Thông tin khoa học và công nghệ

Môn học “Thông tin khoa học và công nghệ” trang bị cho sinh viên những vấn đề lý luận và thực tiễn như: Hệ thống các khái niệm, đặc điểm, vai trò của thông tin và hệ thống thông tin khoa học công nghệ. Các quá trình của hoạt động thông tin khoa học công nghệ. Sản phẩm dịch vụ thông tin khoa học công nghệ. Đặc điểm người dùng tin, nhu cầu thông tin khoa học công nghệ. lịch sử hình thành và phát triển của Hệ thống Thông tin Khoa học Công nghệ trên thế giới và Việt Nam. Vấn đề tin học hoá hoạt động thông tin của Hệ thống Thông tin Khoa học Công nghệ quốc gia. Định hướng phát triển Hệ thống TT KH CN quốc gia trong giai đoạn công nghiẹp hoá hiện đại hoá đất nước.

Trang 1

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC: Thông tin khoa học và công nghệ

Đại học Quốc gia Hà Nội

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Khoa Thông tin - Thư viện Bộ môn: Thông tin - Tư liệu

1 Thông tin về giảng viên

1.1 Giảng viên 1:

Họ và tên: Đặng Xuân Chế

Chức danh, học hàm, học vị: Tiến sĩ Nghiên cứu viên chính

Địa điểm làm việc: Trung tâm Thông tin Khoa học và Công nghệ Quốc gia

Bộ Khoa học và Công ngệ Địa chỉ liên hệ: 24 Lý Thường Kiệt Hà Nội

Điện thoại: 0912664644

Email: dxche@vista.gov.com

Các hướng nghiên cứu chính: Phát triển nguồn tin, thông tin khoa học và công nghệ; tổ chức và quản lý các trung tâm thông tin – thư viện

Họ và tên: Trần Thị Quý

Chức danh, học hàm, học vị: Tiến sĩ, Giảng viên chính

Địa điểm làm việc: Bộ môn Thông tin - Tư liệu, Khoa Thông tin - Thư viện

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Địa chỉ liên hệ: Văn phòng Khoa Thông tin - Thư viện, Tầng 4, Nhà A,

336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội Điện thoại: 0913 525 419

Email: tranthiquy@yahoo.com

Các hướng nghiên cứu chính: Thông tin học; Xử lý thông tin; Phân loại khoa học & phân loại tài liệu; Lịch sử sách, thư viện và sự nghiệp thông tin - thư viện

Họ và tên: Trần Hữu Huỳnh

Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sỹ, giảng viên chính

Địa điểm làm việc: Bộ môn Thư viện –Thư mục, Khoa Thông tin Thư viện

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Địa chỉ liên hệ: Văn phòng Khoa Thông tin –Thư viện Tầng 4, Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

Điện thoại: 04-8583903; Mobile: 0913.505.534

Email: tranhuuhuynh@gmail.com

Các hướng nghiên cứu chính: những kiến thức cơ sở cơ bản về tổ chức và quản lý, các hình thức tổ chức quản lý hoạt động thông tin thư viện, giải quyết những vấn đề lập kế hoạch, xây dựng định mức lao động khoa học, quản lý ngân sách

Trang 2

2 Thông tin chung về môn học

Tên môn học: Thông tin khoa học và công nghệ

Mã môn học:

Số tín chỉ: 2 tín chỉ

Môn học: Bắt buộc

Các môn học tiên quyết: Thông tin học đại cương

Các môn học kế tiếp: Công nghệ nội dung

Yêu cầu về trang thiết bị:

- Phòng học giảng lý thuyết và thảo luận nhóm

- Máy chiếu projector, máy tính, bảng, phấn

Giờ tín chỉ đối với các họat động:

- Nghe giảng lý thuyết: 18

- Làm bài tập trên lớp: 3

- Thảo luận: 5

- Thực hành, thực tập: 0

- Tự học: 4

Địa chỉ Khoa/Bộ môn phụ trách môn học:

Khoa Thông tin - Thư viện

Tầng 4, Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội

Điện thoại: 04-8583903

3 Mục tiêu của môn học

Môn học “Thông tin Khoa học và Công nghệ” nhằm trang bị cho sinh viên

ngành Thông tin - Thư viện:

Về kiến thức:

Nắm được kiến thức cơ bản những vấn đề lý luận chung của nội hàm khái niệm, đặc điểm và vai trò của thông tin và hoạt động thông tin khoa học &

công nghệ ( TT KH & CN)

Hiểu rõ tầm quan trọng của KH & CN đối với sự phát triển của kinh tế -

xã hội

Hiểu rõ các quá trình của hoạt động TT KH & CN: thu thập và phát triển nguồn tin; xử lý phân tích, tổng hợp thông tin; tổ chức lưu giữ, bảo quản

và phục vụ thông tin

Nắm vững các loại hình sản phẩm & dịch vụ TT KH & CN

Hiểu được đặc điểm người dùng tin và nhu cầu thông tin KH & CN

Nắm được khái quát lịch sử hình thành và phát triển Hệ thống TT KH &

CN quốc tế và một số nước cụ thể trên thế giới

Hiểu rõ lịch sử hình thành và phát triển của Hệ thống TT KH & CN Quốc

gia

Nắm vững cơ cấu tổ chức, đội ngũ cán bộ và tổ chức dây chuyền thông tin

tư liệu của Hệ thống với các loại hình sản phẩm & dịch vụ nhằm thoả mãn

nhu cầu thông tin của người dùng tin

Trang 3

Hiểu rõ thực trạng vấn đề tin học hoá và định hướng phát triển hoạt động

TT KH & CN Quốc gia trong giai đoạn công nghiệp hóa - hiện đại hoá đất

nước

Về kỹ năng:

Có kỹ năng phân tích & đánh giá vai trò của của KH & CN đối với sự phát triển của kinh tế - xã hội nói chung và hoạt động TT KH & CN nói riêng

Có kỹ năng nhận biết hệ thống thông tin chuyên biệt nói chung và Hệ thống thông tin KH & CN nói riêng

Có kỹ năng xác định, nhận biết nguồn thông tin/tài liệu KH & CN để thu thập và phát triển nguồn tin

Có kỹ năng xử lý, phân tích, tổng hợp thông tin/ tài liệu để tổ chức lưu giữ, bảo quản và phục vụ thông tin

Có kỹ năng tạo dựng có loại hình sản phẩm và dịch vụ thông tin KH & CN

Có kỹ năng tư duy, phân tích, ra quyết định, phát hiện và giải quyết vấn đề liên quan tới các vấn đề TT KH & CN

Có kỹ năng phân tích, đánh giá được hiệu quả hoạt động hệ thống TT KH &

CN trong nước và nước ngoài

Có kỹ năng xác định định hướng phát triển của Hệ thống trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong giai đoạn đổi mới và hội nhập

Về thái độ:

Yêu thích môn học để từ đó yêu thích công việc trong hoạt động TT KH &

CN trong hoạt động Thông tin – Thư viện

Nhận thấy tầm quan trọng của hoạt động TT KH & CN có ý nghĩa quyết định đến chất lượng và hiệu quả phát triển KH & CN nói riêng và kinh tế -

xã hội của đất nước nói chung

Nâng cao tinh thần trách nhiệm, không ngừng trau dồi kiến thức nâng cao trình độ chuyên môn và tri thức đáp ứng yêu cầu hoạt động TT KH & CN Quan tâm và biết đến vấn đề khoa học còn đang tranh luận để có hướng tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện lý luận và thực tiễn của hoạt động TT KH & CN

ở Việt Nam

Mục tiêu chi tiết cho từng nội dung của môn học:

Mục tiêu

Chương1:

Những vấn đề

chung về thông

tin khoa học &

công nghệ

- Hiểu được hệ thống các khái niệm liên quan:

thông tin; hệ thống;

hoa học & công nghệ; thông tin KH

& CN; hệ thống

- Phân tích được nội hàm các khái niệm thông tin;

hệ thống; KH &

CN; thông tin

KH & CN; hệ thống TT KH &

- Đánh giá được tầm quan trọng của TT KH &

CN đối với sự phát triển của kinh tế - xã hội

Trang 4

TT KH & CN; hoạt động TT KH & CN

- Nêu được đặc điểm hình thức và nội dung TT KH &

CN

- Hiểu được vai trò của KH & CN và

TT KH & CN

CN; hoạt động

TT KH & CN

- Giải thích được vai trò, bản chất, nội dung TT KH

& CN

Chương 2:

Hoạt động

thông tin khoa

học và công

nghệ

- Nêu được tóm lược vai trò của Hệ thống thông tin và tầm quan trọng của hoạt động TT KH

& CN

- Nắm được nội dung cơ bản của các quá trình hoạt động thông tin: thu thập, xử lý , tổ chức lưu giữ, bảo quản và phục vụ

thông tin

- Hiểu rõ các loại hình sản phẩm và dịch vụ TT KH &

CN

- Nêu được đặc điểm người dùng tin và nhu cầu tin

KH & CN

- Phân tích và lý giải được vai trò của Hệ thống thông tin và tầm quan trọng của hoạt động TT

KH & CN

- Khái quát đư

ợc mối liên hệ gi

ữa các công đoạn trong quá trình hoạt động thông tin

- Tạo dựng được các loại hình sản phẩm và dịch vụ thông tin KH &

CN phù hợp với người dùng tin

- Đánh giá được khả năng hoạt động của hệ

thống thông tin

khoa học và công nghệ

Chương 3:

Hoạt động

thông tin khoa

học & công

nghệ ở một số

nước trên thế

giới

- Hiểu được khái quát lịch sử hình thành và phát triển Hoạt động TT KH

& CN

- Mô tả được hoạt

động thông tin KH

& CN ở một số nước trên thế giới:

Nga, Trung Quốc,

Ấn độ, Mỹ

- Phân tích được nguyên nhân, ý nghiã của sự ra đ

ời và phát triển

hệ thống TT KH

& CN trên thế giới

- Phân biệt được

lý do ra đời, mức

độ và hiệu quả hoạt động của

- Đánh giá và có khả năng tư duy lựa chọn mô hình hoạt động phù hợp cho Việt Nam

Trang 5

- Nêu được một số nhận xét chung

từng hệ thống

Chương 4:

Khái quát lịch

sử hình thành

và phát triển

Hệ thống

Thông tin Khoa

học & Công

nghệ quốc gia

- Nêu được các giai đoạn hình thành và phát triển của Hệ thống thông tin KH

& CN Quốc gia

- Hiểu được và nắm được tổ chức hoạt động của Hệ

thống: Phát triển nguồn tin, xử lý, tổ

chức lưu giữ, bảo quản, tra cứu và phục vụ thông tin -Nắm được các loại hình sản phẩm và dịch vụ thông tin -Nêu được đặc điểm người dùng tin và nhu cầu thông tin

- Nắm được nội dung, mức độ tin học hoá và định hướng phát triển hoạt động TT KH

& CN Quốc gia Việt Nam

- Phân tích và thể hiện rõ được mức độ phát triển của Hệ thống TT KH &

CN Quốc gia

- Hiểu rõ và lý giải được thực trạng cơ cấu tổ chức, đội ngũ cán bộ và hình thức tổ chức hoạt động của Hệ

thống: Phát triển nguồn tin, xử lý,

tổ chức lưu giữ, bảo quản, tra cứu

và phục vụ thông tin

- Nắm vững định hướng phát triển hoạt động

TT KK & CN Quốc gia Việt Nam

- So sánh hệ thống TT KH &

CN trên thế giới, vận dụng vào thực tiễn Việt Nam trên cơ sở định hướng phát triển KHCN và hoạt động TT

KK & CN Quốc gia trong gia

nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

4 Tóm tắt nội dung môn học

Môn học “Thông tin khoa học và công nghệ” trang bị cho sinh viên những

vấn đề lý luận và thực tiễn như: Hệ thống các khái niệm, đặc điểm, vai trò của thông tin và hệ thống thông tin khoa học & công nghệ Các quá trình của hoạt động thông tin khoa học & công nghệ Sản phẩm & dịch vụ thông tin khoa học & công nghệ

Đặc điểm người dùng tin, nhu cầu thông tin khoa học & công nghệ lịch sử hình

thành và phát triển của Hệ thống Thông tin Khoa học & Công nghệ trên thế giới và Việt Nam Vấn đề tin học hoá hoạt động thông tin của Hệ thống Thông tin Khoa học

& Công nghệ quốc gia Định hướng phát triển Hệ thống TT KH & CN quốc gia trong giai đoạn công nghiẹp hoá - hiện đại hoá đất nước

5 Nội dung chi tiết môn học

Trang 6

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THÔNG TIN KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ 1.1 Các khái niệm

1.1.1 Khái niệm thông tin

1.1.2 Khái niệm hệ thống

1.1.2 Khái niệm Khoa học & công nghệ

1.1.3 Khái niệm Thông tin khoa học & công nghệ

1.1.4 Khái niệm Hệ thống thông tin khoa học & công nghệ

1.1.5 Khái niệm Hoạt động thông tin khoa học & công nghệ

1.2 Đặc điểm thông tin khoa học & công nghệ

1.3.1 Đặc điểm hình thức

1.3.2 Đặc điểm nội dung

1.3 Vai trò khoa học & công nghệ và thông tin khoa học & công nghệ trong

sự phát triển kinh tế - xã hội

1.4.1 Vai trò của khoa học & công nghệ

1.4.2 Vai trò thông tin khoa học & công nghệ

CHƯƠNG 2 HOẠT ĐỘNG THÔNG TIN KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ

2.1 Vai trò Hệ thống thông tin và hoạt động thông tin khoa học & công nghệ

2.1.1 Vai trò của Hệ thống thông tin

2.1.2 Vai trò của hoạt động thông tin

2.2 Các quá trình của hoạt động thông tin khoa học & công nghệ

2.3.1 Thu thập, phát triển nguồn tin

2.3.2 Xử lý thông tin

2.3.3 Tổ chức lưu giữ, bảo quản thông tin

2.3.4 Tổ chức phục vụ thông tin

2.3 Sản phẩm & dịch vụ thông tin khoa học & công nghệ

2.4.1 Các loại sản phẩm thông tin

2.4.2 Các loại dịch vụ thông tin

2.4 Đặc điểm người dùng tin và nhu cầu thông tin

1.2.1 Đặc điểm người dùng tin

1.2.2 Đặc điểm nhu cầu thông tin

CHƯƠNG 3 HOẠT ĐỘNG THÔNG TIN KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI

3.1 Khái quát lịch sử hình thành và phát triển Hệ thống

3.2 Hoạt động thông tin khoa học & công nghệ ở một số nước trên thế giới

3.2.1 Hệ thống thông tin khoa học & kỹ thuật quốc tế

3.2.2 Hoạt động thông tin khoa học & công nghệ ở Nga

3.2.3 Hoạt động thông tin khoa học & công nghệ ở Trung Quốc

3.2.4 Hoạt động thông tin khoa học & công nghệ ở Ấn độ

3.2.5 Hoạt động thông tin khoa học & công nghệ ở Mỹ

3.3 Một số nhận xét chung

CHƯƠNG 4 HOẠT ĐỘNG THÔNG TIN KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ Ở VIỆT NAM 4.1 Lịch sử hình thành và phát triển Hệ thống Thông tin Khoa học & Công nghệ quốc gia

Trang 7

4.1.1 Giai đoạn từ năm 1961 đến năm 1971

4.2.2 Giai đoạn từ năm 1972 đến năm 1991

4.1.3 Giai đoạn từ năm 1991 đến nay

4.2 Cơ cấu tổ chức và đội ngũ cán bộ của Hệ thống

4.2.1 Cơ cấu tổ chức

4.2.2 Đội ngũ cán bộ

4.3 Tổ chức hoạt động của Hệ thống

4.3.1 Phát triển nguồn tin

4.3.2 Xử lý thông tin

4.3.3 Tổ chức lưu giữ và bảo quản thông tin

4.3.4 Tổ chức tra cứu và phục vụ

4.4 Các loại hình sản phẩm và dịch vụ

4.4.1 Các loại hình sản phẩm

4.4.2 Các loại hình dịch vụ

4.5 Đặc điểm người dùng tin và nhu cầu thông tin

4.5.1 Đặc điểm người dùng tin

4.5.2 Đặc điểm nhu cầu thông tin

4.6 Tin học hoá và định hướng phát triển hoạt động thông tin Khoa học & Công nghệ

4.6.1 Tin học hoá hoạt động thông tin Khoa học & Công nghệ

4.6.2 Định hướng phát triển Hệ thống thông tin Khoa học & Công nghệ

6 Học liệu

6.1 Tài liệu đọc bắt buộc

1 Đoàn Phan Tân Thông tin học/Đoàn Phan Tân.-H.: ĐHQG HN, 2001.- 337

tr (Nơi có tài liệu: Trung tâm Thông tin -Thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội (TT TT-TV ĐHQG HN) và Phòng Tư liệu Khoa Thông tin-Thư viện (TT-TV)

2 Đặng Xuân Chế Nghiên cứu xây dựng những nội dung cơ bản của chính sách phát triển nguồn tin Khoa học & công nghệ của Hệ thống thông tin khoa học và công nghệ quốc gia phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước/Báo cáo đề tài khoa học cấp bộ.- H., 2007.-137 tr

3 Nguyễn Hữu Hùng Thông tin, từ lý luận đến thực tiễn.- H.: Văn hoá Thông

tin, 2005.- 833 tr (Nơi có tài liệu: Trung tâm TT-TV ĐHQG HN; Phòng Tư liệu Khoa TT-TV và Giảng viên)

4 Trần Thị Quý Tập bài giảng Thông tin Khoa học & công nghệ - H.: ĐH

KHXH & NV, 2007.- 132 tr (Nơi có tài liệu: Phòng Tư liệu Khoa TT – TV

và Giảng viên)

6.2 Tài liệu đọc thêm

5 Đặng Hữu Phát triển kinh tế tri thức rút ngắn quá trình Công nghiệp hoá,

hiện đại đất nước/ Đặng Hữu.- H.: Chính trị Quốc gia, 2001.- 387 tr.(Nơi có tài liệu: Phòng Tư liệu Khoa TT – TV và Gảng viên)

Trang 8

6 Đoàn Phan Tân Các hệ thống thông tin quản lý/ Đoàn Phan Tân.-H.: ĐH

Văn hoá Hà Nội.- 2004.- 278 tr.(Nơi có tài liệu: Trung tâm TT – TV ĐHQG

HN và TT TT KH&CN QG VN)

7 Lê Văn Viết Cẩm nang nghề thư viện.- H.: Văn hoá Thông tin, 2000.- 629

tr .(Nơi có tài liệu: Trung tâm TT – TV ĐHQG HN , Phóng Tư liệu Khoa TT-TV và giảng viên)

8 Quản lý thông tin & công nghệ thông tin/ Nguyễn Khắc Khoa chủ biên.- H.:

Văn hoá Thông tin, 2000.- 321 tr.(Nơi có tài liệu: Trung tâm TT – TV ĐHQG HN và giảng viên)

9 Trần Văn Tùng Nền kinh tế tri thức và yêu cầu đổi mới giáo dục Việt Nam

H.: Thế giới, 2001.- 217 tr.(Nơi có tài liệu: Phờng tư liệu khoa TT-TV và giảng viên)

7 Hình thức tổ chức dạy học

7.1 Lịch trình chung

Nội dung/ Tuần

Hình thức tổ chức dạy môn học

Tổng

Lên lớp Thực

hành

Tự học

Lý thuyết

Bài tập

Thảo luận

Nội dung 1, tuần 1: Những vấn đề

chung về thông tin Khoa học &

Công nghệ

Nội dung 2, tuần 2: Hoạt động

thông tin Khoa học & Công nghệ

Nội dung tuần 4: Thảo luận nội

thông tin Khoa học & Công nghệ ở

Trang 9

một số nước trên thế giới (tiếp theo)

Nội dung tuần 8: Tự học nội dung/

Nội dung tuần 12: Kiểm tra giữa kỳ

Nội dung4, tuần 13: Hoạt động

Nội dung tuần 14: Tự học nội

Nội dung tuần 15: Ôn tập và giải

7.2 Lịch trình tổ chức dạy học cụ thể

Nội dung 1, tuần 1: Những vấn đề chung về thông tin Khoa học & Công nghệ

Hình

thức tổ

chức

dạy

học

Thời gian, địa

điểm

Nội dung chính Yêu cầu sinh

viên chuẩn bị

Ghi chú

Lý

thuyết

2 giờ - Các khái niệm thông

tin, hệ thống, KH & CN,

- Đọc tài liệu

số 1 từ tr.7 đến

Trang 10

Thông tin KH & CN, Hệ thống thông tin KH

&CN, Hoạt động TT KH

& CN

- Đặc điểm TT KH & CN

vềhình thức và nội dung

- Vai trò KH & CN và thông tin KH & CN trong

sự phát triển kinh tế - xã hội

tr 15

số 3 từ tr.45 đến tr.57

số 4 từ tr.3 đến tr.10

Nội dung 2, tuần 2: Hoạt động thông tin Khoa học & Công nghệ

Hình

thức tổ

chức

dạy

học

Thời gian, địa điểm

viên chuẩn bị

Ghi chú

Lý

thuyết

2 giờ -Vai trò Hệ thống thông

tin và hoạt động thông tin

KH & CN

- Quá trình của hoạt động

thông tin KH & CN Thu thập, phát triển nguồn tin, Xử lý thông tin, Tổ chức lưu giữ, bảo quản

và phục vụ thông tin

- Đọc tài liệu số

1 từ tr.25 đến tr

30

2 từ tr.15 đến tr

30

4 từ tr.11 đến tr.25

Nhắc sinh viên chuẩn bị trước nội dung cho bài tuần 3, đọc tài liệu số 1 từ tr.34 đến tr.54

Nội dung 2, tuần 3: Hoạt động thông tin Khoa học & Công nghệ (tiếp theo)

Hình

thức tổ

chức

dạy

học

Thời gian, địa điểm

viên chuẩn bị

Ghi chú

Lý

thuyết

2 giờ - Sản phẩm & dịch vụ

thông tin KH & CN

- Đặc điểm người dùng tin và nhu cầu thông tin

2 từ tr.24 đến

- Sau bài này giảng viên thông báo danh sách phân nhóm

Định dạng
Số trang	19
Dung lượng	335,57 KB