giáo án ôn tập vào lớp 10

Vậy người nông dân thường tự hào, hãnh diện về làng: Làng ta phong cảnh hữu tình Dân cư giang khúc như hình con long Luận điểm bao trùm bài nghị luận : Ở nhân vật ông Hai, tình yêu quê h

Trang 1

Phòng GD - ĐT Thọ Xuân Đề thi thử lần 2 tuyển sinh vào lớp 10 THPT

Trờng THCS Xuân Hng Năm học: 2010 - 2011.

Môn thi: Ngữ văn

Thời gian làm bài: 120 phút.

Họ và tên:

Câu 1(1,0 điểm) Cho câu thơ: "Khụng cú kớnh r i xe khụng cú ốn ồ đ ” a Chộp ti p cõu th trờn ế ơ để ho n ch nh o n th g m 4 dũng à ỉ đ ạ ơ ồ b T ừ “trỏi tim” trong cõu th cu i cựng c a o n v a chộp ơ ố ủ đ ạ ừ đượ c dựng v i ớ ngh a nh th n o? ĩ ư ế à Câu 2(2,0 điểm) a Tóm tắt đoạn trích truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi của Lê Minh Khuê (SGK Ngữ văn 9, tập 2, NXB Giáo dục, 2005) không quá 15 dòng b Nêu ngắn gọn chủ đề truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi Câu 3 (2,0 điểm) Em hãy viết một đoạn văn khoảng 10 đến 15 dòng trình bày suy nghĩ của em về vấn đề bảo vệ môi trờng Câu 4 (0,5 điểm) Em hiểu ý nghĩa nhan đề bài thơ ô Mựa xuõn nho nhỏ ằ như thế nào ? Từ đú nờu chủ đề của bài thơ Câu 5 (4,5 điểm) Truyện ngắn “Làng” của Kim Lõn gợi cho em những suy nghĩ gỡ về những chuyển biến mới trong tỡnh cảm của người nụng dõn Việt Nam thời khỏng chiến chống Phỏp?

Đề thi thử

Đề A

Trang 2

Họ và tên:

Câu 1(1,0 điểm) Phõn tớch giỏ tr bi u c m c a t ị ể ả ủ ừ “Chụng chờnh” trong cõu th : ơ “Vừng m c chụng chờnh ắ đườ ng xe ch y ạ L i i, l i i tr i xanh thờm ạ đ ạ đ ờ ” ( Bài thơ về tiểu đội xe không kính - Phạm Tiến Duật) Câu 2(2,0 điểm) a Tóm tắt đoạn trích truyện ngắn Chiếc lợc ngà của Nguyễn Quang Sáng (SGK Ngữ văn 9, tập 1, NXB Giáo dục, 2005) không quá 15 dòng b Nêu ngắn gọn chủ đề truyện ngắn Chiếc lợc ngà Câu 3 (2,0 điểm) Em hãy viết một đoạn văn khoảng 10 đến 15 dòng trình bày suy nghĩ của em về tình trạng thiếu điện ở nớc ta Câu 4 (0,5 điểm) Tại sao chỉ cú một em cu Tai mà tỏc giả lại viết là “những em bộ lớn trờn lưng mẹ? Nhan đề bài thơ cú ý nghĩa như thế nào? Câu 5 (4,5 điểm) Hóy phõn tớch nhõn vật anh thanh niờn trong truyện ngắn “lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long Nhõn vật ấy giỳp em hiểu thờm nột đẹp gỡ ở những con người lao động?

Đề thi thử

Đề B

Trang 3

Họ và tên:

Câu 1(1,0 điểm) Hóy chỉ ra và phõn tớch giỏ trị nghệ thuật trong cõu thơ sau: "Cỏ nhụ cỏ chim cựng cỏ độ Cỏ song lấp lỏnh đuốc đen hồng" (Đoàn thuyền đánh cá - Huy Cận) Hóy tỡm một vớ dụ cũng cú sử dụng biện phỏp tu từ nghệ thuật giống như cõu thơ trờn (trong chương trỡnh đó học) Câu 2(2,0 điểm) a Tóm tắt đoạn trích truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long (SGK Ngữ văn 9, tập 1, NXB Giáo dục, 2005) không quá 15 dòng b Nêu ngắn gọn chủ đề truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa Câu 3 (2,0 điểm) Em hãy viết một đoạn văn khoảng 10 đến 15 dòng trình bày suy nghĩ của em về nguyên nhân của tình trạng thiếu điện ở nớc ta Câu 4 (0,5 điểm) Giải thớch nhan đề : "Những ngụi sao xa xụi" Câu 5 (4,5 điểm) Cảm nhận về nhõn vật ụng Sỏu trong đoạn trớch ô Chiếc lược ngà ằ của nhà văn Nguyễn Quang Sỏng

Đề thi thử

Đề C

Trang 4

Họ và tên:

Câu 1(1,0 điểm) Hóy chỉ ra và phõn tớch giỏ trị nghệ thuật trong cõu thơ sau: "Biển cho ta cỏ như lũng mẹ Nuụi lớn đời ta tự buổi nào” (Đoàn thuyền đánh cá - Huy Cận) Hóy viết 1 đoạn văn phõn tớch hai cõu thơ trờn Câu 2(2,0 điểm) a Tóm tắt đoạn trích truyện ngắn Làng của Kim Lân (SGK Ngữ văn 9, tập 1, NXB Giáo dục, 2005) không quá 15 dòng b Nêu ngắn gọn chủ đề truyện ngắn Làng Câu 3 (2,0 điểm) Em hãy viết một đoạn văn khoảng 10 đến 15 dòng trình bày suy nghĩ của em về vấn đề chấp hành luật an toàn giao thông ở học sinh của nớc ta Câu 4 (0,5 điểm) Giải thích nhan đề văn bản: "Chiếc lợc ngà" Câu 5 (4,5 điểm) ô Những ngụi sao xa xụi ằ của Lờ Minh Khuờ là vẻ đẹp tõm hồn của tuổi trẻ Việt Nam trong cuộc khỏng chiến chống Mĩ cứu nước, vừa cú những nột chung đỏng quý, vừa mang những nột riờng của ô những ngụi sao xa xụi ằ Hóy phõn tớch văn bản ô Những ngụi sao xa xụi ằ để làm rõ nhận xét trên.

Đề thi thử

Đề D

Trang 5

Gợi ý làm đề a

Câu 1

G

ợ i ý:

a Chộp ti p: Khụng cú kớnh r i xe khụng cú ốn ế ồ đ

Khụng cú mui xe thựng xe cú x ướ c.

Xe v n ch y vỡ Mi n Nam phớa tr ẫ ạ ề ướ c

Ch c n trong xe cú m t trỏi tim ỉ ầ ộ

b T ừ “Trỏi tim” trong cõu th cu i cựng cú th hi u theo ngh a chuy n: ơ ố ể ể ĩ ể

- Ch ng ỉ ườ i lớnh lỏi xe.

- Ch s nhi t tỡnh c u n ỉ ự ệ ứ ướ c, lũng yờu n ướ c n ng n n, quy t tõm gi i ồ à ế ả phúng mi n Nam, th ng nh t ề ố ấ đấ ướ t n c.

Tham khảo đoạn văn phõn tớch : 2 câu thơ cuối

Xe v n ch y vỡ Mi n Nam phớa trẫ ạ ề ước

Ch c n trong xe cú m t trỏi tim.ỉ ầ ộ Hai cõu cu i c a ố ủ “b i th v ti u à ơ ề ể đội xe khụng kớnh” ó kh c đ ắ đậm hỡnh nh ả đẹ p

c a ng i chi n s lỏi xe trờn ng Tr ng S n :

Xe v n ch y vỡ Mi n Nam phớa trẫ ạ ề ước

Ch c n trong xe cú m t trỏi timỉ ầ ộ

Nh ng chi c xe y ó b bom ữ ế ấ đ ị đạn chi n tranh phỏ h y n ng n , m t i c nh ngế ủ ặ ề ấ đ ả ữ

h s an to n, tệ ố à ưởng nh khụng th l n bỏnh V y m nh ng ngư ể ă ậ à ữ ười chi n s lỏi xe õuế ĩ đ

cú ch u d ng Nh ng chi c xe v n t i c a h ch lị ừ ữ ế ậ ả ủ ọ ở ương th c, thu c men, ự ố đạn dược v nẫ

ch y trong bom r i ạ ơ đạ ửn l a b i phớa trờ ướ àc l mi n Nam ang v y g i Cụng cu c gi nhề đ ẫ ọ ộ à

c l p t do c a n a n c v n ph i ti p t c Dựng hỡnh nh t ng ph n i l p, cõu

th khụng ch nờu b t ơ ỉ ậ đượ ực s ngoan cường, d ng c m, vũ ả ượt lờn trờn gian kh , ỏc li tổ ệ

m cũn nờu b t à ậ được ý chớ chi n ế đấu gi i phúng Mi n Nam, th ng nh t ả ề ố ấ đấ ướt n c H nơ

th ế hỡnh nh hoỏn d ả ụ “m t trỏi tim ộ ” l hỡnh nh à ả đẹp nh t c a b i th ch ngấ ủ à ơ ỉ ười lớnh lỏi xe, ch s nhi t tỡnh c u nỉ ự ệ ứ ước, lũng yờu nước n ng n n, quy t tõm gi i phúng mi nồ à ế ả ề Nam, th ng nh t ố ấ đấ ổt T qu c Hỡnh nh n y k t h p cựng k t c u cõu ố ả à ế ợ ế ấ “v n - ch c nẫ ỉ ầ ”

ó lý gi i v s c m nh v t khú, kh ng nh h n tinh th n hiờn ngang b t khu t, s l c

quan t tin trong cu c chi n c a ngự ộ ế ủ ười lớnh lỏi xe Chớnh i u ú ó t o nờn cho h s cđ ề đ đ ạ ọ ứ

m nh ạ để chi n ế đấu v chi n th ng à ế ắ để chỳng ta mói mói yờu quý v c m ph c à ả ụ

Truyện ngắn “làng” của Kim Lõn gợi cho em những suy nghĩ gỡ về những chuyển biến mới trong tỡnh cảm của người nụng dõn Việt Nam thời khỏng chiến chống Phỏp?

Dàn ý.

I Tỡm hiểu đề

- Yờu cầu cỏch thức nghị luận: suy nghĩ

- Yờu cầu về vấn đề nghị luận: Những chuyển biến mới trong tỡnh cảm của người nụng dõn Việt Nam thời kỡ khỏng chiến chống Phỏp mà tiờu biểu là nhõn vật ụng Hai

II Dàn ý:

A Mở bài (SGK)

- Kim Lõn là nhà văn am hiểu cuộc sống nụng thụn và người dõn Miền Bắc ễng

cú sở trường viết truyện ngắn và truyện của ụng thường viết về đề tài nụng dõn Truyện ngắn “Làng” được ụng sỏng tỏc trong lỳc cuộc khỏng chiến chống Phỏp đang bựng nổ trờn quy mụ toàn quốc Đõy là một tỏc phẩm xuất sắc thể hiện thành cụng hỡnh ảnh người nụng dõn thời đại cỏch mạng và khỏng chiến mà tỡnh yờu làng quờ đó hoà nhập

Trang 6

tròng lòng yêu nước và tinh thần của người dân kháng chiến Nhân vật ông Hai trong truyện có những nét tình cảm cao đẹp và đáng quý đó

B Thân bài:

Tình yêu làng nói chung:

- Ở mỗi người nông dân, quả thực tình yêu làng quê là bản chất có tính truyền thống Yêu làng, gắn bó với làng, tự hào về làng của mình vốn là tâm lý rất quen thuộc có tính gốc rễ Vậy người nông dân thường tự hào, hãnh diện về làng:

Làng ta phong cảnh hữu tình

Dân cư giang khúc như hình con long

Luận điểm bao trùm bài nghị luận : Ở nhân vật ông Hai, tình yêu quê hương, yêu làng

Dầu đã quyện chặt với lòng yêu nước Đây là vẻ đẹp đáng quý của nhân vật, cũng là

điều tâm huyết nhất mà nhà văn muốn nói với người đọc

Luận điểm 1 : Tình yêu làng, yêu nước của ông Hai khi đi tản cư.

- Cũng như bao con người Việt Nam khác ông Hai cũng có một quê hương để yêu thương, gắn bó Làng chợ Dầu luôn là niềm tự hào, kiêu hãnh của ông Kháng chiến bùng nổ, người dân phải dời làng đi sơ tán, ông Hai cũng theo dòng người ấy sơ tán đến một miền quê xa xôi, hẻo lánh Ông Hai thực sự buồn khi phải xa làng Ở nơi tản cư, lòng ông đau đáu nhớ

quê, cứ “ nghĩ về những ngày làm việc cùng anh em”, ông nhớ làng quá

- Ông Hai luôn khoe và tự hào về cái làng Dầu không chỉ vì nó đẹp mà còn bởi nó tham gia vào cuộc chiến đấu chung của dân tộc

- Ông luôn tìm cách nghe tin tức về kháng chiến “chẳng sót một câu nào” Nghe được

nhiều tin hay , những tin chiến thắng của quân ta, ruột gan ông cứ múa cả lên, náo nức, bao nhiêu ý nghĩ vui thích chen chúc trong đầu óc

Luận điểm 2: Tình yêu làng, yêu nước của ông Hai khi nghe tin làng theo giặc: (Nhưng khi

nghe tin làng chợ Dầu theo giặc thì bao nhiêu tình cảm tốt đẹp ấy trong ông Hai bỗng nhiên biến thành những nỗi lo âu, dằn vặt)

- Khi nghe tin quá đột ngột, ông Hai sững sờ, xấu hổ và uất ức: “cổ ông lão nghẹn ắng hẳn lại, da mặt tê rân rân Ông lão lặng đi tưởng như không thở được” Khi trấn tĩnh lại được phần nào, ông còn cố chưa tin cái tin ấy” Nhưng rồi những người tản cư đã kể rành rọt quá, lại khẳng định họ “vừa ở dưới ấy lên” làm ông không thể không tin Niềm tự hào về làng thế

là sụp đổ tan tành trước cái tin sét đánh ấy Cái mà ông yêu quý nhất nay cũng đã lại quay lưng lại với ông Không chỉ xấu hổ trước bà con mà ông cũng tự thấy ông mất đi hạnh phúc của riêng ông, cuộc đời ông cũng như chết mất một nửa

- Từ lúc ấy trong tâm trí ông Hai chỉ còn có cái tin dữ ấy xâm chiếm, nó thành một nỗi ám ảnh day dứt Ông tìm cách lảng tránh những lời bàn tán và cúi gằm mặt xuống ra về Nghe

tiếng chửi bọn Việt gian, ông “cúi gằm mặt mà đi”, về đến nhà ông nằm vật ra giường, rồi tủi thân nhìn đàn con, “nước mắt ông lão cứ giàn ra” Bao nhiêu câu hỏi dồn về xoắn xuýt,

bủa vây làm tâm trạng ông rối bời trong cơn đau đớn, hụt hẫng đến mê dại, dữ dằn và gay gắt Ông cảm thấy như chính ông mang nỗi nhục của một tên bán nước theo giặc, cả các con ông cũng sẽ mang nỗi nhục ấy

- Suốt mấy ngày ông không dám đi đâu Ông quanh quẩn ở nhà, nghe ngóng tình hình bên ngoài “Một đám đông túm lại, ông cũng để ý, dăm bảy tiếng cười nói xa xa, ông cũng chột

dạ Lúc nào ông cũng nơm nớp tưởng như người ta đang để ý, người ta đang bàn tán đến

“cái chuyện ây” Thoáng nghe những tiếng Tây, Việt gian, cam –nhông… là ông lủi ra một góc nhà, nín thít Thôi lại chuyện ấy rồi!”

- Nhưng chính lúc này, tình cảm đẹp trong con người ông Hai lại càng được bộc lộ rõ hơn bao giờ hết Những đau đớn, dằn vặt, sự hổ thẹn đến tột cùng đã đẩy ông Hai vào một tình huống phải lựa chọn Quê hương và Tổ Quốc, bên nào nặng hơn? Quê hương đáng yêu,

Trang 7

đang tự hào Nhưng giờ đây dường như mới chỉ nghĩ tới đó, lòng ông Hai đã nghẹn đắng lại Tình yêu quê hương và tình yêu tổ quốc xung đột dữ dội trong lòng ông Một ý nghĩ tiêu cực thoáng qua trong đầu: Hay là quay về làng Nhưng rồi ông cảm thấy “rợn cả người” Ông đã từng nhớ làng da diết, từng ao ước được trở về làng Nhưng “vừa chớm

nghĩ, lập tức ông lão phản đối ngay” bởi vì “về làng tức là bỏ kháng chiến, bỏ Cụ Hồ”

Cuối cùng ông đã quyết định: “không thể được! Làng thì yêu thật, nhưng làng theo Tây mất rồi thì phải thù” Như vậy,tình yêu làng dẫu có thiết tha, mãnh liệt đến đâu, cũng không thể mạnh hơn tình yêu đất nước

- Chuẩn mực cho tình yêu và niềm tự hào về quê hương, đối với ông Hai lúc bấy giờ là cuộc kháng chiến Tuy đau xót tưởng chừng bế tắc nhưng trong cõi thẳm sâu của tấm lòng, người nông dân ấy vẫn hướng về kháng chiến, vẫn tin ở những điều tốt đẹp, cố giữ cho tâm hồn không vẩn đục, để đón đợi một điều gì đỡ đau đớn, tuyệt vọng hơn

+ Khi tâm sự với đứa con nhỏ còn rất ngây thơ, nghe con nói: “Ủng hộ cụ Hồ Chí Minh”,

nước mắt ông Hai cứ giàn ra, chảy ròng ròng trên hai má, giọng ông như nghẹn lại: “ừ đúng

rồi, ủng hộ cụ Hồ con nhỉ?” Phải chăng, trong tâm hồn người nông dân chất phác ấy vẫn không phút nào nguôi ngoai nỗi nhớ quê hương, yêu quê hương và nỗi đau đớn khi nghe tin quê hương rời xa công việc chiến đấu chung của đất nước bấy giờ? Tâm sự với đứa con, ông Hai muốn bảo con nhớ câu “nhà ta ở làng chợ Dầu” Đồng thời ông nhắc con- cũng là

tự nhắc mình “ủng hộ cụ Hồ Chí Minh” Tấm lòng thuỷ chung với kháng chiến, với cách mạng thật sâu nặng, bền vững và thiêng liêng: “Cái lòng bố con ông là như thế đấy, có bao giờ đám đơn sai Chết thì chết có bao giờ đám đơn sai”

Luận điểm 3: Tình yêu làng, yêu nước của ông Hai khi nghe tin làng kháng chiến (Niềm

vui của ông Hai khi tin đồn được cải chính.

- Đến khi biết đích xác làng Dầu yêu quý của ông không phải là làng Việt gian, nỗi vui

mừng của ông Hai thật là vô bờ bến: “Ông cứ múa tay lên mà khoe cái tin ấy với mọi người”, mặt ông “tươi vui, rạng rỡ hẳn lên” Đối với người nông dân, căn nhà là cơ nghiệp

của cả một cuộc đời, vậy mà ông sung sướng hể hả loan báo cho mọi người biết cái tin

“Tây nó đốt nhà tôi rồi bác ạ” một cách tự hào như một niềm hạnh phúc thực sự của mình

Đó là nỗi lòng sung sướng trào ra hồn nhiên như không thể kìm nén được của người dân quê khi được biết làng mình là làng yêu nước dẫu cho nhà mình bị giặc đốt Tình yêu làng của ông Hai thật là sâu sắc và cảm động

- So với lão Hạc trong truyện ngắn cùng tên của nhà văn Nam Cao trước cách mạng tháng Tám, rõ ràng ta thấy ông Hai có những điểm tiến bộ vượt bậc trong nhận thức, tâm hồn, tình cảm và tính cách Đó chính là nhờ vào đường lối giác ngộ cách mạng của Đảng, Bác Hồ mà học có được Lão Hạc và ông Hai có những điểm tính cách khác nhau nhưng họ vẫn có những phẩm chất của những người nông dân giống nhau, đều hiền lành, chất phác, lương thiện Khi cách mạng tháng Tám thành công đã đem đến sự đổi đời cho mỗi người nông dân Từ một thân phận nô lệ phụ thuộc họ trở thành một người tự do làm chủ cuộc đời, làm chủ đất nước Từ đó đã củng cố và làm nền tảng vững chắc cho tình yêu quê hương, đất nước, trở thành một tình cảm vững bền, thiêng liêng sâu nặng, nồng cháy => Trong hoàn cảnh toàn dân đang hướng tới cuộc kháng chiến chống pháp, bảo vệ độc lập dân tộc, ông Hai đã biết đặt tình yêu đất nước lên trên tình yêu cá nhân của mình với làng chợ Dầu, ông dành tất cả cho cách mạng Đó chính là nét đẹp trong con người ông Hai nói riêng và người nông dân Việt Nam nói chung

- Văn hào I li a, E ren bua có nói: …” Lòng yêu nhà, yêu làng xóm, yêu đồng quê trở nên lòng yêu tổ quốc Ông Hai đúng là một con người như thế Niềm vui, nỗi buồn của ông đều gắn bó với làng Lòng yêu làng của ông chính là cội nguồn của lòng yêu nước

Luận điểm 4: Nghệ thuật xây dựng nhân vật ông Hai

Trang 8

- Nhà văn Kim Lân đã khá thành công khi xây dựng nhân vật ông Hai, một lão nông cần cù, chất phác, yêu mến, gắn bó với làng quê như máu thịt

+ Nhà văn đã chọn được một tình huống khá độc đáo là sự thử thách bên trong bộc lộ chiều sâu tâm trạng

+ Tâm lý nhân vật được nhà văn miêu tả cụ thể, gợi cảm qua các diễn biến nội tâm, qua các

ý nghĩ, cảm giác, hành vi, ngôn ngữ Đặc biệt là nhà văn đã diễn tả đúng và gây được ấn tượng mạnh mẽ về sự ám ảnh, day dứt trong tâm trạng nhân vật

VD1 (tâm trạng) : Khi nghe tin làng theo giặc thì bị dằn vặt, đau khổ : « Đã ba bốn hôm nay, ông Hai không bước chân ra đến ngoài, cả đến bên bác Thứ ông cũng không dám sang Suốt ngày ông chỉ quanh quẩn trong cái gian nhà chật chội ấy mà nghe ngóng …… thôi lại chuyện ấy rồi » Khi tin đồn được cải chính thì « cái mặt buồn thỉu mọi ngày bỗng tươi vui, rạng rỡ hẳn lên »

VD2 : Miêu tả đúng các « phản ứng » bằng hành động của một người nông dân hiền lành, chất phác và chưa đọc thông, viết thạo : Khi muốn biết tin tức thì : « ông cứ đứng vờ

vờ xem tranh ảnh chờ người khác đọc rồi nghe lỏm » Khi nghe tin làng theo giặc thì « ông Hai cứ cúi gằm mặt xuống mà đi » rồi « nắm chặt hai bàn tay mà rít lên : « chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thế này » Khi tin đồn được cải chính thì « ông lão cứ múa tay lên mà khoe cái tin đồn ấy với mọi người

VD3 : Ngoài ra còn phải kể đến các hành động, lời nói, suy nghĩ của nhân vật ông Hai trong mối quan hệ với các nhân vật khác như : Bà Hai, các con, mụ chủ nhà…

+ Các hình thức trần thuật (đối thoại, độc thoại….)

C Kết bài (sgk)

- Sức hấp dẫn của hình tượng nhân vật ông Hai

- Thành công của nhà văn khi xây dựng nhân vật ông Hai

VD:

Qua truyện ngắn “Làng”, tác giả đã khắc hoạ thành công hình tượng một người nông dân yêu làng, yêu nước hồn nhiên chất phác nhưng xúc động Hình tượng nhân vật ông Hai vừa phản ánh chân thực những nếp cảm, nếp nghĩ của người nông dân Việt Nam trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp, vừa có ý nghĩa giáo dục sâu sắc đối với nhiều thế hệ bạn đọc Qua truyện ngắn này, ta có thể hiểu được một cách sâu sắc thêm về hình ảnh những người dân kháng chiến Việt Nam với tình yêu quê hương đất nước

Híng dÉn:§Ò B

C©u 1

Phân tích giá tr bi u c m c a t ị ể ả ủ ừ “Chông chênh” trong câu th : ơ “Võng m c chôngắ chênh đường xe ch y L i i, l i i tr i xanh thêmạ ạ đ ạ đ ờ ”

G i ý: ợ

- “Chông chênh” l m t t láy gi u giá tr g i t , g i c m T à ộ ừ à ị ợ ả ợ ả ừ “chông chênh” g i tợ ả

t th không th ng b ng, không ch c ch n, không v ng chãi, g i s nguy hi m c aư ế ă ằ ắ ắ ữ ợ ự ể ủ

người lính trên đường lái xe ra ti n tuy n ây l m t nét v hi n th c m Ph mề ế Đ à ộ ẽ ệ ự à ạ

Ti n Du t tái hi n l i cu c ế ậ ệ ạ ộ đời gian kh c a ngổ ủ ười lính lái xe Trường S n Trongơ

ho n c nh chi n à ả ế đấu h t s c gian kh , h ph i n, ph i ng nh ng gi c ng ng nế ứ ổ ọ ả ă ả ủ ữ ấ ủ ắ trên xe ho c trên d c ặ ọ đường i, gi a l n m a bom c a k thù nh m hu di t sđ ữ à ư ủ ẻ ằ ỷ ệ ự

s ng ố

- Song t ừ “chông chênh” còn g i t phong thái hiên ngang c a ngợ ả ủ ười lính Bom đạ n

c a k thù tủ ẻ ưởng nh có th dùng s c m nh ư ể ứ ạ để hu di t s s ng con ngỷ ệ ự ố ườ i

nh ng không! HÌnh nh nh ng chi c võng m c ư ả ữ ế ắ “chông chênh” trên tuy n ế đườ ng

Trang 9

TS khói l a y ã ch ng minh i u ngử ấ đ ứ đ ề ượ ạc l i: s s ng không ch t n t i m cònự ố ỉ ồ ạ à

t n t i trong m t t th kiêu hãnh, hiên ngang, t th c a ngồ ạ ộ ư ế ư ế ủ ười chi n th ng.ế ắ

Hãy phân tích nhân vật anh thanh niên trong truyện ngắn “lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long Nhân vật ấy giúp em hiểu thêm nét đẹp gì ở những con người lao động?

Gợi ý phân tích

I – Mở bài:

Nguyễn Thành Long là một trong những cây bút văn xuôi đáng chú ý trong những năm 60 – 70, chỉ chuyên viết về truyện ngắn và kí “Lặng lẽ Sa Pa” là một truyện ngắn nhẹ nhàng có cốt truyện đơn giản nhưng thật thú vị và ẩn chứa bên trong nhiều ý vị sâu sắc Tác phẩm như một bài thơ về vẻ đẹp trong cách sống và suy nghĩ của những con người lao động bình thường mà cao cả, những con người đầy quan tâm, đầy trách nhiệm đối với đất nước

mà tiêu biểu là anh thanh niên làm công tác quan trắc khí tượng Nhân vật anh thanh niên chỉ hiện ra trong chốc lát nhưng vẫn là điểm sáng nổi bật nhất của bức tranh về phẩm chất

và tâm hồn tốt đẹp của con người mới trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc mà tác giả tập trung thể hiện

II – Thân bài:

1 Hình ảnh anh thanh niên

- Anh không xuất hiện từ đầu mà chỉ hiện ra trong cuộc gặp gỡ chốc lát với bác lái xe, ông họa sĩ , cô gái trẻ khi xe của họ dừng lại nghỉ Chỉ chốc lát nhưng cũng đủ để các nhân vật khác kịp ghi nhận một ấn tượng, một kí họa chân dung về anh, rồi dường như anh lại khuất lấp vào giữa mây mù bạt ngàn và cái lặng lẽ muôn thuở củ núi rừng Sa Pa

- Anh còn hiện ra qua cái nhìn và sự cảm nhận của các nhân vật khác, đặc biệt là ông họa sĩ già và anh cũng tự bộc lộ qua cuộc gặp gỡ ngắn ngủi với mọi người

* Hoàn cảnh sống và làm việc của anh thật đặc biệt.

- Quanh năm suốt tháng, anh sống một mình trên đỉnh núi cao, giữa cỏ cây và mây mù

lạnh lẽo.Tác giả giới thiệu anh qua lời của bác lái xe: “ Anh thanh niên hai mươi bảy tuổi, người cô độc nhất thế gian, một mình trên trạm khí tượng ở đỉnh cao hai ngàn sáu trăm mét, rất “thèm người”…”Thử thách lớn nhất đối với chàng trai trẻ ấy chính là sự

cô độc.Sống đơn độc nơi rừng núi mà làm việc thì không phải là chuyện dễ dàng Biết bao vất vả, gian lao rình rập, thiếu thốn vật chất

- Hơn nữa lại phải làm việc trong điều kiện khắc nghiệt Công việc của anh là đo gió,

đo mưa, tích mây, đo chấn động mặt đất góp phần vào việc dự báo thời tiết hàng ngày, phục vụ sản xuất và chiến đấu Gian khổ nhất là vào lúc một giờ sáng, dù mưa gió, tuyết lạnh thế nào cũng phải trở dậy ra ngoài làm việc

 Quả thực, điều kiện sống và làm việc đó là một thử thách lớn đối với tuổi trẻ vốn sung sức và khát khao hành động Nhưng anh vẫn vượt qua được Cái gì đã giúp anh vượt qua được hoàn cảnh ấy ? Đó là ý chí, nghị lực, những phẩm chất và sức mạnh bên trong của nhân vật đã giúp anh vượt lên tất cả để sống một cuộc đời đầy ý nghĩa

* Anh thanh niên có những suy nghĩ và quan niệm đúng đắn về cuộc sống và công việc

- Anh sống gắn bó với sự nghiệp của đất nước, rất có trách nhiệm với cuộc đời Đất nước có chiến tranh, anh xin ra trận Không được ra trận, anh làm công tác khí tượng trên núi cao Không ai có thể bắt buộc anh lên cái nơi “khỉ ho cò gáy” này để làm việc và cống hiến Trong khi bao nhiêu người sau khi ra trường đã cố chạy chọt tìm bằng được một nơi làm việc giữa thủ đô thì anh đã khoác ba lô vui vẻ vượt suối băng rừng để lên công tác ở nơi này Anh tự nguyện lên đây không phải do sự bốc đồng nhất thời mà là cả một sự nhận thức chín chắn, đúng đắn, sâu sắc nhất Anh thanh niên, một cán bộ vật lý kiêm khí tượng địa cầu, đã sẵn sàng đi đến bất cứ nơi nào để

Trang 10

có thể phát huy tài năng và thực hiện ước mơ của mình Anh tự đặt và trả lời câu

hỏi : “Mình sinh ra là gì ? Mình để ở đâu ? Mình vì ai mà làm việc ?

- Anh có những suy nghĩ rất đẹp về ý nghĩa của cuộc sống, về hạnh phúc trong đời Với anh hạnh phúc là trong công việc Khi kể lại thành tích nhờ phát hiện kịp thời đám mây khô, không quân ta đã hạ nhiều máy bay Mĩ ở cầu Hàm Rồng, anh nói :

“kể từ hôm đó, cháu sống thật hạnh phúc”.

- Anh rất yêu công việc của mình Đối với anh, công việc là niềm đam mê cháy bỏng,

là niềm hạnh phúc lớn nhất Hơn ai hết, anh hiểu rõ công việc thầm lặng của mình là

có ích mọi người, nó gắn liền anh với cuộc sống chung của đất nước Anh tâm sự với

ông họa sĩ : “Khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được ? Huống chi công việc của cháu gắn liền với bao anh em đồng chí dưới kia.Công việc của cháu gian khổ thế đấy chứ cất nó đi, cháu buồn đến chết mất” Dù công việc có

vất vả nhưng anh không thể sống thiếu nó

- Cái mà tác giả muốn làm nổi bật ở nhân vật này không phải là những công việc khó khăn đòi hỏi phải có tinh thần trách nhiệm cao mà là một hoàn cảnh sống và làm việc thật đặc biệt Cái khó khăn, thách thức lớn nhất đối với anh chính là sự cô độc

Đã có những phút anh phải yếu mềm trước cơn “thèm người” đang dâng trào trong

huyết quản Anh đã làm đủ mọi cách để gặp con người, được nghe họ nói, được thấy

họ cười, dù chỉ trong một giây phút Những khuôn mặt chưa bao giờ anh gặp sao bỗng trở nên thân thiết lạ lùng! Nhưng cuối cùng, chàng trai đã vượt qua cơn xúc động để trở về với cuộc sống bình thường

- Thậm chí, mặc dù đã sống một mình trên đỉnh núi cao 2600mét nhưng anh vẫn ước được làm việc ở đỉnh núi cao hơn nữa : Đỉnh Phan xi Păng cao 3143 mét bởi anh

nghĩ : “ Làm công tác khí tượng ở độ cao như thế mới là lý tưởng chứ”.Đó là ước

vọng được vươn cao hơn trong công việc để đạt được mục đích tốt đẹp nhất

 Những suy nghĩ đẹp ấy khiến anh thêm yêu cuộc sống và con người xung quanh,

“thấy cuộc đời đẹp quá!”, giúp anh có thêm nghị lực để sống một cuộc sống đẹp, đầy

ý nghĩa, gắn bó với mọi người dù một mình đơn độc làm việc trên núi cao

* Anh thanh niên còn là người biết hành đông đẹp.

- Anh đã đề ra cho mình nhiệm vụ công tác và đã vượt mọi khó khăn thử thách để đạt được kết quả tốt nhất Chỉ có một mình ở trạm khí tượng trên núi cao nhưng anh tự nguyện, tự giác, yên tâm công tác chưa hề để xẩy ra một sơ suất dù nhỏ

- Công việc của anh ở nơi đây thật là vất vả và đơn điệu, phải lặp đi lặp lại những con

số nhưng anh không cảm thấy nhàm chán Thậm chí từng phút, từng giờ anh làm bạn

với đủ loại máy móc : “đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất,

dự vào việc báo trước thời tiết hàng ngày, phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu”

Công việc ấy đòi hỏi phải tỉ mỉ, chính xác và có tinh thần trách nhiệm cao Và anh đã lập ra một thời gian biểu để thực hiện nó một cách nghiêm ngặt Đây là lời anh tâm

sự với ông hoạ sĩ già: “Gian khổ nhất là lần ghi bão về lúc một giờ sáng Rét, bác ạ

Ở đây có cả mưa tuyết đấy Nửa đêm đang nằm trong chăn nghe chuông đồng hồ chỉ muốn đưa tay tắt đi Chui ra khỏi chăn, ngọn đèn báo bão vặn to đến cỡ nào vẫn không đủ sáng Xách đèn ra vườn, gió tuyết và im lặng ở bên ngoài như chỉ chực đợi mình ra là ào ào xô tới…” Qua lời anh nói ta có thể hình dung được bao nhiêu vất

vả, khó khăn mà anh đã chịu đựng

- Điều đáng quý là anh thanh niên nói rất thành thật Anh là con người, có những phút giây anh cũng ngại khó, ngại khổ nhưng với lòng hăng say trong công tác, người con trai của rừng núi Sa Pa vẫn tự cố gắng vượt qua hoàn cảnh khó khăn, làm việc trong

sự tự nguyện, tự giác, để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, gặt hái những thành quả tốt đẹp Công việc của anh thật chẳng kém gì nhiệm vụ của các anh chiến

sĩ biên phòng đang ngày đêm bảo vệ Tổ quốc

Định dạng
Số trang	17
Dung lượng	178,5 KB