Dao động tuần hồn - Là dao động mà sau những khoảng thời gian bằng nhau, gọi là chu kì, vật trở lại vị trí như cũ với vật tốc như cũ.. Định nghĩa - Dao động điều hồ là dao động trong đĩ
Trang 1Tiết: 1 & 2
Ngày soạn: 02 / 08/ 09 Ngày dạy: 03 / 08/ 09
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- Nêu được:
+ Định nghĩa dao động điều hồ
+ Li độ, biên độ, tần số, chu kì, pha, pha ban đầu là gì?
- Viết được:
+ Phương trình của dao động điều hồ và giải thích được các đại lượng trong phương trình + Cơng thức liên hệ giữa tần số gĩc, chu kì và tần số
+ Cơng thức vận tốc và gia tốc của vật dao động điều hồ
- Vẽ được đồ thị của li độ theo thời gian với pha ban đầu bằng 0
- Làm được các bài tập tương tự như Sgk
2 Kĩ năng: giải thích và giải được các bài tập cơ bản lien quan đến kiến thức của bài.
3 Thái độ: hứng thú với hiện tượng dao động.
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên:
a)Hình vẽ mơ tả dao động của hình chiếu P của điểm M trên đường kính P1P2 và thí nghiệm minh hoạ
b)Nội dung ghi bảng:
I Dao động cơ
1 Thế nào là dao động cơ
- Là chuyển động cĩ giới hạn trong khơng gian
lặp đi lặp lại nhiều lần quanh một vị trí cân bằng
- VTCB: thường là vị trí của vật khi đứng yên
2 Dao động tuần hồn
- Là dao động mà sau những khoảng thời gian
bằng nhau, gọi là chu kì, vật trở lại vị trí như cũ
với vật tốc như cũ
II Phương trình của dao động điều hoà
1 Ví dụ
- Giả sử một điểm M chuyển động trịn đều trên
đường trịn theo chiều dương với tốc độ gĩc
- P là hình chiếu của M lên Ox
- Giả sử lúc t = 0, M ở vị trí M0 với P1OM0 =
(rad)rad)
- Sau t giây, vật chuyển động đến vị trí M,
vớiP1OM0
=(rad)t+ ) rad
- Toạ độ x = OP của điểm P cĩ phương trình:
x = OMcos(rad)t + ) Đặt OM = A
x = Acos(rad)t + )
Vậy: Dao động của điểm P là dao động điều hồ.
2 Định nghĩa
- Dao động điều hồ là dao động trong đĩ li độ
của vật là một hàm cosin (rad)hay sin) của thời gian
III Chu kì, tần số, tần số gĩc của dao động điều hoà
1 Chu kì và tần số
- Chu kì (rad)kí hiệu và T) của dao động điều hồ là
khoảng thời gian để vật thực hiện một dao động tồn phần
+ Đơn vị của T là giây (s).
- Tần số (rad)kí hiệu là f) của dao động điều hồ là số
dao động tồn phần thực hiện được trong một giây
+ Đơn vị của f là 1/s gọi là Héc (Hz).
2 Tần số gĩc
- Trong dao động điều hồ gọi là tần số gĩc Đơn vị là rad/s
T
IV Vận tốc và gia tốc trong dao động điều hoà
1 Vận tốc
v = x’ = -Asin(rad)t + )
- Ở vị trí biên (rad)x = A):
v = 0
- Ở VTCB (rad)x = 0):
M
M 0
P 1
O
t
+
Trang 23 Phương trình
- Phương trình dao động điều hoà:
x = Acos(rad)t + ) + x: li độ của dao động
+ A: biên độ dao động, là xmax (rad)A > 0)
+ : tần số góc của dao động, đơn vị là rad/s
+ (rad)t + ): pha của dao động tại thời điểm t, đơn vị
là rad
+ : pha ban đầu của dao động, có thể dương hoặc
âm
4 Chú ý (rad)Sgk)
|vvmax|v = A
2 Gia tốc
a = v’ = -2Acos(rad)t + )
= -2x
- Ở vị trí biên (rad)x = A):
|vamax|v = -2A
- Ở VTCB (rad)x = 0):
a = 0
V Đồ thị trong dao động điều hoà
2 Học sinh: Ôn lại chuyển động tròn đều (rad)chu kì, tần số và mối liên hệ giữa tốc độ góc với chu kì
hoặc tần số)
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động 1 ( phút): Tìm hiểu về dao động cơ
- Lấy các ví dụ về các vật dao động trong
đời sống: chiếc thuyền nhấp nhô tại chỗ
neo, dây đàn ghita rung động, màng trống
rung động ta nói những vật này đang
dao động cơ Như thế nào là dao động
cơ?
- Khảo sát các dao động trên, ta nhận thấy
chúng chuyển động qua lại không mang
tính tuần hoàn xét quả lắc đồng hồ thì
sao?
- Dao động cơ có thể tuần hoàn hoặc
không Nhưng nếu sau những khoảng thời
gian bằng nhau (rad)T) vật trở lại vị trí như cũ
với vật tốc như cũ dao động tuần hoàn
- Là chuyển động qua lại của một vật trên một đoạn đường xác định quanh một vị trí cân bằng
- Sau một khoảng thời gian nhất định nó trở lại vị trí cũ với vận tốc cũ dao động của quả lắc đồng hồ tuần hoàn
Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu phương trình của dao động điều hoà
- Minh hoạ chuyển động tròn đều của một
điểm M
- Nhận xét gì về dao động của P khi M
chuyển động?
- Khi đó toạ độ x của điểm P có phương
- Trong quá trình M chuyển động tròn đều, P dao động trên trục x quanh gốc toạ độ O
x = OMcos(rad)t + )
A
t 0
x
A
2
T
T
3 2
T
Trang 3trình như thế nào?
- Có nhận xét gì về dao động của điểm P?
(rad)Biến thiên theo thời gian theo định luật
dạng cos)
- Y/c HS hoàn thành C1
- Hình dung P không phải là một điểm
hình học mà là chất điểm P ta nói vật
dao động quanh VTCB O, còn toạ độ x
chính là li độ của vật
- Gọi tên và đơn vị của các đại lượng có
mặt trong phương trình
- Lưu ý:
+ A, và trong phương trình là những
hằng số, trong đó A > 0 và > 0
+ Để xác định cần đưa phương trình về
dạng tổng quát x = Acos(rad)t + ) để xác định
- Với A đã cho và nếu biết pha ta sẽ xác
định được gì? (rad)(rad)t + ) là đại lượng cho
phép ta xác định được gì?)
- Tương tự nếu biết ?
- Qua ví dụ minh hoạ ta thấy giữa chuyển
động tròn đều và dao động điều hoà có mối
liên hệ gì?
- Trong phương trình: x = Acos(rad)t + ) ta
quy ước chọn trục x làm gốc để tính pha của
dao động và chiều tăng của pha tương ứng
với chiều tăng của góc POM trong chuyển 1
động tròn đều
- Vì hàm sin hay cosin là một hàm điều hoà dao động của điểm P là dao động điều hoà
- Tương tự: x = Asin(rad)t + )
- HS ghi nhận định nghĩa dao động điều hoà
- Ghi nhận các đại lượng trong phương trình
- Chúng ta sẽ xác định được x ở thời điểm t
- Xác định được x tại thời điểm ban đầu t0
- Một điểm dao động điều hoà trên một đoạn thẳng luôn luôn có thể được coi là hình chiếu của một điểm tương ứng chuyển động tròn đều lên đường kính là đoạn thẳng đó
Hoạt động 3 ( phút): Tìm hiểu về chu kì, tần số, tần số góc của dao động điều hoà
- Dao động điều hoà có tính tuần hoàn
từ đó ta có các định nghĩa
- Trong chuyển động tròn đều giữa tốc độ
góc , chu kì T và tần số có mối liên hệ
như thế nào?
- HS ghi nhận các định nghĩa về chu kì và tần số
T
Trang 4Hoạt động 4 ( phút): Tìm hiểu về vận tốc và gia tốc trong dao động điều hoà
- Vận tốc là đạo hàm bậc nhất của li độ
theo thời gian biểu thức?
Có nhận xét gì về v?
- Gia tốc là đạo hàm bậc nhất của vận tốc
theo thời gian biểu thức?
- Dấu (rad)-) trong biểu thức cho biết điều gì?
x = Acos(rad)t + )
v = x’ = -Asin(rad)t + )
- Vận tốc là đại lượng biến thiên điều hoà cùng tần số với li độ
a = v’ = -2Acos(rad)t + )
- Gia tốc luôn ngược dấu với li độ (rad)vectơ gia tốc luôn luôn hướng về VTCB)
Hoạt động 5 ( phút): Vẽ đồ thị của dao động điều hoà
- Hướng dẫn HS vẽ đồ thị của dao động
điều hoà x = Acost (rad) = 0)
- Dựa vào đồ thị ta nhận thấy nó là một
đường hình sin, vì thế người ta gọi dao
động điều hoà là dao động hình sin.
- HS vẽ đồ thị theo hướng dẫn của GV
Hoạt động 6 ( phút): Giao nhiệm vụ về nhà.
- Nêu câu hỏi và bài tập về nhà
- Yêu cầu: HS chuẩn bị bài sau
- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà
- Ghi những chuẩn bị cho bài sau
IV RÚT KINH NGHIỆM