Hen phế quản-lâm sàng y3

YẾU TỐ NGUY CƠ CỦA HENYẾU TỐ CHỦ THỂ Gen Cơ địa dị ứng Gen tạo cơ địa tăng phản ứng của đường dẫn khí Béo phì Giới tính YẾU TỐ MÔI TRƯỜNG Dị nguyên Trong nhà: vật nuôi có lông, Ngoài nh

HEN PHế QUảN

Lâm sàng_y3

Định nghĩa

gia

đường thở gây khó khè, khó thở, nặng ngực

và ho đặc biệt về ban đêm lặp đi lặp lại

 Giới hạn luồng dẫn khí lan tỏa, thay đổi, phục hồi tự nhiên hay sau điều trị

YẾU TỐ NGUY CƠ CỦA HEN

YẾU TỐ CHỦ THỂ

Gen

Cơ địa dị ứng

Gen tạo cơ địa tăng phản ứng của đường dẫn khí

Béo phì

Giới tính

YẾU TỐ MÔI TRƯỜNG

Dị nguyên

Trong nhà: vật nuôi có lông,

Ngoài nhà; phấn hoa, bào tử, nấm mốc

Nhiễm trùng (chủ yếu do siêu vi)

Chất gây dị ứng từ nghề nghiệp

Khói thuốc lá

Ô nhiễm môi trường

Chế độ ăn

YẾU TỐ LÀM NẶNG CƠN HEN

 Thay đổi thời tiết

 Sulfur dioxide

 Thức ăn, thuốc, chất kích thích

TRIỆU CHỨNG HEN PHẾ QUẢN

Triệu chứng cơ năng

thở, khò khè, ho và năng ngực xảy ra từng cơn

 Triệu chứng từng cơn do tiếp xúc các chất dị ứng, thay đổi mùa

 Tiền căn gia đình bị hen

 Bảng câu hỏi đánh giá chẩn đoán hen

 BN có hay thường xuyên có những cơn khò khè?

 Có ho về đêm

 Khò khè và ho sau khi gắng sức

 Khò khè, nặng ngực hay ho sau tiếp xúc dị nguyên hay ô nhiễm

 Có bị cảm "chợt đến vùng ngực' hoặc mất 10 ngày mới hết

 Triệu chứng cải thiện sau điều trị hen

Triệu chứng khác

 Hen dạng ho: ho mạn, kéo dài

 Co thắt phế quản do vận động

 co thắt xảy ra sau 5-10 phút vận động, bệnh nhân

có triệu chứng hen điển hình

 Triệu chứng tự hết sau 30-45 phút và cải thiện nhanh chóng khi dùng thuốc kích thích beta 2

giao cảm.

Khám lâm sàng

 Triệu chứng hen thay đổi, đôi khi khám hệ hô hấp bình thường

 Ran rít

 ran rít có thể không nghe do giảm dòng khí và giảm thông khí

 tím tái, lơ mơ, khó nói, nhịp nhanh, lồng ngực ứ khí, co kéo cơ hô hấp phụ và ơ gian sườn

CẬN LÂM SÀNG

 Thăm dò chức năng hô hấp minh chứng sự hối phục chức

năng phổi giúp tăng cường sự chẩn đoán

 Đánh giá mức độ nặng, hồi phục, dao động, sự giới hạn luồng dẫn khí giúp chẩn đoán hen

 Mức độ hồi phục FEV1 cho phép chẩn đoán hen là > 12% và 200ml so với giá trị trước khi dùng thuốc giãn phế quản

 Thăm dò này không nhạy

 Đo lường phản ứng của đường dẫn khí

ứng đường thở với methacholine, histamine, mannitol hay test vận động

Thăm dò tình trạng dị ứng

 Hen thường kết hợp viêm mũi dị ứng

 Test da với các dị nguyên

 Đo nồng độ Ig E đặc hiệu trong huyết thanh

Tuy nhiên việc tiêp xúc các dị nguyên cũng như nồng độ kháng

thể tăng cao không có nghĩa bệnh nhân bị hen Hen phải

được chẩn đoán qua bệnh sử

CHẨN ĐOÁN PHÂN BiỆT

 Tăng thông khí do lo lắng

 Nguyên nhân ngoài phổi: suy tim trái

PHÂN LOẠI

MỨC KIỂM SOÁT HEN

A ĐÁNH GIÁ MỨC KIỂM SOÁT TRÊN LÂM SÀNG HIỆN TẠI (TRÊN

4 TUẦN)

Đặc điểm Kiểm soát

(có tất cả các đặc điểm)

Kiểm soát một phần

(bất kỳ đặc điểm nào)

Không kiểm soát

Triệu chứng ngày Không/ < 2/tuần >2 lần/tuần

Từ 3 đặc điểm trong kiểm soát một phần

Triệu chứng

đêm/thức giấc Không Bất kỳ

Giới hạn sinh hoạt Không Bất kỳ

Cần thuốc

giảm/điều trị Không/ < 2/tuần >2 lần/tuần

Chức năng

phổi(PEF hay

FEV1)

Bình thường <80% giá trị tiên

đoán hay giá trị tốt nhất của bệnh nhân

B Đánh giá nguy

ơ tương lai (nguy

cơ đợt cấp, khả năng sinh hoạt, giảm nhanh chức năng phổi, tác dụng phụ)

Các yếu tố

• kiểm soát kém

• có đợt cấp trong năm qua

• nhập săn sóc tích cực do hen

• FEV1 thấp

•tiếp xúc thuốc lá, dùng thuốc liều cao

CƠN HEN KỊCH PHÁT

MỨC ĐỘ XEM SÁCH GIÁO KHOA BỘ MÔN

PHÂN BiỆT COPD VÀ HEN

 COPD

• Tuổi

• Triệu chứng diễn tiến chậm

• tiền căn hút thuốc lá

 HEN

• Trẻ

• Triệu chứng khác nhau giữa các ngày

• Triệu chứng về đêm/ sáng sớm

• Dị ứng, chàm, viêm mũi xoang kết hợp

• Tiền căn gia đình bệnh hen