Bài giảng biến đổi khí hậu

NHữNG NộI DUNG CHủ YếU VÀ QUAN TRọNG NHấT TRONG GIÁO DụC Về Sự BĐKH ĐốI VớI CấP TRUNG HọC  2.1.1.. Nhận thức đầy đủ những biểu hiện, đặc điểm và nguyên nhân chính của sự BĐKH toàn cầu a

PGS.TS Đặng Duy Lợi

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

2 NỘI DUNG

2.1 NHữNG NộI DUNG CHủ YếU VÀ QUAN TRọNG

NHấT TRONG GIÁO DụC Về Sự BĐKH ĐốI VớI CấP

TRUNG HọC

 2.1.1 Nhận thức đầy đủ những biểu hiện, đặc điểm và nguyên nhân chính của sự BĐKH toàn cầu

a) Khái niệm về BĐKH

- BĐKH là những biến đổi trong môi trường vật lý hoặc sinh học gây ra

những ảnh hưởng có hại đáng kể đến thành phần, khả năng phục hồi hoăc sinh sản của các hệ sinh thái tự nhiên và được quản lý hoặc đến hoạt động của các hệ thống kinh tế - xã hội hoặc đến sức khỏe và phúc lợi của con người.

- BĐKH là sự biến đổi trạng thái của khí hậu so với trung bình hoặc dao

động của khí hậu duy trì trong một thời gian dài, thường là vài thập kỷ hoặc dài hơn

b) Những biểu hiệu của sự BĐKH

- Nhiệt độ không khí của Trái Đất đang có xu hướng

nóng dần lên

- Có sự dâng cao của mực nước biển

- Có sự thay đổi thành phần và chất lượng khí quyển

- Có sự xuất hiện của nhiều thiên tai

c) Đặc điểm của BĐKH toàn cầu

- Diễn ra chậm, từ từ, khó phát hiện, khó đảo ngược;

- Diễn ra trên phạm vi toàn cầu, có ảnh hưởng tới tất cả các lĩnh vực có liên quan đến sự sống và hoạt động của con người;

- Cường độ ngày một tăng và hậu quả khó lường trước;

- Là nguy cơ lớn nhất của con người phải đối mặt với tự nhiên trong lịch sử phát triển của mình

d) Nguyên nhân của BĐKH

- Nguyên nhân tự nhiên

- Nguyên nhân do hoạt động của con người:

Hoạt động công nghiệp

Đô thị phát triển

Gia tăng các hoạt động giao thông

Phá rừng và cháy rừng

Hoạt động của con người là nguyên nhân chủ yếu gây

ra những BĐKH hiện nay trên Trái Đất

2.1.2 Nhận thức đầy đủ và đúng đắn những tác động của sự BĐKH đối với tự nhiên và mọi mặt hoạt động của con người

a Tác động của sự nóng lên của Trái Đất

 Nhiệt độ tăng có ảnh hưởng trực tiếp đến các hệ sinh thái tự

lượng, xây dựng, giao thông vận tải, công nghiệp, du lịch

 Con người có thể tận dụng những hệ quả của sự nóng lên của Trái Đất

b Tác động của nước biển dâng

Làm tăng diện tích ngập lụt có ảnh hưởng trực tiếp tới sản xuất nông nghiệp, các đô thị, các công trình xây dựng giao thông vận tải cũng như nơi cư trú của con người; đặc biệt ở các vùng đồng bằng ven biển

Làm tăng độ nhiễm mặn nguồn nước, làm thay đổi

các hệ sinh thái tự nhiên, hệ sinh thái nông nghiệp

Relative vulnerability of coastal deltas as shown by the indicative population potentially displaced by current sea-level trends to 2050 (Extreme = > 1

million; High = 1 million to 50,000; Medium = 50,000 to 5,000 (following

Ericson et al.,2006)

Source Nicholls, R.J., P.P Wong, V.R Burkett, J.O Codignotto, J.E Hay, R.F McLean, S Ragoonaden and C.D Woodroffe, 2007

c Làm tăng cường các thiên tai

Bão, mưa lớn, lũ lụt, hạn hán xảy ra bất thường và có sức tàn phá lớn

Xuất hiện các đợt nóng, lạnh quá mức, bất thường gây tổn hại đến sức khỏe con người, gia súc và mùa màng

Tình trạng hoang mạc hóa có xu hướng gia tăng

2.1.3 Giáo dục, tuyên truyền phổ biến rộng rãi các giải pháp làm giảm thiểu những

thiệt hại và thích ứng với những hậu quả

do BĐKH gây ra tại các địa phương

 Có hai nhóm giải pháp quan trọng nhất để đối phó với những thách thức do sự BĐKH gây ra

- Các giải pháp giảm thiểu các thiệt hại

Tuyên truyền phổ biến sâu rộng các kiến thức, kinh nghiệm cụ thể của các địa phương có hoàn cảnh tương tự.

Tích cực, chủ động đối phó theo phương châm tại chỗ, dựa vào sức mình là chính

2.2 Tổ CHứC THựC HIệN VIệC GIÁO

DụC Về Sự BĐKH ĐốI VớI CấP TRUNG HọC

 Chính phủ Việt Nam đã công bố Định hướng chiến lược phát triển bền vững ở Việt Nam giai đoạn 2001 – 2010.

 Chính phủ đã phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia ứng phó với BĐKH.

 Bộ Tài nguyên và Môi trường đã công bố kịch bản BĐKH, nước biển dâng ở Việt Nam trong thế kỷ 21 theo các kịch bản phát thải

 Cần áp dụng phương pháp tiếp cận tích hợp, lồng ghép trong tổng thể kiến thức chung cần trang bị cho học sinh trung học.

2.2.1 Thiết kế, biên soạn các

2.2.2 Tích hợp và lồng ghép các kiến thức về BĐKH (chủ yếu theo nội dung các chuyên đề trên) vào chương trình chính khóa

Rà soát chương trình, SGK và các tài liệu có liên quan cấp THCS và THPT về các môn Địa lý, Sinh vật, Vật

lý, Hóa học để có thể tích hợp các kiến thức BĐKH vào các môn học đó hoặc lồng ghép vào các hoạt

động giảng dạy ngoài giờ lên lớp.

2.2.3 Gắn nội dung về BĐKH trong các chương trình ngoại khóa

 Xây dựng các môđun ngoại khóa với các nội dung BĐKH phù hợp với học sinh tại các vùng miền của đất nước (miền núi, đô thị, đồng bằng, vùng ven biển - đảo).

 Tổ chức các buổi ngoại khóa (xem phim, nghe báo cáo, tham quan thực tế ), lôi cuốn học sinh tham gia vào các hoạt động ứng phó với sự BĐKH cùng chung với cộng đồng, các đoàn thể và tổ chức xã hội.

 Lồng ghép các nội dung BĐKH trong các sinh hoạt tập thể,

văn hóa văn nghệ của học sinh và giao lưu với địa phương.

2.2.4 Bồi dưỡng, tập huấn cho

giáo viên về BĐKH và cách tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục

 Triển khai giáo dục về BĐKH trong trường trung học

 Thiết kế, biên soạn các chuyên đề giáo dục về sự BĐKH.

 Tích hợp và lồng ghép các kiến thức về BĐKH vào chương trình chính khóa.

 Gắn nội dung giáo dục về BĐKH trong các chương trình ngoại khóa

 Bồi dưỡng, tập huấn cho giáo viên về BĐKH và cách tổ chức thực hiện.