Tính chuẩn xác, hấp dẫn của văn bản thuyết minh

Tuần 20 Họ và tên: Lương Ngọc Khánh PhươngLớp: SP Ngữ Văn 3B TÍNH CHUẨN XÁC, HẤP DẪN CỦA VĂN BẢN THUYẾT MINH 1 tiết Giúp HS: - Nắm được những kiến thức cơ bản về tính chuẩn xác và tính h

Tuần 20 Họ và tên: Lương Ngọc Khánh Phương

Lớp: SP Ngữ Văn 3B

TÍNH CHUẨN XÁC, HẤP DẪN CỦA VĂN BẢN

THUYẾT MINH

(1 tiết)

Giúp HS:

- Nắm được những kiến thức cơ bản về tính chuẩn xác và tính hấp dẫn của văn bản thuyết minh

- Bước đầu vận dụng những kiến thức đã học để viết những văn bản thuyết minh có tính chuẩn xác và hấp dẫn

- SGK Ngữ Văn 10 (tập 2 – CB)

- SGV Ngữ Văn 10 (tập 2 – CB)

- Một số tài liệu khác

Sử dụng các phương pháp: phân tích và thực hành theo mẫu, đàm thoại gợi mở, diễn giảng

- Ổn định lớp, kiểm tra bài cũ

- Giới thiệu bài mới

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Lời vào bài:

Để xây dựng thành công một văn bản nào

đó, chúng ta phải nắm được những yêu cầu

của kiểu văn bản đó đặt ra Với văn bản

thuyết minh, có hai yêu cầu chính yếu là

tính chuẩn xác và tính hấp dẫn

Hai đặc tính này được thể hiện như thế nào

trong từng văn bản cụ thể? Có những cách

thức nào để tạo lập một văn bản thuyết

minh chuẩn xác, hấp dẫn? Đó cũng là nội

dung chính của bài học hôm nay

Hoạt động 1: Tính chuẩn xác trong văn

bản thuyết minh

GV cung cấp 2 ngữ liệu và đưa ra các câu

hỏi hướng dẫn HS phân tích:

Đoạn 1:

Ổi là loại cây chỉ có tại Việt Nam, thường

được trồng ở vùng quê Thân ổi gắn liền

với nhiều nhánh nhỏ, trông rất mảnh

khảnh chứ không đồ sộ,vững chắc như cây

đa, cây si Quả ổi có vị chua, hơi chát, là

một loại trái cây rất được ưa thích Mỗi

năm, ổi cho năng suất rất cao Ta thường

bắt gặp ổi được bày bán ở khắp các gian

hàng trái cây Ngoài ra, ổi cũng có thể

dùng để chữa bệnh như một bài thuốc dân

gian.

Đoạn 2:

Ổi (tên khoa học là Psidium guajava) là

cây thân gỗ lâu năm, có nguồn gốc ở Bra –

xin, gặp phổ biến ở vùng nhiệt đới và cận

nhiệt đới Tại một số quốc gia, ổi được

chọn làm cây ăn quả, nhất là những vùng

khó trồng cam, chanh Từ năm thứ 3 -4,

năng suất có thể đạt 20 tấn/ ha, đến năm

thứ 6 – 7, năng suất tăng lên 50 tấn/ha Ổi

có hàm lượng vitamin C cao, có thể chế

biến làm mứt quả, thức uống… Lá non và

búp ổi được nhân dân ta dùng làm thuốc

minh

1. Tính chuẩn xác:

- Là yêu cầu quan trọng nhất của văn bản thuyết minh

- Nội dung thuyết minh phải đúng đắn, phù hợp với chân lí, thực tế khách quan Đồng thời phải bám sát chủ đề, yêu cầu của đề bài

2. Một số biện pháp đảm bảo tính chuẩn xác trong bản thuyết minh:

- Tìm hiểu thấu đáo đối tượng thuyết minh trước khi viết

- Thu thập tài liệu tham khảo (từ sách, Internet, những chuyên gia, người am hiểu

về đối tượng cần thuyết minh)

- Luôn cập nhật những thông tin mới để vấn

đề, đối tượng thuyết minh có tính thời sự

chữa đau bụng Vỏ và rễ cây có công dụng

rửa vết thương.

- Theo em, lượng tri thức trong đoạn

văn nào có độ tin cậy cao hơn? Em

hãy lí giải sự lựa chọn đó

- Em hiểu như thế nào về tính chuẩn

xác trong văn bản thuyết minh?

HS dựa vào gợi ý của GV và SGK để trả

lời

GV hướng dẫn HS thực hiện yêu cầu bài

tập c/ tr 25 (phần 2 Luyện tâp):

- Theo em, văn bản thuyết minh này

đã đảm bảo tính chuẩn xác chưa? Vì

sao?

- Có nên sử dụng văn bản này để

thuyết minh về Nguyễn Bỉnh Khiêm

với vai trò là một nhà thơ không? Vì

sao?

HS dựa vào hướng dẫn của GV và SGK để

trả lời

GV phát vấn:

- Để văn bản thuyết minh được chuẩn

xác, cần thực hiện những yêu cầu gì

trong khâu chuẩn bị kiến thức?

HS theo dõi SGK để trả lời

Hoạt động 2: Tính hấp dẫn của văn bản

thuyết minh

GV cung cấp 2 ngữ liệu và đưa ra các câu

hỏi hướng dẫn HS phân tích:

Văn bản 1:

Huế là một trung tâm lớn về văn hoá, nghệ

thuật, kinh tế, chính trị,… ở khu vực miền

Trung nói riêng và của cả nước nói chung.

Thành phố Huế nằm tọa lạc hai bên bờ hạ

lưu sông Hương, về phía Bắc đèo Hải Vân,

cách Đà Nẵng 112 km, cách biển Thuận

An 14 km, cách sân bay quốc tế Phú Bài

14 km và cách Cảng nước sâu Chân Mây

50 km.

Kiến trúc ở Huế phong phú và đa dạng: có

kiến trúc cung đình và kiến trúc dân gian,

1. Tính hấp dẫn:

- Là phẩm chất cần có của văn bản thuyết minh để lôi cuốn, thu hút người đọc (nghe)

2. Một số biện pháp tạo tính hấp dẫn trong văn bản thuyết minh:

- So sánh để làm nổi bật, khắc sâu đối tượng

- Sử dụng kết hợp nhiều kiểu câu

- Phối hợp nhiều loại kiến thức để đối tượng thuyết minh được soi rọi từ nhiều mặt

- Đưa ra những chi tiết cụ thể, sinh động,

kiến trúc truyền thống và kiến trúc hiện

đại Công trình kiến trúc công phu, đồ sộ

nhất là q uần thể di tích Cố đô Huế Đó là

những di tích lịch sử - văn hóa do triều

Nguyễn chủ trương xây dựng từ đầu thế kỷ

19 đến nửa đầu thế kỷ 20.

Huế còn lưu giữ trên 1000 món ăn nấu

theo lối Huế Các món ăn dân dã rất phổ

biến được chế biến khéo léo và trang trí

đẹp mắt.

Huế cũng là một trong những thành phố

được nhắc tới nhiều trong thơ văn và âm

nhạc Việt Nam.

Văn bản 2:

Huế là một trong những trung tâm văn

hoá, nghệ thuật lớn của Việt Nam Huế là

một thành phố đẹp Huế đẹp của thiên

nhiên Việt Nam Huế đẹp của thơ Huế đẹp

của những con người sáng tạo anh dũng.

Huế là sự kết hợp hài hoà của núi, sông và

biển - chúng ta có thể lên núi Bạch Mã để

đón gió biển; từ đèo Hải Vân mây phủ,

chúng ta nghe tiếng sóng biển rì rào Dòng

sông Hương đẹp như một dải lụa xanh bay

lượn trong tay nghệ sĩ múa Núi Ngự Bình

như cái yên ngựa nổi bật trên nền trời

trong xanh của Huế.[…]

Huế có những công trình kiến trúc nổi

tiếng được Liên hợp quốc xếp vào hàng di

sản văn hoá thế giới Huế nổi tiếng với các

lăng tẩm của các vua Nguyễn, với chùa

Thiên Mụ, chùa Trúc Lâm, với đài Vọng

Cảnh, điện Hòn Chén, chợ Đông Ba,…

Huế còn nổi tiếng với những món ăn mà

chỉ riêng Huế mới có.

Huế đẹp và thơ đã đi vào lịch sử của

những thành phố anh hùng.

- Theo em, trong 2 văn bản thuyết

minh có cùng chủ đề trên, văn bản

nào khơi gợi được hứng thú của

người đọc (người nghe) nhiều hơn?

- Văn bản ấy gây hứng thú, hấp dẫn

cho người đọc (người nghe) ở

những con số chính xác

những điểm nào?

HS dựa vào định hướng của GV suy nghĩ

và trả lời

GV hướng dẫn HS thực hiện yêu cầu bài

tập 1/ tr 26 (phần 2 Luyện tập):

- Theo em, câu văn nào đã khái quát

được nội dung của đoạn văn thuyết

minh này?

- Người viết triển khai, làm rõ vấn đề

thuyết minh bằng cách nào?

- Cách thực hiện này có mang lại sự

hấp dẫn cho đoạn văn thuyết minh

không?

HS suy nghĩ và trả lời

Hoạt động 3: Tổng kết

Hoạt động 4: Luyện tập

GV định hướng cho HS làm bài

Làm rõ tính hấp dẫn của văn bản thuyết

minh theo các tiêu chí sau:

- Sử dụng linh hoạt các kiểu câu

- Sử dụng từ ngữ giàu tính hình

tượng, gợi liên tưởng

- Bộc lộ trực tiếp cảm xúc

- v.v

Hoạt động 5: Củng cố - Dặn dò

a. Củng cố

- Tính chuẩn xác và các biệp pháp tạo

tính chuẩn xác trong văn bản thuyết

minh

- Tính hấp dẫn và các biện pháp tạo

tính hấp dẫn trong văn bản thuyết

minh

b. Dặn dò:

- Học bài

- Làm bài tập phần Luyện tập

- Soạn bài Tựa “Trích diễm thi tập”

Ghi nhớ SGK/ tr 27

Bài tập SGK/ tr 27

a. Củng cố

- Tính chuẩn xác và các biệp pháp tạo tính chuẩn xác trong văn bản thuyết minh

- Tính hấp dẫn và các biện pháp tạo tính hấp dẫn trong văn bản thuyết minh

b. Dặn dò:

- Học bài

- Làm bài tập phần Luyện tập

- Soạn bài Tựa “Trích diễm thi tập”