Sử dụng BDTD trong dạy học và quản lý

SỬ DỤNG BẢN ĐỒ TƯ DUY GÓP PHẦN ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ HỖ TRỢ CÔNG TÁC QUẢN LÍ NHÀ TRƯỜNG CHUYÊN ĐỀ... October 28, 2014 24 Sử dụng BDTD đổi mới PPDH và công tác quản lí nhà trườn

SỬ DỤNG BẢN ĐỒ TƯ DUY

GÓP PHẦN ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

VÀ HỖ TRỢ CÔNG TÁC QUẢN LÍ NHÀ TRƯỜNG

CHUYÊN ĐỀ

M Đ U Ở Ầ

• Hi n nay, chúng ta th ng ghi chép thông tin ệ ườ

b ng các ký t , đ ng th ng, con s V i cách ằ ự ườ ẳ ố ớ ghi chép này, chúng ta m i ch s d ng ớ ỉ ử ụ m t ộ

n a c a b não - não trái ử ủ ộ , mà ch a s d ng k ư ử ụ ỹ năng bên não ph i, n i giúp chúng ta x lý các ả ơ ử thông tin v nh p đi u, màu s c, không gian ề ị ệ ắ

và cách ghi chép thông th ng khó nhìn đ c ườ ượ

t ng th c a c v n đ ổ ể ủ ả ấ ề

đ c ki n th c tr ng tâm, không n m ượ ế ứ ọ ắ

đ c “s ki n n i b t” trong tài li u ượ ự ệ ổ ậ ệ

đó, ho c không bi t liên t ng, liên ặ ế ưở

k t các ki n th c có liên quan v i ế ế ứ ớ

nhau

October 28, 2 014

6

Sử dụng BDTD đổi mới PPDH và công tác quản lí nhà trường

B n đ t duy ả ồ ư

• Nghĩa c a c m t BĐTD không hi u theo ủ ụ ừ ể nghĩa b n đ thông th ng nh b n đ đ a lí ả ồ ườ ư ả ồ ị

mà BĐTD đ c hi u là m t hình th c ghi ượ ể ộ ứ chép theo m ch t duy c a m i ng i b ng ạ ư ủ ỗ ườ ằ

vi c k t h p nét v , màu s c và ch vi t ệ ế ợ ẽ ắ ữ ế

• Đ c bi t đây là m t s đ m , vi c thi t k ặ ệ ộ ơ ồ ở ệ ế ế BĐTD theo m ch t duy c a m i ng i ạ ư ủ ỗ ườ

October 28, 2 014

8

Sử dụng BDTD đổi mới PPDH và công tác quản lí nhà trường

• BĐTD không yêu c u t l , chi ti t kh t khe ầ ỉ ệ ế ắ

nh b n đ đ a lí, có th v thêm ho c b t ư ả ồ ị ể ẽ ặ ớ

các nhánh, m i ng i v m t ki u khác nhau, ỗ ườ ẽ ộ ể dùng màu s c, hình nh, các c m t di n đ t ắ ả ụ ừ ễ ạ khác nhau, cùng m t n i dung nh ng m i ng i ộ ộ ư ỗ ườ

có th “th hi n” nó d i d ng B ể ể ệ ướ ạ ĐTD theo

m t cách riêng do đó vi c l p B ộ ệ ậ ĐTD phát huy

đ c t i đa kh năng sáng t o c a m i ng i ượ ố ả ạ ủ ỗ ườ

B n đ t duy ả ồ ư

dung m t bài h c hay m t ch đ , ộ ọ ộ ủ ề

m t ch ng theo m ch lôgic c a ki n ộ ươ ạ ủ ế

• H ướ ng cho HS có thói quen khi t duy ư

lôgic theo hình th c s đ hoá trên ứ ơ ồ

BĐTD.

• T m t v n đ hay ch đ chính đ a ừ ộ ấ ề ủ ề ư

ra các ý l n th nh t, ý l n th hai, ớ ứ ấ ớ ứ

th ba m i ý l n l i có các ý nh liên ứ ỗ ớ ạ ỏ quan v i nó, m i ý nh l i có các ý nh ớ ỗ ỏ ạ ỏ

h n các nhánh này nh “b m ” r i ơ ư ố ẹ ồ

“con, cháu, ch t, chút chít” các ắ

đ ườ ng nhánh có th là đ ể ườ ng th ng hay ẳ

đ ườ ng cong

S d ng BĐTD trong d y h c

• Cho HS th c hành v BĐTD trên gi y ự ẽ ấ :

Ch n key words- tên ch đ ho c hình v ọ ủ ề ặ ẽ

c a ch đ chính cho vào v trí trung tâm, ủ ủ ề ị

ch ng h n: đ ng th ng song song, hình ẳ ạ ườ ẳ bình hành, hình ch nh t, b o v môi ữ ậ ả ệ

tr ng, truy n Ki u, đ HS có th t ườ ệ ề ể ể ự mình ghi ti p ki n th c vào ti p các nhánh ế ế ứ ế

“con”, “cháu”, “ch t” theo cách hi u c a ắ ể ủ các em

• V BĐTD theo nhóm ho c t ng cá nhân ẽ ặ ừ

Đi u c n tránh khi ghi chép ề ầ

trên BĐTD

• Ghi l i nguyên c đo n văn dài dòng ạ ả ạ

• Ghi chép quá nhi u ý v n v t không c n ề ụ ặ ầ

thi t ế

• Dành quá nhi u th i gian đ ghi chép ề ờ ể

• Tránh c u kì ( tô v nhi u quá) ho c BĐTD ầ ẽ ề ặ

đ n gi n quá không có thông tin, ch có ơ ả ỉ

các đ m c nh 2 b n đ t duy sau đây ề ụ ư ả ồ ư

- Hoạt động 1: Giáo viên giao nhiệm vụ, gợi ý;

* Sản phẩm: “kiến thức + hội họa” là thành quả lao động của học sinh=> Tạo hứng thú học tập.

- Hoạt động 1: Giáo viên giao nhiệm vụ, gợi ý;

HS vẽ BĐTD với “từ khóa”: Giản dị

- Hoạt động 2: HS báo cáo, thuyết minh sản

phẩm;

- Hoạt động 3: Thảo luận, chỉnh sửa, bổ sung; chốt lại

- Hoạt động 4: Củng cố kiến thức bằng 1 BĐTD hoàn chỉnh, hấp dẫn

Ví d : Môn GDCD l p 7 ụ ớ Bài 1: S ng gi n d ố ả ị

- Hoạt động 1: GV giao nhiệm vụ, gợi ý; HS vẽ BĐTD với “từ khóa”: PT bậc 2: ax 2 + bx + c = 0

Hoạt động 2: HS báo cáo, thuyết minh sản phẩm;

- Hoạt động 3: Thảo luận, chỉnh sửa, bổ sung; chốt lại

- Hoạt động 4: Củng cố kiến thức bằng 1 BĐTD hoàn chỉnh, hấp dẫn

Ví dụ: Đại số Lớp 9 Tiết 65: Ôn tập chương 4

October 28, 2

014

24

Sử dụng BDTD đổi mới PPDH và công tác quản lí nhà trường

- Một trong 7 yêu cầu của đổi mới PPDH là: Bồi dưỡng

năng lực độc lập suy nghĩ cho HS, phát huy tính tích cực của HS

- Thực tế: Nhiều HS không biết cách đọc và lưu giữ

thông tin (nghe giảng thì không ghi được; ghi thì không

nghe được; sắp xếp lôn xộn; ghi xong quên ngay )

- BĐTD giúp HS có phương pháp học , tăng tính độc lập, chủ động, sáng tạo và phát triển tư duy.

A GIÚP HỌC SINH CÓ PHƯƠNG PHÁP HỌC

- 1 từ khóa/ hình ảnh trung tâm

- Tự vẽ các nhánh theo tưởng tượng

- Từ/ cụm từ ngắn/ viết tắt

October 28, 2 014

- Luôn tìm ra từ ngữ thích hợp=> Khắc

phục được sự đơn điệu => tìm đến sự liên tưởng phong phú

C PHÁT HUY TÍNH SÁNG TẠO CỦA MỖI CÁ NHÂN

k ho ch giúp cán b ch đ o có ế ạ ộ ỉ ạ cái nhìn t ng quát toàn b k ổ ộ ế

ho ch t ch tiêu, ph ng h ng, ạ ừ ỉ ươ ướ

bi n pháp,… ệ

• D theo dõi quá trình th c hi n ễ ự ệ

• Nhìn đ c t ng th nên không b sót ượ ổ ể ỏ

ph n kh c ph c đ ầ ắ ụ ượ ở c m t ộ vài n i còn kéo dài các cu c ơ ộ

h p ọ

Trình bày báo cáo b ng BĐTD s ằ ẽ

làm n i b t đ ổ ậ ượ c tr ng tâm, ch ọ ỉ

rõ đ ượ c các gi i pháp ch y u, ả ủ ế phát huy đ ượ c các ý t ưở ng, sáng

ki n trí tu t p th cán b , giáo ế ệ ậ ể ộ viên trong tr ườ ng qua vi c phát ệ tri n thêm các nhánh ể

qu n lý nhà tr ả ườ ng

October 28, 2 014

d c nhà tr ụ ườ ng.

t ch c d y h c các bài khó, bài ôn ổ ứ ạ ọ

t p, ra đ ki m tra,… m t cách có hi u ậ ề ể ộ ệ

qu nh t ả ấ

October 28, 2 014

Ph ng ti n thi t k BĐTD ươ ệ ế ế

• Ph ng ti n đ thi t k BĐTD khá đ n gi n, ươ ệ ể ế ế ơ ả

ch c n gi y, bìa, b ng ph , ph n màu, bút chì ỉ ầ ấ ả ụ ấ màu, t y,…ho c dùng ph n m m Mindmap, vì ẩ ặ ầ ề

v y có th v n d ng v i b t kì đi u ki n c s ậ ể ậ ụ ớ ấ ề ệ ơ ở

v t ch t nào c a các nhà tr ng hi n nay ậ ấ ủ ườ ệ

Tr c m t dùng ướ ắ ph n màu v BĐTD lên b ng ấ ẽ ả

và s d ng bút màu v trên gi y, bìa đ i v i ử ụ ẽ ấ ố ớ HS

• Đi u quan tr ng là GV h ng cho HS có thói ề ọ ướ quen l p BĐTD tr c ho c sau khi h c m t ậ ướ ặ ọ ộ

bài hay m t ch đ , m t ch ng, đ giúp các ộ ủ ề ộ ươ ể

ki n th c… ế ứ

• HS ho t đ ng nhóm thông qua BĐTD ạ ộ

trên l p h c , ho c ho t đ ng cá th , ớ ọ ặ ạ ộ ể

ôn luy n t p nhà… ệ ậ ở

• S d ng thành th o và hi u qu BĐTD ử ụ ạ ệ ả trong d y h c s mang l i nhi u k t ạ ọ ẽ ạ ề ế

đ i m i PPDH, giúp HS h c t p tích c c đó ổ ớ ọ ậ ự chính là m t trong nh ng ộ ữ cách làm thi t ế

th c tri n khai n i dung ự ể ộ d y h c có hi u ạ ọ ệ

quả - m t trong năm n i dung c a phong ộ ộ ủ

trào thi đua “ Xây d ng Tr ng h c thân ự ườ ọ

thi n, h c sinh tích c c ệ ọ ự ” mà B Giáo d c và ộ ụ Đào t o phát đ ng ạ ộ

TÀI LI U THAM KH O Ệ Ả

1 Tr n Đình Châu ầ (kì 2, tháng 9/2009), S d ng b n đ t duy – ử ụ ả ồ ư

m t bi n pháp hi u qu h tr h c sinh h c t p môn toán ộ ệ ệ ả ỗ ợ ọ ọ ậ , T p ạ chí Khoa h c Giáo d c ọ ụ

2 Tr n Đình Châu, Đ ng Th Thu Th y (tháng 10, năm 2010), Thi t ầ ặ ị ủ ế

k b n đ t duy giúp ế ả ồ ư day- h c ọ t t môn ố toán tr ng trung ở ườ

h c ọ , Nhà xu t b n giáo d c VN, 2011 ấ ả ụ

3 Tr n Đình Châu, Đ ng Th Thu Th y (tháng 10, năm 2010), Thi t ầ ặ ị ủ ế

k b n đ t duy giúp HS t h c và t p d t nghiên c u toán ế ả ồ ư ự ọ ậ ượ ứ

October 28, 2 014

t ưở ng ho c m t bài d y h c ặ ộ ạ ọ

theo chuyên môn c a mình ủ

• N u v trên ph n m m c n ghi ế ẽ ầ ề ầ tên file là tên BĐTD + tên h c ọ viên