Bài giảng vẽ xây dựng Phạm Bá Linh

bài giảng vẽ kỹ thuật xây dựngbài tập về xây dựngbài học về xây dựng thương hiệubài tập về xây dựng dòng tiềnbài tập về xây dựng dòng tiền dự ánbài giảng về tín dụng ngân hàngbài viết về xây dựng nông thôn mớiu tuong ho chi minh ve xay dung pham chat dao ductư tưởng hồ chí minh về xây dựng phẩm chất đạo đức nhân nghĩa trí dũng liêmbài giảng về xây dựng và hoàn thiên nhà nước pháp quyền của dân do dân và vì dân

MỤC LỤC

MỤC LỤC 2

CHỦ ĐỀ I: MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU CỦA MÔN HỌC VẼ XÂY DỰNG, CÁC LOẠI BẢN VẼ TRONG HỒ SƠ THIẾT KẾ 3

1 Mục đích và yêu cầu của môn học 3

2 Các loại bản vẽ 3

CHỦ ĐỀ II: BẢN VẼ PHỐI CẢNH VÀ CÁC BẢN VẼ MẶT BẰNG 4

1 Bản vẽ phối cảnh: 4

2 Bản vẽ mặt bằng định vị: 17

CHỦ ĐỀ III: BẢN VẼ KIẾN TRÚC 22

3 Bản vẽ mặt bằng các tầng: 22

4 Bản vẽ mặt đứng công trình: 30

5 Bản vẽ mặt cắt công trình: 36

6 Các bản vẽ thể hiện chi tiết: 40

7 Bản vẽ kiến trúc nhà công nghiệp: 67

8 Trình tự thiết lập bản vẽ nhà: 70

CHỦ ĐỀ IV: BẢN VẼ KẾT CẤU BÊ TÔNG CỐT THÉP 71

1 Một số khái niệm về kết cấu bê tông cốt thép 71

2 Một số quy định về cốt thép trong kết cấu bê tông cốt thép 72

3 Một số quy tắc chung khi vẽ kết cấu bê tông cốt thép 75

4 Bản vẽ kết cấu móng 77

5 Bản vẽ kết cấu dầm sàn 89

6 Bản vẽ kết cấu cột 92

7 Thống kê cốt thép 94

8 Ghi chú trên bản vẽ 95

CHỦ ĐỀ V: BẢN VẼ KẾT CẤU THÉP 96

1 Một số khái niệm về kết cấu thép 96

2 Một số loại thép hình 98

3 Các hình thức lắp nối của kết cấu thép 105

4 Một số hình vẽ kết cấu thép 108

CHỦ ĐỀ I: MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU CỦA MÔN HỌC VẼ XÂY DỰNG, CÁC

LOẠI BẢN VẼ TRONG HỒ SƠ THIẾT KẾ

1 Mục đích và yêu cầu của môn học

+ Mục đích: Trang bị cho người học những kiến thức cần thiết để có thể thực hiện việc thể hiện các bản vẽ xây dựng và đọc hiểu các bản vẽ xây dựng

Như vậy hai mục đích cụ thể của môn học là: Vẽ đúng các bản vẽ xây dựng và đọc hiểu đúng các bản vẽ xây dựng

+ Yêu cầu: Vẽ đúng, đầy đủ, dễ hiểu và đọc chính xác bản vẽ xây dựng

Khi vẽ các bản vẽ xây dựng cần thể hiện chính xác ý tưởng thiết kế, cụ thể là hình dáng, số lượng, kích thước, ký hiệu, vật liệu, cách bố trí bản vẽ… Các bản vẽ cần được vẽ đầy đủ và dễ hiểu, dễ tưởng tượng đảm bảo cho người đọc bản vẽ phải hiểu đúng, hiểu duy nhất, không mập mờ phỏng đoán

Khi đọc bản vẽ cần đọc được chính xác các thông tin trên bản vẽ, thông tin đó thường là hình dáng của đối tượng, số lượng, kích thước, loại vật liệu, các chú ý về công nghệ, vị trí của đối tượng vẽ trong bản vẽ…

+ Bản vẽ kết cấu: Thường có bản vẽ kết cấu Bê tông cốt thép, kết cấu thép, kết cấu gỗ, kết cấu gạch đá, kết cấu đất, kết cấu liên hợp …

+ Bản vẽ các hệ thống kỹ thuật: Hệ thống điện, nước, điều hòa, thông gió, hệ thống điện thoại, internet, truyền hình, camera …

+ Các bảng thống kê

* Theo các giai đoạn của quá trình thiết kế ta có các loại sau:

+ Bản vẽ thiết kế cơ sở: Lập lúc viết dự án, thông thường chỉ gồm các bản vẽ kiến trúc để đánh giá quy mô dự án

+ Bản vẽ kỹ thuật thi công: Được lập sau khi dự án được phê duyệt

CHỦ ĐỀ II: BẢN VẼ PHỐI CẢNH VÀ CÁC BẢN VẼ MẶT BẰNG

1 Bản vẽ phối cảnh:

Bản vẽ phối cảnh thể hiện ba chiều (3D) của cụm công trình hay của một công

trình riêng lẻ, giúp cho người đọc có cái nhìn tổng quan về cụm công trình hay công

trình Đồng thời bản vẽ này cũng cho biết quy mô, quy hoạch của cụm công trình

Hình 2 1: Bản vẽ phối cảnh dự án Bệnh viện

Hình 2 2: Bản vẽ phối cảnh dự án khu đô thị

Hình 2 3: Bản vẽ phối cảnh một công trình

Bản vẽ này thể hiện hiện trạng của khu đất trước khi xây dựng công trình hay cụm công trình Mục đích của nó là để cho các đơn vị thiết kế, thi công, quản lý nắm được địa hình khu đất, các công trình hiện có trên khu đất cũng như cây cối, giao thông trong khu đất

×nh c

Các công trình đang có (nhà, bờ kè, giếng nước, các di tích…) trong phạm vi xây dựng cần được đo đạc và ghi chú đầy đủ và thể hiện trong bản vẽ này, kể cả các loại cây lớn, cũng cần thể hiện để các đơn vị liên quan nắm được và có phương án thiết kế, giải tỏa phù hợp

Khi vẽ bản vẽ mặt bằng hiện trạng sử dụng nét mảnh để thể hiện bản

vẽ

Hình 2 6: Mặt bằng hiện trạng Ký túc xá K9

Mặt bằng tổng thể thể hiện mối quan hệ của công trình hay cụm công trình với xung quanh

Trong mặt bằng tổng thể cần thể hiện giao thông bên trong và bên ngoài công trình, giao thông giữa các công trình

Nếu có nhiều hạng mục công trình trong mặt bằng thì cần phải ghi chú cụ thể từng công trình

Khi vẽ bản vẽ mặt bằng hiện trạng sử dụng nét mảnh để thể hiện bản vẽ

Hình 2 8: Bản vẽ mặt bằng tổng thể khu chung cư cao tầng

Hình 2 9: Bản vẽ mặt bằng tổng thể trường học quốc tế

Hình 2 10: Bản vẽ mặt bằng tổng thể khu đô thị

h h

Hình 2 12: Mặt bằng tổng thể Ký túc xá K9

3600 18000

18000 21600

2 Bản vẽ mặt bằng định vị:

Mặt bằng định vị có mục đích xác định vị trí của công trình, để làm được việc này cần xác định các điểm mốc Điểm mốc phải là những điểm cố định nằm bên ngoài công trình Thường dùng hai cách để định vị công trình là dùng hệ tọa độ hoặc dẫn hướng đến công trình

+ Theo phương pháp tọa độ: Xác định điểm gốc tọa độ, xác định phương của hai trục X và Y Đánh dấu các điểm góc của công trình và xác định tọa độ theo hai phương X,Y đã biết (hình trên)

+ Theo phương pháp dẫn hướng: Xuất phát từ 1 điểm, dẫn hướng cho người đọc bản vẽ tới các điểm trên công trình (hình dưới)

Hình 2 14: Định vị công trình theo PP tọa độ

Hình 2 15: Định vị công trình theo PP dẫn hướng

Hình 2 16: Mặt bằng định vị giảng đường G2

ng 4

Hình 2 18: Mặt bằng định vị ký túc xá K9

3600 18000

18000 21600

+ Mỗi tầng nhà có một mặt bằng riêng, được ghi rõ “Mặt bằng tầng …”

Trong trường hợp có nhiều tầng giống nhau thì chỉ cần vẽ một mặt bằng đại diện nhưng phải ghi rõ “Mặt bằng tầng … đến …”

Nếu mặt bằng nhà có trục đối xứng, cho phép vẽ một nửa mặt bằng tầng này với nửa mặt bằng tầng khác Ngoài mặt bằng các tầng còn cần vẽ thêm mặt bằng mái

+ Tỷ lệ: Sử dụng các tỷ lệ 1:50; 1:100, 1:200 … nếu sử dụng các tỷ lệ nhỏ hơn nữa thì tường nhà thường được tô đen

+ Kích thước: Thông thường có ba dãy kích thước Dãy trong cùng (sát đường bao công trình) thể hiện kích thước chi tiết các mảng tường, cột, lỗ cửa … Dãy thứ hai

ghi kích đến các trục tường, trục cột Dãy thứ ba ghi kích thước bao (các trục tường

biên) theo chiều dài hoặc chiều rộng công trình (xem hình 21)

Bên trong mặt bằng ghi kích thước các phòng (dài, rộng) và diện tích phòng tính theo m2, có nét gạch dưới con số chỉ diện tích

Hình 3 3: Mặt bằng tầng 3 nhà biệt thự

+ Hệ thống trục (tim): Trục cột, tường thường được lấy là tâm cột hoặc tường, tuy nhiên cũng có thể lấy ở mép cột hoặc tường Thường ở vị trí hàng cột ngoài cùng, trục được lấy ở mép cột như hình 21

Các trục tường, cột được kéo dài ra ngoài các dãy kích thước, tận cùng của trục

là vòng tròn ký hiệu trục, bên trong các vòng tròn này ký hiệu các chữ A, B, C… và 1,2,3 theo hai chiều rộng và dài của công trình (các chữ cái A,B,C…thường được ký hiệu ở cạnh có ít trục hơn) Các trục được đánh thứ tự từ trái sang phải và từ dưới lên trên

Theo ký hiệu này, cột A1 là cột ở vị trí giao giữa trục A và trục 1, đoạn tường 1(B-D) là đoạn tường thuộc trục 1, tính từ vị trí trục B giao trục 1 đến truc D giao với trục 1 (xem hình 21)

Hình 3 4: Cách ghi kích thước, hệ trục trên bản vẽ kiến trúc

Trên bản vẽ mặt bằng còn vẽ các nét cắt để thể hiện vết của mặt cắt (hình cắt đứng), các vết cắt A-A, C-C là ví dụ

Hình 3 5: Mặt bằng mái nhà biệt thự

+ Ký hiệu cao độ: tại mỗi sàn dều phải ký hiệu cao độ, là độ cao của sàn đó so với cao độ chuẩn Cao độ chuẩn được gọi là cốt 0,0, cao độ này thường được lấy tại sàn tầng trệt

+ Vẽ quy ước nội thất: một số quy ước vẽ nội thất như hình dưới đây (giường, bàn ghế, tủ, đi văng …), nguyên tắc chung là phải vẽ đúng tỷ lệ, không được bóp méo, thu nhỏ cho vừa với bản vẽ

Hình 3 6: Một số hình vẽ nội thất quy ước

Trong phòng vệ sinh cần vẽ các thiết bị vệ sinh, nếu trong mặt bằng không thể hiện được thì vẽ triển khai khu vệ sinh để thể hiện đầy đủ

+ Cầu thang: Cầu thang trên mặt bằng cần chú ý một số vấn đề sau

Tại tầng trệt, khi cắt mặt phẳng cắt cách 1,5m, ta chỉ thấy một phần của cầu thang ở dưới mặt cắt, do đó cầu thang được thể hiện như hình dưới

Tại các tầng giữa (2,3…) sau khi cắt bằng mặt phẳng cắt, ta thấy một phần cầu thang tầng hiện tại và cầu thang của phần tầng dưới đó, do đó cách thể hiện như hình sau

Hình 3 8: Bản vẽ cầu thang các tầng giữa

Tại tầng trên cùng của cầu thang, khi cắt ta thấy toàn bộ cầu thang tầng dưới nên thể hiện như hình dưới đây Cần chú ý lan can cầu thang ở tầng này phải ngăn người rơi xuống khoang cầu thang

Hình 3 9: Bản vẽ cầu thang tầng trên cùng

Trên bản vẽ mặt bằng thang cần ghi chú số bậc thang, mũi tên chỉ hướng, lan can…

4 Bản vẽ mặt đứng công trình:

Mặt đứng công trình thể hiện hình chiếu công trình theo phương song song mặt bằng Hình chiếu này thể bên ngoài của ngôi nhà, nó thể hiện vẻ đẹp, tỷ lệ các bộ phận của ngôi nhà Thông thường, mặt đứng được chọn thể hiện là các mặt chính của ngôi nhà hay hướng được nhiều người quan sát thấy khi công trình được xây dựng xong

tức là mặt đứng này có hướng nhìn từ phía sao cho trục A nằm bên trái và trục D nằm bên phải

Ở bản vẽ mặt đứng có thể vẽ thêm sông, núi, cây cối, xe cộ và có thể tô màu để thấy được quang cảnh tổng thể cũng như tỷ lệ của công trình

Hình dưới là “MẶT ĐỨNG TRỤC 1-5” thể hiện một góc nhìn khác (phía khác) của công trình có vẽ cây cối để thể hiện tỷ lệ

Hình 3 13: Mặt đứng trục 1-5 nhà biệt thự

Hình 3 14: Mặt đứng trục 5-1nhà biệt thự

Tại các mức sàn đều được đánh cao độ để thể hiện chiều cao từng tầng cũng như tổng thể của cả công trình

Hình 3 15: Mặt đứng trục D-A nhà biệt thự

Hình 3 16: Mặt đứng trục N-A giảng đường G2

Hình 3 17: Mặt đứng trục 1-12 giảng đường G2

5 Bản vẽ mặt cắt công trình:

Với các công trình đơn giản chỉ cần mặt bằng và mặt đứng là đủ, tuy nhiên khi tính phức tạp của công trình tăng lên thì cần thể hiện mặt cắt của công trình Mặt cắt công trình là phần còn lại của công trình sau khi đã bị mặt phẳng cắt (tưởng tượng) cắt qua và loại bỏ phần phía trước của mặt phẳng cắt

Tại những chỗ mặt phẳng cắt giao với công trình sử dụng nét đậm để thể hiện tại những chỗ không giao nhau dung nét mảnh để thể hiện

Trên mặt bằng phải thể hiện vết của mặt phẳng cắt, mặt phẳng cắt có thể là một mặt hoặc các mặt song song Trong một số trường hợp đặc biệt có thể dung hai mặt phẳng cắt vuông góc với nhau

Khi cắt, mặt phẳng cắt sẽ giao với sàn, dầm …là các vật liệu bê tông cốt thép, tại các vùng này thường được bôi đen Tại chỗ cắt qua tường sử dụng ký hiệu mặt cắt tường như trên mặt bằng

Dưới đây là một số mặt cắt, vị trí cắt xem lại vết cắt trên mặt bằng

Hình 3 18: Mặt cắt A-A nhà biệt thự

Hình 3 19: Mặt cắt B-B nhà biệt thự

Hình 3 20: Mặt cắt C-C nhà biệt thự

Hình 3 21: Mặt cắt D-D nhà biệt thự

6 Các bản vẽ thể hiện chi tiết:

Ngoài mặt bằng, mặt đứng, mặt cắt… bản vẽ kiến trúc còn bao gồm các bản vẽ chi tiết để làm rõ thêm cấu tạo, kích thước của các phòng, các chi tiết…Sau đây là một

số chi tiết minh họa

7 Bản vẽ kiến trúc nhà công nghiệp:

Nhìn chung quy định về bản vẽ kiến trúc nhà công nghiệp cũng giống như nhà dân dụng

Kết cấu nhà công nghiệp thường phức tạp hơn nhà dân dụng, kết cấu chủ yếu là kết cấu thép lắp ghép, ngoài ra còn có kết cấu bê tông cốt thép hay kết hợp kết cấu bê tông cốt thép và kết cấu thép

Tường trong nhà công nghiệp ít sử dụng vào mục đích chịu lực, chủ yếu nhằm mục đích bao che cho công trình

Các thành phần của hệ thống bản vẽ nhà công nghiệp cũng giống như nhà dân dụng, tuy nhiên trong mỗi loại bản vẽ có một số quy định khác biệt

ở giữa, trục cột trùng với tim cột

Hình 3 22: Mặt bằng lưới cột nhà công nghiệp

Hình 3 25: Mặt bằng vẽ tách chi tiết

+ Mặt đứng: Như bản vẽ nhà dân dụng nhưng sử dụng tỉ lệ nhỏ để vẽ + Mặt cắt: Thường sử dụng tỷ lệ 1:100

Hình 3 26: Mặt cắt I-I

8 Trình tự thiết lập bản vẽ nhà:

Với các phương tiện vẽ khác nhau thì trình tự thiết lập bản vẽ cũng khác nhau, nếu vẽ bằng các phương tiện cổ điển là bút, thước, giấy thì cần vẽ mờ (vẽ trục, vẽ tường, cột, các chi tiết) rồi sau đó đến tô đậm và hoàn thiện Tuy nhiên hiện nay có nhiều phần mềm vẽ tiện dụng do đó trình tự thể hiện bản vẽ sẽ được trình bày chi tiết trong các môn học về các phần mềm này

CHỦ ĐỀ IV: BẢN VẼ KẾT CẤU BÊ TÔNG CỐT THÉP

1 Một số khái niệm về kết cấu bê tông cốt thép

+ Bê tông cốt thép là một loại vật liệu xây dựng kết hợp của hai loại vật liệu là

bê tông và thép cùng cộng tác chịu lực Bê tông cốt thép được sử dụng rộng rãi trong xây dựng hiện nay, là loại vật liệu khá thông dụng và phổ biến Sản phẩm của nó là sự kết hợp giữa bê tông và cốt thép tạo ra các cấu kiện làm các kết cấu chịu lực của cac công trình

+ Bê tông (gốc từ béton trong tiếng Pháp) là một loại đá nhân tạo, được hình thành bởi việc nhào trộn các thành phần: Cốt liệu thô, cốt liệu mịn, chất kết dính theo một tỷ lệ nhất định tạo nên một hổn hợp keo Hỗn hợp keo này biến đổi qua một quá trình lý hoá khá phức tạp và đông kết tạo thành đá xi măng Toàn bộ quá trình này diễn

ra trong 28 ngày trong điều kiện tiêu chuẩn sẽ đạt cường độ tiêu chuẩn được qui uớc trong tính toán và thiết kế công trình

Bê tông là vật liệu dòn, tính đồng nhất kém và dị hướng Bê tông trước khi trộn phải trộn theo đúng cấp phối tương ứng với mác bêtông theo thiết kế Trong bê tông, chất kết dính (xi măng + nước, nhựa đường,…) làm vai trò liên kết các cốt liệu thô (đá, sỏi,…đôi khi sử dụng vật liệu tổng hợp trong bê tông nhẹ) và cốt liệu mịn (thường là cát, đá mạt, đá xay,…) và khi đóng rắn, làm cho tất cả thành một khối cứng như đá

Bê tông có khả năng chịu nén khá nhưng khả năng chịu kéo lại rất kém Thép là vật liệu chịu nén hoặc chịu kéo đều tốt Đặt cốt thép vào bê tông để tăng khả năng chịu lực cho kết cấu, đó chính là bê tông cốt thép Sự kết hợp này đem lại nhiều ưu điểm nổi bật cho bê tông cốt thép Về cơ bản trong cấu kiện bê tông cốt thép thì cốt thép sẽ chịu ứng suất kéo còn bê tông chịu ứng suất nén Vì cốt thép chịu nén và kéo đều tốt, còn nhược điểm của bê tông là: chỉ chịu nén tốt, còn chịu kéo thì kém

- Cốt thép: Có khả năng chịu kéo và chịu nén rất cao

Quặng sau khi khai thác (tại các mỏ) được luyện thành phôi thép (tại các lò

luyện thép) Dựa vào thành phần hóa học và phương pháp luyện mà định ra mác thép

Trong kết cấu BTCT, loại thép thường được dùng là CT3 và CT5 là loại thép cacbon thấp với hàm lượng cacbon là 3 và 5 phần nghìn Tăng hàm lượng cacbon thì cường độ của thép tăng nhưng thép trở nên giòn và khó hàn

Phôi thép được cán ra thành các

thanh (nhà máy cán thép), loại có d10

mm được sản xuất thành cuộn (không quá

500 Kg), loại có d10 mm được sản xuất

thành từng thanh dài không quá 13 m,

thường là 11,7 m (dễ chuyên chở)

Thép có d10 mm thường có bề

mặt trơn, thép có d10 mm bề mặt có gờ như hình bên

2 Một số quy định về cốt thép trong kết

cấu bê tông cốt thép

Cốt thép đặt vào trong kết cấu không được

để rời từng thanh mà phải để ở dang khung hay

lưới bằng các liên kết Khung được dùng trong

dầm, cột còn lưới dùng trong các bản, tường

Để tạo thành khung hay lưới cốt thép có

thể dử dụng nối buộc hoặc nối hàn Nối buộc sử

dụng các dây thép mềm để buộc để liên kết các

thanh thép rời lại với nhau nên có thể bố trí cốt

thép linh hoạt, tiết kiệm thép nhưng lại thi công

chậm Nối hàn được thực hiện trong các cơ sở

chuyên dụng bằng hàn điểm tại chỗ nối Dùng nối

hàn có thể đẩy nhanh tiến độ thi công

Hình 4 3: Nối hàn và nối buộc cốt thép

Hình 4 4: Một số kiểu nối hàn cốt thép

Ngoài các phương pháp nối truyền thống, hiên nay đã có một số phương pháp nối mới, trong đó có phương pháp nối bằng ren Hai đầu thanh thép sẽ được gia công

Hình 4 2: Khung và lưới cốt thép