KGTT ặúơc xíy dûơng phuđ húơp nïịu dûơa trïn quan ăiïím hïơ thöịng vađ ặúơc coi lađ coâ hiïơu quaê nïịu ăaêm baêo ặúơc tñnh nùng ăöơng, tûúng taâc múê cho pheâp thûơc hiïơn hađi hođa caâ
Trang 11 Khaâi niïơm khöng gian thöng tin
KH&CN
Khaâi niïơm khöng gian thöng tin
(information space) (KGTT) ặúơc sûê
duơng trong viïơc xíy dûơng chiïịn lûúơc vađ
chñnh saâch thöng tin (TT) úê nhiïìu nûúâc
KGTT lađ cú súê ăïí phaât triïín kinh tïị-xaô
höơi, vùn hoâa, chñnh trõ vađ ăaêm baêo an
ninh quöịc gia Max H Boist trònh bađy
KGTT nhû möơt phaơm truđ khung vïì hïơ
quan ăiïím (conceptual framework) vađ
cöng cuơ ăïí khaêo cûâu vïì sûơ víơn ăöơng
cuêa TT vađ tri thûâc trong hïơ thöịng xaô
höơi [1]
KGTT thûúđng bao göìm caâc ýịu töị
sau ăíy: Nguöìn lûơc TT; Kïịt cíịu haơ
tíìng TT; Maơng lûúâi caâc töí chûâc TT;
Thõ trûúđng TT; Hïơ thöịng tûúng taâc vúâi
quöịc tïị; Hïơ thöịng luíơt phaâp vïì TT
KGTT ặúơc xíy dûơng phuđ húơp nïịu dûơa trïn quan ăiïím hïơ thöịng vađ ặúơc coi lađ coâ hiïơu quaê nïịu ăaêm baêo ặúơc tñnh nùng ăöơng, tûúng taâc múê cho pheâp thûơc hiïơn hađi hođa caâc lúơi ñch cuêa tíịt caê caâc chuê thïí nhađ nûúâc, xaô höơi vađ cöng dín KGTT coâ hiïơu quaê ặúơc hònh thađnh vađ phaât triïín trïn cú súê thûơc thi chñnh saâch TT quöịc gia nhùìm thuâc ăííy xaô höơi chuýín dõch thađnh cöng túâi xaô höơi TT Hoaơt ăöơng TT KH&CN úê nûúâc
ta ăaô coâ lõch sûê trïn nûêa thïị kyê Tuy nhiïn, möơt KGTT KH&CN thöịng nhíịt thûơc tïị chûa ặúơc thiïịt líơp Tuy víơy, ăïí xíy dûơng KGTT chuâng ta coâ thuíơn lúơi
vò ăang coâ ặúơc böịn tiïìn ăïì sau ăíy:
- Nhu cíìu phaât triïín trong sûơ nghiïơp cöng nghiïơp hoâa vađ hiïơn ăaơi hoâa (CNH, HĂH) ăíịt nûúâc ăođi hoêi phaêi huy ăöơng
HÒNH THAĐNH VAĐ PHAÂT TRIÏÍN KHÖNG GIAN THÖNG TIN
KHOA HOƠC VAĐ CÖNG NGHÏƠ ÚÊ VIÏƠT NAM
PGS TS Nguýîn Hûôu Huđng
Toâm tùưt: Giúâi thiïơu khaâi niïơm khöng gian thöng tin vađ khöng gian thöng tin KH&CN.
Mö taê chi tiïịt baêy nöơi dung cöịt loôi cíìn ặúơc thûơc hiïơn ăïí xíy dûơng khöng gian thöng tin KH&CN thöịng nhíịt úê Viïơt Nam
Tûđ khoâa: Khöng gian thöng tin; Khöng gian thöng tin KH&CN; Hïơ thöịng thöng tin
KH&CN quöịc gia; Nguöìn lûơc thöng tin KH&CN quöịc gia
Formation and development of STI space in Vietnam
Summary: Presents notions of information space and STI space; describes in detail
core content to be formed for creating united STI space in Vietnam
Keywords: Information space; STI space; National system for STI; National STI
resources
Trang 2ặúơc moơi nguöìn lûơc, trong ăoâ nguöìn
lûơc TT lađ vö cuđng quan troơng;
- Ăíịt nûúâc coâ chûúng trònh vađ kïị
hoaơch töíng thïí phaât triïín cöng nghïơ
thöng tin (CNTT) hûúâng túâi nïìn kinh tïị
tri thûâc;
- Trong nûúâc nhiïìu nùm qua, nhúđ sûơ
quan tím vađ ăíìu tû cuêa Nhađ nûúâc ăaô
töìn taơi vađ hoaơt ăöơng möơt hïơ thöịng TT
KH&CN quöịc gia;
- Sûơ phaât triïín tiïịp theo cuêa ngađnh
TT ăođi hoêi phaêi thûơc hiïơn chia seê caâc
nguöìn lûơc vađ tûúng taâc TT tñch cûơc
giûôa caâc cú quan TT trong nûúâc vađ giûôa
hïơ thöịng TT nûúâc ta vúâi cöơng ăöìng TT
quöịc tïị
Cuông cíìn phaêi noâi thïm rùìng, trong
böịi caênh höơi nhíơp quöịc tïị hiïơn nay vađ
ăïí hònh thađnh nhanh choâng KGTT, hïơ
thöịng TT KH&CN quöịc gia cíìn ăoâng
vai trođ múâi, vúâi tû caâch lađ: nhađ cung
cíịp TT; nhađ quaên trõ nguöìn lûơc TT
quöịc gia; nhađ saên xuíịt vađ cung cíịp loaơi
hađng hoaâ xaô höơi ăùơc biïơt Thûơc tïị, hiïơn
nay tađi saên TT úê trong quöịc gia lađ ríịt
lúân Nïịu nhûông TT nađy ặúơc quaên lyâ
töịt, ặúơc cung cíịp ăïịn tíơn tay ngûúđi
tiïu duđng cíìn thiïịt thò seô mang laơi ríịt
nhiïìu lúơi ñch cho sûơ phaât triïín cuêa xaô
höơi Ngađy nay, vúâi cuöơc caâch maơng vïì
CNTT, nhiïơm vuơ quaên trõ TT nađy ăaô trúê
nïn dïî ặúơc thûơc thi hún
Noâi víơy, song úê nhiïìu nûúâc, trong ăoâ
coâ nûúâc ta, tònh hònh caât cûâ, chia cùưt
cuêa KGTT ăaô díîn ăïịn hiïơu quaê cuêa
hoaơt ăöơng TT cođn thíịp, hïơ thöịng TT
noâi chung vađ TT KH&CN noâi riïng chûa hoađn thađnh ặúơc caâc vai trođ trïn ăíy, do víơy, TT chûa thíơt sûơ coâ ặúơc võ trñ cöịt ýịu trong chiïịn lûúơc phaât triïín ăíịt nûúâc
2 Chiïịn lûúơc hònh thađnh khöng gian thöng tin KH&CN
Ăïí súâm hònh thađnh KGTT KH&CN thöịng nhíịt, trûúâc mùưt, chuâng töi khuýịn nghõ tíơp trung nguöìn lûơc ăïí thûơc thi baêy nöơi dung ăöơt phaâ chiïịn lûúơc sau ăíy:
2.1 Nöơi dung 1- Cuêng cöị vađ phaât
triïín hïơ thöịng caâc cú quan thöng tin KH&CN cöng líơp troơng ăiïím
Muơc tiïu cíìn ăaơt túâi cuêa chiïịn lûúơc nađy lađ thiïịt líơp möơt hïơ thöịng caâc cú quan TT vúâi nhûông quy mö, lônh vûơc vađ khaê nùng khaâc nhau, vúâi ăöơ bao quaât lúân vađ khaê nùng tiïịp cíơn ngađy cađng tùng nhùìm tùng söị ngûúđi sûê duơng, ăïí coâ thïí ăaâp ûâng ýu cíìu hïịt sûâc ăa daơng cuêa caâc nhoâm ngûúđi duđng tin (NDT) troơng ăiïím, húơp lyâ vađ tiïịt kiïơm nhíịt Cíịu truâc cuêa hïơ thöịng caâc cú quan
TT bao göìm:
- Caâc cú quan TT quöịc gia;
- Caâc cú quan TT chuýn biïơt theo ngađnh hoùơc theo lônh vûơc;
- Caâc cú quan TT theo vuđng laônh thöí
Caâc cú quan TT trïn ặúơc taâi thiïịt kïị theo ba mö hònh chñnh sau ăíy:
- Mö hònh hûúâng túâi tađi liïơu/dûô liïơu (Document - Driven Model);
Trang 3- Mö hònh hûúâng túâi chuýn
ngađnh/chuýn ăïì (Subject- Driven
Model);
- Mö hònh hûúâng túâi ngûúđi sûê duơng
(User - Driven Model)
Caâc cú quan TT nađy coâ thïí kïịt nöịi
vúâi caâc trung tím TT taơi caâc trûúđng ăaơi
hoơc, caâc töí chûâc TT taơi caâc viïơn khoa
hoơc, caâc doanh nghiïơp lúân hiïơn ăang
töìn taơi Möơt cíịu truâc nhû víơy seô cho
pheâp caâc cú quan TT dïî thñch nghi hún,
ăaâp ûâng ặúơc ýu cíìu cuêa nhiïìu loaơi
NDT vađ töịi ûu hoaâ viïơc ăíìu tû cuêa Nhađ
nûúâc cho caâc ăún võ TT troơng ăiïím noâi
riïng vađ ăöịi vúâi toađn böơ cöng taâc vađ
hoaơt ăöơng TT noâi chung Trong thúđi
gian túâi, khi xem xeât phaât triïín hïơ
thöịng TT KH&CN quöịc gia theo hûúâng
hiïơn ăaơi hoaâ cíìn quaân triïơt xu thïị tñch
húơp thïí hiïơn úê böịn mùơt sau ăíy:
- Tñch húơp caâc giaâ trõ TT: Hoaơt ăöơng
TT taơo ra möơt chuöîi giaâ trõ gia tùng
khaâc nhau Nhûông giaâ trõ nađy ặúơc taơo
ra úê ăíìu vađo, úê quaâ trònh xûê lyâ vađ quaâ
trònh taơo líơp caâc saên phíím/dõch vuơ úê
ăíìu ra Nhû víơy, cíìn phaêi quaên lyâ TT
trong caâc hïơ thöịng theo quan ăiïím tñch
húơp chûâ khöng ăún leê theo tûđng cöng
ăoaơn nghiïơp vuơ;
- Tñch húơp vïì chûâc nùng: Caâc cú
quan TT trong hïơ thöịng hiïơn nay víîn
chûa vûúơt khoêi giúâi haơn hoaơt ăöơng cuêa
möơt thû viïơn: chó lađ núi thu thíơp, tađng
trûô, tòm tin tû liïơu Cú quan TT ngoađi
viïơc lađ nhađ cung cíịp TT tû liïơu phaêi lađ
ngûúđi ăaânh giaâ TT, phaên biïơn TT vađ trúơ
giuâp TT cho caâc hoaơt ăöơng saâng taơo cuêa con ngûúđi;
- Tñch húơp vïì töí chûâc: KGTT trong quöịc gia lađ thöịng nhíịt, do víơy, viïơc chia seê vađ trao ăöíi TT giûôa caâc ăún võ lađ cíìn thiïịt Ăïí chia seê TT cíìn möơt cú chïị vađ phûúng tiïơn hûôu hiïơu Phaêi lađm sao ăïí caâc cú quan TT trong hïơ thöịng coâ thïí truy cíơp tûđ xa túâi caâc TT ặúơc lûu giûô úê caâc loaơi formats khaâc nhau (multi-media formats) vúâi cuđng möơt giao diïơn
- Taâi thiïịt kïị vađ taâi cíịu truâc cú quan TT: Caâc cú quan TT trong hïơ thöịng TT quöịc gia cuêa ta ặúơc thiïịt kïị vađ trang
bõ trong hoađn caênh cuêa töí chûâc TT tíơp trung, theo mö hònh phín cíịp (hierachy) Trong ăiïìu kiïơn hiïơn nay,
xu thïị phín taân trong töí chûâc cuêa hïơ thöịng TT KH&CN quöịc gia ăang ặúơc thõnh hađnh vađ chûâng toê ăíy lađ mö hònh nùng ăöơng hiïơu quaê, do víơy, caâc cú quan TT cuêa ta trong hïơ thöịng phaêi ặúơc trang bõ vađ cíịu truâc laơi ăïí thñch ûâng vúâi möi trûúđng múâi- phín taân vađ chia seê TT
2.2 Nöơi dung 2- Phöịi húơp xíy dûơng
vađ phaât triïín nguöìn lûơc thöng tin quöịc gia
Nguöìn lûơc thöng tin (NLTT) quöịc gia lađ toađn böơ phíìn TT ặúơc ghi laơi, ặúơc kiïím soaât vađ lûu giûô trong quöịc gia dûúâi bíịt kyđ daơng thûâc nađo Hiïơn nay, caâc tham söị vïì söị lûúơng, chíịt lûúơng vađ khaê nùng truy cíơp cuêa NLTT ặúơc coi lađ chó tiïu phaên aânh trònh ăöơ
Trang 4phaât triïín vađ võ thïị cuêa nûúâc ăoâ trong
cöơng ăöìng quöịc tïị Vò leô ăoâ, NLTT
phaêi ặúơc coi lađ tađi saên quöịc gia
Hiïơn taơi, phíìn tađi nguýn thöng tin
nađy ặúơc thïí hiïơn chuê ýịu dûúâi daơng
tađi liïơu trïn giíịy vađ daơng söị hoaâ Ăïí
lađm ặúơc nhû trïn, möîi cú quan TT
phaêi coâ traâch nhiïơm vïì phaơm vi vöịn tađi
liïơu cuêa mònh, ăùơc biïơt nhûông cú quan
TT ặúơc chuýn biïơt hoaâ phaêi loaơi boê
sûơ truđng baên khöng cíìn thiïịt vađ töịi ăa
hoaâ vöịn tađi liïơu coâ liïn quan ăïịn caê
nûúâc Ăùơc biïơt chuâ yâ ăïịn sûơ phaât triïín
vöịn tađi liïơu ăa ngön ngûô vađ vöịn tađi liïơu
khu vûơc nhùìm phuơc vuơ nhu cíìu cuêa caâc
loaơi ngûúđi duđng khaâc nhau vađ ăïí höî trúơ
caâc hoaơt ăöơng khu vûơc hoaâ cuêa Viïơt
Nam
Ăïí gia tùng nguöìn lûơc TT quöịc gia
cíìn:
- Nùưm nhu cíìu TT cuêa ăíịt nûúâc möơt
caâch töíng thïí, xaâc líơp danh muơc, cú
cíịu, thađnh phíìn caâc loaơi NLTT vađ phaâp
lyâ hoâa tûđng loaơi nguöìn lûơc;
- Xem xeât laơi chöî maơnh, chöî ýịu cuêa
vöịn tađi liïơu vađ hònh thađnh chiïịn lûúơc
phöịi húơp xíy dûơng vöịn tađi liïơu quöịc
gia;
- Xaâc ắnh diïơn böí sung ûu tiïn, xíy
dûơng liïn húơp nguöìn tin KH&CN
(Consortium) Thûơc hiïơn viïơc choơn loơc,
ăaânh giaâ trong khuön khöí cuêa liïn húơp
ăïí mua caâc CSDL nûúâc ngoađi trïn
CD-ROM;
- Múê röơng vöịn tađi liïơu bùìng tiïịng
Anh, tiïịng Trung, tiïịng Nhíơt, trong
cú quan TT cöng líơp, trung tím thöng tin taơi caâc trûúđng ăaơi hoơc, cú quan thöng tin taơi caâc viïơn nghiïn cûâu vađ cú quan thöng tin cuêa doanh nghiïơp nhùìm ăaêm baêo sûơ phaât triïín ăuâng vöịn tađi liïơu vađ nhùìm höî trúơ nhu cíìu phaât triïín vađ höơi nhíơp cuêa ăíịt nûúâc;
- Trao quýìn cho möîi cú quan TT chõu traâch nhiïơm vïì sûơ choơn lûơa vöịn tađi liïơu, ăùơc biïơt nhûông vöịn tađi liïơu ăaô ặúơc chuýn biïơt hoaâ, traânh sûơ truđng lùơp (truđng baên) khöng cíìn thiïịt vađ töịi
ăa hoaâ phíìn vöịn tađi liïơu coâ tñnh bao truđm toađn quöịc;
- Xaâc ắnh chiïịn lûúơc baêo quaên vađ phaơm vi caâc cú quan TT cíìn baêo quaên vađ/hoùơc giaêm búât phíìn vöịn tađi liïơu thûơc tïị ăaô löîi thúđi vađ hïịt giaâ trõ sûê duơng;
- Xaâc líơp caâc quy chïị kiïím soaât nguöìn tin trong nûúâc;
- Xaâc líơp vađ ban hađnh caâc tiïu chuíín nghiïơp vuơ thöịng nhíịt
Ăöịi vúâi möơt söị loaơi hònh tađi liïơu ăùơc biïơt, thiïịt líơp caâc kho lûu trûô TT baêo hiïím ăaâp ûâng ýu cíìu:
- Thiïịt líơp kho cú quan TT chung, úê
xa khu cú quan troơng ýịu nhíịt, ăïí tađng trûô caâc tađi liïơu löîi thúđi cođn ñt ặúơc sûê duơng Bùìng caâch ăoâ, khöng gian cú quan TT seô ặúơc sûê duơng töịt hún cho böơ sûu tíơp tađi liïơu ặúơc böí sung múâi;
- Quaên lyâ vađ töí chûâc viïơc trao ăöíi caâc íịn phíím nhiïìu baên ặúơc ruât ra hoùơc nhíơn ặúơc tûđ caâc cú quan TT thađnh viïn;
Trang 5- Buđ laơi nhûông chi phñ víơn hađnh tûđ
phñ caâc dõch vuơ cung cíịp cho caâc cú
quan TT thađnh viïn vađ cho NDT
2.3 Nöơi dung 3- Taơo líơp vađ phaât
triïín möơt hïơ thöịng thöng tin tñch húơp
ặúơc kïịt nöịi (Maơng TT KH&CN)
Tûđ nùm 1985, Mason ăaô tiïn ăoaân vïì
sûơ nöíi lïn cuêa tñnh truy cíơp TT Caâc cú
quan TT seô túâi ngađy xíy dûơng theo
nguýn tùưc “ûu tiïn truy cíơp hún lađ súê
hûôu” Cú quan TT seô chuýín tûđ “ăöịi
phoâ” (just in case) ăïí coâ böơ sûu tíơp lúân
tađi liïơu víơt lyâ sang xûê lyâ linh hoaơt (just
in time) Trong möi trûúđng tin hoơc hoaâ
caâc dõch vuơ TT-TV ăang tùng lïn, möơt
söị lûúơng lúân caâc cú quan TT chuýín
sang sûê duơng daơng tađi nguýn söị
(CSDL trûơc tuýịn, ẵa quang, ) Tñch
cûơc thûơc hiïơn viïơc töí chûâc xíy dûơng vađ
phaât triïín hïơ quaên lyâ TT-TV tñch húơp
thöng duơng cho caâc cú quan TT tham
gia vađo hïơ thöịng vađ víơn hađnh trïn cuđng
möơt nïìn thiïịt bõ Cíìn phaât triïín caâc
dõch vuơ truy cíơp trûơc tuýịn vađo caâc
CSDL tûđ xa qua maơng Internet Tiïịn túâi
ăïí caâc cú quan TT nađy trúê thađnh ăiïím
truy nhíơp, taơo nïn möơt maơng röơng lúân
caâc cú quan TT vađ CSDL khöng biïn
giúâi nöịi kïịt vúâi nhau Tûđ ăíy maơng TT
vúâi cöng nghïơ “cöíng TT ăiïơn tûê”
(Portal) cho pheâp NDT tûđ bíịt cûâ ăíu
cuông coâ thïí truy cíơp túâi TT Nhû víơy,
maơng TT taơo cú höơi ăïí NDT vûúơt qua
caâc trúê ngaơi vïì ắa lyâ, hađnh chñnh, víơt
lyâ ăïí vúâi túâi TT
Caâc cú quan TT cöng líơp do Nhađ
nûúâc thađnh líơp úê Viïơt Nam seô nöịi kïịt qua maơng maây tñnh mađ chuâng seô truy nhíơp vúâi caâc cú quan TT vađ CSDL nûúâc ngoađi Maơng caâc cú quan TT KHCN khöng biïn giúâi nađy cíìn ặúơc triïín khai theo chûúng trònh riïng cuêa Chñnh phuê, thûơc hiïơn theo Chó thõ söị 58 CT/TW ngađy 17/10/2000 cuêa Böơ Chñnh trõ vïì “Ăííy maơnh ûâng duơng vađ phaât triïín CNTT phuơc vuơ sûơ nghiïơp CNH, HĂH ăíịt nûúâc” NDT luâc ăoâ coâ thïí tiïịp cíơn túâi möơt söị lûúơng lúân CSDL TT tûđ nhađ, tûđ núi lađm viïơc cuêa hoơ vađ tûđ caâc
cú quan TT trong maơng TT ặúơc cung cíịp cíìn ăa daơng, bao göìm caâc muơc luơc, baêng tra cûâu vïì caâc söị liïơu, dûô kiïơn vađ caâc tađi liïơu khaâc úê daơng söị hoaâ, do caâc
cú quan TT trong nûúâc vađ nûúâc ngoađi thûơc hiïơn Nhađ nûúâc cíìn ăíìu tû cho viïơc thûơc hiïơn dûơ aân nađy Khi dûơ aân nađy ặúơc thûơc hiïơn caâc cú quan TT trong Hïơ thöịng TT KH&CN úê Viïơt Nam seô nöịi kïịt vúâi nhau, ăaêm baêo viïơc chia seê thöng tin vađ NDT seô coâ cú höơi tiïịp cíơn dïî dađng túâi vöịn tađi liïơu/dûô liïơu cuêa tûđng cú quan TT trong hïơ thöịng
Viïơc xíy dûơng vađ ặa caâc trung tím
TT trïn ăíy vađo maơng cuêa hïơ thöịng trong quaâ trònh hiïơn ăaơi hoaâ hïơ thöịng
TT KH&CN quöịc gia ăođi hoêi phaêi múê röơng vađ böí sung chûâc nùng cho caâc trung tím TT ăaô coâ, vađ cíìn phaêi:
- Xaâc ắnh roô chuê ăïì, loaơi hònh tađi liïơu/dûô liïơu;
- Thay ăöíi cú cíịu cöng nghïơ;
- Xaâc ắnh roô caâc loaơi hònh CSDL vađ
Trang 6caâc loaơi nhiïơm vuơ höî trúơ TT;
- Hònh thađnh caâc phûúng thûâc hoaơt
ăöơng vađ trao ăöíi TT trïn cú súê nguýn
tùưc tñch húơp cuêa maơng
2.4 Nöơi dung 4- Hònh thađnh vađ phaât
triïín thõ trûúđng thöng tin trïn cú súê caâc
saên phíím vađ dõch vuơ thöng tin chíịt
lûúơng cao
Trong xaô höơi hiïơn ăaơi, TT lađ möơt
nguöìn lûơc vađ cuông lađ loaơi hađng hoaâ
cöng (National Public Goods) Ăïí taơo
líơp trong quöịc gia möơt thõ trûúđng vïì
TT, caâc cú quan TT trong hïơ thöịng phaêi
ặa ra caâc saên phíím vúâi caâc tiïu thûâc
cuêa hađng hoaâ roô rïơt vađ ặúơc NDT chíịp
nhíơn thanh toaân Trong böịi caênh hiïơn
nay, ăïí TT thûơc sûơ trúê thađnh nguöìn lûơc
phaât triïín vađ coâ giaâ trõ hađng hoâa, phaêi
chuýín hoaơt ăöơng TT tûđ vai trođ truýìn
thöịng - tûđ ngûúđi quaên lyâ saâch, tađi
liïơu - sang ngûúđi quaên trõ TT, vađ hún
nûôa, quaên trõ tri thûâc Caân böơ TT khöng
chó cung cíịp TT-tađi liïơu coâ sùĩn, mađ
phaêi biïịt taơo ra TT giaâ trõ gia tùng
thöng qua viïơc ăaânh giaâ nguöìn tin, hiïíu
giaâ trõ TT, lađm ặúơc vai trođ phaên biïơn
TT, thûơc hiïơn viïơc giaâm saât vađ höî trúơ
TT túâi caâc quaâ trònh hoaơt ăöơng vađ ra
caâc quýịt ắnh chuýn mön
Kiïn quýịt sûê duơng triïịt lyâ vïì ắnh
hûúâng thõ trûúđng vađ caâch tiïịp cíơn
marketing ăöịi vúâi phíìn taơo ra caâc dõch
vuơ cuêa cú quan TT Triïịt lyâ múâi nađy lađ:
caâc cú quan TT cíìn taơo ra vađ cung cíịp
caâc saên phíím vađ dõch vuơ nhùìm thoaê
maôn caâc nhu cíìu thûúđng xuýn thay ăöíi
cuêa ngûúđi duđng Caân böơ cú quan TT chuýn nghiïơp phaêi chuâ troơng ăïịn chíịt lûúơng cuêa caâc saên phíím, caâc dõch vuơ vađ túâi nhu cíìu ăñch thûơc cuêa khaâch hađng (NDT cuêa cú quan TT) Tíơp trung vađo nhu cíìu cuêa ngûúđi duđng vađ caâc dõch vuơ coâ chíịt lûúơng, cuơ thïí lađ:
- Giúâi thiïơu caâc dõch vuơ múâi nhû caâc saên phíím TT coâ giaâ trõ gia tùng, taơo ra caâc kyô nùng ắnh hûúâng vađo TT vađ tri thûâc, caâc kïnh cung ûâng tađi liïơu múâi vađ nhoâm caâc hoaơt ăöơng nhùìm höî trúơ viïơc ăöíi múâi, quýịt ắnh, hoơc tíơp, thöng qua sûơ taâc ăöơng líîn nhau trong möi trûúđng TT;
- Giúâi thiïơu caâc dõch vuơ múâi nhû bao goâi vađ phín tñch TT vađ caâc kïnh cung ûâng múâi;
- Caâc cú quan TT cíìn taơo ra möi trûúđng töịt cho cöơng ăöìng NDT tñch cûơc nhû: nhađ quaên lyâ, nhađ khoa hoơc, nhađ doanh nghiïơp;
- Caâc cú quan TT cíìn töí chûâc caâc hoaơt ăöơng giao tiïịp vúâi cöng chuâng NDT nhùìm cung cíịp thïm thöng tin, quaêng baâ thûúng hiïơu ăïí xíy dûơng hònh aênh (uy tñn) cuêa cú quan TT cöng líơp;
- Cíìn tiïịn hađnh thûúđng xuýn vađ coâ hïơ thöịng viïơc ăađo taơo kyô nùng khai thaâc vađ sûê duơng TT vađ thöng baâo cho NDT vïì lúơi ñch cuêa caâc dõch vuơ cú quan TT;
- Thiïịt líơp phñ khai thaâc vađ sûê duơng cho caâc saên phíím vađ dõch vuơ cuêa cú quan TT nhùìm ăaâp ûâng ýu cíìu cuêa thõ trûúđng thûơc Taơi caâc cú quan TT cöng
Trang 7líơp, caâc dõch vuơ cú baên nhû: ăoơc vađ
mûúơn tađi liïơu, tra cûâu tin, tòm tin vađ
khai thaâc TT trïn maơng, khöng phaêi
traê tiïìn Caâc dõch vuơ bao goâi, phín tñch,
ăaânh giaâ coâ giaâ trõ gia tùng coâ thïí thu
tiïìn thò thu ăuâng giaâ ăaêm baêo ăuê chi
phñ, hoùơc theo giaâ thõ trûúđng;
- Chuýín caâc cú quan TT cöng líơp
sang töí chûâc KH&CN coâ thu, líịy chó
tiïu giaâ trõ, trong ăoâ coâ mûâc ăöơ thu höìi,
lađm thûúâc ăo ăaânh giaâ hiïơu quaê vađ chíịt
lûúơng hoaơt ăöơng cuêa cú quan TT
2.5 Nöơi dung 5- Liïn kïịt chùơt cheô
vúâi giúâi doanh nghiïơp vađ cöơng ăöìng
Cú quan TT lađ böơ phíơn cuêa cíịu truâc
xaô höơi, vađ do víơy, phaêi tham gia vađo
quaâ trònh saâng taơo, ăöíi múâi, hoơc suöịt
ăúđi cuêa ngûúđi dín Caâc cú quan TT
trong hïơ thöịng phaêi tñch cûơc löi keâo vađ
cuöịn huât caâc thađnh viïn cuêa caâc cú
quan, doanh nghiïơp, cöơng ăöìng vađo sûê
duơng caâc saên phíím vađ caâc dõch vuơ cuêa
cú quan TT
Ăïí thûơc hiïơn ăiïìu nađy, khi taâi thiïịt
kïị hoùơc thađnh líơp múâi cú quan TT cíìn
böị trñ ăïí cú quan TT thíơt sûơ trúê thađnh
möơt böơ phíơn cú cíịu cuêa caâc töí húơp
quaên lyâ nhađ nûúâc, kinh tïị - thûúng maơi,
vùn hoaâ, giaâo duơc, thay thïị cho caâc
ngöi nhađ cú quan TT ăöơc líơp nhû trûúâc
kia Ăöìng thúđi chuâ troơng phaât triïín hoaơt
ăöơng TT bùìng caâch löìng gheâp vađo caâc
chûúng trònh phaât triïín KT-XH chung
cuêa quöịc gia Bùìng caâch ăoâ, caâc hoaơt
ăöơng cú quan TT coâ thïí hoađ nhíơp vađo
cuöơc söịng kinh tïị-xaô höơi-vùn hoaâ cuêa
cöơng ăöìng vađ taơo nïn nhûông thuíơn lúơi nhíịt ắnh Khi xem xeât caâc cú quan TT vúâi nhûông thuíơn lúơi vïì mùơt xaô höơi, kinh tïị nhû víơy thò chuâng coâ thïí múê röơng hoùơc thu heơp laơi ăïí ăaâp ûâng ýu cíìu luön thay ăöíi Viïơc hoaơch ắnh chñnh saâch phaât triïín caâc cú quan TT úê Viïơt Nam cíìn chuâ yâ túâi nhûông cöng viïơc ăïí ăaâp ûâng caâc ýu cíìu trïn, bùìng viïơc:
- Thiïịt líơp möịi liïn kïịt coâ lúơi vúâi giúâi doanh nghiïơp, caâc nhađ khoa hoơc vađ cöơng ăöìng úê diïơn röơng nhùìm löi keâo úê mûâc töịi ăa sûơ tham gia cuêa hoơ vađo hoaơt ăöơng cuêa cú quan TT;
- Múê röơng caâc ăiïím truy nhíơp TT túâi caâc ăiïím TT tûơ ăöơng trong maơng Caâc traơm khai thaâc nađy ặúơc phaât triïín röơng raôi trong caâc töí chûâc:
+ Ăún võ TT tû liïơu cú súê (phođng, ban, töí TT, ) úê caâc cú quan, caâc cíịp; + Caâc cú quan hađnh chñnh sûơ nghiïơp nhađ nûúâc;
+ Caâc trûúđng ăaơi hoơc vađ cú quan nghiïn cûâu - triïín khai;
+ Caâc doanh nghiïơp nhađ nûúâc; + Caâc töí chûâc ăoađn thïí;
+ Caâc doanh nghiïơp tû nhín;
+ NDT ăún leê
- Böí nhiïơm ngûúđi laônh ăaơo cöơng ăöìng (doanh nghiïơp, nhađ khoa hoơc, ) vađo höơi ăöìng cú quan TT Sûơ tham gia cuêa ăaơi diïơn giúâi doanh nghiïơp vađ cöơng ăöìng vađo viïơc líơp kïị hoaơch vađ phaât triïín cú quan TT tûđ nhiïìu phuúng diïơn nhû: phaât triïín vöịn tađi liïơu vađ dõch vuơ
Trang 8cuêa cú quan TT, ắnh giaâ cho caâc saên
phíím vađ dõch vuơ TT, seô taơo cú súê cho
cú quan TT phaât triïín dûơa trïn nhu cíìu
thûơc sûơ cuêa thõ trûúđng;
- Khuýịn khñch caâc khu vûơc tû nhín
tađi trúơ, goâp vöịn ăíìu tû cho caâc tiïơn ñch
vađ chûúng trònh cuêa cú quan TT;
- Ăöơng viïn, khuýịn khñch möîi cú
quan TT phaât triïín caâc ăùơc thuđ hûúâng
túâi caâc dõch vuơ coâ tñnh baên ắa, vñ duơ
TT ắa chñ cuêa ắa bađn
2.6 Nöơi dung 6- Chuê ăöơng tûúng taâc
vađ höơi nhíơp vúâi thïị giúâi ăïí trao ăöíi
thöng tin vađ tri thûâc
Sûơ phaât triïín kinh tïị Viïơt Nam trong
tûúng lai phuơ thuöơc vađo sûơ nhíơn biïịt vađ
tíơn duơng caâc cú höơi höơi nhíơp vúâi quöịc
tïị vađ thõ trûúđng ăang nöíi lïn cuêa khu
vûơc ASEAN, Trung Quöịc, ÍỊn Ăöơ,
Kinh nghiïơm thađnh cöng trong quaâ
trònh phaât triïín cuêa caâc nûúâc Hađn
Quöịc, Trung Quöịc, ÍỊn Ăöơ, Singapo,
cho thíịy, ngoađi nhûông hiïíu biïịt vùn
hoaâ cuêa nûúâc mònh hoơ cođn hiïíu roô vùn
hoaâ cuêa caâc nûúâc khaâc Hiïơn tûúơng
kinh tïị múâi nađy trúê thađnh möơt lûơc
lûúơng song hađnh vúâi caâc sûâc maơnh toađn
cíìu khaâc
Vúâi võ trñ úê trung tím khu vûơc Ăöng
Nam AÂ, ăïí Viïơt Nam höơi nhíơp thađnh
cöng vúâi caâc nûúâc chuâng ta cíìn phaêi
trúê thađnh möơt trung tím trao ăöíi tri
thûâc, cíìn níng cao nùng lûơc cuêa mònh
trong viïơc thu thíơp, phín tñch, bao goâi
vađ lađm cho TT coâ thïí sûê duơng coâ ñch
vađo cöng viïơc Caâc cú quan TT, kïí caê
cú quan TT nghïì nghiïơp (doanh nghiïơp) phaêi ăoâng vai trođ chuê ýịu trong viïơc thu thíơp, tû liïơu hoaâ vađ quaên trõ nhûông TT nhû víơy Caâc töí chûâc TT coâ thïí lađm viïơc vúâi caâc cú quan chñnh phuê cuêa Viïơt Nam úê nûúâc ngoađi (vñ duơ, Ăaơi sûâ quaân Viïơt Nam úê caâc nûúâc), doanh nghiïơp vađ caâc thûơc thïí khaâc nhùìm thu thíơp nhûông TT ăoâ Cú quan TT coâ thïí cuđng vúâi ăaơi diïơn thûúng maơi úê caâc nûúâc tûúng ûâng töí chûâc caâc cuöơc höơi thaêo, cuöơc tranh luíơn vúâi caâc doanh nghiïơp, giaâm ăöịc ăiïìu hađnh, ngûúđi vaơch chñnh saâch vađ caâc nhađ ngoaơi giao nhùìm chia seê kinh nghiïơm, kiïịn thûâc úê thõ trûúđng nûúâc ngoađi:
- Caâc cú quan TT vïì caâc lônh vûơc: KT-XH, KH&CN cuông nhû töí chûâc TT cuêa caâc doanh nghiïơp coâ nhiïơm vuơ thuâc ăííy viïơc hiïíu biïịt röơng hún, síu hún vïì caâc nïìn vùn hoaâ, lõch sûê vađ thûơc tiïîn kinh doanh cuêa caâc nûúâc, ăùơc biïơt lađ caâc nûúâc trong khu vûơc Trong quaâ trònh hoaơt ăöơng, tûđng cú quan TT cíìn phaât triïín hún nûôa kho tađi liïơu vïì caâc nïìn vùn hoaâ ắa phûúng cuông nhû caâc nïìn vùn hoaâ khu vûơc Bùìng caâch ăoâ, caâc cú quan TT trong hïơ thöịng quöịc gia coâ thïí thöng baâo cho cöng chuâng, NDT biïịt vïì sûơ phaât triïín trong khu vûơc, phaât triïín caâc ăùơc tñnh vùn hoaâ chung giûôa caâc cöơng ăöìng ắa phûúng vađ giuâp phaât triïín vùn hoaâ cuêa Viïơt Nam nhúđ tíơn duơng nhûông lúơi ñch trong quaâ trònh trao ăöíi tri thûâc;
- Phaât triïín CSDL caâc doanh nghiïơp
Trang 9cuêa ngûúđi Viïơt úê nûúâc ngoađi, cung cíịp
caâc TT chi tiïịt vïì nhín sûơ, kinh nghiïơm
vađ tiïíu sûê cuêa cöng ty;
- Ăaêm baêo sûơ tiïịp cíơn túâi caâc böơ sûu
tíơp baên ắa, caâc nguöìn tin úê caâc nûúâc
ăöịi taâc;
- Tiïịp thu vađ ăaânh giaâ tri thûâc vïì khu
vûơc, vïì caâc ăíịt nûúâc vađ dín töơc nùìm
trong chiïịn lûúơc húơp taâc cuêa nûúâc ta
thöng qua cú quan TT doanh nghiïơp vađ
caâc cú quan TT khaâc;
- Múê röơng böơ sûu tíơp töíng húơp trong
cú quan TT cöng líơp vađ caâc töí chûâc TT
doanh nghiïơp nhùìm thu thíơp TT vïì caâc
nïìn vùn hoaâ ắa phûúng vađ khu vûơc,
khuýịn khñch viïơc nghiïn cûâu, tòm hiïíu
caâc nïìn vùn hoaâ, lõch sûê vađ thûơc tiïîn
cuêa khu vûơc;
- Cung cíịp caâc dõch vuơ giaâ trõ gia
tùng nhû cíơp nhíơt TT vïì möi trûúđng
kinh doanh cuêa caâc nûúâc ăùơc thuđ;
- Tiïịn hađnh trao ăöíi tri thûâc bùìng
viïơc thûơc hiïơn caâc dõch vuơ dõch caâc bađi
baâo thñch húơp nhùìm truýìn baâ trong
cöơng ăöìng doanh nghiïơp theo ýu cíìu
thûúđng xuýn hay ýu cíìu tûâc thúđi;
- Xíy dûơng cú súê haơ tíìng TT quöịc
gia ăaêm baêo viïơc taơo dûơng möơt KGTT
ặúơc kïịt nöịi trong toađn quöịc nhùìm lađm
tùng võ thïị cuêa Viïơt Nam trong khu vûơc
vađ trïn quöịc tïị
2.7 Nöơi dung 7- Tùng cûúđng hoaơt
ăöơng quaên lyâ nhađ nûúâc ăöịi vúâi hïơ thöịng
thöng tin KH&CN quöịc gia
ÚÊ caâc mûâc ăöơ khaâc nhau, Hïơ thöịng
TT KH&CN quöịc gia lađ möơt thûơc thïí töìn taơi úê tíịt caê caâc nûúâc Ăïí thûơc thi hïơ thöịng nađy cíìn phín biïơt hai tuýịn chó ăaơo:
- Chó ăaơo vïì mùơt nghiïơp vuơ vađ phûúng phaâp cöng taâc;
- Chó ăaơo vïì mùơt quaên lyâ nhađ nûúâc ăöịi vúâi viïơc duy trò vađ phaât triïín KGTT vađ hïơ thöịng TT quöịc gia
Taơi nhiïìu nûúâc, viïơc chó ăaơo vïì mùơt nghiïơp vuơ ặúơc thûơc hiïơn thöng qua höơi ăöìng cuêa hïơ thöịng, trong ăoâ, cú quan
TT ăíìu ngađnh ăoâng vai trođ chuê chöịt (trûúđng húơp ÍỊn Ăöơ, Thaâi Lan, ) Viïơc thûơc hiïơn nhiïơm vuơ quaên lyâ nhađ nûúâc ăöịi vúâi hoaơt ăöơng TT noâi chung vađ hïơ thöịng TT quöịc gia noâi riïng ặúơc giao cho möơt Böơ, nhû úê nûúâc ta lađ Böơ Khoa hoơc vađ Cöng nghïơ
ÚÊ nûúâc ta, ăïịn nay, phíìn lúân caâc nguöìn lûơc TT ăïìu ặúơc hònh thađnh trïn
cú súê sûê duơng ngín saâch cuêa Nhađ nûúâc Nhû víơy, Nhađ nûúâc lađ chuê súê hûôu cuêa phíìn tađi nguýn thöng tin nađy, vađ do víơy, Nhađ nûúâc cođn coâ traâch nhiïơm ríịt lúân trong viïơc thûơc hiïơn chûâc nùng quaên lyâ nhađ nûúâc cuêa mònh ăïí phaât triïín, sûê duơng vađ khai thaâc coâ hiïơu quaê caâc nguöìn TT nađy phuơc vuơ cho phaât triïín ăíịt nûúâc Tuy nhiïn, theo chiïìu hûúâng phaât triïín chung, Nhađ nûúâc cíìn coâ caâc chñnh saâch ăïí tûđng bûúâc xaô höơi hoaâ hoaơt ăöơng nađy Trong böịi caênh ăoâ, Böơ KH&CN cíìn tùng cûúđng vađ ăöíi múâi
cú chïị vađ nöơi dung quaên lyâ ăöịi vúâi hoaơt ăöơng TT Cú quan quaên lyâ nhađ nûúâc
Trang 10cíìn sûê duơng caâc phûúng tiïơn:
- Caâc vùn baên phaâp quy;
- Caâc tađi liïơu quy phaơm;
- Dûơ aân nhađ nûúâc ăíìu tû trûơc tiïịp;
- Dûơ aân nhađ nûúâc tađi trúơ;
- Caâc cú chïị ăïí huy ăöơng vađ ăa daơng
nguöìn vöịn cho hoaơt ăöơng TT;
- Töí chûâc xíy dûơng vađ phï chuíín caâc
chiïịn lûúơc, chñnh saâch, caâc dûơ aân lúân
phaât triïín hïơ thöịng TT
Trong quaâ trònh thûơc hiïơn quaên lyâ
nhađ nûúâc cíìn thay ăöíi phûúng thûâc
kiïím tra, kiïím soaât, ăaânh giaâ chíịt
lûúơng vađ hiïơu quaê hoaơt ăöơng TT, sûê
duơng caâc nguöìn lûơc ặúơc Nhađ nûúâc ăíìu
tû cho hoaơt ăöơng cuêa hïơ thöịng
Viïơc thûơc hiïơn nhûông biïơn phaâp coâ tñnh chiïịn lûúơc trïn ăíy seô taơo ăađ cho caâc cú quan TT Viïơt Nam phaât triïín maơnh vađ trúê thađnh nhûông cú quan TT hiïơn ăaơi, ăaâp ûâng caâc tiïu chuíín vađ ýu cíìu höơi nhíơp quöịc tïị
Cuöịi cuđng, ăïí khùưc phuơc hiïơn tûúơng caât cûâ vïì TT, sûơ trò trïơ vađ cođn nhiïìu ýịu keâm cuêa ngađnh TT trong thúđi gian qua, chuâng ta cíìn taơo cú chïị thûơc hiïơn vúâi sûơ tham gia cuêa nhiïìu cú quan (multiagency participation) nhû coâ sûơ kïịt húơp cuêa Böơ KHCN vúâi caâc Böơ Thöng tin vađ Truýìn thöng, Böơ Vùn hoaâ, Thïí thao vađ Du lõch, Böơ Giaâo duơc vađ Ăađo taơo, Böơ Kïị hoaơch vađ Ăíìu tû, Böơ Nöơi vuơ
8 Chó thõ söị 58 CT/TW ngađy 17/10/2000 cuêa Böơ Chñnh trõ vïì “Ăííy maơnh ûâng duơng vađ phaât triïín CNTT phuơc vuơ sûơ nghiïơp CNH, HĂH ăíịt nûúâc”.
9 Ăïì aân tin hoơc hoaâ quaên lyâ hađnh chñnh nhađ nûúâc giai ăoaơn 2001 - 2005 (Ban hađnh keđm theo Quýịt ắnh söị 112/2001/QĂ-TTg ngađy 25/7/2002 cuêa Thuê tûúâng Chñnh phuê).
10 Kedrovskii O.V (1998) Nguöìn lûơc thöng tin vađ chñnh saâch thöng tin TC Thöng tin KH&CN, Söị 7 (tiïịng Nga)
11 Nguýîn Hûôu Huđng (2001) Tíơp bađi giaêng vïì Chiïịn lûúơc vađ Chñnh saâch Thöng tin H.,
12 Nguýîn Hûôu Huđng (2005) Thöng tin: Tûđ lyâ luíơn túâi thûơc tiïîn H: Vùn hoâa & thöng tin, 835 tr
13 Nguýîn Hûôu Huđng (1998) Möơt söị quan ăiïím vïì xíy dûơng chñnh saâch quöịc gia vïì thöng tin trong thúđi kyđ CNH, HĂH Kyê ýịu Höơi thaêo khoa hoơc H.
14 Phinko O Phaât triïín khöng gian thöng tin nûúâc Nga TC Nguöìn lûơc thöng tin Nga, 1998, Söị 3 (tiïịng Nga)
1 Boist, M.H (1995) Information Space: A framework for
learning in organizations, institutions and culture London.
2 Grieves.M (1998) Information Policy in the
Elec-tronic Age Browker, 270p.
3 UNESCO’s general Information Programme: The
Characteristics, Activities and Accomplishment.-
Informa-mation Development, 1988, Vol 4, pp 208-238.
4 Gray, J (1988) National information Policies:
Prob-lems and Progress London.
5 Montviloff V (1990) National information Policies.
Hanbook on the formulation, approval, implementation and
operation of Information Policy Paris, Unesco.
6 Moore N, (1993) Information Policy and strategic
development: a framework for the analysis of policy
objec-tives.- Aslib Proceedings, 45, 280-285.
7 Phan Ăònh Diïơu (1995) Chûúng trònh phaât triïín
CNTT vađ viïơc phaât triïín kinh tïị úê nûúâc ta Höơi thaêo quöịc
gia vïì kinh tïị thöng tin trong Chûúng trònh cöng nghïơ
thöng tin Hađ Nöơi,
Tađi liïơu tham khaêo
(Ngađy Tođa soaơn nhíơn ặúơc bađi: 15-10-2013; Ngađy phaên biïơn ăaânh giaâ: 18-11-2013; Ngađy chíịp nhíơn ăùng: 18-12-2013).