Giáo án địa lí cơ bản lớp 10

+ Phân tích được tác động của vận động theo phương thẳng đứng và phương nằm ngangđến địa hình bề mặt Trái Đất.. Củng cố: Cho học sinh trả lời trắc nghiệm : Vận động kiến tạo là vận động

Tiết PPCT:1

Ngày soạn: 17/8/2011 Bài 2: MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP BIỂU HIỆN CÁC ĐỐI TƯỢNG

Nhận thấy được sự cần thiết của việc tìm hiểu bảng chú giải khi đọc bản đồ

II Phương pháp và phương tiện dạy học

- PP: Khai thác kiến thức từ kênh hình và SGK, giảng giải, đàm thoại gợi mở và thảo luậnnhóm

- PT: + Bản đồ khung Việt Nam

+ Bản đồ công nghiệp Việt Nam

+ Bản đồ khí hậu Việt Nam

+ Bản đồ phân bố dân cư châu Á

III Tiến trình dạy học.

1 Ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ.

Phân biệt cách thể hiện trên bản đồ của phép chiếu phương vị, phép chiếu hình nón và phépchiếu hình trụ

3 Dạy bài mới.

Mở bài: Các em đã được biết nhiều kí hiệu khác nhau của bản đồ ở các lớp dưới, nhưngchúng phân loại ra sao? Từng loại thể hiện trên bản đồ như thế nào? Đó là điều các em chưabiết…

Thời

7p HĐ1: Cá nhân

B1: GV yêu cầu HS quan sát hình 2.1, 2.2

và dựa vào SGK cho biết:

- Đối tượng biêu hiện của PP kí hiệu là gì?

- Có những dạng kí hiệu nào? (Đọc tên các

kí hiệu hình 2.1)

- Khả năng biểu hiện của các kí hiệu? Lấy

ví dụ ở hình 2.2 để chứng minh?

B2: HS suy nghĩ và quan sát hình 2.1, 2.2

để trả lời câu hỏi

B3: GV nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến

1 Phương pháp kí hiệu.

a) Đối tượng biểu hiện.

Biểu hiện các đối tượng phân bố theonhững điểm cụ thể

Những đối kí hiệu được đặt chính xácvào vị trí phân bố của đôi tượng trênbản đồ

b) Các dạng kí hiệu.

+ kí hiệu hình học + Kí hiệu chữ + Kí hiệu tượng hình

B1: GVchia lớp làm 6 nhóm, sau đó yêu

cầu các nhóm quan sát các bản đồ trong

SGK, nhận xét và phân tích về đối tượng

biểu hiện và khả năng biểu hiện của từng

phương pháp Lấy ví dụ để chứng minh

- Nhóm 1, 2: nghiên cứu hình 2.3 trong

SGK và PP kí hiệu đường chuyển động

- Nhóm 3, 4: nghiên cứu hình 2.4 và

phương pháp chấm điểm

- Nhóm 5, 6: nghiên cứu hình 2.5 và

phương pháp bản đồ biểu đồ

B2: Các nhóm tiến hành thảo luận và cử

đại diện 3 nhóm trình bày, 3nhóm còn lại

nhận xét và bổ sung

B 3: GV: chuẩn kiến thức.

c) Khả năng biểu hiện

+ Vị trí phân bố của đối tượng + Số lượng của đối tượng

+ Chất lượng của đối tượng

2 Phương pháp kí hiệu đường chuyển động

a) Đối tượng biểu hiện

Biểu hiện sự di chuyển của các đốitượng tự nhiên và kinh tế xã hội

b) Khả năng biểu hiện

+ Hướng di chuyển của đối tượng + Khối lượng của đối tượng dichuyển

+ Chất lượng của đối tượng dichuyển

3 Phương pháp chấm điểm.

a) Đối tượng biểu hiện.

Biểu hiện các đối tượng phân bốkhông đồng đều bằng những điểmchấm có giá trị như nhau

b) Khả năng biểu hiện.

+ Sự phân bố của đối tượng

+ Số lượng của đối tượng

4 Phương pháp bản đồ-biểu đồ.

a) Đối tượng biểu hiện.

Biểu hiện các đối tượng phân bốtrong những đơn vị phân chia lãnhthổ bằng các biểu đồ đặt trong cácđơn vị lãnh thổ đó

b).Khả năng biểu hiện.

+ Số lượng của đối tượng + Chất lượng của đối tượng + Cơ cấu của đối tượng

- Học bài cũ và xem trước bài mới

IV, Rút kinh nghiệm

Tiết PPCT: 2 Ngày soạn: 19/08/2011 Bài 3: SỬ DỤNG BẢN ĐỒ TRONG HỌC TẬP VÀ ĐỜI SỐNG

II Phương pháp và phương tiện dạy học

- PP: Đàm thoại gợi mở, thảo luận nhóm kết hợp với phương pháp sử dụng bản đồ

- PT: + Bản đồ Tự nhiên Thế giới

+ Bản đồ Tự nhiên Việt Nam

+ Bản đồ Kinh tế Việt Nam

+ Tập bản đồ thế giới và các châu lục

+ Atlat Địa lí Việt Na

III Tiến trình dạy học.

1 Ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ.

Phân biệt sự khác nhau giữa phương pháp kí hiệu và phương pháp kí hiệu đường chuyểnđộng

3 Dạy bài mới.

Mở bài: GV yêu cầu HS trả lời các câu hỏi: Tại sao học địa lí cần phải có bản đồ?

Thời

10p HĐ1: Cả lớp

B 1: GV yêu cầu HS suy nghĩ và phát biểu về vai

trò của bản đồ trong học tập và đời sống

- Là nguồn tri thức và đượcxem là quyển SGK thứ 2 củangười học Địa lí

2 Trong đời sống.

Là phương tiện được sử dụngrộng rãi trong đời sống

+ Bảng chỉ đường + Phục vụ các ngành sảnxuất

+ Trong quân sự

- N2: Muốn xác định được phương hương trên bản

đồ cần dựa vào cơ sở nào, cho ví dụ?

- N3: các yếu tố trên bản đồ có mqh với nhau

không? Làm thế nào để xác định mqh đó, cho ví

dụ?

B2: HS các nhóm tiến hành thảo luận các nội

dung được giao và cử đại diện trình bày kết quả

B3: GV nhận xét và chuẩn kiến thức.

II Sử dụng bản đồ, Átlat trong học tập.

1 Những điều cần lưu ý.

a Chọn bản đồ phù hợp vớinội dung và mục đích sử dụng

b Đọc bản đồ:

- Xem và hiểu tỉ lệ bản đồ

- Nghiên cứu kĩ bản chú giải

c Xác định phương hướngtrên bản đồ (Dựa vào hệthống kinh, vĩ tuyến)

- Quy ước: Đầu trên KThướng Bắc, dưới hướng Nam,bên phải VT hướng Đông, tráihướng Tây

2 Hiểu mối quan hệ giữa các yếu tố địa lí trong bản

đồ, trong Átlat.

- Các yếu tố trên BĐ đượcbiểu hiện độc lập nhưng cómqh với nhau Đế xác địnhmqh đó cần có kiến thức vềđịa lí và sử dụng đơcwj bảnđồ

4 Củng cố

Yêu cầu HS trình bày trước lớp về việc sử dụng bản đồ trong học tập của mình

5 Hoạt động nối tiếp.

HS làm bài tập 2, 3 trang 16 SGK

Các nhóm tiến hành thảo luận nội dung được giao

IV Rút kinh nghiệm

Tiết PPCT: 3 Ngày soạn: 20/08/2011 Bài 4: THỰC HÀNH: XÁC ĐỊNH MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP BIỂU HIỆN CÁC ĐỐI TƯỢNG ĐỊA LÍ TRÊN BẢN ĐỒ.

I Mục tiêu bài học.

Sau bài học, HS cần:

1 Kiến thức.

+ Hiểu rõ một số phương pháp biểu hiện các đối tượng địa lí trên bản đồ

+ Nhận biết được những đặc tính của đối tượng địa lí được biểu hiện trên bản đồ

2 Kĩ năng.

Phân loại được từng phương pháp biểu hiện các loại bản đồ khác nhau

II Phương pháp và phương tiện dạy học

- PP: Hoạt động nhóm, gợi mở nêu vấn đề

- PT: Một số bản đồ: công nghiệp, nông nghiệp, khí hậu, phân bố dân cư, địa hình Việt Nam

III Tiến trình dạy học.

1 Ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ.

Hãy cho biết tác dụng của bản đồ trong học tập Nêu dẫn chứng minh hoạ

3 Dạy bài mới.

Hoạt động: nhóm (4 nhóm)

Bước 1:

+ GV nêu mục đích, yêu cầu bài thực hành cho cả lớp rõ

+ Phân công và giao bản đồ đã chuẩn bị trước cho các nhóm:

- Đối tượng biểu hiện của phương pháp

- Khả năng biểu hiện của phương pháp

Bước 3:

+ Lần lượt các nhóm lên trình bày về phương pháp đã được phân công

+ Sau mỗi lần trình bày, các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung

Bước 4: Nhận xét nội dung trình bày của từng nhóm và tổng kết bài thực hành.

4 Đánh giá.

5 Hoạt động nối tiếp.

+ HS hoàn thành bảng kiến thức trên

+ Chuẩn bị bài mới

IV Rút kinh nghiệm:

Tiết PPCT: 4 Ngày soạn: 23/8/2011 Chương II: VŨ TRỤ HỆ QUẢ CHUYỂN ĐỘNG CỦA TRÁI ĐẤT

Bài 5: VŨ TRỤ HỆ MẶT TRỜI VÀ TRÁI ĐẤT HỆ QUẢ

CHUYỂN ĐỘNG TỰ QUAY QUANH TRỤC CỦA TRÁI ĐẤT.

+ Hiểu khái quát về Hệ Mặt Trời, Trái Đất trong Hệ Mặt Trời

+ Giải thích được các hiện tượng: Sự luân phiên ngày-đêm, giờ trên Trái Đất, sự lệchhướng chuyển động của các vật thể trên bề mặt Trái Đất

2 Kĩ năng.

Dựa vào các hình trong SGK, biết:

+ Xác định hướng chuyển động của các hành tinh trong Hệ Mặt Trời, vị trí của Trái Đấttrong Hệ Mặt Trời

+ Xác định các múi giờ, hướng lệch của các vật thể khi chuyển động trên bề mặt đất

3 Thái độ.

Nhận thức đúng đắn quy luật hình thành và phát triển của các thiên thể

II Phương pháp và phương tiện dạy học.

- PP: Thuyết trình giảng giải, đàm thoại gợi mở, nêu vấn đề

- PT: + Quả Địa Cầu, một cây nến

+ Phóng to sự luân phiên ngày đêm, sự chuyển động lệch hướng của vật thể

+ Mô hình vận động của Trái Đất trong Hệ Mặt Trời

III Tiến trình dạy học.

1 Ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ.

Kiểm tra vở thực hành

3 Dạy bài mới.

Mở bài: Từ xa xưa, con người đã quan tâm đến bầu trời và vị trí của con người trong vũ trụbao la Trong bài này chúng ta sẽ tìm hiểu những nét khái quát nhất về Vũ Trụ, về Mặt Trời,

về Trái Đất và những hệ quả do sự chuyển động tự quay của nó

Thời

7p HĐ1: cả lớp.

+ GV: yêu cầu HS dựa vào hình 5.1, kênh chữ

trong SGK và hiểu biết để trả lời câu hỏi:

- Vũ Trụ là gì?

- Phân biệt Thiên hà với giải Ngân hà

I Khái quát về Vũ Trụ, Hệ Mặt Trời, Trái Đất trong Hệ Mặt Trời.

1 Vũ Trụ.

- Là khoảng không gian vô tậnchứa hàng trăm tỉ thiên hà

- Thiên hà chứa hệ MT trong

đó có TĐ gọi là dải ngân hà

+ GV: yêu cầu HS dựa vào hình 5.2, kênh chữ

trong SGK để trả lời câu hỏi:

- Hãy mô tả về Hệ Mặt Trời

- Kể tên các hành tinh trong Hệ Mặt Trời theo

thứ tự xa dần Mặt Trời

- Câu hỏi của mục 2 trong SGK

+ HS: phát biểu

+ GV: chuẩn kiến thức: Các thiên thể gồm các

hành tinh, tiểu hành tinh, vệ tinh, sao chổi, thiên

thạch

HĐ3: Cặp đôi.

+ GV: yêu cầu HS quan sát hình 5.2, SGK trả lời

các câu hỏi:

- Trái Đất là hành tinh thứ mấy trong Hệ Mặt

Trời? Vị trí đó có ý nghĩa như thế nào đối với sự

B1: GV cho quay quả địa cầu theo hướng từ

Tây sang Đông và dùng đèn pin chiếu vào yêu

cầu HS quan sát để cho biết:

- Vì sao trên Trái Đất có ngày và đêm và ngày

đêm kế tiếp không ngừng?

- Thời gian ban ngày, ban đêm là bao nhiêu, vì

sao?

B2: HS quan sát, suy nghĩ và trả lời trả lời.

B3: GV chuẩn kiến thức.

HĐ5: cá nhân.

B1: GV yêu cầu HS quan sát hình 5.3, kênh chữ

ở SGK để trả lời câu hỏi:

- Phân biệt sự khác nhau giữa giờ địa phương

và giờ quốc tế

- Vì sao người ta phải chia ra các khu vực giờ

và thống nhất cách tính giờ trên thế giới

- Vì sao phải có đường chuyển đổi ngày quốc

2 Hệ Mặt Trời.

- Khái niêm: Hệ mặt Trời làmột tập hợp các thiên thể nằmtrong Dải Ngân Hà

- Hệ MT gồm có:

+ MT ở trung tâm + Các thiên thể chuyển độngxung quanh: các hành tinh, tiểuhành tinh, vệ tinh, sao chổi, cácthiên thạch

+ Các đám bụi khí

3 Trái Đất trong Hệ Mặt Trời.

- Vị trí thứ 3 từ Hệ Mặt Trời trở

ra, khoảng cách trung bình từMặt Trời đến Trái Đất là 149,5triệu km

- Là hành tinh duy nhất trong

hệ MT có sự sống

- Trái Đất vừa tự quay quanhtrục vừa tịnh tiến xung quanhMặt Trời

II Hệ quả chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất.

1 Sự luân phiên ngày và đêm.

Do Trái Đất hình cầu và tựquay quanh trục nên có hiệntượng luân phiên ngày và đêm

2 Giờ trên Trái Đất và đường chuyển ngày quốc tế.

- Bề mặt Trái Đất được chiathành 24 múi giờ, mỗi múi giờrộng 150 kinh tuyến

- Giờ quốc tế:giờ ở múi giờ số

O được lấy làm giờ quốc tế haygiờ GMT

- Cho biết, ở bán cầu bắc các vật thể chuyển

động lệch sang phía nào, ở bán cầu nam các vật

thể chuyển động lệch sang phía nào so với hướng

- Việt Nam thuộc múi giờ số 7

- Kinh tuyến 180 là kinh tuyếnđổi ngày quốc tế

3 Sự lệch hướng chuyển động của các vật thể.

+ Lực làm lệch hướng là lựcCoriolit

+ Nguyên nhân: do Trái Đất

tự quay theo hướng ngượcchiều kim đồng hồ với các vậntốc dài khác nhau ở các vĩ độ + Lực Coriolit tác động đến

sự chuyển độngcủa các khốikhí, dòng biển, dòng sông,đường đạn bay trên bề mặt TráiĐất

4 Củng cố.

Hãy trình bày các hệ quả địa lí của vận động tự quay của Trái Đất

5 Hoạt động nối tiếp.

HS làm bài tập 3 SGK trang 21 SGK

- Dùng công thức: Tm =To + m

Trong đó: Tm: Giờ của múi cần tính

To: Giờ gốc m: số múi

IV Rút kinh nghiệm

Tiết PPCT: 5 Ngày soạn: 28/8/2010 Bài 6: HỆ QUẢ CHUYỂN ĐỘNG XUNG QUANH MẶT TRỜI

Nhận thức đúng đắn các hiện tượng tự nhiên

II Phương pháp và phương tiện dạy học

- PP: Khai thác kiến thức từ kênh hình SGK, giải thích minh họa và àm thoại gợi mở nêuvấn đề

- PT: Kênh hình SGK phóng to

III Tiến trình dạy học.

1 Ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ.

Hãy trình bày các hệ quả chuyển động tự quay quanh trục của Trái Đất

3 Dạy bài mới.

GV: Sen tàn cúc lại nở hoa

Sầu dài ngày ngắn đông đà sang xuân

Đó là hai câu thơ của nhà thơ Nguyễn Du nói về 4 mùa trong năm Tại sao lại có sự luânphiên đều đặn giữa các mùa như vậy? Chúng ta sẽ học bài mới để tìm hiểu những vấn đề đó

Thời

12p HĐ1: cá nhân.

B1: GV treo hình 6.1 phóng to yêu cầu HS

nghiên cứu phần I trong SGK và quan sát hình

để trả lời các câu hỏi:

- Thế nào là hiện tượng MT lên thiên đỉnh?

- Thế nào là chuyển động biểu kiến của MT?

- Khu vực nào trên TĐ có hiện tượng MT lên

thiên đỉnh?

B2: HS quan sát tranh, suy nghĩ để trả lời

B3: GV nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến thức.

I Chuyển động biểu kiến hàng năm của Mặt Trời.

- Chuyển động giả của MặtTrời giữa 2 chí tuyến trongnăm

- Từ 23027’B đến 23027’Ntrong năm lần lượt được tiasáng Mặt Trời chiếu thẳng góctạo ra ảo giác Mặt Trời chuyểnđộng

- Khu vực có hiện tượng MTlên thiên đỉnh: 0 lần ở ngoại chítuyến, 1 lần ở 2 chí tuyến và 2lần ở nội chí tuyến

18p

HĐ2: nhóm.

B1: GV chia lớp làm 4 nhóm và yêu cầu HS dựa

vào hình 6.2, 6.3 và kiến thức đã học để thảo

- Nhóm 3: Giải thích vì sao mùa xuân ấm áp,

mùa hạ nóng bức, mùa thu mát mẻ, mùa đông

B1: yêu cầu HS dựa vào hình 6.2 và hình 6.3,

kênh chử SGK thảo luận theo gợi ý:

- Thời gian nào, mùa nào nữa cầu Bắc có ngày

dài hơn đêm, nữa cầu Nam có ngày ngắn hơn

đêm? Vì sao?

- Nêu kết luận về hiện tượng ngày đem dài ngắn

theo mùa trên Trái Đất

- Vào những ngày nào khắp nơi trên Trái Đất có

ngày dài bằng đêm?

B2: HS trình bày kết quả thảo luận cặp đôi của

mình

B3: GV nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến thức

II Các mùa trong năm.

- Mùa là khoảng thời giantrong một năm có những đặcđiểm riêng về thời tiết và khíhậu

- Nguyên nhân: do trục TráiĐất nghiêng và không đổiphương nên bán cầu Nam vàbán cầu Bắc lần lượt ngả vềphía Mặt Trời khi Trái Đấtchuyển động trên quỷ đạo

- Mùa ở bán cầu Bắc:

+ Mùa xuân: 21/3 đến 22/6 + Mùa hạ: 22/6 đến 23/9 + Mùa thu: 23/9 dến 22/12 + Mùa đông: 22/12 đến 21/3

- Mùa ở bán cầu Nam: ngượclại

III Ngày đêm dài ngắn theo mùa và theo vĩ độ.

+ Do trục Trái Đất nghiêng vàkhông đổi hướng trong khichuyển động quanh Mặt Trờinên tuỳ vị trí Trái Đất trên quỷđạo mà ngày đêm dài ngắn theomùa

+ Mùa xuân và mùa hạ cóngày dài đêm ngắn, mùa thu vàmùa đông có ngày ngắn đêmdài

+ Ngày 21/3 và 23/9: ngày dàibằng đêm

+ Ở xích đạo độ dài ngày đêmbằng nhau càng xa xích đạo vềhai cực độ dài ngày đêm càngchêch lệch

+ Từ vòng cực về cực có hiệntượng ngày hoặc đêm dài 24giờ Tại hai cực số ngày hoặcđêm dài 24 giờ kéo dài 6 tháng

4 Củng cố:

Hãy trình bày và giải thích các hệ quả chuyển động xung quanh Mặt Trời của Trái Đất?

5.Hoạt động nối tiếp.

HS làm bài tập 1, 3 trang 24 SGK

IV Rút kinh nghiệm

Tiết PPCT: 6 Ngày soạn: 5/9/2011 Chương III: CẤU TRÚC CỦA TRÁI ĐẤT.

CÁC QUYỂN CỦA LỚP VỎ ĐỊA LÍ.

Bài 7: CẤU TRÚC CỦA TRÁI ĐẤT THẠCH QUYỂN

THUYẾT KIẾN TẠO MẢNG

Khâm phục lòng say mê nghiên cứu của các nhà khoa học để tìm hiểu cấu trúc của Trái Đất

và giải thích các sự vật, hiện tượng tự nhiên có liên quan

II Phương pháp và phương tiện dạy học.

- PP: Khai thác kiến thức từ kênh hình và SGK + BĐ, giải thích minh họa, đàm thoại gợimở

- PT: + Tranh ảnh về cấu tạo của Trái Đất

+ Bản đồ các mảng kiến tạo, các vành đai động đất và núi lửa thế gới

+ Bản đồ Tự nhiên thế giới

III Tiến trình dạy học.

1 Ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ.

Chuyển động xung quanh Mặt Trời của Trái Đất tạo ra những hệ quả nào? Trình bày hệquả: ngày, đêm dài ngắn theo mùa và theo vĩ độ

3 Dạy bài mới.

Mở bài: GV nêu vấn đề: Trái Đất có cấu trúc như thế nào? Làm thế nào để biết được cấutrúc Trái Đất? Vỏ Trái Đất được cấu tạo bởi các mảng nằm kề nhau và có sự chuyển dịch.Sao lại có sự dịch chuyển giữa các mảng kiến tạo, kết quả của sự dịch chuyển đó là gì?

Thời

25p HĐ1: cá nhân

B1: GV giới thiệu về một số phương pháp đã

được dùng để nghiên cứu cấu trúc Trái Đất và yêu

cầu HS đọc nội dung kênh chữ và quan sát hình

7.1, 7.2 cho biết:

* Cấu tạo bên trong Trái Đất bao gồm mấy lớp?

* Trình bày đặc điểm từng lớp (Độ dày, đặc

điểm, trạng thái)

* Trình bày vai trò quan trọng của lớp vỏ Trái

I Cấu trúc của Trái Đất.

+ Trái Đất có cấu tạo khôngđồng nhất

- Ba lớp chính: Vỏ TráiĐất, Manti, Nhân

+ Khái niệm thạch quyển: làlớp vỏ ngoài cùng của vỏTrái Đất, bao gồm vỏ TráiĐất và phần trên của bao

Đất, lớp Manti

- Thạch quyển là gì?

B2: Hs quan sát hình 7.1, 7.2 và dựa vào SGK để

trả lời câu hỏi

B3: GV nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến thức

HĐ2: cặp đôi.

B1: GV giới thiệu khái quát về nội dung và hạn

chế của thuyết trôi dạt lục địa sau đó hướng dẫn

HS quan sát, nhận xét về sự ăn khớp của bờ đông

các lục địa Bắc Mĩ, Nam Mĩ với bờ tây lục địa Phi

trên bản đồ Tự nhiên thế giới

B2: HS quan sát các hình 7.3, 7.4 kết hợp nội

dung SGK để nhận xét, phân tích và giải thích nội

dung của thuyết kiến tạo mảng theo những gợi ý

sau:

- Tên 7 mảng kiến tạo lớn của Trái Đất

- Nêu một số đặc điểm của các mảng kiến tạo,

kết quả?

- Nêu nguyên nhân của sự dịch chuyển các mảng

kiến tạo

B3: HS trình bày, GV chuẩn kiến thức.

Manti, độ dày tới 100 km

(Đặc điểm lớp vỏ trái đất, lớp Manti và nhân Trái đất

ở bảng phụ lục.)

II Thuyết kiến tạo mảng.

Nội dung của thuyết kiếntạo mảng:

+ Thạch quyển được cấutạo bởi các mảng kiến tạo + Các mảng kiến tạo khôngđứng yên mà dịch chuyển + Nguyên nhân dịchchuyển của các mảng kiếntạo: do hoạt động của cácdòng đối lưu vật chất quánhdẻo và có nhiệt độ cao trongtầng Manti trên

+ Ranh giới, chổ tiếp xúcgiữa các mảng kiến tạo làvùng bất ổn, thường xảy racác hiện tượng kiến tạo,động đất, núi lửa…

4 Củng cố.

Nêu vai trò quan trọng của lớp vỏ Trái Đất và lớp Manti

5 Hoạt động nối tiếp.

HS làm bài tập 1, 2 SGK trang 28

( Phụ lục: Đặc điểm cấu trúc các lớp của Trái Đất )

Lớp Độ dày Đặc điểm cấu tạo

- Nhân trong: Áp suất 3.1-3.5tr atm, vật chất ở dạng rắn

- Thành phần chủ yếu là những kim loại nặng Ni, Fe gọi là nhân NiFe

IV Rút kinh nghiệm

Tiết PPCT: 7 Ngày soạn: 7/9/2011 Bài 8: TÁC ĐỘNG CỦA NỘI LỰC ĐẾN ĐỊA HÌNH BỀ MẶT TRÁI ĐẤT.

I Mục tiêu bài học.

Sau bài học, HS cần:

1 Kiến thức.

+ Hiểu khái niệm nội lực và nguyên nhân sinh ra nội lực

+ Phân tích được tác động của vận động theo phương thẳng đứng và phương nằm ngangđến địa hình bề mặt Trái Đất

2 Kĩ năng.

Quan sát và nhận xét được kết quả của các vận động kiến tạo đến dịa hình bề mặt Trái Đấtqua tranh ảnh, hình vẽ, băng, đĩa hình

II Phương pháp và phương tiện dạy học.

- PP: Khai thác kiến thức từ kênh hình, đàm thoại gợ mở và thảo luận nhóm

- PT: + Các hình vẽ uốn nếp, địa hào, địa luỹ

+ Bản đồ Tự nhiên thế giới

+ Bản đồ Tự nhiên Việt Nam

III Tiến trình dạy học.

1 Ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài học.

Trình bày những nội dung chính của thuyết kiến tạo mảng

3 Dạy bài mới.

Mở bài: Trái Đất có dạng hình cầu nhưng thực tế bề mặt của nó có đặc điểm là rất ghồ ghề( có nơi nhô lên, có nơi hạ xuống, nơi là lục địa, nơi là đại dương…) Nguyên nhân nào làmcho bề mặt Địa Cầu bị biến đổi? Bài học hôm nay sẽ làm rõ vấn đề đó

+ GV: yêu cầu HS đọc mục I.trong SGK để

phát biểu khái niệm nội lực và nguyên nhân

sinh ra nội lực

+ HS: trả lời

+ GV: giảng giải, làm rõ khái niệm và nguyên

nhân sinh ra nội lực

HĐ2: Cá nhân.

- GV hỏi: Dựa vào SGK, vốn hiểu biết, em hãy

cho biết tác động của nội lực đến địa hình bề

mặt Trái Đất thông qua những vận động nào?

- GV nói: Vận động kiến tạo làm cho vỏ Trái

Đất có những biến đổi lớn: nơi được nâng lên,

nơi hạ xuống thấp, có nơi bị nứt nẻ, đứt gãy…

Những vận động này có thể theo chiều thẳng

đứng hoặc theo chiều nằm ngang

GV vẽ hình về sự chuyển động của các dòng

I Nội lực.

+ Nội lực: là lực phát sinh ởbên trong Trái Đất

+ Nguồn năng lượng sinh ranội lực chủ yếu là nguồn nănglượng ở trong lòng đất

II Tác động của nội lực.

Thông qua các vận động kiếntạo, hoạt động động đất, núilửa…

15p

đối lưu trong lớp Manti để hướng HS quan sát

và nhấn mạnh: Sự dịch chuyển của các mảng

kiến tạo xảy ra do nhiều nguyên nhân, nhưng

nguyên nhân trực tiếp là do sự chuyển động

của các dòng đối lưu Nơi các dòng đối lưu đi

lên thì vỏ Trái Đất được nâng lên, nơi các dòng

đối lưu đi xuống thì vỏ Trái Đất hạ xuống

B1: GV hướng dẫn HS đọc kênh chữ của mục

II.1 SGK trả lời câu hỏi:

- Những biểu hiện của vận động theo phương

thẳng đứng và hệ quả của nó

- Kết quả của những vận động đó? Vận động

theo phương thẳng đứng hiện naycòn diễn ra

hay không?

B2: HS suy nghĩ để tra lời

B3: GV bổ sung và chuẩn kiến thức.

HĐ3: cặp đôi.

B1: GV yêu cầu HS đọc mục II.2 kết hợp quan

sát hình 8.1 trong SGK, cho biết:

- Hiện tượng uốn nếp, đứt gãy là gì, nguyên

nhân của những hiện tượng này?

- Sự khác nhau giữa vận động theo phương

thẳng đứng và vận động theo phương nằm

ngang ( về hình thức, nguyên nhân và kết quả)

B2: HS thảo luận, sau đó đại diện báo cáo kết

quả, những HS khác thảo luận, bổ sung

B3: GV tóm tắt, chuẩn kiến thức.

1 Vận động theo phương thẳng đứng.

+ Là những vận động nânglên, hạ xuống của vỏ Trái Đấttheo phương thẳng đứng

+ Diễn ra trên một diện tíchlớn

+ Thu hẹp, mở rộng diện tíchlục địa một cách chậm chạp vàlâu dài

+ Kết quả: Biển tiến hay biểnthoái, lục địa được mở rộnghay thu hẹp

2 Vận động theo phương nằm ngang.

+ Do tác động của lực nằmngang, xảy ra ở vùng đá có độdẻo cao, đá bị xô ép, uốn congthành nếp uốn

+ Tạo thành các nếp uốn, cácdãy núi uốn nếp

b) Hiện tượng đứt gãy.

+ Do tác động của lực nằmngang

+ Xảy ra ở vùng đá cứng + Đá bị gãy, vỡ và chuyểndịch

+ Tạo ra các địa hào, địaluỹ…

4 Củng cố:

Cho học sinh trả lời trắc nghiệm :

Vận động kiến tạo là vận động :

a- Do nội lực sinh ra

b- Tạo ra những biến động lớn ở vỏ trái đất

c- Tạo ra các uốn nếp và đứt gãy

d- Tất cả đều đúng

Vận động theo phương thẳng đứng không phải là nguyên nhân tạo ra :

a- Lục địa và hải dương

b- Hiện tượng uốn nếp

c- Hiện tượng biển tiến biển thoái

d- Hiện tượng mac ma dâng lên trong vỏ trái đất

Núi và đồi được xuất hiện là kết quả của hoạt động kiến tạo :

a- Uốn nếp

b- Đứt gãy

c- Động đất

d- Cả a và b đúng

5 Hoạt động nối tiếp.

1 So sánh hai qua trình uốn nếp, đứt gãy

2 Câu 2 trang 31 SGK

Dựa vào kiến thức trong bài để hoàn thành bảng theo mẩu sau:

Vận động kiến tạo Khái niệm Tác động của vận

động đến địa hình

IV Rút kinh nghiệm

Tiết PPCT:8 Ngày soạn: 12/9/2011 Bài 9: TÁC ĐỘNG CỦA NGOẠI LỰC ĐẾN ĐỊA HÌNH BỀ MẶT TRÁI ĐẤT.

I Mục tiêu bài học.

Sau bài học, HS cần:

1 Kiến thức.

+ Hiểu khái niệm ngoại lực, nguyên nhân sinh ra và các tác nhân của ngoại lực

+ Trình bày được khái niệm về quá trình phong hoá Phân biệt được phong hoá lí học,phong hoá hoá học và phong hoá sinh học

2 Kĩ năng.

Quan sát và nhận xét tác động của các quá trình phong hoá đến địa hình bề mặt Trái Đấtqua tranh ảnh, hình vẽ, băng, đĩa hình

II Phương pháp và phương tiện dạy học.

- PP: Khai thác kiến thức từ kênh hình, đàm thoại gợi mở và thảo luận nhóm

- PT: + Hình vẽ, tranh ảnh về quá trình tác động của ngoại lực

+ Bản đồ Tự nhiên thế giới

III Tiến trình dạy học

1 Ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ.

Trình bày các vận động kiến tạo và tác động của chúng đến địa hình bề mặt Trái Đất

3 Dạy bài mới.

Mở bài: Như chúng ta đã biết, hình dạng thực tế của Trái Đất là rất ghồ ghề, nơi cao, nơithấp Nguyên nhân dẫn đến hình dạng đó ngoài tác động của nội lực còn có tác động củangoại lực Ngoại lực là gì? Ngoại lực khác nội lực ở điểm nào?

+ GV yêu cầu HS quan sát tranh ảnh về sự tác

động của gió, mưa, nước chảy…kết hợp đọc mục I

SGK:

- Nêu khái niệm ngoại lực

- Nêu nguyên nhân sinh ra ngoại lực, cho ví dụ?

+ HS: trả lời

+ GV: chuẩn kiến thức

HĐ2: cặp đôi.

B1: Ngoại lực tác động đến địa hình bề mặt Trái

Đất thông qua các quá trình ngoại lực Các quá

trình ngoại lực bao gồm: phong hoá, bóc mòn, vận

chuyển và bồi tụ

+ GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK để:

- Tìm hiểu khái niệm và nguyên nhân của quá

xạ Mặt Trời

II Tác động của ngoại lực.

1 Quá trình phong hoá.

+ Khái niệm: Quá trìnhphong hoá là quá trình pháhuỷ và làm biến đổi các loại

đá và khoáng vật về kíchthước, thành phần hoá học + Có ba loại phong hoá

15p

5p

B2: HS suy nghĩ trả lời câu hỏi

B3: GV nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến thức.

HĐ3: Nhóm/ Cả lớp

B1: GV chia lớp làm 3 nhóm và yêu cầu Hs tìm

hiểu các hình thức phong hóa:

- N1: Phong hóa vật lí + câu hỏi ơ SGK

- N2: Phong hóa hóa học + câu hỏi ơ SGK

- N3: Phong hóa sinh học

Nội dung:

- Khái niệm

- Tác nhân

- Kết quả

B2: HS các nhóm dựa vào kiến thức đã học, đọc

mục II.1 SGK, quan sát hình 9.1 và các tranh ảnh

khác thảo luận nội dung được giao và cử đại diện

trình bày kết quả

B3: GV nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến thức.

GV nói: Như vậy quá trình phong hoá là quá trình

chuẩn bị cho sự chuyển dời vật liệu, là bước đầu

của quá trình ngoại lực làm biến đổi đá

Quá trình phong hoá diển ra thường xuyên trên

bề mặt địa cầu với những cường độ khác nhau ở

các khu vực tự nhiên

Trong thực tế các quá trình phong hoá diển ra

đồng thời Tuy nhiên, tuỳ vào điều kiện khí hậu,

tính bền vững của đá… có thể có kiểu phong hoá

này trội hơn kiểu phong hoá kia

a) Phong hoá lí học.

+ Khái niệm: Phong hoá líhọc là sự phá huỷ đá thànhcác khối vụn có kích thước

to, nhỏ khác nhau

+ Kết quả: Đá nứt vở, thayđổi kích thước, không thayđổi thành phần hoá học + Nguyên nhân: do thayđổi nhiệt độ đột ngột, sựđóng băng, tác động củasinh vật

b) Phong hoá hoá học.

+ Khái niệm: Phong hoáhoá học là quá trình pháhuỷ, chủ yếu làm biến đổithành phần, tính chất hoáhọc của đá và khoáng vật + Nguyên nhân: do tácđộng của chất khí, nước,những chất khoáng hoà tantrong nước, các chất do sinhvật bài tiết…

c) Phong hoá sinh học.

+ Khái niệm: Phong hoásinh học là sự phá huỷ đá vàcác khoáng vật dưới tácđộng của sinh vật làm cho

đá và khoáng vật vừa bị pháhuỷ về mặt cơ giới vừa bịphá huỷ về mặt hoá học + Do sự lớn lên của rễcây, sự bài tiết của sinh vật

4 Củng cố:.

Hướng dẫn HS: lập bảng so sánh các quá trình phong hoá theo mẫu sau:

Các quá trình phong hoá Khái niệm Tác nhân chủ yếu Kết quả

5.Hoạt động nối tiếp.

HS làm bài tập 3 và trả lời câu hỏi 1, 2 SGK trang 34

Tiết PPCT:9 Ngày soạn: 17/9/2011 Bài 9: TÁC ĐỘNG CỦA NGOẠI LỰC ĐẾN ĐỊA HÌNH

BỀ MẶT TRÁI ĐẤT (tiếp theo)

Biết được sự tác động của ngoại lực đến địa hình bề mặt Trái Đất làm biến đổi môi trường

và có thái độ đúng đắn với việc sử dụng, bảo vệ môi trường

II Phương pháp và phương tiện dạy học.

- PP: Đàm thoại gợi mở, giải thích minh họa trực quan và thảo luận nhóm

- PT: Tranh ảnh về các dạng địa hình do tác động của nước, gió, sóng biển, băng hà tạothành

III Tiến trình dạy học.

1 Ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ

Trình bày sự khác nhau giữa phong hoá lí học, phong hoá hoá học và phong hoá sinh học

3 Dạy bài mới

Mở bài: Như các em đã biết, tác động của ngoại lực đến địa hình bề mặt Trái Đất thông quabốn quá trình: phong hoá, bóc mòn, vận chuyển và bồi tụ Ở tiết trước chúng ta đã tìm hiểuquá trình phong hoá, hôm nay cô cùng các em sẽ tìm hiểu ba quá trình còn lại

hình mặt đất thông qua hình thức nào?

- Kết quả do tác động của bóc mòn tạo ra?

- Biện pháp hạn chế quá trình xâm thực

B2: Đại diện HS trình bày, cả lớp bổ sung.

B3: GV chốt lại kiến thức và giải thích thêm.

- Xâm thực có vai trò chủ yếu làm chuyển dời

các sản phẩm phong hoá Quá trình này không

chỉ diển ra trên mặt mà cả dưới sâu với tốc độ

nhanh Vì vậy người ta phải có biện pháp để

2 Quá trình bóc mòn

* K/n: Là quá trình các tácnhân ngoại lực( nước chảy,sóng biển, gió, băng hà) làmchuyển dời các sản phẩmphong hóa khỏi vị trí ban đầu

* Tác nhân và kết quả:

- Nước chảy: Khe rãnh nông,khe rãnh xói mòn, thung lũngsông suối

- Gió: Hố trũng thổi mòn, bềmặt đá rổ tổ ong, Các bề mặt

đá mài nhẵn, ngọn đá sót hìnhnấm

10p

giảm quá trình xâm thực, bảo vệ đất (kè sông,

trồng rừng…)

- Thổi mòn: sự tác động của gió với địa hình,

tạo ra những mảng địa hình độc đáo, rõ rệt nhất

là ở miền hoang mạc

- Quá trình mài mòn cũng là quá trình xâm

thực nhưng diễn ra chủ yếu trên bề mặt đất đá

- Từ những kiến thức về xâm thực, thổi mòn,

mài mòn GV tổng hợp, khái quát về khái niệm

bóc mòn

HĐ2: cả lớp.

Vận chuyển là sự tiếp tục của quá trình bóc

mòn Vận chuyển có thể xảy ra trực tiếp nhờ

trọng lực hoặc gián tiếp nhờ những tác nhân

ngoại lực như gió, nước chảy, băng hà…

B1: GV yêu cầu HS dựa vàoSGK để cho biết:

Khái niệm quá trình vận chuyển, tác nhân ảnh

hưởng đến quá trình vận chuyển và hình thức

vận chuyển?

B2: HS suy nghĩ, dựa vào SGK để trả lời

B3: Gv nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến thức

(GV lấy ví dụ để làm rỏ khái niệm bồi tụ, chẳng

hạn khi động năng của dòng chảy giảm dần,

không đủ khả năng để vận chuyển dòng chảy

rắn thì một bộ phận phù sa, trước hết là vật liệu

thô ( đá cứng, cuội, sỏi, cát…) sẽ tách khỏi

dòng chảy và ở lại trên mặt đáy Đó là quá trình

tích tụ Khi động năng và tốc độ dòng chảy

- Sóng biển: Vách biển tạmthời, hàm ếch sóng vỗ, bậcthềm sóng vỗ

- Băng hà: Vịnh biển (Phi o),Cao nguyên băng hà,

3 Quá trình vận chuyển.

- Vận chuyển: là quá trình dichuyển vật liệu từ nơi này đếnnơi khác

- Khoảng cách vận chuyểnphụ thuộc:

+ Động năng quá trình ngoạilực

+ Trọng lượng và kích thướcvật liệu

4 Quá trình bồi tụ.

- Bồi tụ: là quá trình tích tụcác vật liệu phá huỷ

- Quá trình bồi tụ phụ thuộcvào động năng các nhân tốngoại lực

- Có hai hình thức bồi tụ: + Vật liệu tích tụ dần trênđường đi theo thứ tự giảm dầnkích thước và P

+ Vật liệu tích tụ và phân lớptheo trọng lượng

giảm đột ngột ( do tốc độ giảm ở nơi chuyển

tiếp từ miền núi xuống đồng bằng) thì các vật

liệu phù sa sẽ tích tụ tạo ra những nón phóng

vật hoặc tam giác châu.

- Việc phân tách các hoạt động thành tạo địa

hình của các tác nhân ngoại lực thành các quá

trình trên mang tính chất quy ước vì ranh giới

giữa chúng không rõ ràng.

- Trái Đất chịu sự tác động của rất nhiều

nhân tố: ngoại lực và nội lực Nội lực và ngoại

lực đều tác động đồng thời lên bề mặt Trái Đất,

trong tự nhiên khó có thể phân biệt được rạch

ròi… )

4 Củng cố.

1 So sánh hai quá trình phong hoá và bóc mòn

2 Phân biệt các quá trình bóc mòn, vận chuyển, bồi tụ

5 Hoạt động nối tiếp.

- HS làm bài tập 1, 2 SGK

- Xem trước bài 10

- Sưu tầm tranh ảnh về hình dạng núi già , núi trẻ

IV Rút kinh nghiệm

Tiết PPCT: 10 Ngày soạn: 20/9/2011 Bài 10: THỰC HÀNH

2 Kĩ năng.

Xác định được trên bản đồ các vành đai động đất và các vùng núi trẻ trên thế giới

II Phương pháp và phương tiện dạy học.

- PP: Khai thác kiến thức từ BĐ và làm bài tập nhận thức

- PT: + Bản đồ các mảng kiến tạo, các vành đai động đất, núi lửa trên thế giới

+ Bản đồ Tự nhiên thế giới

+ Tập bản đồ thế giới và các châu lục

III Tiến trình dạy học.

1 Ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ.

Phân tích mối quan hệ giữa ba quá trình: phong hoá vận chuyển, bồi tụ

3 Dạy bài mới.

Mở bài: GV nêu yêu cầu của bài thực hành- Nhận xét về sự phân bố các vành đai động đất,núi lữa và các vùng núi trẻ trên bản đồ

B1: GV yêu cầu HS quan sát hình 10, bản đồ các

mảng kiến tạo, các vành đai động đất, núi lửa, bản

đồ tự nhiên thế giới để xác định:

- Các khu vực có nhiều động đất, núi lửa hoạt

động

- Các vùng núi trẻ

B2: HS quan sat để trả lời

B3: GV bổ sung và chuẩn kiến thức.

HĐ2: Cá nhân:

B1: GV yêu cầu HS quan sát bản đồ các vành đai

động đất, núi lửa và các vùng núi trẻ để rút ra:

- Nhận xét về sự phân bố các vành đai động đất, núi

lửa và các vùng núi trẻ

1 Xác định các vành đai động đất, núi lửa, các vùng núi trẻ trên bản đồ.

a Các vùng núi lửa, động đất:

Khu vực Địa Trung Hải Khu vực Đông Phi

b Các vùng núi trẻ:

Châu Á: HymalayaChâu Mĩ: Cooc đie, An đétChâu Âu: An pơ, Capca,Pirênê

2 Nhận xét sự phân bố các vành đai động đất, núi lửa, các vùng núi trẻ.

- Các vành đai động đất,núi lửa và các vùng núi trẻ

10p - Nguyên nhân của sự phân bố đó?

B2: HS quan sat BĐ và dựa vào kiến thức đã học

đee trả lời

B3: GV nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến thức.

thường phân bố trùngkhớpnhau

- Các vành đai động đất,núi lửa, các vùng núi trẻthường nằm ở các vùngtiếp xúc của các mảngthạch quyển

3 Nguyên nhân

- Khi các mảng kiến tạodịch chuyển xô chờm vàonhau hay tách giãn xanhau thì tại vùng tiếp xúcgiữa chúng là nơi xảy racác hiện tượng đất, núi lửa

và các hoạt động kiến tạonúi

4 Đánh giá.

GV nhận xét quá trình làm việc của các nhóm

5 Hoạt động nối tiếp.

HS xem trước bài 11

IV Rút kinh nghiệm

Tiết PPCT: 11 Ngày soạn:22/9/2011 Bài 11: KHÍ QUYỂN SỰ PHÂN BỐ NHIỆT ĐỘ KHÔNG KHÍ

Nhận biết nội dung kiến thức qua: hình ảnh, bảng thống kê, bản đồ

II Phương pháp và phương tiện dạy học.

- PP: Đàm thoại gợi mở nêu vấn đề, thảo luận nhóm

- PT: Các bản đồ: Nhiệt độ, khí áp và gió, khí hậu thế giới, tự nhiên thế giới

II Tiến trình bài giảng.

1 Ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ.

Kiểm tra vở thực hành

3 Dạy bài mới.

Mở bài: Ở lớp 6 các em đã được học qua về các tầng khí quyển Bài học hôm nay sẽ giúpcác em hiểu thêm về một số đặc điểm của các tầng, đặc biệt là tầng đối lưu và tầng bình lưu,các tầng này sẽ ảnh hưởng đến thời tiết và khí hậu cũng như đời sống của chúng ta như thếnào?

1 Cấu trúc của khí quyển.

- Khí quyển là lớpkhông khí bao quanh TráiĐất

- Gồm 5 tầng với đặcđiểm khác nhau về giớihạn, độ dày, khối lượngkhông khí, thành phần

(Đặc điểm các tầng ở

5p

10p

HĐ2: Cá nhân.

B1: GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK và

trả lời các câu hỏi:

- Nêu tên và xác định vị trí các khối khí

- Nhận xét và giải thích đặc điểm các khối

khí

- Frông là gì? Tên và vị trí của các frông

- Tác động của frông khi đi qua một khu

vực

B2: HS suy nghĩ và trả lời.

B3: GV chuẩn kiến thức.

HĐ3: Cá nhân.

B1: GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK để

trả lời câu hỏi:

- Bức xạ Mặt Trời tới mặt đất được phân

bố như thế nào?

- Nhiệt độ cung cấp cho không khí ở tầng

đối lưu do đâu mà có?

B2: Hs dựa vào SGK để trả lời câu hỏi

B3: GV nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến

thức

HĐ4: Cá nhân.

B1: GV yêu cầu HS dựa vào hình 11.1,

bảng thống kê trang 41 SGK, bản đồ nhiệt

độ, khí áp và gió thế giới, hãy nhận xét và

- Đặc điểm: khác nhau

về tính chất, luôn luôn dichuyển, bị biến tính

3 Frông.

- Là mặt tiếp xúc giữahai khối khí có nguồngốc, tính chất khác nhau

- Một nữa cầu có haifrông cơ bản: frông địacực (FA), frông ôn đới(FP) Dải hội tụ nhiệt đớichung cho cả hai nữa cầu

II Sự phân bố của nhiệt

độ không khí trên Trái Đất

1 Bức xạ nhiệt độ và không khí.

- Nhiệt độ không khí ởtầng đối lưu chủ yếu donhiệt độ của bề mặt TráiĐất được Mặt Trời đốtnóng cung cấp

- Cường độ bức xạ MTphụ thuộc vào góc chiếucủa bức xạ MT

2 Sự phân bố nhiệt độ không khí trên Trái Đất a) Phân bố theo vĩ độ địa lí.

Nhiệt độ giảm dần từ

- Sự thay đổi nhiệt độ trung bình năm và

sự thay đổi nhiệt độ trong năm theo vĩ độ

Giải thích sự thay đổi đó?

- Nhận xét và giải thích sự thay đổi của

biên độ nhiệt độ ở các địa điểm nằm trên

khoảng vĩ tuyến 52oB

- Phân tích mối quan hệ giữa hướng phơi

của sườn núi và góc nhập xạ và lượng

b) Phân bố theo lục địa

c) Phân bố theo địa hình.

- Nhiệt độ không khíthay đổi theo độ dốc vàhướng phơi của sườn núi

- Nhiệt độ của khôngkhí cũng thay đổi khi có

sự tác động của các nhântố: dòng biển nóng, dòngbiển lạnh, lớp phủ thựcvật, hoạt động sản xuấtcủa con người

4 Củng cố:

1 Nêu những đặc điểm, vai trò khác nhau của các tầng khí quyển

2 Phân tích sự khác nhau về nguồn gốc, tính chất của các khối khí, frông

5 Hoạt động nối tiếp.

0 Không khí chuyển động theochiều thẳng đứng

- Nhiệt độ giảm theo độcao( đỉnh tầng nhiệt độ là -

800C

- Chứa 80% không khí và hơn

¾ lượng hơi nước

- Hơi nước giữ 60% và CO2giữu 18% nhiệt độ bề mặt TráiĐất toả vào không khí

- Bụi, muối, khí

- Điều hoà nhiệt

độ của Trái Đất,

có thể duy trì sựsống

- Là hạt nhânngưng kết gây ramây, mưa…

Tầng giữa Nhiệt độ giảm theo độ cao

Tầng ion Không khí hết sức loãng, chứa

nhiều ion mang điện tích âmhoặc dương

Phản hồi sóng vôtuyến từ mặt đấttruyền lên

Tầng ngoài Từ độ cao

khoảng800m trởlên

- Không khí rất loãng: khoảngcách các phần tử khí tới 600km

- Thành phần chủ yếu là hêli

và hiđrô

IV Rút kinh nghiệm

Tiết PPCT:12 Ngày soạn:25/9/2011 Bài 12: SỰ PHÂN BỐ KHÍ ÁP MỘT SỐ LOẠI GIÓ CHÍNH

I Mục tiêu bài học.

Sau bài học, HS cần:

1 Kiến thức.

Hiểu rõ: - Nguyên nhân dẫn đến sự thay đổi khí áp từ nơi này qua nơi khác

- Nguyên nhân hình thành một số loại gió chính

2 Kĩ năng.

Nhận biết nguyên nhân hình thành một số loại gió thông qua bản đồ và các hình vẽ

II Phương pháp và phương tiện dạy học.

- PP: Khai thác kiến thức từ kênh hình, đàm thoại gợi mở nêu vấn đề, thảo luận nhóm

- PT: Bản đồ khí áp và gió thế giới

III Tiến trình bài giảng.

1 Ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ.

Nêu rõ vai trò của khí quyển đối với đời sống trên Trái Đất

3 Dạy bài mới.

Mở bài: Chúng ta đã được học qua các loại gió: gió Mậu dịch, gió Tây ôn đới Nhưng ngaynơi diễn ra gió Mậu dịch - loại gió được coi là ổn định và điều hoà nhất vẫn có những khuvực hoạt động của gió mùa và có các loại gió mang tính chất địa phương Vậy nguyên nhânnào gây ra các loại gió đó? Bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu rõ vì sao có các loại giókhác nhau như vậy

Thời

15p HĐ1: Cá nhân

B1: GV yêu cầu HS:

- Dựa vào SGK kết hợp với hiểu biết của mình cho

biết khí áp là gì? Nguyên nhân dẫn đến sự thay đổi

của khí áp?

- Quan sát hình 12.1, 12.2 và 12.3 để cho biết:

* Trên bề mặt Trái Đất khí áp được phân bố như

thế nào?

* Các đai khí áp cao và khí áp thấp từ xích đạo đến

cực có liên tục không?Tại sao có sự chia cắt như

vậy?

B2: HS tìm hiểu và trả lời.

B3: GV chuẩn kiến thức và giải thích cho HS rõ.

- Khí áp thay đổi theo độ cao, nhiệt độ, độ ẩm

- Dọc xích đạo là đai áp thấp Hai đai áp cao cận

chí tuyến ở khoảng hai chí tuyến 300B và 300N Hai

đai áp thấp ở khoảng hai vĩ tuyến 600B và 600N.Hai

áp cao ở hai cực Bắc và Nam

- Các đai khí áp không liên tục mà chia cắt thành

I Sự phân bố khí áp.

1 Khí áp và nguyên nhân thay đổi khí áp.

+ Khí áp: sức nén củakhông khí xuống mặt TráiĐất

+ Sự thay đổi khí áp theo

độ cao, nhiệt độ, độ ẩm

2 Sự phân bố các đai khí

áp trên Trái Đất.

- Sự phân bố khí áp: cácđai cao áp, hạ áp phân bốxen kẽ và đối xứng qua hạ

áp xích đạo

5p

những khu khí áp riêng biệt, nguyên nhân là do sự

phân bố xen kẽ giữa lục địa và đại dương

HĐ2: Nhóm.

Bước 1: GV sử dụng sơ đồ các đai gió để gợi ý và

yêu cầu HS nhắc lại khái niệm về gió, nguyên nhân

sinh ra gió sau đó chia lớp làm 4 nhóm và giao

- Nhóm 2, 4: Trình bày nguyên nhân và hoạt động

của gió mùa theo gợi ý:

* Xác định trên bản đồ, lược đồ một số trung tâm

áp, hướng gió và giải hội tụ nhiệt đới tháng 1 và

B2: HS làm việc theo nhóm và cử đại diện các

nhóm dựa vào bản đồ trình bày kết quả

B3: GV chuẩn kiến thức.

HĐ3: Cả lớp.

B1: GV yêu cầu HS:

- Quan sát hình 11.4, đọc nội dung mục a để trình

bày hoạt động của gió biển, gió đất và giải thích

II Một số loại gió chính.

1 Gió Tây ôn đới.

+ Thổi từ áp cao cận nhiệtđới về áp thấp ôn đới vĩ độ

600 + Thời gian hoạt động:quanh năm

+ Hướng: hướng Tây làchủ yếu( bán cầu bắc: TâyNam, bán cầu Nam: TâyBắc)

+ Tính chất gió: ẩm, đemmưa nhiều

Đông Nam ( báncầu nam)

+ Tính chất: khô, ít mưa

3 Gió mùa.

+ Là loại gió thổi hai mùangược hướng nhau với tínhchất khác nhau

+ Loại gió này không cótính chất vành đai

4 Gió địa phương.

a) Gió đất và gió biển.

+ Hình thành ở vùng bờbiển

nguyên nhân hình thành hai loại gió này.

- Dựa vào hình 12.5 và kiến thức đã học :

* Trình bày hoạt động của gió phơn

* Nêu tính chất của gió ở hai sườn núi

* Giải thích sự hình thành và nêu tính chất của gió

phơn Nêu ví dụ những nơi có gió này ở Việt Nam

B2: HS suy nghi và trình bày kết quả

b) Gió phơn.

Là loại biến tính khi đi quanúi trở nên khô và nóng

4 Củng cố.

a- So sánh gió mùa với gió đất và gió biển ( về nguyên nhân hình thành , hướng gió , phạm

vi ảnh hưởng , thời gian hoạt động )

b-Sắp xếp các cột A với B sao cho đúng

1- Gió tây ôn đới a- Thổi từ cao áp địa cực về áp thấp cận cực 1- b

1- Gió Mậu dịch b- Thổi từ cao áp cận chí tuyến về áp thấp cận cực 2- c

3- Gió mùa c- Thổi từ cao áp cận chí tuyến về áp thấp xích đạo 3- d

4- Gió Đông cực d- Thổi từ hai mùa ngược hướng nhau 4- a

c- Dựa vào hình 12 1, trình bày cơ chế hoạt động của gió Tây ôn đới và gió Mậu dịch

5 Hoạt động nối tiếp.

HS trả lời câu hỏi và làm bài tập trong SGK

IV Rút kinh nghiệm

Tiết PPCT:13 Ngày soạn:1/10/2011 Bài 13: NGƯNG ĐỌNG HƠI NƯỚC TRONG KHÍ QUYỂN MƯA.

I Mục tiêu bài học.

Sau bài học, HS cần:

1 Kiến thức.

+ Hiểu rõ sự hình thành sương mù, mây và mưa

+ Hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến lượng mưa

+ Nhận biết sự phân bố mưa theo vĩ độ

2 Kĩ năng.

+ Phân tích mối quan hệ nhân quả giữa các yếu tố: nhiệt độ, khí áp, đại dương… với lượngmưa

+ Phân tích biểu đồ (đồ thị) phân bố lượng mưa theo vĩ độ

+ Đọc và giải thích sự phân bố mưa trên bản đồ (hình 13.2) do ảnh hưởng của đại dương

II Phương pháp và phương tiện dạy học.

- PP: Khai thác kiến thức từ kênh hình Đàm thoại gợi mở nêu vấn đề, thảo luận nhóm

- PT: + Bản đồ phân bố lượng mưa trên thế giới

+ Bản đồ tự nhiên thế giới

III Tiến trình dạy học.

1 Ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ.

Trình bày hoạt động của gió Tây ôn đới và gió Mậu dịch

3 Dạy bài mới.

Mở bài: Các em đã học về độ ẩm không khí và mưa ở lớp 6 Ai còn nhớ được độ ẩm khôngkhí là gì? Mây và mưa được hình thành như thế nào? Mưa trên Trái Đất phân bố ra sao? Bàihọc hôm nay sẽ giúp các em giải quyết những thắc mắc này

Thời

10p HĐ1: Cả lớp.

B1: GVnhắc lại cho HS biết độ ẩm trong không

khí là do hơi nước tạo ra, hơi nước được bốc lên

từ sông, hồ, ao, biển Vậy trong điều kiện nào n

hơi nước ngưng đọng?

B2: HS dựa vào SGK để trả lời.

B3: Gv nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến thức.

→ GV: khi hơi nước ngưng đọng sẽ sinh ra

sương, mây, mưa…, sương mù là một trong

những loại sương có gây ảnh hưởng nhiều đến

đời sống và sản xuất

- Dựa vào SGK, vốn hiểu biết, em hãy cho biết

sương mù thường sinh ra trong những điều kiện

1 Ngưng đọng hơi nước.

+ Điều kiện để ngưng đọng hơinước:

- Không khí đã bão hoà màvẫn tiếp thêm hơi nước hoặcgặp lạnh

- Có hạt nhân ngưng đọng

2 Sương mù.

+ Điều kiện: Độ ẩm cao, khíquyển ổn định theo chiều thẳngđứng và có gió nhẹ

15p

10p

HĐ2: cá nhân.

B1: GV yêu cầu HS dựa vào SGK, vốn hiểu

biết trả lời các câu hỏi:

- Mô tả quá trình hình thành mây, mưa

- Khi nào thì có tuyết rơi?

- Mưa đá xảy ra khi nào?

B2: HS nghiên cứu, trình bày kết quả.

B3: GV chuẩn kiến thức.

HĐ3: Nhóm.

B1: GV chia lớp ra làm 6 nhóm và giao nhiệm

vụ:

- Nhóm 1, 2: tìm hiểu nhân tố khí áp và frông

với nội dung:

* Khu vực áp thấp và áp cao nơi nào hút gió,

nơi nào phát gió và ở đó không khí chuyển động

ra sao?

* Khi hai khối khí nóng, lạnh gặp nhau dẫn

đến hiện tượng gì? Tại sao?

- Nhóm 3, 4: tìm hiểu nhân tố gió với nội dung:

* Trong các loại gió thường xuyên, loại gió

nào gây mưa nhiều, loại gió nào gây mưa ít?

* Miền có gió mùa gây mưa nhiều hay ít? Vì

sao?

* Trả lời câu hỏi mục 3 SGK

- Nhóm 5, 6: tìm hiểu nhân tố dòng biển và địa

hình với nội dung:

* Vì sao nơi có dòng biển nóng đi qua thì mưa

nhiều, nơi có dòng biển lạnh đi qua thì mưa ít?

* Giải thích ảnh hưởng của địa hình đến lượng

mưa

B2: Các nhóm tiến hành thảo luận và cử đại

diện dựa vào bản đồ trình bày kết quả

B3: GV nhận xét, bổ sung và chuẩn kiến thức

+ Khi hạt nước trong mây cókích thước lớn thành các hạt rơixuống mặt đất đó gọi là mưa + Tuyết rơi: nước gặp nhiệt độ

+ Khu vựa áp cao: ít mưa hoặckhông mưa

+ Miền có gió Mậu dịch: mưaít

4 Dòng biển.

+ Ven bờ các đại dương,những nơi có dòng biển nóng điqua thường có mưa nhiều; nơi

có dòng biển lạnh đi qua thườngkhó mưa

5 Địa hình.

+ Không khí lạnh chuyển độnggặp địa hình cao như ngọn núi,đồi… mưa nhiều

+ Sườn đón gió: mưa nhiều,sườn khuất gió: mưa ít

III Sự phân bố lượng mưa trên Trái Đất.

kiến thức đã học để thảo luận cặp đôi.

- Nhận xét và giải thích tình hình phân bố mưa

ở các khu vực xích đạo, chí tuyến, ôn đới, cực

- Trả lời câu hỏi mục 2 trang 52 SGK

B2: HS thảo luận và trình bày kết quả.

+ Khu vực xích đạo mưa nhiềunhất

+ Hai khu vực chí tuyến mưaít

+ Hai khu vực ôn đới mưanhiều

+ Hai khu vực ở cực mưa ítnhất

2 Lượng mưa phân bố không đều do ảnh hưởng của đại dương.

+ Ở mỗi đới từ Tây sang Đông

có sự phân bố mưa không đều + Do ảnh hưởng của nhữngyếu tố về lục địa, đại dương, địahình…

+ Ví dụ: Khu vực Đông Âu vàTây Á, Tây và Đông của BắcMĩ,,, lượng mưa rất khác nhau

4 Củng cố:

Trình bày những nhân tố ảnh hưởng đến lượng mưa

5 Hoạt động nối tiếp.

1 Làm câu 3 trang 52 SGK

2 Trả lời câu hỏi mục 3 trang 50 SGK

IV.Rút kinh nghiệm

Tiết PPCT: 14 Ngày soạn: 4/10/2011 Bài 14: THỰC HÀNH:

ĐỌC BẢN ĐỒ SỰ PHÂN HOÁ CÁC ĐỚI VÀ CÁC KIỂU KHÍ HẬU TRÊN TRÁI ĐẤT PHÂN TÍCH BIỂU ĐỒ MỘT SỐ KIỂU KHÍ HẬU.

I Mục tiêu bài học.

Sau bài học, HS cần:

1 Kiến thức.

+ Hiểu rõ sự phân hoá các đới khí hậu trên Trái Đất

+ Nhận xét sự phân hoá các kiểu khí hậu ở đới khí hậu nhiệt đới chủ yếu theo vĩ độ, ở đớikhí hậu chủ yếu theo kinh độ

+ Hiểu rõ một số kiểu khí hậu tiêu biểu của 3 đới

II Phương phap và phương tiện dạy học.

- PP: Khai thác kiến thức từ bản đồ, biểu đồ, gợi mở nêu vấn đề

2 Kiểm tra bài cũ.

Hãy trình bày những nhân tố ảnh hưởng đến lượng mưa

3 Dạy bài mới

Mở bài: Khí hậu trên Trái Đất phân hoá ra các đới và các kiểu khác nhau Hôm nay chúng

ta sẽ tiến hành đọc, phân tích các bản đồ, biểu đồ khí hậucủa một số địa điểm tiêu biểu chocác kiểu khí hậu trên Trái Đất

đới khí hậu trên bản đồ

- Đới khí hậu ôn đới, cận

nhiệt và nhiệt đới phân hoá

thành những kiểu khí hậu

nào?

- Sự phân hoá khí hậu ở ôn

1 Đọc bản đồ các đới khí hậu trên Trái Đất.

a) Các đới khí hậu

+ Mỗi bán cầu có 7 đới khí hậu: cực, cận cực, ônđới, cận nhiệt, nhiệt đới, cận xích đạo, xích đạo b) Sự phân hoá khí hậu ở các đới

+ Đới khí hậu ôn đới chia ra hai kiểu: lục địa, đạidương

+ Đới khí hậu cận nhiệt chia ra 3 kiểu: lục địa, giómùa, Địa Trung Hải

+ Đới khí hậu nhiệt đới chia ra hai kiểu: lục địa,gió mùa

c) Sự khác biệt trong phân hoá khí hậu ở ôn đới và

5 Hoạt động nối tiếp.

+ Phân tích các kiểu khí hậu

+ Ôn lại các bài đã học để chuẩn bị ôn tập

IV Phụ lục.

Tiết PPCT: 15 Ngày soạn: 8/10/2011

ÔN TẬP

I Mục tiêu bài học.

Sau bài học, HS cần:

1 Kiến thức.

Giúp HS nắm vững kiến thức các chương đã học

- Hiểu biết về các vận động của trái Đất , hệ quả của các vận động đó

- Tác động của nội và ngoại lực đối với địa hình bề mặt Trái Đất

- Khí quyển

2 Kĩ năng.

Kỹ năng phân biệt các phép chiếu đồ, tính giờ địa phương khi biết giờ GMT , Từ các dạng địa hình nhận biết nhân tác hình thành , giải thích tác động của các vành đai khí áp …

II Thiết bị dạy học.

Các lược đồ và tranh ảnh trong SGK

III Tiến trình dạy học.

1 Ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ.

Kiểm tra vở thực hành

3 Dạy bài mới.

Mở bài: Chúng ta đã được học về: bản đồ, các chuyển động của Trái Đất, cấu trúc TráiĐất… Hôm nay các em sẽ ôn lại chương I và chương II để nắm chắc hơn kiến thức cơ bản

đã học chuẩn bị cho bài kiểm tra sắp tới

- Các đối tượng địa lí trên hình 22

được biểu hiện bằng những phương

- Một số phương pháp biểu hiện

các đối tượng địa lí trên bản đồ, cần

nắm:

* Đối tượng biểu hiện

* Khả năng biểu hiện

- Nêu khái niệm về Vũ Trụ, Hệ

Mặt Trời, vị trí của Trái Đất trong

hệ Mặt Trời

- Trình bày hệ quả chuyển động tự

quay quanh trục của Trái Đất

- Trình bày hệ quả chuyển động tự

quay quanh trục của Trái Đất

+ HS: trả lời

+ GV: chuẩn kiến thức

HĐ3: cả lớp

+ GV: nêu câu hỏi:

- Em hãy nêu cấu trúc của Trái Đất

và đặc điểm chính của mỗi lớp

- Trình bày nội dung cơ bản của

thuyết kiến tạo mảng

tầng khí quyển Nhiệt độ trên Trái

Đất được phân bố như thế nào?

- Nhóm 4: Trình bày cơ chế hoạt

động của các loại gió chính và phân

- Sự luân phiên ngày đêm

- Giờ trên Trái Đất và đường chuyểnngày quốc tế

- Sự lệch hướng chuyển động của cácvật thể

2 Hệ quả chuyển động xung quanh MặtTrời của Trái Đất

- Chuyển động biểu kiến hàng năm củaMặt Trời

- Các mùa trong măm

- Ngày, đêm dài ngắn theo mùa và theo

vĩ độ

III Cấu trúc của Trái Đất Khí quyển.

+ Cấu trúc của Trái Đất: có 3 lớp chính: + Nội dung cơ bản của Thuyết kiến tạo mảng

+ Tác động của nội lực đến địa hình bềmặt Trái Đất:

- Vận động theo phương thẳng đứng

- Vận động theo phương nằm ngang.+ Tác động của ngoại lực đến địa hình bềmặt Trái Đất: thông qua 4 quá trình:phong hoá, bóc mòn, vận chuyển và bồitụ

+ Cấu trúc của khí quyển: 5 tầng

+ Sự phân hoá nhiệt độ không khí trênTrái Đất:

B Kĩ năng

- Phân biệt các phép chiếu đồ qua hệ thống kinh vĩ tuyến trên bản đồ

- Tính giờ địa phương

- Điền tên các lớp của Trái Đất trên hình vẽ

- Điền tên các tầng của khí quyển trên hình vẽ

- Điền tên các dãi cao hạ áp Vẽ hướng và tên các loại gió chính

- Nhận xét biểu đồ phân bố lượng mưa trên Trái đất theo vĩ độ

4 Đánh giá.

- Sự thay đổi các mùa có ảnh hưởng thế nào đến cảnh quan thiên nhiên, hoạt động sản xuất

và đời sống con người?

5 Hoạt động nối tiếp.

- Về nhà ôn tập tốt để chuẩn bị cho tiết kiểm tra sắp tới

- Đề kiểm tra sẽ có hai phần: Trắc nghiệm (2 điểm), tự luận (8 điểm)