Tiết: 7 TỪ MƯỢN A - Mục đích yêu cầu: Giúp học sinh - Hiểu được thế nào là từ mượn - bước đầu biết sử dụng từ mượn một cách hợp lý trong nói, viết B - Trọng tâm: Cách sử dụng từ mượn C -
Trang 1Tiết: 7 TỪ MƯỢN
A - Mục đích yêu cầu: Giúp học sinh
- Hiểu được thế nào là từ mượn
- bước đầu biết sử dụng từ mượn một cách hợp lý trong nói, viết
B - Trọng tâm: Cách sử dụng từ mượn
C - Phương pháp: Gợi tìm, hỏi - đáp
D - Chuẩn bị: Một số đoạn văn có từ mượn; đèn chiếu
E - Các bước lên lớp:
1) Ổn định lớp:
2) Kiểm tra bài cũ: Em hãy xác định từ và tiếng trong câu sau và
rút ra khái niệm?
“ Bà con đều vui lòng gom góp gạo nuôi chú bé, vì ai cũng mong chú giết giặc, cứu nước”
3) Bài mới:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
- Gọi học sinh đọc
phần 1 trong SGK
- gọi học sinh giải thích
từ “Trượng”, “Tráng
sĩ” hoặc cho học sinh
đọc lại lời chú thích ở
văn bản
- theo em, các từ đó có
nguồn gốc từ đâu?
- gọi học sinh đọc
phần 3 trong SGK
- giáo viên đưa vd lên
đèn chiếu
- những từ nào được
mượn từ tiếng hán?
- những từ nào được
phiên âm ra như chữ
Việt ?
- những từ được viết ra
như chữ Việt có
nguồn gốc từ đâu?
giáo viên chỉ cho học
- học sinh đọc
- học sinh giải thích
- Tiếng Hán - tiếng Trung quốc
- sứ giả, giang sơn,gan
- Ti vi, xà phòng, ga
- Ấn, âu
I – Bài học:
1 - Từ mượn và từ thuần Việt:
xét về mặt nguồn gốc, từ vựng tiếng Việt có thể phân thành 2 lớp từ:
a) Từ thuần Việt: là những từ do nhân dân ta tự sáng tạo ra VD: Nhà, cửa
b) Từ mượn: là từ vay mượn của tiếng nước ngoài để biểu thị những sự vật, hiện tượng, đặc điểm
mà tiếng Việt chưa
có từ thích hợp để biểu thị
VD: sính lễ, in-tơ net
Trang 2sinh thấy những từ
nào là những từ đã
Việt hoá hoàn toàn,
những từ nào chưa
Việt hoá hoàn toàn
- em có nhận xét gì về
cách viết các từ
mượn trong vd 3?
- Xét vè mặt nguồn
gốc từ vựng, tiếng
Việt phân thành mấy
lớp từ
- thế nào là từ thuần
Việt? cho ví dụ?
- từ mượn là gì? Cho
vd
- gọi học sinh đọc đoạn
văn của BH?
- mục đích của BH nói
trong đoạn văn đó là
gì?
- giáo viên đưa ra vd
để học sinh xác định
từ mượn, từ đó giúp
học sinh thấy được
cái đúng, cái sai khi
dùng từ mượn
- qua các vd trên, em
hãy cho biết nguyên
tắc sử dụng từ mượn
- gọi học sinh đọc
phần ghi nhớ của cả
bài học
- giáo viên HD học sinh
làm phần luyện tập
- 2 lớp từ
- là từ do người dân
ta từ sáng tạo
- không nên mượn tuỳ tiện
- học sinh đọc ghi nhớ
- học sinh làm phần luyện tập
- phần lớn từ mượn quan trọng nhất là từ mượn tiếng Hán, bên cạnh đó còn mượn tiếng Anh, Pháp
- Cách viết:
+ Các từ mượn đã được Việt hoá: viết như thuần việt những từ mượn chưa được việt hoá hoàn toàn: ta nên dùng gạch nối để nối các tiếng với nhau
VD:
2 – Nguyên tắc từ mượn :
- mượn từ là 1 cách làm giàu tiếng Việt
- không nên mượn từ nước ngoài 1 cách tuỳ tiện nhằm để bảo
vệ sự trong sáng của ngôn ngữ dân tộc
II - Luyện tập:
Bài 1: các từ mượn có trong câu được mượn từ tiếng:
a) vô cùng, ngạc nhiên, tự nhiên, sính lễ > Hán Việt
b) Gia nhân: Hán Việt
c) Pốp, In-tơ-net: Anh
Bài 2: Nghĩa của từ tiếng tạo thành từ HV:
a) khán giả: * thính giả * độc giả b) yếu điểm * Yếu lược
Trang 3- Khán: xem - thính: nghe - độc: đọc
giả: người giả: người giả : người -điểm: đặc điểm - lược: tãm tắt
Bài 3: kể một số từ mượn
- là tên các đơn vị đo lường: lít, ki-lô-met; ki-lô-gam, tạ
- là tên các bộ phận của xe đạp: ghi đông, pê đan, gac-đờ-bu
- là tên một số đồ vật: cat-xét, ra-đi-ô
4) Củng cố: Từ mượn? từ thuần Việt là gì?
Nguyên tắc sử dụng của nó là gì?
5) Dặn dò: - học bài, làm bài tập 4,5
- Chuẩn bị “ nghĩa của từ”
- Tìm trong văn bản bánh chưng bánh giầy, từ nào trái nghĩa với từ lười biếng
-
Ngày 27.8.2011
Tiết :
8 TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN TỰ SỰ
A - Mục đích yêu cầu: Giúp học sinh
- Nắm được mục đích giao tiếp của tự sự
- Có khái niệm sơ bộ về phương thức tự sự trên cơ sở hiểu được mục đích gaio tiếp của tự sự và bước đầu biết phân tích các sự việc trong tự sự
B - Trọng tâm: Mục đích giao tiếp của tự sự
C - Phương pháp: Gợi tìm, thảo luận
D - Chuẩn bị: Mẫu vd trong giấy trong
E - Các bước lên lớp:
1) Ổn định lớp:
2) Kiểm tra bài cũ:
- giao tiếp là gì? Cho vd về 1 văn bản? văn bảnlà gì?
- Có mấy kiểu văn bản và phương thức biểu đạt
3) Bài mới: giáo viên giới thiệu vào bài
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
- Hằng ngày các em có
kể chuyện và nghe
kể chuyện không?
- kể những chuyện gì?
- có
- cổ tích, đời
Trang 4thảo luận
- theo em, kể chuyện
để làm gì?
- cụ thể hơn, khi nghe
kể chuyện, người
nghe muốn biêt điều
gì?
- đối với người kể thì
có nhiệm vụ gì?
- Còn đối với người
nghe là gì?
- vậy cái mà người
nghe biết được sau
khi nghe kể chuyện
là ý nghĩa của
chuyện
- câu chuyện kể ra
phải như thế nào?
- truyện Thánh Gióng
là 1 văn bản tự sự
phải không?
- văn bản tự sự này
cho ta biết điều gì?
- cụ thể: truyện kể về
ai? ở thời nào? Làm
việc gì? diễn biến của
sự việc là gì? kết quả
ra sao? Ý nghĩa của
sự việc
- các sự việc được kể
như thế nào?
- giả như các sự việc
trong truyện đảo lộn
trật tự thì em thấy
câu chuyện trở nên
như thế nào?
- Em đã học văn bản,
vậy truyện này gọi là
1 văn bản chưa?
- vậy khi kể chuyện thì
các sự việc được kể
như thế nào?
- mục đích của việc kể
thường
- sinh hoạt,
- cho người khác biết
1 điều gì đó
- để biết, để nhận thức về người, sự vật,
sự việc, khen, chê,
- thông báo, cho biết, giải thích
- để biết, tìm hiểu,
- có nội dung, ý nghĩa
- phải
- Thánh Gióng
- đánh giặc, cứu nước
- Thánh Gióng đánh tan giặc, bay về trời
- theo 1 trình tự hợp lý
- lộn xộn, khó hiểu
- chưa
- theo 1 trật tự
- thể hiện 1 ý nghĩa nào đó
I – Bài học:
* Ý nghĩa và đặc điểm chung của phương thức tự sự
1 – Khái niệm:
tự sự là phương thức trình bày 1 chuỗi các
sự việc, sự việc này dẫn đến sự việc kia, cuối cùng dẫn đến 1 kết thúc, thể hiện 1 ý nghĩa
2 – ý nghĩa, mục đích của tự sự:
- Giúp người kể giải thích sự việc, tìm hiểu con người, nêu vấn đề và bàu tỏ thái
độ khen, chê
II - Luyện tập:
Trang 5các sự việc theo thứ
tụ nhằm để làm gì/
- cách kể đó gọi là tự
sự, vậy tự sự là gì?
- Vì sao có thể nói
truyện Thánh Gióng
là truyện ngợi ca
công đức của vị anh
hùng làng Gióng?
- tự sự giúp người kể
điều gì?
- gọi học sinh đọc
phần ghi nhớ
Bài 1: Truyện kể diễn biến tư tưởng của ông già, mang thái sắc
hóm hỉnh, thể hiện tư tưởng yêu cuộc sống, dù kiệt sức thí sống vẫn hơn chết
Bài 2: Bài thơ là thơ tự sự, kể chuyện bé Mây và mèo con rủ nhau
bẫy chuột và nhưng mèo con tham ăn nên đã mắc vào bẫy Bài 3: Đây là 1 bản tin, nội dung kể lại cuộc khai mạc trại điêu
khắc quốc tế lần 3 - tại TP Huế chiều ngày 3-4-02 Đoạn trên
Âu lạc đánh tan quân Tần xâm lược là 1 đoạn trong lịch sử 6,
đó cũng là bài văn tự sự
Bài 4: Bạn Giang nên kể vắn tắc 1 vài thành tích của Minh để các
bạn trong lớp hiểu Minh là người “chăm học, học giỏi, lại thường giúp đỡ bạn bè”
4) Củng cố:
- (Các ) chuỗi sự việc trong văn tự sự được kể như thế nào?
- tự sự giúp gì cho người kể
5) Dặn dò:
- Học bài, làm bài tập 4
- Chuẩn bị: “Sự việc và nhân vật trong văn tự sự”