Năm học: 2012 - 2013PHÒNG GIÁO & ĐẠO TẠO THĂNG BÌNH Trường THCS Chu Văn An CHUYÊN ĐỀ TÍCH HỢP MÔI TRƯỜNG VÀO GIẢNG DẠY ĐỊA LÝ THCS THEO CHUẨN KIẾN THỨC KỶ NĂNG CÓ SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ THÔN
Trang 1Năm học: 2012 - 2013
PHÒNG GIÁO & ĐẠO TẠO THĂNG BÌNH
Trường THCS Chu Văn An
CHUYÊN ĐỀ
TÍCH HỢP MÔI TRƯỜNG VÀO GIẢNG DẠY ĐỊA LÝ THCS THEO CHUẨN KIẾN THỨC KỶ NĂNG CÓ SỬ
DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
Người thực hiện: NGUY N NG C TỄ Ọ Ứ Đơn vị: Trường THCS Chu Văn An
Trang 2PHẦN MỞ ĐẦU I/Đặt vấn đề
Trong giai đoạn hiện nay cùng với sự phát triển của nền kinh tế và khoa học kỹ thuật theo xu hướng phát triển chung của thế giới Đồng thời nhiều ngành công nghiệp mới ra đời đặt ra nhiều vấn đề bảo vệ môi trường do các ngành công nghiệp này để lại Trước vấn đề đó câu hỏi lớn đặt ra là làm thế nào để bảo vệ môi trường Chính vì
lẽ đó mà đã có không ít những cuốn sách, các bài báo cũng như các tạp chí đề cập rất nhiều đến vấn đề này Nhiều nhà khoa học đã giành cả cuộc đời của mình chỉ nhằm tìm ra biện pháp để làm cho môi trường có thể tốt hơn
Một xã hội loài người tồn tại và phát triển đều có mối quan hệ gắn kết trực tiếp với môi trường Môi trường có được bảo vệ thì cuộc sống của loài người mới có thể tốt hơn Một môi trường ô nhiễm sẽ kéo theo nó là rất nhiều bệnh dịch cũng như các hiện tượng thiên nhiên khắc nghiệt mà chính con người chúng ta phải gánh chịu Hiện nay cùng với sự phát triển của ngành công nghiệp môi trường của chúng ta đang ngày bị ô nhiễm nghiêm trọng
do chất thải công nghiệp, sự vận chuyển dầu trên biển, khí thải từ các nhà máy, các khu công nghiệp xả vào không khí, vào các nguồn nước làm ô nhiễm không khí, ô nhiễm các nguồn nước một cách trầm trọng
Theo các dự đoán gần đây cho thấy khí hậu toàn cầu đang nóng dần lên và băng ở hai cực đang tan ra, diện tích
Trang 3hoang mạc tăng lờn nếu chỳng ta khụng cú những biện phỏp cụ thể trong vấn đề cải tạo mụi trường thỡ sẽ khụng biết Trỏi Đất này sẽ đi đến đõu
Vậy chỳng ta nờn làm gỡ, điều đú phụ thuộc vào mỗi
cỏ nhõn chỳng ta Hóy vỡ một mụi trường xanh – sạch – đẹp Đõy cũng là lớ do mà Trường THCS Chu Văn An chọn chuyờn đề “ “ Tích hợp môi trờng vào giảng dạy địa
lí THCS theo chuẩn kiến thức kĩ năng có sử dụng công nghệ thông tin” làm chuyên đề ngày hôm nay.
II/T hực trạng của việc dạy học
1 Thuận lợi: - Đội ngũ giáo viên giảng dạy nhiệt tình, có trách nhiệm, nhiều học sinh có lòng say
mê với môn học, bộ môn địa lí đã đợc coi trọng hơn
- Các phơng tiện thông tin đại chúng ngày càng phát triển phong phú (báo đài, truyền hình, đặc biệt trên mạng Internet, )
2 Khó khăn: - Hiện nay trong việc dạy và học môn địa lí chúng ta chỉ chú trọng tới các đặc điểm
tự nhiên, kinh tế, xã hội, còn môi trờng có nhắc
đến nhng chỉ hời hợt
- Các tài liệu, phơng tiện dạy học của giáo viên trực tiếp giảng dạy còn thiếu (bản đồ, tranh
ảnh, )
Trang 4- Trình độ công nghệ thông tin của giáo viên còn hạn chế nên việc khai thác các tài liệu phục vụ cho bài giảng cha hiệu quả
- Giáo viên và học sinh cha có điều kiện để đi thực
tế (đi thăm các vờn quốc gia, các vịnh, đảo, )
NỘI DUNG
Phỏt triển là xu thế tất yếu của mọi quốc gia trờn thế giới ở đới nóng tập trung tới một nửa dân số thế giới, với một nền kinh tế trong tình trạng còn chậm phát triển, nên việc dân số tăng nhanh dẫn tới bùng
nổ dân số tác động tiêu cực tới tài nguyên, môi trờng còn ở đới ôn hoà sự phát triển của công nghiệp và các phơng tiện giao thông, các đô thị ven sông đã làm cho bầu không khí và các nguồn nước bị ô nhiễm đến mức báo động Sự ô nhiễm đó gây tác hại
to lớn tới thiên nhiên, tới con người
- Sự ô nhiễm không khí làm tăng hiệu ứng nhà kính khiến Trái Đất nóng lên, khí hậu toàn cầu biến
đổi, diện tích hoang mạc tăng lên, băng ở 2 cực tan chảy Ô nhiễm không khí còn tạo ra lỗ thủng trong tầng ôzôn, gây nguy hiểm cho sức khoẻ của con người Ước tính mỗi năm làm hơn 800 nghỡn người
tử vong người dõn sống trong vựng bị ụ nhiễm nghiờm trọng thường cú tỷ lệ mắc cỏc bệnh về tim mạch cao hơn cỏc nơi khỏc, tuổi thọ ngắn hơn những nơi ớt bị ụ nhiễm Những người mắc cỏc chứng bệnh
Trang 5hen suyễn càng nguy hiểm hơn nếu sống trong vùng
ô nhiễm nặng Nhiễm trùng đường hô hấp cũng là nguyên nhân chủ yếu khiến nhiều trẻ em dưới năm tuổi bị tử vong
- Ô nhiễm nước gây ra khoảng 14.000 cái chết mỗi ngày, chủ yếu do ăn uống bằng nước bẩn chưa được xử lý Các chất hóa học và kim loại nặng nhiễm trong thức ăn nước uống có thể gây ung thư Dầu tràn có thể gây ngứa rộp da Ô nhiễm tiếng ồn gây điếc, cao huyết áp, trầm cảm, và bệnh mất ngủ
Vì vậy mối quan hệ giữa phát triển kinh tế và bảo
vệ môi trường là một trong những chủ đề đáng quan tâm không chỉ của các nhà nghiên cứu, các cấp nhà nước mà còn của cả mọi người dân trong toàn xã hội
Ở Việt Nam cùng với xu hướng toàn cầu, mở cửa hội nhập, tiến hành công nghiệp hoá hiện đại hoá, phát triển kinh tế xã hội Trong những năm qua, nước ta đã có nhiều biến đổi sâu sắc, và đạt được nhiều thành tựu to lớn trong công cuộc đổi mới Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế chưa đảm bảo cân bằng với việc bảo vệ môi trường Vì vậy môi trường Việt Nam đã xuống cấp, nhiều nơi môi trường bị ô nhiễm nghiêm trọng Đảng và nhà nước ta đã đề ra nhiều chủ trương, biện pháp nhằm giải quyết các vấn đề về môi trường
Trang 6Hoạt động bảo vệ mụi trường được cỏc cấp, cỏc ngành và đụng đảo cỏc tầng lớp nhõn dõn quan tõm
và bước đầu đó thu được một số kết quả đỏng khớch
lệ Tuy vậy, việc bảo vệ mụi trường ở nước ta vẫn chưa đỏp ứng được yờu cầu của quỏ trỡnh phỏt triển kinh tế xó hội trong giai đoạn mới Nhỡn chung, mụi trường nước ta vẫn tiếp tục bị xuống cấp nhanh, cú lỳc, cú nơi đó đến mức bỏo động
- Giáo dục về môi trờng là một nội dung của chương trình chính khóa của các cấp học phổ thông Việc thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng trong mỗi phân môn học nói chung và môn địa lí THCS nói riêng đã và đang được thực hiện trong tất cả các trường phổ thông trong cả nước Bộ giáo dục và đào tạo cũng đã có những chủ trương rất cụ thể trong toàn ngành về việc dạy học bám sát quyển chuẩn kiến thức kĩ năng Đặc biệt năm học 2012 – 2013 toàn ngành chỉ đạo triệt để dạy học, kiểm tra, đánh giá theo chuẩn kiến thức kĩ năng, khắc phục tình trạng quá tải trong giảng dạy, học tập, hạn chế dạy thêm, học thêm vì vậy việc
thêm, học thêm vì vậy việc ““Tích hợp môi tr Tích hợp môi tr ờng vào giảng dạy địa lí THCS theo chuẩn kiến thức kĩ
thiết
thiết
Việc tích hợp môi trờng vào giảng dạy địa lí THCS theo chuẩn kiến thức kĩ năng có sử dụng công nghệ
Trang 7thông tin được áp dụng tuỳ theo nội dung của từng bài mà giáo viên tiến hành một cách phù hợp và hiệu quả nhất có thể tích hợp từng phần hoặc tổng kết cuối bài; có bài tích hợp nhiều, có bài tích hợp
ít, mà cũng có những bài không tích hợp Vì vậy trường chúng tôi chọn và thống nhất 3 nội dung bài dạy ở môn địa lí 7:
TÍCH HỢP MễI TRƯỜNG VÀO GIẢNG DẠY ĐỊA Lí THCS
- Bài 1: ễ nhiễm mụi trường ở đới ụn hoà tích hợp môi trường ở cuối bài và khắc sâu kiến thức theo chuẩn kiến thức kĩ năng trong toàn bài (bài này sử dụng công nghệ thông tin trong toàn nội dung bài giảng)
- Bài 2: Môi trờng hoang mạc tích hợp môi trường vào phần 1 (đặc điểm của môi trường) và khắc sâu kiến thức theo chuẩn kiến thức kĩ năng trong toàn bài (bài này sử dụng công nghệ thông tin khi khai thác nội dung lược đồ và tranh ảnh)
- Bài 3:Hoạt động kinh tế của con người ở hoang mạc tớch hợp mụi trường vào phần hai
Tuy nhiên việc tích hợp môi trường vào giảng dạy không phải chỉ riêng bộ môn địa lí ở bậc
Trang 8THCS mà việc tích hợp môi trờng vào giảng dạy ở tất cả các bộ môn, trong các cấp học, và mang tính toàn cầu
toàn cầu
1- Nội dung bài 1: ễ nhiễm mụi trường ở đới ụn hoà:
a Tích hợp theo chuẩn kiến thức kĩ năng:
Theo chơng trình
cũ (sgv) Theo chuẩn kiến thức kĩ năng
1 Kiến thức: - Biết
được những nguyên
nhân gây ô nhiễm
không khí và ô
nhiễm nước ở các
n-ước phát triển
- Biết được các hậu
quả do ô nhiễm
không khí và nước
gây ra cho thiên
nhiên và con ngời
không chỉ ở đới ôn
hoà mà cho toàn thế
giới
1 Kiến thức: - Biết
được hiện trạng ô nhiễm không khí và
ô nhiễm nước ở đới
ôn hoà; nguyên nhân và hậu quả
Trang 92 Kĩ năng: - HS
luyện tập kĩ năng vẽ
biểu đồ hình cột và
kĩ năng phân tích
ảnh địa lí
2 Kĩ năng: - Quan sát tranh ảnh nhận xét và trình bày một
số đặc điểm gây ô nhiễm môi trờng ở
đới ôn hoà
b Nội dung tích hợp môi trường: 2 nội dung: (1) môi trường không khí, (2) môi trường nước
1 Ô nhiễm không khí
GV Sau khi cho HS quan sát một số hình ảnh về ô nhiễm không khí
Thủng tầng ôzôn ở Nam cực rộng tới 17,6 tr km2; hình ảnh núi băng tan ở cực khi Trái Đất nóng lên )
GV nhấn mạnh: - ô nhiễm không khí gây hậu nghiêm trọng làm thủng tầng ôzôn ở Nam cực rộng tới 17,6 tr km2 ,
Hình ảnh núi băng tan ở cực khi Trái Đất nóng lên làm nớc biển dâng cao gây lũ lụt, (đường bờ biển của nước ta uốn cong hình chữ S dài tới 3260km sẽ
bị ảnh hưởng rất lớn)
2 Ô nhiễm nước
GV cho HS quan sát một số hình ảnh để khắc sâu kiến thức về ô nhiễm nước
* Phần hoạt động củng cố: Cùng với các hình ảnh HS
đã được quan sát qua bài học GV đa một số hình ảnh
về ô nhiễm không khí và ô nhiễm nước tại Việt Nam
Trang 10(thị xã Uông Bí), cùng tỡm ra biện phỏp để làm cho mụi trường cú thể tốt hơn và tổng kết nội dung bài học
- Nội dung bài 2: Môi trờng hoang mạc:
a Tích hợp theo chuẩn kiến thức kĩ năng:
Theo chương trình
cũ (sgv)
Theo chuẩn kiến thức kĩ năng
1 Kiến thức: - Nắm
được đặc điểm cơ
bản của hoang mạc
(khí hậu cực kì khô
hạn và khắc nghiệt)
và phân biệt được
sự khác nhau giữa
hoang mạc nóng với
hoang mạc lạnh
1 Kiến thức: -
Trình bày và giải thích (ở mức độ đơn giản) một số đặc
điểm tự nhiên cơ
bản của môi trường hoang mạc
+ Phần lớn các hoang mạc nằm dọc theo 2 chí tuyến
hoặc giữa đại lục á
- Âu
+ Khí hậu khô hạn, khắc nghiệt; động thực vật nghèo nàn
Theo chương trình
cũ (sgv) Theo chuẩn kiến thức kĩ năng
Trang 111 Kiến thức: 1 Kiến thức: +
Nguyên nhân: Nằm
ở nơi có áp cao thống trị, hoặc ở sâu trong nội địa,
- Phân tích được sự khác nhau về chế độ nhiệt giữa hoang
mạc ở đới nóng và hoang mạc ở đới ôn hoà
Theo chương trình
cũ (sgv)
Theo chuẩn kiến thức kĩ năng
1 Kiến thức: - Biết
được cách thích
nghi của động vật
và thực vật với môi
trường hoang mạc
2 Kĩ năng:
1 Kiến thức:
- Biết đợc sự thích nghi của thực vật và
động vật ở môi trường hoang mạc
2 Kĩ năng: - Đọc
và phân tích lược đồ phân bố hoang mạc trên thế giới để biết
đặc điểm phân bố và nguyên nhân hình thành các hoang
Trang 12Theo chương trình
cũ (sgv) Theo chuẩn kiến thức kĩ năng
2 Kĩ năng:
- Đọc và so sánh 2
biểu đồ nhiệt độ và
lượng mưa
- Đọc và phân tích
ảnh địa lí, lược đồ
địa lí
2 Kĩ năng:
- Đọc và phân tích biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa của một
số địa điểm ở môi trường hoang mạc
để hiểu và trình bày
đặc điểm khí hậu hoang mạc, sự khác nhau về nhiệt độ của hoang mạc đới nóng
và hoang mạc đới ôn hoà
b Nội dung tích hợp môi trường: 2 nội dung: (1) vị trí; (2) khí hậu: - Tích hợp môi trường vào phần 1 (đặc điểm của môi trường)
(1) GV sau khi hỏi HS ? điều kiện để hình thành hoang mạc?
Trang 13HS trả lời được: Phần lớn các hoang mạc nằm dọc theo 2 chí tuyến hoặc giữa lục địa á - Âu; nằm ở nơi
có áp cao thống trị, hoặc ở sâu trong nội địa, có khí hậu khô hạn, khắc nghiệt; động, thực vật nghèo nàn
GV - Tích hợp: (1) Đưa lược đồ phân bố hoang mạc trên Trái Đất:
Trên đây là nội dung tích hợp của những bài dạy bộ môn địa lí ở lớp 7 của Trường THCS Chu Văn An Bên cạnh đó các bài dạy khác của các khối lớp trong
bộ môn địa lí hoặc các bộ môn như sinh học, hoá học, vật lí, lịch sử, GDCD, chúng ta cũng tích hợp
được môi trường vào giảng dạy theo chuẩn kiến thức
kĩ năng có sử dụng công nghệ thông tin
Hiện nay, ụ nhiễm mụi trường đang là vấn đề cấp
bỏch trờn mỗi quốc gia, và cả thế giới, cú rất nhiều phương ỏn để khắc phục, giảm thiểu hậu quả của ụ nhiễm mụi trường gõy ra Qua quá trình tìm hiểu
chỳng tôi nhận thấy việc tích hợp môi trường vào
giảng dạy địa lí THCS theo chuẩn kiến thức kĩ năng
có áp dụng công nghệ thông tin là rất cần thiết HS không những được nghe GV giảng giải, phân tích
bằng lời, bằng những thông tin, hình ảnh hạn chế
trong sgk, mà còn được quan sát bằng những hình
ảnh sinh động trên công nghệ thông tin để có một cái
Trang 14nhìn tổng thể hơn về thế giới, nơi mình đang sống để
từ đó nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trọng của các vấn đề về môi trường: nguồn lực để sinh sống, lao động và học tập, phát triển đối với cá nhân, đối với cộng đồng, quốc gia và quốc tế
Việc tích hợp môi trờng vào giảng dạy địa lí THCS theo chuẩn kiến thức kĩ năng có áp dụng công nghệ thông tin sẽ góp phần hình thành ở HS ý thức trách nhiệm, tích cực tham gia vào các họat động sử dụng hợp lí, bảo vệ, cải tạo môi trờng, nâng cao chất lượng cuộc sống của gia đình và cộng đồng, tạo cơ hội tốt cho hoạt động giáo dục và bảo vệ môi trờng trong
môn Địa lí
Tất nhiên không thể có một bản hướng dẫn mẫu cho việc lựa chọn để giảng dạy một bài
cho việc lựa chọn để giảng dạy một bài ““Tích hợp Tích hợp môi trường vào giảng dạy địa lí THCS theo chuẩn kiến thức kĩ năng có sử dụng công nghệ thông tin”
cũng không thể coi một gợi ý nào ở chuyên đề này là bất di bất dịch Việc lựa chọn đúng đắn và sự kết hợp hài hoà trong giảng dạy để đạt hiệu quả cao phụ
thuộc rất nhiều vào đặc điểm tâm lý của học sinh,
trình độ và điều kiện phương tiện dạy học được sử dụng