vay đối với các tổ

chức tài chính nhằm mục đích đảm bảo thanh khoản; Cho vay tiêudùng; Cho vay thương mại

Cho vay theo lĩnh vực kinh tế: Cho vay nông nghiệp, công

nghiệp, xây dựng, dịch vụ

1.2 Mở rộng hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ.

1.2.1.Khái niệm và đặc điểm của Doanh nghiệp vừa và nhỏ.

1.2.1.1Khái niệm

Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME – Small and mediumenterprise) là những tế bào sống của nền kinh tế Trong tổng số cácdoanh nghiệp, ở những nước phát triển cũng như các nước đang pháttriển số lượng các DNV&N chiếm một tỷ lệ khá cao và là lực lượngsản xuất kinh doanh quan trọng cung cấp một lượng lớn hàng hoá vàdịch vụ cho xã hội Cách phân loại doanh nghiệp vừa và nhỏ phụthuộc vào loại tiêu thức sử dụng, nó quy định giới hạn các tiêu thứcphân loại quy mô doanh nghiệp ở mỗi quốc gia có một điều kiện khácnhau và có những đặc trưng riêng biệt và vì thế việc phân loại doanhnghiệp không thống nhất ở các quốc gia trên thế giới, tại các quốc giakhác nhau sẽ có các cách và tiêu thức phân loại doanh nghiệp khácnhau, điểm khác biệt cơ bản trong khái niệm doanh nghiệp vừa và nhỏgiữa các nước chính là việc lựa chọn các tiêu thức đánh giá quy môdoanh nghiệp và lượng hoá các tiêu thức ấy thông qua các tiêu chuẩn

cụ thể Cũng như vậy tại các thời điểm khác nhau ở mỗi quốc gia cáctiêu thức cũng khác Vì thế một doanh nghiệp được xem là vừa và nhỏhay đó là một doanh nghiệp lớn chỉ có ý nghĩa trong phạm vi mộtnước và tại một thời điểm nhất định

Mặc dù có những khác biệt nhất định giữa các nước về quyđịnh các tiêu thức phân loại DNV&N song khái niệm chung nhất vềDNV&N có nội dung như sau:

- DNV&N là những cơ sở sản xuất kinh doanh có tư cách phápnhân kinh doanh vì mục đích lợi nhuận, có quy mô doanh nghiệptrong những giới hạn nhất định và được tính theo các tiêu thức vốn,lao động, doanh thu trung bình, gía trị gia tăng thu được trong từngthời kỳ theo quy định của từng quốc gia

Các quốc gia trên thế giới, nói chung vẫn thường dùng các tiêuthức về: Số lao động thường xuyên, vốn sản xuất, doanh thu trungbình, lợi nhuận, gía trị gia tăng nhưng trong số các tiêu thức trên thìhai tiêu thức được sử dụng nhiều nhất là quy mô và vốn lao động

Khái niệm doanh nghiệp vừa và nhỏ chỉ mang tính chất tươngđối, nó thay đổi theo từng giai đoạn phát triển kinh tế- xã hội nhấtđịnh và phụ thuộc vào:

Trình độ phát triển kinh tế của từng nước Thông thường cácnước có trình độ phát triển cao thì giới hạn quy định chỉ tiêu quy môlớn hơn so với các nước có trình độ phát triển thấp

Các giới hạn tiêu chuẩn này còn được quy định trong nhữngtrường hợp cụ thể và có sự thay đổi theo thời gian để phù hợp vớitrình độ phát triển kinh tế – xã hội từng giai đoạn

Giới hạn chỉ tiêu độ lớn của các DNV&N được quy định khácnhau theo những ngành nghề khác nhau

Đối với Việt Nam, văn bản luật đầu tiên quy định thống nhấttiêu chí xác định DNV&N là công văn số 681/CP-KTN ban hành ngày20/06/1998 Theo đó, DNV&N là những doanh nghiệp có vốn điều lệdưới 5 tỷ đồng và có số lao động trung bình hàng năm dưới 200

người Trong một số trường hợp cụ thể có thể sử dung một hoặc cả haitiêu thức trên.

Tiêu thức phân loại của công văn số 681/CP-KTN được đưa ravới mục tiêu xây dựng một bức tranh toàn cảnh về các DNV&N ở

VN Tuy nhiên, cùng với sự phát triển chung của nền kinh tế cả nước,

số lượng các DNV&N ở Việt Nam ngày một tăng, có không ít cácdoanh nghiệp có số vốn vượt trên 5 tỷ đồng nhưng chưa đủ mạnh đểcoi là doanh nghiệp lớn Bởi vậy sau một thời gian khảo sát và điềutra các doanh nghiệp căn cứ vào hoàn cảnh cụ thể của Việt Nam, ngày23/11/2001, chính phủ đã ban hành quy định số 90/NĐ- CP quy địnhtại tiêu chí để xác định DNV & N, đó là:

“Doanh nghiệp vừa và nhỏ là những cơ sở sãn xuất kinh doanh độc lập, có tư cách pháp nhân, không phân biệt thành phần kinh tế, có vốn đăng kí không vượt quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hằng năm không quá 300 người.”

Căn cứ vào tình hình kinh tế- xã hội cụ thể của ngành địaphương, trong quá trình thực hiện các biện pháp, chương trình trựgiúp có thể linh hoạt áp dụng đồng thời cả hai chỉ tiêu vốn và lao độnghoặc một trong hai tiêu chí nói trên

- Các hợp tác xã thành lập và hoạt động theo luật hợp tác xã

- Các hộ kinh doanh các thể đăng ký theo Nghị định số 02/2000/ NĐ - CP ngày 03/2/2000 của Chính phủ về đăng ký kinh doanh

Trong những năm vừa qua, số lượng DNV&N tăng lên khôngngừng và dần khẳng định được vị thế của mình trong nền kinh tế.Cùng với sự ra đời của nghị định 90/NĐ-CP và những chương trìnhchính sách hỗ trợ mà nhà nước đã, đang và sẽ cố gắng tạo điều kiệnthuận lợi nhất để nâng cáo hiệu quả hoạt động cho các DNV&N, tạo

ta có thể rút ra một số đặc điểm cơ bản về DNV&N như sau:

Lợi thế và những bất lợi của DNV&N:

Thứ nhất: Lợi thế

Với quy mô không lớn, bộ máy gon nhẹ các DNV&N đáp ứng đượcnhững nhu cầu nhỏ lẻ, kết hợp với ưu điểm trong việc có khả năngchuyển đổi mặt hàng nhanh chúng phù hợp với thị hiếu của người tiêudùng, tận dụng được các nguồn nguyên nhiờn vật liệu, nhân lực tạichỗ do có mối quan hệ trực tiếp với thị trường và người tiêu dùng Khi

gia nhập WTO đây chính là khả năng mà các doanh nghiệp nước

ngoài không thể có được

DNV&N có thể được tạo lập dễ dàng chỉ cần một lượng vốnđầu tư ban đầu ít, khả năng thu hồi vốn nhanh Do cần ít vốn, chi phíquản lý, đào tạo không lớn, nên các DNV&N thường hướng vàonhững lĩnh vực phục vụ trực tiếp đời sống, những sản phẩm có sứcmua cao, giá cả hợp lý nên huy động được các nguồn lực xã hội, cácnguồn vốn còn tiềm ẩn trong dân, tạo ra nhiều loại sản phẩm với giárẻ

DNV&N là những doanh nghiệp năng động, có khả năng thayđổi nhanh và thích nghi tốt, mà chi phí thành lập lại thấp CácDNV&N có thể sử dụng các loại máy móc, thiết bị sản xuất trongnước, dễ dàng thay đổi công nghệ, đổi mới trang thiết bị kỹ thuật màkhông cân qúa nhiều chi phí: có thể kết hợp cả những công nghệtruyền thống với công nghệ hiện đại, sản xuất những sản phẩm chấtlượng cao trong điều kiện sản xuất không thuận lợi Đây cũng chính là

ưu điểm lớn nhất và quan trọng nhất của các DNV&N, nó giúp cácDNV&N tạo ra thế mạnh cạnh tranh với các DN lớn có tiềm lực, đặcđiểm này còn giúp các DNV&N khi nứơc ta đang trong tiến trình hộinhập môi trường kinh doanh có nhiều thay đổi

So với các Doanh nghiệp lớn thì các DNV&N chấp nhận sựcạnh tranh cao, họ có sự tự chủ hơn so với các Doanh nghiệp lớn,không có tính ye lại và Nhà nước, sãn sàng và chấp nhận rủi ro để tồntại và phát triển, điều đó làm cho nền kinh tế năng động và hiệu quảhơn

Thứ hai: Bất lợi

 DNV&N có khả năng tài chính hạn chế:

Do các DNV&N có thể thành lạp dễ dang và với một lượng vốn

ít nên các Doanh nghiệp gặp hkó khăn về taìo chính Chủ yếu nguồnvốn là trông cậy vào các nguồn vốn phi chính thức như vay của giađình, bạn bè, khách hàng hơn là từ các ngân hàng và các tổ chứccung cấp dịch vụ tài chính khác

Những DNV&N khó tiếp cận được với nguồn vốn tín dụngngân hàng bởi lễ các điều kiện về tài sản thế chấp chặt chẽ trong khicác DNV&N ít khi có đủ tài sản hay không có đủ giấy tờ pháp lý củacác bất động sản khi đem thế chấp Bên cạnh đó là do chưa có đủ khảnăng lập các kế hoạch kinh doanh có hiệu quả, chưa đưa ra được cácchiến lược kinh doanh có sức thuyết phục đối với ngân hàng để vayvốn

 Công nghệ, thiết bị sản xuất của DNV&N đang còn lạc hậu.

Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế đang diễn ra gay gắt tronglĩnh vực khoa học công nghệ thì trình độ khoa học kỹ thuật của phầnlớn DNV&N đều sủ dụng công nghệ lạc hậu và chắp vá Do vây, sảnphẩm làm ra mặc dù đa dạng nhưng thường có gía trị công nghiệpthấp và sao chép theo các mặt hàng ngoại trên thị trường dẫn đến hàmlượng chất xám ít, gía trị thương mại và sức cạnh tranh kém so với sảnphẩm cùng loại của các quốc gia trong khu vực cũng như trên thế giới.Hạn chế này thường bắt nguồn từ việc thiếu vốn để đầu tư mua sắmmáy móc trang thiết bị hiện đại, nâng cao tay nghề và tiếp cận với thịtrường công nghệ hiện đại của thế giới

 DNV&N ít có khả năng thu hút được những nhà quản lý và

lao động giỏi.

Với quy mô sản xuất kinh doanh nhỏ bé, sản phẩm làm ra ít,tiêu thụ hạn chế, vốn ít nên các doanh nghiệp này không thể trả lươngcao và điều kiện làm việc tốt cho người lao động Các DNV&N muốn

nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, khẳng định vị trí của mìnhtrên thị trường tồn tại trong môi trường cạnh tranh khốc liệt, có thể hộinhập vào nền kinh tế thế giới thì đòi hỏi cần phải có những nhà quản

lý giỏi và những người lao động có chuyên môn và tay nghề cao Hiệnnay, các DNV&N được thành lập rất nhiều và với các chủ DN hầunhư còn rất trẻ nên đang còn thiếu nhiều kinh nghiệm, phần lớn tư duymarketting và các kỹ năng kinh doanh của họ còn chưa cao, khả năngkhai thác thị trường cho sản phẩm hàng hoá của mình đang còn hạnchế, đây là khó khăn lớn cho các DNV&N để hội nhập

 Thị trường và sức cạnh tranh của DNV&N rất nhỏ hẹp, chiến lược sản xuất kinh doanh mang tính thời vụ.

Thị trường tiêu thụ sản phẩm của các DNV&N gặp không ítkhó khăn xuất phát từ nhiều nguyên nhân nhưng chủ yếu là do quyền

sở hữu công nghiệp chưa được thực hiện nghiêm túc, sản phẩm củacác Doang nghiệp luôn bị tấn công do việc xuất hiện các mặt hànggiả, hàng nhái, hàng nhập lậu… Cùng với sự độc quyền của một số

DN lớn khiến sức canh tranh của DNV&N càng nhỏ trên thị trườngnội địa, chiếm một thị phần rất nhỏ trên thị trường nên các doanhnghiệp thường đứng ở thế bị động Các DNV&N chỉ đưa ra những kếhoăch sản xuấ kinh doanh mang tính thời vụ đáp ứng nhu cầu tức thờicủa thị trường trong một thời điểm mà khó có khả năng đưa ra chiếnlược sản xuất kinh doanh lâu dài cho riêng mình DNV&N chưa quantâm nhiều đến việc sản xuất những gì thị trường cần mà chủ yếu sảnxuất kinh doanh và bán những gì mình có

1.2.2 Vai trò của Doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nền kinh

tế thị trường.

1.2.2.1 DNV&N đóng vai trò rất quan trọng trong việc tạo ra công ăn việc làm, góp phần ổn định xã hội.

Doanh nghiệp vừa và nhỏ thu hút rất nhiều lao động ở ViệtNam, tạo ra khoảng 12 triệu việc làm cho xã hội Hàng năm nước ta

có khoảng hơn một triệu người đến tuổi lao động cần có việc làm màcác doanh nghiệp lớn chỉ đáp ứng một phần rất nhỏ DNV&N chiếmmột số lượng rất lớn, nó được phân bố rộng rãi từ thành thị cho đếnnông thông, nên tạo được việc làm cho người dân trên mọi miền tổquốc Trong thời gian tới, vấn đề giải quyết công ăn việc làm chongười lao động và để hạ tỷ lệ thất nghiệp sẽ chủ yếu cho các DNV&Nđóng góp Việc này đã giải quyết một việc rất lớn mà xã hội đang phảiđối mặt

1.2.2.2 DNV&N cung cấp một khối lượng lớn sản phẩm và dịch vụ, đa dạng và phong phú chủng loại, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Do đặc điểm của các DNV&N nên các Doanh nghiệp có khảnăng đáp ứng những nhu cầu ngày càng đa dạng, phong phú và độcđáo của người tiêu dùng Rất dễ thay đổi mặt hàng kinh doanh nếumặt hàng kinh doanh cũ không còn sức cạnh tranh, những sản phẩmnhỏ nhặt mà Doang nghiệp lớn không đáp ứng được, các DNV&N sẽđáp ứng

Tại Việt Nam, với những lợi thế so sánh về nguyên liệu để sảnxuất hàng hoá xuất nhập khẩu, lợi thế về ngành nghề thủ công truyềnthống đã tạo ra khả năng vô cùng to lớn cho khu vực DNV&N thamgia sản xuất, gia công chế biến đại lý khai thác các sản phẩm cho xuấtkhẩu Để cung cấp các sản phẩm này các DN có quy mô lớn do hạnchế về khu vực địa lý và các phương pháp tổ chức sản xuất nên chưathích ứng để chiếm lĩnh thị trường, các DN lớn muốn phát triển thịtrường phải sử dụng các DNV&N làm vệ tinh thu mua nguyên liệu,chế biến, đóng gói và thực hiện một số công đoạn khác nữa Ta có thể

lấy ví dụ điển hình của khu công nghiệp làng nghề huyện Bắc Ninhđược hình thành trên cơ sở các làng nghề tiểu thủ công nghiệp truyềnthống phát triển, sản phẩm đa dạng như: sắt thép, nhôm đồng, giấy, đồ

gỗ, mỹ nghệ, dâu tằm, gốm sứ và mây tre đan xuất khẩu, phù hợp vớinhu cầu thị trường trong và ngoài nước, tổng thu hằng năm lên tới1.500 tỉ đồng giải quyết trên 40.000 lao động

1.2.2.3 DNV&N góp phần quan trọng trong việc tạo lập sự phát triển cân bằng và chuyển dịch kinh tế theo vùng lãnh thổ.

Các Doanh nghiệp có quy mô lớn thường tập trung ở các thànhphố lớn, các Trung tâm công nghiệp không thể đáp ứng được tất cảmọi nhu cầu của nền kinh tế Với chiều hướng đó sẽ gây tình trạngmất cân đối nghiêm trọng về trình độ phát triển giữa thành thị và nôngthôn, giữa các vùng trong một quốc gia Chính sự phát triển củaDNV&N góp phần quan trọng trong việc tạo lập sự phát triển cân đốigiữa các vùng, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế và có ý nghĩa rấtquan trọng trong việc thực hiện công nghiệp hoá - hiện đại hoá đấtnước

1.2.2.4 Doanh nghiệp vừa và nhỏ góp phần quan trọng trong việc thu hút vốn đầu tư trong dân cư và sử dụng tối ưu các nguồn lực tại địa phương.

Ưu thế của DNV&N là thành lập với số vốn ban đầu ít, thu hồivốn nhanh, nguồn vốn huy động chủ yếu dựa vào bạn bè, người thân nên các DNV&N đã thu hút được vốn của các tầng lớp dân cư Vớiquy mô nhỏ và vừa, lại được phân tán hầu hết ở các địa phương, vùnglãnh thỗ nên các DNV&N có khả năng tận dụng các tiềm năng về laođộng, nguyên vật liệu có sẵn ở địa phương

Hiện nay, còn rất nhiều tiềm năng trong dân cư chưa được khaithác: tiềm năng trí tuệ, tay nghề, bí quyết nghề nghiệp và đặc biệt là

quan hệ huyết thống vì chủ yếu DNV&N thuộc khu vực kinh tế tưnhân Việc phát triển các ngành nghề truyền thống ở nông thôn là mộttrong những hướng quan trọng để phát triển những tay nghề tinh xảo

mà hiện nay đang có xu hướng mai một dần, nhằm thu hút lao độngnông thôn và phát huy lợi thế của từng vùng để phát triển kinh tế

1.2.2.5 DNV&N góp phần tăng nguồn hàng xuất khẩu và nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

Việt Nam gia nhập vào WTO đó sẽ là cơ hội lớn cho các Doanhnghiệp quan hệ giao lưu với các nước phát triển, làm cho các sảnphẩm truyền thống trở thành nguồn xuất khẩu quan trọng đem lạinguồn thu ngoại tệ rất lớn cho ngân sách nhà nước trong khoảng trên30% GDP Các DNV&N với ưu thế năng động đã tham gia các ngànhsản xuất kỹ thuật cao, một số Doanh nghiệp đã mạnh dạn đầu tư muasắm máy móc thiết bị công nghệ tiên tiến để có thể đáp ứng yêu cầucủa hội nhập Do vậy, các sản phẩm của DNV&N sẽ được mở rộngtrên trường quốc tế, sản phẩm của Việt Nam sẽ được cả thế giới biếtđến

1.2.2.6 DNV&N hỗ trợ đắc lực choDoanh nghiệp có quy mô lớn, là cơ sở để hình thành nên những Doanh nghiệp lớn, những tập đoàn kinh tế hùng mạnh.

ở bất kỳ quốc gia nào các nguồn nhân lực của nền kinh tếkhông thể hoàn toàn tập trung vào các Doanh nghiệp lớn vì các Doanhnghiệp lớn không thể bao quát được toàn bộ thị trường Các DNV&Nvới đặc trưng nhỏ lẻ có thể tập trung vào những thị trường “ ngách “

hỗ trợ các Doanh nghiệp lớn trong việc tiếp cận và bao quát thịtrường Mặt khác trình độ công nghệ ngày càng phát triển với mức độchuyên môn hoá cao, các DNV&N là những doanh nghiệp cung cấpcác linh kiện cần thiết cho hoạt động của các Doanh nghiệp trên thị

trường, tạo mối liên kết chặt chẽ giữa các loại hình kinh tế, nâng caonăng lực cạnh tranh của các Doanh nghiệp nói riêng và của các nềnkinh tế nói chung.

Trước những thay đổi nhanh chóng về công nghệ trong nhữngnăm qua cùng với những cơ hội và thách thức mới khi Việt Nam gianhập WTO, một trong những biện pháp quan trọng giúp cho DNV&Ntăng năng lực cạnh tranh là liên kết và chủ động trong vấn đề hộinhập Việc liên kết sẽ đem lại cho các Doanh nghiệp nhiều thuần lợihơn như: tăng cường khả năng đầu tư mở rông sản xuất; phát triển sảnphẩm mới; tăng giá trị sảm phẩm; phát triển thị trường; đổi mới côngnghệ sản xuất Tất cả sẽ giúp cho các Doanh nghiệp nhỏ có thể tạothành một liên minh các Doanh nghiệp vững chắc, có đủ sức mạnhđứng vững trên thị trường Việc liên kết, xây dựng mạng lưới liên kết

là cần thiết Nhưng các DNV&N sẽ tự hỏi phải làm thế nào, liên kếtdưới hình thức nào? Đã có nhiều hình thức khác nhau nhưng tựuchung có thể phân loại theo 3 hình thức chủ yếu sau đây:

- Thứ nhất: Là liên kết Doanh nghiệp theo hình thức mạng

lưới (network) Hình thức liên kết Doanh nghiệp theo mạng lướithường được xây dựng trên cơ sở chuyên môn hoá các công đoạn củacác quá trình sản xuất kinh doanh, nâng cao hiệu quả kinh doanh, thay

vì tự tổ chức mọi công đoạn của quá trình sản xuất kinh doanh, họ đãtiến hành liên kết với các DNV&N theo hình thức mạng lưới Cáchình thức cụ thể của mạng lưới này là: các liên hiệp xí nghiệp, hiệphội Doanh nghiệp theo ngành nghề, các dạng thầu phụ công nghiệp

- Thứ hai: Là liên kết Doanh nghiệp theo hình thức cụm công

nghiệp (clusters), khu công nghiệp (industrial zones) Hình thức liênkết giữa các Doanh nghiệp lớn và Doanh nghiệp nhỏ trong các cụmcông nghiệp, khu công nghiệp là hình thức liên kết dựa trên yếu tố gần

gũi về địa lý giữa các Doanh nghiệp trong cùng một khu vực Saunhiều năm thực hiện luật đầu tư nước ngoài, Việt Nam đã tạo ra sứchút lớn đối với luồng vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài Thông quacác dự án đầu tư tại Việt Nam của các tập đoàn kinh tế lớn đã thúcđẩy sự hình thành hệ thống các khu công nghiệp, khu chế xuất tại ViệtNam Với hàng trăm khu công nghiệp, khu chế xuất và hàng trăm cụmcông nghiệp quy mô nhỏ phân bố trên khắp cả nước đã hình thànhđược mối quan hệ kinh doanh hiệu quả giữa các Doanh nghiệp lớn cóvốn đầu tư nước ngoài và các Doanh nghiệp vệ tinh Việt Nam có quy

mô vừa và nhỏ Phần lớn các quan hệ hợp tác Doanh nghiệp kiểu nàyđược hình thành tự phát không có sự tác động của Nhà nước

- Thứ ba: Là dạng liên kết dưới hình thức đối tác kinh doanh

chiến lược Đối với các Doanh nghiệp Nhà nước, hình thức đối táckinh doanh chiến lược để liên kết với các Doanh nghiệp nhỏ chưađược sử dụng nhiều Tuy nhiên, đối với các Doanh nghiệp có vốn đầu

tư nước ngoài đây lại là hình thức liên kết khá phổ biến Trong thực tếcác tập đoàn xuyên quốc gia đã có mặt rất sớm tại Việt Nam và hiệnnay đang đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp luồng vốn đầu

tư cũng như mở ra các cơ hội mới cho các DNV&N trong nước Cáctập đoàn xuyên quốc gia đang hoạt động tại Việt Nam như Intel,Motorola, Toyota, Unilever, Sanyo, Shell đang có những chươngtrình phát triển hệ thống đối tác kinh doanh chiến lược như các nhàcung cấp, các hãng phân phối đã tạo điều kiện cho các DNV&N nângcao trình độ qlý và phát triển năng lực công nghệ Ví dụ điển hình vềhình thức này là việc công ty Unilever Việt Nam đã hình thành mạnglưới trên 300 công ty vệ tinh chủ yếu là các DNV&N hoạt động rấthiệu quả đem lại lợi ích cho các bên tham gia

Quan hệ tương tác giữa các doanh nghiệp lớn và các doanhnghiệp nhỏ trong một nền kinh tế là chỉ số quan trọng, một mặt nó thểhiện sự bền vững trong phát triển kinh tế xã hội của một nước mặtkhác nó thể hiện sự dân chủ trong xã hội của nước đó Các doanhnghiệp lớn xây dựng nền tảng xương sống trong khi các DNV&N sẽ

là mạch máu nhỏ để duy trì sự sống của cơ thể nền kinh tế quốc dân.Trong qúa trình toàn cầu hoá các doang nghiệp lớn sẽ là những ngườilính tiên phong xây dựng năng lực canh tranh của quốc gia trong khicác doanh nghiệp nhỏ góp phần ổn định nền kinh tế, giảm nhẹ cácnguy cơ do toàn cầu hoá mang đến cho nền kinh tế đó

1.2.3 Mở rộng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

1.2.3.1 Khái niệm

Có thể hiểu khái quát việc mở rộng cho vay là việc phía Ngânhàng thực hiện những biện pháp nhằm đấp ứng được nhu cầu vay vốnngày càng cao và đa dạng của khách hàng

1.2.3.2 Tiêu chí đánh giá mở rộng cho vay

Dư nợ cho vay và doanh số cho vay:

Dư nợ kỳ trước + Doanh số cho vay trong kỳ – Doanh số thu nợtrong ky = Dư nợ cuối kỳ

Dư nợ cho vay là số tiền mà Ngân hàng đang hiện đang cho vaytính đến một thời điểm cụ thể Đó là chỉ tiêu tích luỹ qua nhiều thời

kỳ, lãi từ các khoản cho vay sẽ được tính trên dư nợ tại thời điểm đó

Vì thế nếu dư nợ càng lớn và dư nợ kỳ sau cao hơn kỳ trước là chỉ tiêuphản ánh đúng nhất mức độ mở rộng cho vay

Doanh số cho vay trong kỳ là tổng số tiền mà Ngân hàng đã tiếnhành cho vay trong kỳ đó

Doanh số thu nợ trong kỳ là tổng các khoản thu nợ phát sinhtrong kỳ Nếu daonh số cho vay trong kỳ tăng lên so với kỳ trước và

lớn hơn doanh số thu nợ trong kỳ thì ta sẽ có cả mở rộng cho vay về

doanh số và dư nợ

Tuy nhiên chỉ tiêu trên không thể bao quát toàn bộ, vì thế nên

cần xem xét nhiều chỉ tiêu tổng hợp để đưa ra đánh giá đúng nhất và

bao quát nhất về việc mở rộng cho vay của Ngân hàng

Số lượng khách hàng:

Dư nợ = Số lượng khách hàng * Dư nợ từng khách hàng

Trong trường hợp này nếu số lượng khách hàng tăng lên hoặc

số dư nợ từng khách hàng tăng lên so với kỳ trước thì là mở rộng cho

vay Tuy nhiên số lượng khách hàng tăng lên là sự gia tăng về quy mô

của Ngân hàng Nó phản ánh sự đáng ứng của Ngân hàng với khách

hàng nâng lên

T c ốc độ tăng trưởng dư nợ: độ tăng trưởng dư nợ: ăng trưởng dư nợ: t ng tr ưởng dư nợ: ng d n : ư ợ:

= - x 100%

Chỉ tiêu này phản ánh tốc độ mở rộng cho vay là nhanh hay

chậm

Nếu tốc độ tăng trưởng dư nợ < 0; Dư nợ kỳ sau < Dư nợ kỳ

trước: Ngân hàng đã thu hẹp cho vay

Nếu tốc độ tăng trưởng dư nợ > 0; Dư nợ kỳ sau > Dư nợ kỳ

trước: Tốc độ tăng trưởng kỳ sau lớn hơn tốc độ tăng trưởng kỳ trước

phản ánh là Ngân hàng đã mở rộng cho vay

Nợ quá hạn và tỷ lệ nợ quá hạn

Nợ quá hạn: Được hiểu là khi toàn bộ số dư nợ lãi và gốc của

khách hàng khi đến hạn thanh toán nhưng các khách hàng không

thanh toán mà vẫn chưa được Ngân hàng gí hạn nợ, điều chỉnh kỳ hạn

nợ…sẽ trở thành nợ quá hạn

Thu nhập của người đi vay

Như ta biết khi đến gõ cửa các Ngân hàng, khách hàng phải tínhtoán, hoạch toán đầy đủ, chính xác và phải chứng minh được phương

án tài chính của mình Do đó mỗi khách hàng đã tự tính toán thật kỹkhả năng của chính minf, thêm vào đó áp lực trả nợ Ngân hàng sẽ làmcho khách hàng phải luôn vận động nâng cao hiệu quả kinh doanh đểđảm bảo có thu nhập và để trả lãi Ngân hàng

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến mở rộng cho vay của ngân hàng thương mại đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

Dư nợ cho vay cho vay tăng là chỉ tiêu phản ánh sự mở rộngcho vay của ngân hàng Đánh giá những nhân tố ảnh hưởng đến mởrộng cho vay chủ yếu là xem xét những nhân tố có ảnh hưởng đến sựtăng trưởng của dư nợ cho vay

1.3.1 Các nhân tố chủ quan từ phía ngân hàng:

Chính sách tín dụng của ngân hàng thương mại: Chính sách

tín dụng là hoạt động cho vay rất quan trọng của ngân hàng Với mộtchính sách tín dụng thống nhất, khoa học sẽ giúp cán bộ tín dụng cóphương hướng thực hiện nhiệm vụ của mình, nâng cao hiệu quả khoảncho vay Ngược lại, nếu chính sách tín dụng không đầy đủ và khoahọc sẽ tạo kẽ hở trong hoạt động cho vay, có thể dẫn đến rủi ro tíndụng Chính sách tín dụng bao gồm định hướng chung trong hoạtđộng cho vay, chế độ tín dụng ngắn hạn, trung dài hạn, các qui định

về bảo đảm cho vay của ngân hàng, qui trình xét duyệt cho vay

Chiến lược hoạt động của Ngân hàng: Căn cứ vào tình hình

thực tế trong một giai đoạn cụ thể nào đó mà mỗi Ngân hàng đề ra chomình một chiến lược kinh doanh nhất định Những chiến lược đó sẽđược cụ thể hoá bằng những chính sắch như: chính sắch tín dụng,chính sắch khắch hàng… Do đó quyết định mở rộng cho vay đối vớibất kỳ đối tượng nào cũng đều phải căn cứ vào chính sắch mục tiêu

mà Ngân hàng đó đã lựa chọn

Lãi suất cho vay: Lãi suất cho vay là nhân tố có tác động trực

tiếp đến thu nhập từ cho vay của ngân hàng Lãi suất cao có thể manglại thu nhập lớn hơn cho ngân hàng Tuy nhiên nâng lãi suất cho vay

mà muốn mở rộng cho vay là việc không hợp lý Vì lãi suất cho vay

có ảnh hưởng đến dư nợ cho vay thông qua tăng, giảm giá trị mónvay Lãi suất cho vay là yếu tố quyết định đến lợi ích kinh tế củakhách hàng, họ cần lựa chọn ngân hàng có lãi suất cho vay thấp hoặc

có lãi suất phù hợp với nhu cầu của họ

Lãi suất là công cụ điều chỉnh có hiệu lực nhưng rất nhạy cảm,như “ con dao hai lưỡi”: Nếu muốn tăng dư nợ cho vay, Ngân hàng sẽ

hạ thấp lãi suất thì kết quả là khách hàng đến vay nhiều hơn, đượctăng dư nợ cho vay nhưng thu nhập của Ngân hàng từ hoạt động cho

vay lại giảm không đảm bảo được mở rộng cho vay nhưng vẫn duy trìmục tiêu lợi nhuận Nếu vì mục tiêu lợi nhuận mà Ngân hàng tăng lãisuất thì khách hàng vay giảm, dư nợ cho vay giảm, không thực hiệnđược mở rộng cho vay Vì vậy bài toán đặt ra cho mỗi Ngân hàng khimuốn mở rộng cho vay là phải tính toán được một mức lãi suất chovay phù hợp, vừa đảm bảo được khách hàng đến vay vốn ngày càngnhiều vừa đảm bảo được lợi nhuận cho Ngân hàng.

Mỗi Ngân hàng sẽ có các mức lãi suất cho vay khác cho từngkhảon vay khách nhau phụ thuộc vào kỳ hạn khoản vay, tuỳ theo loạitiền vay và tuỳ thuộc vào từng đối tượng khách mà Ngân hàng đó quyđịnh Khi quy định lãi suất cho vay thì phải tính đến lãi suất điều hoàvốn, lãi suất cạnh tranh trên thị trường, mức lợi nhuận mong muốn tốithiểu của Ngân hàng, chi phí vốn, chi phí quản lý khác của Ngânhàng, thuế, tỷ lệ lạm phát

Quy trình, thủ tục, phương thức cho vay của Ngân hàng: Mỗi

đối tượng khách hàng khác nhau đều có đặc điểm hoạt động sản xuấtkinh doanh khác nhau, trình độ quản lý khác nhau dẫn đến nhu cầuvay vốn cũng như khả năng đáp ứng những yêu cầu mà Ngân hàng đặt

ra cũng khác nhau ( như các yêu cầu về tài sản đảm bảo, lập dự án,quy định sổ sách hạch toán kế toán, yêu cầu về công tác kiểm toán )

Vì vậy quy trình, thủ tục cho vay cần xây dựng phù hợp, trung hoàđược hai mục tiêu là an toàn tín dụng cho Ngân hàng và tạo điều kiệnthuận lợi cho khách hàng, áp dụng linh hoạt đối với mỗi khách hàngtrên cơ sở hai bên cùng có lợi

Mặt khác, hoàn thành tốt quy trình cho vay trong tất cả cácbước từ điều tra, thẩm định, quyết định cho vay, phát tiền vay và xử lýthu hồi nợ là nhằm hạn chế những rủi ro có thể xảy ra đảm bảo an

toàn vốn vay, cũng là thực hiện mở rộng cho vay nhưng vẫn đảm bảo

an toàn hiệu quả

Phương thức cho vay có ảnh hưởng trực tiếp đến việc vay vốncủa khách hàng vì khi có nhu cầu vay vốn khách hàng sẽ lựa chọn mộtphương thức cho vay phù hợp nhất với nhu cầu của họ Hiện nay cácNgân hàng đều có rất nhiều phương thức cho vay để đáp ứng mọi nhucầu của khách hàng khi đến vay vốn: Cho vay trực tiếp từng lần, chovay theo hạn mức, cho vay theo hạn mức dự phòng, cho vay trả góp,cho vay theo hạn mức thấu chi Ngân hàng nào càng áp dụng nhiềuphương thức cho vay đa dạng với những điều kiện hấp dẫn cho kháchhàng càng có điều kiện phục vụ nhiều khách hàng hơn, khách hàngđến vay nhiều hơn, có khả năng tăng dư nợ tốt hơn

Mạng lưới chi nhánh ngân hàng: Mạng lưới chi nhánh, phòng

giao dịch, các điểm giao dịch của ngân hàng là nơi mà thu hút kháchhàng đến với ngân hàng, là nơi đầu tiên mà khách hàng tiếp xúc vớingân hàng nên là nhân tố có ảnh hưởng không nhỏ đến mở rộng chovay Mặt khác hoạt động của ngân hàng nếu kết hợp với các cấp chínhquyền địa phương, bộ máy công an, kiểm soát còn tạo điều kiện đểngân hàng nắm rõ tình hình hoạt động của khách hàng thuận lợi trongtiếp xúc, cũng như giám sát việc thực hiện khoản vay của khách hàng

Trình độ đội ngũ cán bộ tín dụng: Trình độ của cán bộ làm

công tác cho vay có ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả hoạt động chovay của ngân hàng Khi cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ, cán bộ tíndụng có điều kiện tiếp xúc với rất nhiều doanh nghiệp, hoạt độngtrong nhiều lĩnh vực khác nhau và khá phức tạp Đây chính là môitrường giúp cho cán bộ tín dụng có điều kiện để nâng cao trình độchuyên môn và khả năng hiểu biết của mình, tích luỹ kinh nghiệmnhằm phòng ngừa rủi ro trong hoạt động cho vay Nhưng nếu cán bộ

tín dụng yếu kém về năng lực hoặc chưa được đào tạo đầy đủ sẽ thiếukhả năng phân tích và đánh giá chính xác về khách hàng vay vốn,không bao quát được các điểm yếu về mặt pháp lý hoặc sai sót trong

hồ sơ của khách hàng Việc cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ thườnggặp khó khăn trong việc thu thập đầy đủ thông tin về vai trò, vị trí củadoanh nghiệp trong ngành, khả năng thị trường hiện tại và tương lai,chu kỳ, vòng đời sản phẩm dẫn đến việc đánh giá sai về khách hànghoặc bị khách hàng lừa đảo, lợi dụng Ngoài ra còn có một số ít cán

bộ tín dụng tư cách đạo đức không tốt, câu kết với khách hàng gâynên khó khăn cho ngân hàng trong việc thu hồi vốn, hoặc cố tình lừađảo ngân hàng Bên cạnh đó, thái độ phục vụ, trình độ hiểu biết củacán bộ, nhân viên là bộ mặt của một ngân hàng, Vì đây là nhữngngười trực tiếp gây ấn tượng đầu tiên với khách hàng

Quy mô vốn của Ngân hàng: Ngân hàng chỉ có thể tiến hành

mở rộng cho vay khi có một số lượng vốn đủ lớn để đáp ứng nhu cầucủa khách hàng, tăng quy mô cho vay Thực tế nguồn vốn vự tự cócủa Ngân hàng là rất nhỏ bé nên các ngân hàng phải tìm mọi cách huyđộng vốn trong nền kinh tế Hoạt động huy động vốn đạt hiệu quả, ổnđịnh là điều kiện tiên quyết trong việc ngân hàng tiến hành mở rộngcho vay

1.3.2 Từ phía khách hàng:

Phương án sản xuất kinh doanh: Phương án của khách hàng

sau khi cán bộ của Ngân hàng đánh giá là có tính khả thi cao, ít rủi ro,

có khả năng tạo ra lợi nhuận Mặt khác, khách hàng sử dụng vốn đúngmục đích, đúng đối tượng thì khả năng được tài trợ vốn sẽ là cao

Năng lực tài chính: Thể hiện được sự tự chủ về tài chính của

khách hàng, tài sản thế chấp, tài sản đảm bảo lớn khi tham gia vào

một dự án nào đó Khi nang lực tài chính của khách hàng không caothì khả năng thu hồi vốn của Ngân hàng sẽ bị ảnh hưởng.

Uy tín của khách hàng: Những doanh nghiệp làm ăn có uy tín

sẽ là những khách hàng luôn luôn muốn làm ăn có hiệu quả Doanhnghiệp có làm ăn hiệu quả thì khả năng trả nợ của Ngân hàng sẽ cao,nhu cầu vay vốn chính đáng của họ sẽ được Ngân hàng chấp thuận.Đạo đức, uy tín trong kinh là rất quan trọng và là một thước đo hiệuquả trong việc có quyết định tài trợ vốn cho khách hàng đó hay không

1.3.3 Các nhân tố khách quan khác

Kinh tế – Xã hôi trong nước: Nếu kinh tế đang trong chu kỳ

hội nhập và phát triển, các Doanh nghiệp có nhiều điều kiện để mởrộng sản xuất và tiêu thụ hàng hoá vì có sức cầu lớn thì khả năng trả

nợ của Doanh nghiệp là lớn Tuy nhiên, nếu nền kinh tế đang tronggiai đoạn suy thoái, sản xuất kém phát triển, tiêu thụ sản phẩm khókhăn thì Doanh nghiệp sẽ gặp khó trong việc trả nợ Ngân hàng

Môi trường pháp lý: Trong hoạt động của Ngân hàng chịu sự

quản lý chắt chẽ của các văn bản pháp quy của các luật liên quan vàcác văn bản pháp quy của NHNN ban hành Chiến lược mở rộng chovay của các Ngân hàng sẽ phải chịu sự điều chỉnh của các văn bảnpháp luật liên quan Đó chính là điều kiện để người vay vốn yên tâmmạnh dạn mở rộng sản xuất, có nhiều phương án khả thi để vay vốn từNgân hàng Tuy nhiên mở rộng cho vay luôn luôn đi kèm với chấtlượng tín dụng của Ngân hàng Nếu hệ thống pháp luật không chặtchẽ, xuất hiện nhiều kẽ hở trong quản lý tín dụng sẽ tạo điều kiện chohành vi lừa đảo để vay vốn, cán bộ Ngân hàng có hành vi sai trái… sẽảnh hưởng rất lớn đến việc mở rộng cho vay

Cơ chế – chính sắch: Nếu các cơ chế, chính sắch của Nhà nước

thông thoáng, ổn định, thuận lợi sẽ tạo điều kiện cho các Doanh

nghiệp mở rộng sản xuất, nâng cao hiệu quả và năng lực cạnh tranh.Ngược lại nếu chính sắch thường xuyen thay đổi làm cho các Doanhnghiệp không thích ứng kịp sẽ làm ảnh hưởng nghiêm trọng đếnDoanh nghiệp và đến việc mở rộng cho vay của Ngân hàng

Chương II: thực trạng cho vay đối với doanh nghiệp vừa

và nhỏ tại chi nhánh NHno&PTNT Thăng Long

2.1 Tổng quan về NHN o &ptnt Thăng Long

2.1.1 Tổng quan về NHNo&PTNT Thăng Long

Chi nhánh NHNo&PTNT Thăng Long là đơn vị trực thuộcNHNo&PTNT Việt Nam

Tên tiếng anh: Agribank Thăng Long

Địa chỉ giao dịch: Số 4 Phạm Ngọc Thặch, Đống Đa, Hà NộiWebsite:VBARD.COM.VN hoặc Agribank.com.vn

2.1.2 Sự hình thành và phát triển

Chi nhánh NHNo&PTNT Thăng Long là một thành viên, là chinhánh cấp 1 của hệ thống NHNo&PTNT Vịêt Nam; có trụ sở giaodịch tại số 4 Phạm Ngọc Thặch, Đống Đa, Hà Nội Tiền thân ban đầucủa Chi nhánh NHNo&PTNT Thăng Long có tên là Sở giao dịch INHNo&PTNT, được thành lập theo quyết định số 15/TCCB ngày16/03/1991 của Tổng Giám đốc NHNo&PTNT Việt Nam và chínhthức đi vào hoạt động ngày 01/04/1991

Từ ngày 14/04/1991 Sở giao dịch I đổi tên thành Chi nhánhNHNo&PTNT Thăng Long theo quyết định số 17/QĐ/HĐQT –TCCB ngày 12/02/2003 của Chủ tịch hội đồng quản trị NHNo&PTNTViệt Nam Kể từ đó tới nay, cũng như các chi nhánh khác trong hệt

thống, Chi nhánh NHNo&PTNT Thăng Long thực hiện ngay các chứcnăng của một Ngân hàng thương mại đó là huy động vốn nhàn rỗitrong dân cư, các tổ chức kinh tế, cho vay, kinh doanh ngoại hối vàcung cấp các dịch vụ tài chính tiền tệ khác Trong suốt quá trình tồntại và phát triển, Chi nhánh NHNo&PTNT Thăng Long đã đạt đượcnhiều thành tựu lớn, trở thành một trong những thành viên quan trọngcủa NHNo&PTNT Việt Nam, đóng góp vào công cuộc phát triển kinh

tế, xã hội đất nước Trước quá trình hội nhập, tập thể ban lãnh đạo,cán bộ công nhân viên Chi nhánh NHNo&PTNT Thăng Long đãquyết tâm phấn đấu đi lên, đổi mới toàn diện phù hợp với yêu cầu mới

và trở thành một trong những Chi nhánh mạnh nhất của hệ thốngNHNo&PTNT Việt Nam nói riêng và hệ thống Ngân hàng nói chung

Sơ đồ tổ chức của Chi nhánh NHNo&PTNT Thăng Long

Từ khi đổi tên ngày 14/04/2003 thì Chi nhánh NHNo&PTNTThăng Long đã có những bước thay đổi toàn diện trên nhiều lĩnh vực.

Hoạt động kinh doanh có nhữnh đột phá mới trong tình hình kinh tếcủa đất nước ngày càng phát triển Từ sự thay đổi về chức năng nhiệm

vụ, chiến lược và phương hướng hoạt động, về cơ cấu nhân sự…Chinhánh NHNo&PTNT Thăng Long đã dần khẳng định được vị thế và

Chi nhánh Tây Sơn

+ Điểm GD 157 Tây Sơn

Chi nhỏnh Trung Yờn Chi nhánh Định Công

Chi nhỏnh Nguyễn Khuyến Chi nhánh Nguyễn Đỡnh Chiểu

+ PGD Số 2 + PGD Số 3

Chi nhỏnh H m Long àm Long Chi nhánh Phan Đỡnh Phựng.

+ PGD Nguyễn Chớ Thanh

PHÓ GIÁM ĐỐC

PHềNG GIAO DỊCHPhũng giao dịch H ng Gàng Gà àng GàPhũng giao dịch Bờ HồGIÁM ĐỐC

tầm quang trọng trong hệ thống NHNo&PTNT Việt Nam và đối với

nền kinh tế Những thành công đó gắn lion với công sức của các cán

bộ của toàn Chi nhánh và ban lãnh đạo

 Hoạt động huy vốn.

Trước những biến chuyển mới từ khi đổi tên cũng như chức

năng, nhiệm vụ hoạt động của Chi nhánh NHNo&PTNT Thăng Long

đã có những biến chuyển lớn trong công tác huy động vốn

Trong các năm 2005, 2006, 2007 Chi nhánh NHNo&PTNT

Thăng Long đã có những đổi trong công tác huy động vốn, nguồn vốn

huy động của Chi nhánh ngày càng cao cả về quy mô và sự đa dạng

Bảng 1: Nguồn vốn 2005, 2006, 2007 Chi nhánh NHNo&PTNT

2 Theo tính chất nguồn vốn 7,451,000 8,220,000 10,518,000

Tiền gửi dân cư 1,394,000 1,603,000 1,602,000 Tiền gửi tổ chức kinh tế xã hội 4,737,000 5,978,000 7,960,000 Tiền gửi, vay TCTD và nguồn khác 1,320,000 639,000 956,000

(Nguồn: Báo cáo hoạt động KD 2003-2006-2007 Chi nhánh NHNo&PTNT

Thăng Long)

Qua bảng cân đối trên thì chúng ta nhận thấy nguồn vốn huy

động của Chi nhánh NHNo&PTNT Thăng Long đã tăng mạnh mẽ về

quy mô cũng như tính đa dạng của nguồn vốn, trong đó chủ yếu là các

nguồn tiền gửi và tiết kiệm ngắn hạn Từ sau khi đổi mới về nhiều mặt

thì Chi nhánh NHNo&PTNT Thăng Long đã đạt được rất nhiều thành

công trong quá trình kinh doanh, trong công tác huy động vốn thì Chi

nhánh NHNo&PTNT Thăng Long luôn luôn nằm trong top 5 những

Ngân hàng về huy động vốn

 Hoạt động sử dụng vốn (hoạt động tín dụng).

Trong quá trình hoạt động của Ngân hàng thì mục tiêu quan

trọng là làm thế nào để sử dụng hiệu quả đồng vốn của mình đã huy

động được Trong đó công tác cho vay chiếm một vai trò quan trọng

Để tạo ra nguồn thu cho Ngân hàng, hoạt động cho vay là hoạt

động cơ bản nhất của các Ngân hang và thường chiếm tỷ trọng cao

trong cơ cấu nguồn thu của Ngân hàng

Qua các năm phát triển và trưởng thành, dịch vụ cung cấp tín

dụng của Chi nhánh NHNo&PTNT Thăng Long đã không ngừng tăng

lên cả về chất và lượng thể hiện qua bảng sau:

Bảng 2: Dư nợ tín dụng năm 2005, 2006, 2007 Chi nhánh

NHNo&PTNT Thăng Long

2 Theo kỳ hạn cho vay 2,543,000 3,036,000 3,564,000

Ta nhận thấy hoạt động tín dụng của Chi nhánh NHNo&PTNT

Thăng Long trong những năm qua đã không ngừng lớn mạnh cả về

chất và lượng, thể hiện qua tổng dư nợ không ngừng tăng cao, chất

lượng tín dụng được cải thiện, nợ xấu được kiểm soát chặt chẽ Năm

2005: 2.543.000 triệu đồng, năm 2006: 3.036.000 triệu đồng và đến

năm 2007: 3.564.000 triệu đồng Thành phần cho vay cũng đa dạng

hơn, những thành phần kinh tế chủ đạo đã được Chi nhánh tiếp cận và

cho vay có hiệu quả cao, điều này là rất cần thiết và tối quan trọng

trong hoạt động của một Ngân hàng hiện đại

2.2 Thực trạng mở rộng cho vay đối với Doanh nghiệp vừa

và nhỏ tại Chi nhánh NHNo&PTNT Thăng Long

Sau 17 năm từ ngày thành lập và đi vào hoạt động dến nay, Chi

nhánh NHNo&PTNT Thăng Long đã không ngừng vươn lên và lớn

mạnh về nhiều mặt Đứng trước những chuyển biến của nền kinh tế,

trước yêu cầu canh tranh và thách thức trong hội nhập với quốc tế, các

ngân hàng đều có những bước đi, những chiến lược kinh doanh riêng

cho chính mình NHNo&PTNT Việt Nam đã định hướng chiến lược

là thực hiện đa dạng hóa trong các hoạt động và phấn đấu trở thành

một tập đoàn tài chính hàng đầu tại Việt Nam vào năm 2010 Là một

chi nhánh cấp I, Chi nhánh NHNo&PTNT Thăng Long đã và đang

thực hiện theo chiến lược đa dạng hóa đó Chi nhánh thực hiện đa

dạng hóa trong nhiều hoạt động như huy động vốn, trong hoạt động

tín dụng cũng như các hoạt động, dịch vụ Ngân hàng mang nhiều giá

trị gia tăng đến cho mọi đối tượng khách hàng Trong đó có chủ

trương đa dạng hóa tín dụng mà chi nhánh đang thực hiệnđể mang lại

nhiều phương thức vay vốn đối với các DNV&N

Bảng 3: Dư nợ của Chi nhánh NHNo&PTNT Thăng Long

trong giai đoạn 2005 – 2006 – 2007

Nội tệ 2,200,000 86.5% 2,500,000 82.3% 3,163,000 88.7%

(Nguồn: Báo cáo hoạt động KD 2005-2006-2007 Chi nhánh NHNo&PTNT

Thăng Long)

Trong năm 2007 Chi nhánh NHNo&PTNT Thăng Long đã

giảm đầu tư vào hệ thống DNNN, tỷ lệ đầu tư chiếm 63,6% giảm

12,3% so với năm 2006 Tỷ trọng cho vay đối với các DNV&N đã

tăng lên đáng kể về số tiền và tỷ trọng, có thể thấy tỷ lệ này năm 2005

là 970 tỷ đồng ( chiếm tỷ trọng là 31.9% ) thì sang năm 2007 tăng so

với năm 2006 là 369 tỷ đồng chiếm tỷ trọng 37.6 % Như vậy có thể

thấy Ngân hàng đã chuyển hướng đầu tư sang các thành phần kinh tế

khác có hiệu quả hơn, xoá bỏ dần tâm lý phân biệt các thành phần

kinh tế, để có được điều đó Ngân hàng cũng đã cải cách các quy trình

tín dụng, chủ động áp dụng những quy trình, sản phẩm cho vay mới

với để phù hợp với nhiều thành phần kinh tế khác nhau

Tổng dư nợ của năm 2007 cao hơn so với năm 2006 là 528 tỷ

đồng, mức tăng chủ yếu là dư nợ ngắn hạn và một phần là dư nợ trung

hạn Trong đó dư nợ ngắn hạn năm 2007 là 63,6% tăng 12,3% năm

2006 Dư nợ trung hạn năm 2007 giảm 3,6 % nhưng lại tăng về số

tuyệt đối là 40 tỷ đồng

Bảng 4: Số DN có quan hệ tín dụng với Chi nhánh NHNo&PTNT

Thăng Long

vt: Doanh nghi p, % Đvt: Triệu đồng,% ệu đồng,%

Công ty cổ phần, hợp

Doanh nghiệp có vốn

Từ bảng trên ta nhận thấy sự da dạng về loại hình Doanh

nghiệp trong quan hệ tín dụng với Chi nhánh NHNo&PTNT Thăng

Long từ công ty TNHH, Công ty hợp danh, công ty cổ phần, hộ sản

xuất… có thể nhận thấy sự đa dạng trong chính sách tín dụng cho vay

đối với các DNV&N của Chi nhánh NHNo&PTNT Thăng Long Số

lượng các loại hình Doanh nghiệp ngoài quốc doanh có tỷ trọng cao

nhất Trong chủ trương cho vay của Ngân hàng, đối tượng các

DNV&N luôn có sự ưu tiên nhất định, cho thấy phù hợp với xu hướng

cổ phân hoá của Doanh nghiệp mà Chính phủ đang triển khai quyết

liệt

Các DNNN có quạn hệ với Ngân hàng tiếp tục tăng lên qua các

năm cả về số lượng và tỷ trọng, năm 2005, 2006, 2007 lân lượt là: 5,

6, 11 với tỷ trọng tăng tương ứng là: 1,2%; 1,5%; 2,8% Các lạo hình

Doanh nghiệp tư nhân, công ty cổ phần, hợp danh, công ty TNHH đều