VỊ TRÍ, CHỨC NĂNG CỦA GIA ĐÌNH VÀ NHỮNG BIẾN đổi CƠ BẢN CỦA GIA ĐÌNH VIỆT NAM TRONG THỜI KÌ QUÁ độ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

Vì những lý do trên, nhóm chúng em đã chọn đề tài “Phân tích vị trí, chức năng của gia đình và những biến đổi của gia đình Việt Nam trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội” để làm rõ h

CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

Giảng viên: Ths Nguyễn Thanh Hải

Lớp: 117_HS45 Nhóm 4

Danh sách thành viên: đính kèm File

MỞ ĐẦU

“Quan hệ thứ ba tham dự ngay từ đầu vào quá trình phát triển lịch sử: hàng ngày tái tạo ra đời sống của bản thân mình, con người bắt đầu tạo ra những người khác, sinh

sôi, nảy nở - đó là quan hệ giữa chồng và vợ, cha mẹ và con cái, đó là gia đình” –

C.Mác và Ph.Ăngghen Gia đình là một khái niệm rộng lớn, bao quát và liên quan đến nhiều lĩnh vực trong cuộc sống

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Gia đình là tế bào của xã hội” Gia đình có vai trò quyết định đối với sự tồn tại, vận động và phát triển của xã hội Với việc sản xuất ra tư liệu tiêu dung, tư liệu sản xuất, tái sản xuất ra con người, gia đình như một tế bào tự nhiên, là một đơn vị cơ sở để tạo nên cơ thể - xã hội Không có gia đình để tái tạo ra con người thì xã hội không thể tồn tại và phát triển được Trong mỗi giai đoạn lịch sử, tác động của gia đình đối với xã hội không hoàn toàn giống nhau Chỉ có trong gia đình mới thể hiện tình cảm thiêng liêng, sâu đậm giữa mọi người với nhau.Trong những thời điểm quan trọng nhất của cuộc sống chúng ta đều tìm đến điểm tựa tinh thần, những điểm tựa này sẽ vực chúng ta dậy khỏi những khó khăn, vấp ngã của cuộc đời Một trong những điểm tựa vững chắc chất, xoa dịu hết những nỗi đau của chúng

ta đó chính là gia đình Tình cảm gia đình có sức mạnh vô cùng to lớn mà không ai có thể phủ nhận được

Bên cạnh đó, gia đình còn là nơi có thể tái sản xuất ra con người; là nơi nuôi dưỡng, dạy dỗ con cái trở thành người có ích cho gia đình, cộng đồng và xã hội Cũng như các đơn vị kinh tế khác, gia đình tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất và tái sản xuất ra tư liệu sản xuất và tư liệu tiêu dung Sự quan tâm, chăm sóc lẫn nhau giữa các thành viên trong gia đình vừa là nhu cầu tình cảm vừa là trách nhiệm, đạo lý, lương tâm của mỗi người

Vì những lý do trên, nhóm chúng em đã chọn đề tài “Phân tích vị trí, chức năng của gia đình và những biến đổi của gia đình Việt Nam trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa

xã hội” để làm rõ hơn về tầm quan trọng của gia đình đối với mỗi con người và với thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội

MỤC LỤC

I Khái niệm, vị trí và chức năng của gia đình 1

1 Khái niệm gia đình 1

2 Vị trí của gia đình trong xã hội 2

3 Chức năng cơ bản của gia đình 5

II Những biến đổi cơ bản của gia đình Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội 9 1 Biến đổi về quy mô, kết cấu gia đình 9

2 Biến đổi trong thực hiện chức năng gia đình 11

III Biến đổi trong các mối quan hệ gia đình 19

NỘI DUNG

I Khái niệm, vị trí và chức năng của gia đình

1 Khái niệm gia đình

Với tư cách một hình thức cộng đồng tổ chức đời sống xã hội, gia đình được hình thành từ rất sớm và đã trải qua một quá trình phát triển lâu dài Xuất phát từ nhu cầu bảo tồn và duy trì nòi giống, từ sự cần thiết phải nương tựa vào nhau để sinh tồn, các hình thức quần tụ giữa nam giới và nữ giới, những hình thức cộng đồng tổ chức đời sống gia đình đã xuất hiện Lịch sử nhân loại đã trải qua nhiều hình thức gia đình như: gia đình đối ngẫu, gia đình một vợ một chồng

Theo Từ điển Tiếng Việt: “Gia đình là tập hợp những người cùng sống chung thành một đơn vị nhỏ nhất trong xã hội, gắn bó với nhau bằng quan hệ hôn nhân và dòng máu, thường gồm có vợ chồng, cha mẹ và con cái” (Từ điển Tiếng Việt,

NXB Khoa học Xã hội, 1994, tr.367) Theo C.Mác và Ph.Ăngghen, khi đề cập đến gia đình đã cho rằng: “Quan hệ thứ ba tham dự ngay từ đầu vào quá trình phát triển lịch sử: hàng ngày tái tạo ra đời sống của bản thân mình, con người bắt đầu tạo ra những người khác, sinh sôi, nảy nở - đó là quan hệ giữa chồng và vợ, cha mẹ và con cái, đó

là gia đình”

Ngoài ra, khái niệm về gia đình mang tính pháp lý ở Việt Nam được ghi nhận

trong Luật Hôn nhân và gia đình (Điều 3 Giải thích từ ngữ ): “Gia đình là tập

hợp những người gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ giữa họ với nhau theo quy định của Luật này.”

Quan hệ hôn nhân là một trong những quan hệ cơ bản của sự hình thành, tồn tại

và phát triển của gia đình Bên cạnh đó, quan hệ huyết thống là quan hệ cơ bản đặc trưng, là yếu tố mạnh mẽ nhất gắn kết các thành viên trong gia đình với nhau Đó là quan hệ giữa những người cùng một dòng máu, nảy sinh từ quan hệ hôn nhân

Ngày nay ở Việt Nam cũng như các quốc gia trên thế giới không chỉ thừa nhận các mối quan hệ cơ bản như quan hệ giữa vợ và chồng, quan hệ giữa cha mẹ với con cái, quan hệ giữa ông bà với cháu chắt hay giữa anh chị em với nhau, giữa cô, dì, chú, bác,… mà còn thừa nhận quan hệ giữa cha mẹ nuôi với con nuôi (được công nhận cả

về mặt pháp lý) trong quan hệ gia đình Tuy vậy, dù được hình thành như thế nào thì trong gia đình cũng tất yếu nảy sinh những quan hệ nuôi dưỡng Nó vừa là nghĩa vụ, vừa là quyền lợi thiêng liêng giữa các thành viên trong gia đình Đặc biệt, trong xã hội hện đại ngày nay, hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc của gia đình được xã hội quan tâm

và chia sẻ, xong không thể thay thế hoàn toàn sự chăm sóc, nuôi dưỡng của gia đình

Tóm lại, gia đình là một hình thức cộng đồng xã hội đặc biệt của con người, là một thiết chế văn hóa xã hội đặc thù, được hình thành, tồn tại và phát triển dựa trên các mối quan hệ như: quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống, quan hệ nuôi dưỡng, giáo dục giữa các thành viên trong gia đình cùng với những quy định về quyền và nghĩa vụ của các thành viên trong gia đình

2 Vị trí của gia đình trong xã hội

a) Gia đình là tế bào của xã hội

Điều này chỉ ra rằng giữa gia đình và xã hội có quan hệ mật thiết với nhau Gia đình có những mối quan hệ, những chức năng mà trên cơ sở đó nó là những tế bào để duy trì sự tồn tại và phát triển của xã hội Nếu như ví xã hội như một cơ thể sống với hàng trăm, hàng triệu tế bào thì mỗi tế bào đó chính là gia đình Do đó cái cơ thể sống (xã hội) ấy chỉ có thể mạnh mẽ, cường tráng khi tất cả các tế bào (gia đình) được lành mạnh Ngược lại, khi mà trong cơ thể (xã hội) có nhiều tế bào (gia đình) đau yếu, bệnh tật thì cái cơ thể đó cũng có nhiều khuyết tật để rồi dần dần suy tàn và chết Nói gia đình là tế bào của xã hội vì ẩn sâu đằng sau nó, gia đình có một chức năng

cơ bản đó chính là tái sản xuất ra con người, tạo ra những thế hệ mới Và chính những thế hệ mới đó làm cho xã hội phát triển, tồn tại Nhờ tái sản xuất ra con người mà gia đình đã góp thêm nguồn nhân lực xho xã hội Nếu như không có gia đình và chức năng tá sản xuất ra con người thì xã hội sẽ khoong thể phát triển được, thậm chí sẽ đi tới tiêu vong Ph Ăngghen đã chỉ rõ: “ Theo quan điểm duy vật thì nhân tố quyết định trong lịch sử, suy cho đến cùng là sản xuất và tái sản xuất ra đời sống trực tiếp Nhưng bản thân sự sản xuất đó có hai loại Một mặt là sản xuất ra tư liệu sinh hoạt: thực phẩm, quần áo, nhà ở và những công cụ cần thiết để sản xuất ra những thứ đó; mặt khác là sự sản xuất ra bản thân con người, là sự truyền nòi giống Những trật tự xã hội, trong đó những con người của một thời đại lịch sử nhất định và của một nước

nhất định đang sống, là do hai loại sản xuất quyết định: một mặt là do trình độ phát triển của lao động và mặt khác là do trình độ phát triển của gia đình” Vì vậy muốn có một xã hội phát triển lành mạnh thì phải quan tâm xây dựng tế bào gia đình tốt, như chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “…Hạt nhân của xã hội chính là gia đình”

Tuy nhiên, trong mỗi giai đoạn của lịch sử, sự tác động của gia đình đối với xã hội không giống nhau hoàn toàn Mức độ tác động của gia đình đối với xã hội lại phụ thuộc vào bản chất của từng chế độ, của những đường lối, chính sách của giai cấp cầm quyền và phụ thuộc vào chính từng mô hình, đặc điểm, kết cấu của mỗi hình thức gia đình trong lịch sử Chẳng hạn như trong xã hội công xã nguyên thủy, trình độ lực lượng sản xuất còn rất thấp, cá nhân không tách rời tập thể, sống cuộc sống cộng đồng về nhiều mặt,… đã tạo nên hình thức gia đình tập thể - quần hôn Bước sang chế

độ nô lệ trong xã hội nảy sinh hình thức gia đình cá thể - một vợ một chồng Đó là kết quả trực tiếp của sự hình thành chế độ sở hữu tư nhân “hình thức gia đình đầu tiên không dựa trên điều kiện tự nhiên, mà dựa trên những điều kiện kinh tế - tức là trên thắng lợi của sở hữu tư nhân đối với sở hữu công cộng nguyên thủy và tự phát”

Nhưng trong các xã hội dựa trên cơ sở của chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất, sự bất bình đẳng trong quan hệ xã hội và quan hệ gia đình đã hạn chế rất lớn đến sự tác động của gia đình đối với xã hội Chỉ khi con người được yên ấm, hòa thuận trong gia đình thì mới có thể yên tâm lao động, sáng tạo và đóng góp sức mình cho xã hội và ngược lại Chính vì vậy, quan tâm xây dựng quan hệ xã hội, quan hệ gia đình bình đẳng, hạnh phúc là vấn đề hết sức quan trọng trong cách mạng xã hội chủ nghĩa

b) Gia đình là tổ ấm, mang lại các giá trị hạnh phúc, sự hài hoà trong đời sống cá nhân của mỗi thành viên

Gia đình là mái nhà, là nơi sinh sống của mọi thành viên trong gia đình và nó gắn kết bởi những mối liên hệ rất bền chặt đó là mối liên hệ về hôn nhân, về huyết thống, về nuôi dưỡng, giáo dục Cho nên gia đình thật sự là một điểm tựa về mặt tinh thần, là một tổ ấm của mỗi thành viên trong gia đình

Đồng thời gia đình với chính cái sự yên ổn, hạnh phúc của nó làm tiền đề, điều kiện quan trọng cho sự hình thành và phát triển nhân cách của một con người Trong gia đình, cá nhân được đùm bọc về vật chất và được giáo dục về tâm hồn, trẻ thơ có điều kiện được an toàn và khôn lớn; người già có nơi nương tựa; người lao động được phục hồi sức khỏe và thoải mái tinh thần… ở đó hàng ngày diễn ra các quan hệ thiêng liêng, sâu đậm giữa vợ và chồng, giữa cha mẹ với con cái,…

Vì vậy ta nói gia đình là tổ ấm, mang lại các giá trị hạnh phúc, sự hài hòa trong đời sống cá nhân của mỗi thành viên Chỉ trong môi trường yên ấm của gia đình, cá nhân mới cảm thấy bình yên, hạnh phúc, có động lực để phấn đấu trở thành con người

xã hội tốt

Tuy nhiên bên cạnh những ấm êm hạnh phúc thì có một số người lâm vào tình cảnh vô gia cư, gia đình lục đục tan nát hay rơi vào những hoàn cảnh khốn cùng,… Chính vì điều đó việc xây dựng gia đình mới là một trong những vấn đề quan trọng của sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa Như chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Nhiều gia đình cộng lại mưới thành xã hội, xã hội tốt thì gia đình càng tốt, ga đình càng tốt thì xã hội mối tốt Hạt nhân của xã hội là gia didhf Chính vì vậy muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội mà phải chú ý hạt nhân cho tốt”

c) Gia đình là cầu nối giữa cá nhân với xã hội

Thông qua các tổ chức đời sống trong gia đình mà mỗi cá nhân tiếp nhận sự tác động và sự phản ứng lại đối với xã hội thông qua các tổ chức, thiết chế của xã hội Mỗi cá nhân không chỉ là thành viên trong gia đình mà còn là thành viên của xã hội Những chủ trương, chính sách, pháp luật đến từ gia đình, nó tác động vào gia đình, từ gia đình đó nó lại tác động đến các thành viên trong gia đình Và sự phản ứng lại của các thành viên trong gia đình đối vỡi những chính sách đó cũng đi từ cá nhân đến gia đình rồi mới đến xã hội

Trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội, để xây dựng một xã hội thật sự bình đẳng, con người được giải phóng, giai cấp công nhân chủ trương bảo vệ chế độ hôn nhân một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Nếu không giải phóng phụ nữ là xây dựng chủ nghĩa xã hội chỉ một nửa” Vì vậy, quan hệ gia đình trong chủ nghĩa xã hội khác về chất so với các chế độ xã hội trước đó

3 Chức năng cơ bản của gia đình

3.1 Chức năng tái sản xuất ra con người

Tái sản xuất ra con người là chức năng cơ bản và riêng có của gia đình, không một cộng đồng nào có thể thay thế Chức năng này không chỉ đáp ứng nhu cầu tâm, sinh lý tự nhiên của con người, đáp ứng nhu cầu duy trì nòi giống của gia đình, dòng

họ mà còn đáp ứng nhu cầu về sức lao động và duy trì sự trường tồn của xã hội

Việc thực hiện chức năng tái sản xuất ra con người trước hết xuất phát từ nhu cầu tồn tại của chính con người, một nhu cầu rất tự nhiên, chính đáng Tuy nhiên việc sinh đẻ không chỉ là việc riêng của gia đình mà còn là một nội dung quan trọng trong chính sách của mỗi quốc gia Bởi vì tốc độ gia tăng dân số, mật độ dân cư, cơ cấu dân

số, nguồn lao động, và nhiều yếu tố khác liên quan chặt chẽ đến trình độ phát triển kinh tế và mọi mặt của đời sống xã hội

Vì vậy, tùy theo từng nơi, phụ thuộc vào nhu cầu xã hội, chức năng này được thực hiện theo xu hướng hạn chế hay khuyến khích Chiến lược về dân số hợp lý sẽ tạo ra nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội, là mục tiêu và là động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển về mọi phương diện của một quốc gia, mở rộng ảnh hưởng đến quốc tế

3.2 Chức năng nuôi dưỡng, giáo dục

Bên cạnh chức năng tái sản xuất ra con người, gia đình còn có trách nhiệm nuôi dưỡng, dạy dỗ con cái trở thành người có ích cho gia đình, cộng đồng và xã hội Chức

năng này thể hiện tình cảm thiêng liêng, trách nhiệm của cha mẹ đối với con cái, đồng thời thể hiện trách nhiệm của gia đình đối với xã hội

Thực hiện chức năng này, gia đình có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự hình thành nhân cách, đạo đức, lối sống của mỗi người Ngay từ khi sinh ra, trước tiên mỗi người đều chịu sự giáo dục trực tiếp của cha mẹ và người thân trong gia đình Những hiểu biết đầu tiên mà gia đình đem lại thường để lại ấn tượng sâu đậm và bền vững trong cuộc đời mỗi người Nội dung của giáo dục gia đình tương đối toàn diện, bao gồm cả giáo dục tri thức và kinh nghiệm, giáo dục đạo đức và lối sống, giáo dục nhân cách, thẩm mỹ, ý thức cộng đồng, Phương pháp giáo dục của gia đình cũng rất đa dạng, song chủ yếu là phương pháp nêu gương, thuyết phục, chịu ảnh hưởng không ít của tư tưởng, lối sống, tâm lý, gia phong của gia đình truyền thống Vì vậy, gia đình là một môi trường văn hóa, giáo dục mà trong môi trường này, mỗi thành viên đều là những chủ thể sáng tạo những giá trị văn hóa, chủ thể giáo dục đồng thời cũng là người thụ hưởng giá trị văn hóa, và là khách thể chịu sự giáo dục của các thành viên khác trong gia đình

Chức năng nuôi dưỡng, giáo dục có ảnh hưởng lâu dài và toàn diện đến cuộc đời của mỗi thành viên, từ lúc lọt lòng cho đến khi trưởng thành và tuổi già Mỗi thành viên trong gia đình đều có vị trí, vai trò nhất định, vừa là chủ thể, vừa là khách thể trong việc nuôi dưỡng, giáo dục của gia đình Đây là chức năng hết sức quan trọng, mặc dù giáo dục xã hội đóng vai trò ngày càng quan trọng, có ý nghĩa quyết định nhưng có những nội dung và phương pháp giáo dục gia đình mang lại hiệu quả lớn không thể thay thế Giáo dục gia đình là một bộ phận quan trọng, bên cạnh đó là giáo dục của nhà trường và xã hội, hợp thành nền giáo dục nói chung

Với chức năng này, gia đình góp phần to lớn vào việc đào tạo thế hệ trẻ, thế hệ tương lai của xã hội, đồng thời mỗi cá nhân từng bước được xã hội hóa Vì vậy, giáo dục của gia đình gắn liền với giáo dục của xã hội Nếu giáo dục của gia đình không gắn liền với giáo dục của xã hội, mỗi cá nhân sẽ khó khăn khi hòa nhập với xã hội và ngược lại, giáo dục của xã hội sẽ không đạt được hiệu quả cao khi không kết hợp với

giáo dục của gia đình, không lấy giáo dục của gia đình làm nền tảng Do vậy, cần tránh khuynh hướng coi trọng giáo dục gia đình mà hạ thấp giáo dục của xã hội hoặc ngược lại Bởi cả hai khuynh hướng ấy, mỗi cá nhân đều không phát triển toàn diện được

Để thực hiện tốt chức năng nuôi dưỡng, giáo dục đòi hổi những người làm cha, làm mẹ phải có kiến thức cơ bản, tương đối về mọi mặt, văn hóa, học vấn và đặc biệt

là phương pháp giáo dục

3.3 Chức năng kinh tế và tổ chức tiêu dùng

Hoạt động kinh tế và tổ chức đời sống vật chất là một chức năng cơ bản của gia đình Chức năng này bao gồm hoạt động sản xuất kinh doanh và hoạt động tiêu dùng

để thỏa mãn các nhu cầu vật chất và tinh thần của mỗi thành viên và của cả gia đình Đặc thù của gia đình mà các đơn vị kinh tế khác không có được là ở chỗ: gia đình là đơn vị duy nhất tham gia vào quá trình sản xuất và tái sản xuất ra sức lao động chỗ xã hội

Gia đình không chỉ tham gia trực tiếp vào sản xuất của cải vật chất và sức lao động, mà còn là một đơn vị tiêu dùng trong xã hội Gia đình thực hiện chức năng tổ chức tiêu dùng hàng hóa để duy trì đời sống của gia đình về lao động sản xuất cũng như các sinh hoạt trong gia đình Đó là việc sử dụng hợp lý các khoản thu nhập của các thành viên trong gia đình vào việc đảm bảo đời sống vật chất và tinh thần của mỗi thành viên cùng với việc sử dụng quỹ thời gian nhàn rỗi để tạo ra một môi trường văn hóa lành mạnh trong gia đình, nhằm nâng cao sức khỏe, đồng thời để duy trì sở thích, sắc thái riêng của mỗi người

Cùng với sự phát triển của xã hội, ở các hình thức khác nhau và ngay cả ở cùng một hình thức gia đình, nhưng tùy theo từng giai đoạn phát triển của xã hội, chức năng kinh tế của gia đình có sự khác nhau, về quy mô sản xuất, tư liệu sản xuất, sở hữu tư liệu sản xuất và cách thức tổ chức sản xuất và phân phối Vị trí, vai trò của kinh tế gia đình và mối quan hệ của kinh tế gia đình với các đơn vị kinh tế khác trong xã hội cũng không hoàn toàn giống nhau

Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, nhiều gia đình có điều kiện đều có thể trở thành một đơn vị kinh tế tự chủ trong sản xuất kinh doanh Đảng và nhà nước

ta đã đề ra và thực hiện các chính sách sao cho mọi cá nhân và mọi gia đình có thể làm giàu một cách chính đáng trong khuôn khổ của pháp luật Cùng với sản xuất kinh doanh, các cá nhân và hộ gia đình là công chức, viên chức, cán bộ hành chính, nhà khoa học, văn nghệ sĩ, cũng được khuyến khích trong lao động sáng tạo, tăng thu nhập chính đáng từ lao động sáng tạo của mình

Thực hiện chức năng này, gia đình đảm bảo được nguồn sinh sống, đáp ứng nhu cầu vật chất, tinh thần của các thành viên trong gia đình Hiệu quả hoạt động kinh

tế gia đình quyết định hiệu quả đời sống vật chất và tinh thần của mỗi thành viên trong gia đình Đồng thời, gia đình đóng góp vào quá trình sản xuất và tái sản xuất ra của cải, sự giàu có của xã hội Gia đình có thể phát huy một cách hiệu quả mọi tiềm năng của mình về vốn, về sức lao động, tay nghề của người lao động, tăng nguồn của cải vật chất cho gia đình và xã hội Thực hiện tốt chức năng này, không những tạo cho gia đình có cơ sở để tổ chức tốt đời sống, nuôi dạy con cái, mà còn đóng góp lớn đối với

sự phát triển của xã hội

3.4 Chức năng thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý, duy trì tình cảm gia đình

Đây là chức năng thường xuyên của gia đình, bao gồm việc thỏa mãn nhu cầu tình cảm, văn hóa, tinh thần cho các thành viên, đảm bảo sự cân bằng tâm lý, bảo vệ chăm sóc sức khỏe, người ốm, người già hay trẻ em Sự quan tâm, chăm sóc lẫn nhau giữa các thành viên trong gia đình vừa là nhu cầu tình cảm vừa là trách nhiệm, đạo lý, lương tâm của mỗi người Sự hiểu biết, cảm thông, chia sẻ và đáp ứng các nhu cầu tâm sinh lý giữa vợ-chồng, cha mẹ-con cái, làm cho mỗi thành viên có thể sống lạc quan, khỏe mạnh về thể chất và tinh thần Vì vậy, gia đình không chỉ là nơi nương tựa

về vật chất của con người mà còn là chỗ dựa tình cảm cho mỗi cá nhân, là nơi ký thác

về mặt tinh thần

Chức năng này có vị trí đặc biệt quan trọng cùng với các chức năng khác quyết định đến việc xây dựng một gia đình văn minh, hạnh phúc Việc duy trì tình cảm giữa

các thành viên , gia đình cũng có ý nghĩa quyết định đến ổn định và phát triển của xã hội Khi quan hệ tình cảm gia đình rạn nứt, quan hệ tình cảm trong xã hội cũng có nguy cơ bị phá vỡ

*Ngoài những chức năng trên, gia đình còn có chức năng văn hóa, chức năng chính trị,

- Với chức năng văn hóa, gia đình là nơi lưu giữ truyền thống văn hóa của dân tộc cũng như tộc người Những phong tục, tập quán, sinh hoạt văn hóa của cộng đồng thực hiện trong gia đình Gia đình không chỉ là nơi lưu giữ mà còn là nơi sáng tạo và thụ hưởng những giá trị văn hóa của xã hội

- Với chức năng chính trị, gia đình là một tổ chức chính trị xã hội, là nơi tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật của nhà nước, quy chế( hương ước) của làng xã

và hưởng lợi từ hệ thống pháp luật, chính sách và quy chế đó Gia đình là cầu nối của mối quan hệ giữa nhà nước với công dân

II Những biến đổi cơ bản của gia đình Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

1 Biến đổi về quy mô, kết cấu gia đình

Gia đình Việt Nam được coi là” gia đình quá độ” trong bước chuyển biến từ xã hội nông nghiệp cổ truyền sang xã hội công nghiệp hiện đại Trong quá trình này, sự giải thể của cấu trúc gia đình truyền thống và sự hình thành hình thái mới là một tất yếu

Từ những thập niên qua, gia đình Việt Nam đã trải qua những chuyển biến quan trọng,

từ gia đình truyền thống sang gia đình với những đặc điểm mới, hiện đại, tự do hơn Gia đình đơn hay còn gọi là gia đình hạt nhân đang trở nên rất phổ biến ở các đô thị

và ở tất cả các nông thôn thay thế cho kiểu gia đình truyền thống từng giữ vai trò chủ đạo trước đây

Hiện nay, quy mô gia đình tồn tại xu hướng thu nhỏ hơn trước kia, các thành viên trở nên ít đi Nếu như gia đình truyền thống xưa có thể tồn tại đến ba bốn thế hệ cùng chung sống trong một mái nhà thì hiện nay đã càng thu nhỏ lại Nguyên nhân do