Ch ơng I Cơ sở của việc nâng cao chất lợng, đổi mới chơng trình giáo dục phổ thông Trờng tiểu học Châu Phong II 1 Cơ sở lý luận: Trong phần này, xin trình bày những vấn đề trọng tâm về v
Trang 1Đề tài: Quan l ý tr
Những giải pháp nâng cao chất lợng
đổi mới chơng trình giáo dục phổ thông
Mở đầu:
Ngày 9 tháng 11 năm 2001 Bộ giáo dục và đào tạo đã ký quyết định số 43/2001 QĐ - BGD & ĐT ban hành chơng trình tiểu học áp dụng thống nhất trong cả nớc Nh vậy chơng trình giáo dục phổ thông mới đợc triển khai vào những năm
2000 của thế kỷ XXI Đối với bậc tiểu học chơng trình lớp 1 mới đợc triển khai chính thức từ năm học 2002 - 2003
Hệ thống giáo dục mới đóng góp vào quá trình đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho giai đoạn Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá đất nớc và hội nhập hoá Quốc tế Văn kiện Đại hội Đảng cộng sản Việt Nam lần thứ VIII (6/1996) đã nhấn mạnh: ''Nâng cao dân trí, bồi dỡng và phát huy nguồn nhân lực to lớn của con ngời Việt Nam là nhân tố quyết định thắng lợi của công cuộc Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá'' Vì vậy, đồng thời chăm lo tăng trởng kinh tế, phải chăm lo phát triển nguồn lực con ngời, chuẩn bị một lớp ngời lao động có một hệ thống giá trị phù hợp với yêu cầu phát triển đất nớc trong thời kỳ mới, đó là: "Những con ngời và thế hệ thiết tha gắn bó với lý tởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cờng và bảo vệ Tổ Quốc, Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá đất nớc, giữ gìn và phát huy những giá trị văn hoá của dân tộc, có năng lực tiếp thu tinh hoa văn hoá của nhân loại, phát huy tiềm năng của dân tộc và con ngời Việt Nam, có ý thức cộng đồng và phát huy tính tích cực của cá nhân, làm chủ tri thức khoa học và công nghệ hiện đại, có t duy sáng tạo, có kỹ năng thực hành giỏi, có tác phong công nghiệp, có tính tổ chức và kỷ luật, có sức khoẻ, là ngời thừa kế và xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa "hồng" vừa "chuyên" nh lời căn dặn của Bác Hồ Muốn vậy, đòi hỏi chúng ta phải đối mới giáo dục đào tạo, trong đó đổi mới ch
-ơng trình giáo dục phổ thông nói chung và ở tiểu học nói riêng theo xu thế 4 trụ cột của giáo dục thể kỷ XXI do UNESCO đề xớng là "Học để biết, học để làm, học
để cùng chung sống, học để tự khẳng định mình" nhằm đáp ứng sự phát triển kinh
tế công nghiệp, kinh tế tri thức và xu thế toàn cầu hoá mạnh mẽ trong những năm
đầu của thế kỷ XXI
Trang 2Ch ơng I Cơ sở của việc nâng cao chất lợng,
đổi mới chơng trình giáo dục phổ thông
Trờng tiểu học Châu Phong II 1) Cơ sở lý luận:
Trong phần này, xin trình bày những vấn đề trọng tâm về vị trí, mục tiêu của bậc học tiểu học, thực chất và u điểm của đổi mới chơng trình giáo dục phổ thông.
+ Vị trí trờng tiểu học:
Trờng tiểu học là cơ sở giáo dục của bậc tiểu học, bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục Quốc dân Trờng tiểu học có t cách pháp nhân và con dấu riêng + Mục tiêu giáo dục tiểu học:
Nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng
đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học THCS (Điều 23 - Luật giáo dục sửa đổi 1998)
+ Nội dung đổi mới chơng trình giáo dục phổ thông:
Đổi mới chơng trình giáo dục phổ thông thực chất là đổi mới cả nội dung,
ch-ơng trình, phch-ơng pháp (Cách dạy - Cách học - Nội dung dạy học) Chch-ơng trình mới của cả nớc đã quan tâm đúng mức đến mục tiêu cần đạt, các năng lực cần phát triển ở học sinh, cách thức và phơng tiện phát triển các năng lực đó, cách thức kiểm soát và đánh giá kết quả học tập của học sinh Chơng trình mới xây dựng cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI đều coi trọng thực hành, vận dụng, đổi mới nội dung, chơng trình thờng tinh giản, tập trung vào các kiến thức, kỹ năng cơ bản và thiết thực hơn, tích hợp đợc nhiều mặt giáo dục Trong sách giáo khoa không chỉ nêu các kiến thức sẵn có mà trở thành tại liệu định hớng và hỗ trợ cho tự học, tự phát hiện, tự chiếm lĩnh trí thức mới và thực hành theo năng lực của ngời học Các thông tin trong sách giáo khoa (qua kênh hình và kênh chữ) thờng đa dạng, phong phú
Khi triển khai thực hiện chơng trình giáo viên đợc chủ động lựa chọn các nội dung và phơng pháp thích hợp với từng đối tợng học sinh để tổ chức, hớng dẫn học sinh tự học, tự chiếm lĩnh, phát hiện tri thức mới Hình thức dạy học thờng linh hoạt, phối hợp giữa dạy học cá nhân và dạy theo nhóm, trong lớp hay ngoài lớp
Đây là điều căn bản khác với chơng trình giáo dục toàn diện từ những năm 70 chỉ chú trọng dạy hai môn toán và tiếng việt cha đảm bảo giáo dục toàn diện (nhất lại
là đối với các vùng trờng miền núi) nội dung chơng trình mang nặng lý thuyết, thuyết giảng xa rời với thực tế Trong khi chơng trình mới bao gồm những nội dung cơ bản, toàn diện, có hệ thống trên quan điểm khoa học hiện đại Nó vừa quan tâm đến phát hiện bồi dỡng học sinh giỏi
Tóm lại những điểm mới căn bản và u điểm của chơng trình tiểu học mới là:
- Tinh giản những nội dung chiếm nhiều thời gian, bổ sung những nội dung cập nhật với cuộc sống hiện tại Kết cấu nội dung các môn học và hoạt động theo hớng tích hợp để tránh quá tải với ngời học mà vẫn đảm bảo dạy đợc nhiều nội dung thiết yếu
Trang 3- Tăng cờng nội dung thực hành, vận dụng, đồng thời giảm nội dung lý thuyết khó và cha cần thiết ở tiểu học
- Nội dung giáo dục gắn với đặc điểm vùng miền để tạo hứng thú học tập cho học sinh và làm cho nội dung giáo dục thiết thực hơn đối với ngời học
+ Nâng cao chất lợng giáo dục:
Chất lợng giáo dục đó là kết quả đạt đợc sau một quá trình giáo dục (quá trình giáo dục theo nghĩa rộng) Bao gồm cả về tri thức - đạo đức trong một con ngời Quá trình giáo dục là một hệ thống xuyên suốt từ các cấp, bậc học cho đến quá trình tự giáo dục của chính mỗi chủ thể đợc giáo dục ở bậc tiểu học, chất lợng giáo dục đợc đánh giá thờng xuyên, hàng kì, hàng năm và phản ánh cụ thể ở kết quả cuối cùng của một năm học
Nâng cao chất lợng giáo dục, nghĩa là hiểu quả giáo dục năm sau phải cao hơn năm trớc và bao gồm nhiều yếu tố, trong đó có các yếu tố nh chất lợng giáo viên, chất lợng (văn hoá) học sinh và các mặt giáo dục khác Giáo viên là nóng cốt có tầm quan trọng thúc đẩy hay kìm hãm chất lợng của nhà trờng, còn học sinh là sản phẩm để đánh giá chất lợng giáo dục
+ Đánh giá chất lợng giáo dục: Chình là việc đạt đợc mục tiêu đã đặt ra hay không, mục tiêu này phải đợc cụ thể hoá theo từng trờng riêng biệt, phù hợp với
đặc điểm địa phơng mỗi trờng, hoàn cảnh trờng đóng dựa trên khung quy định mục tiêu chung của Bộ cho từng bậc học
Trong chất lợng giáo dục có chất lợng mũi nhọn, đội ngũ này rất có thể là những nhân tài cho đất nớc, địa phơng, đáp ứng cho thời kỳ mới, mở cửa hội nhập Quốc tế Do đó đòi hỏi giáo dục phải quan tâm đến chất lợng giáo dục nhiều hơn trớc hết là phục vụ cho chính quê hơng, địa phơng của mình Nếu bậc học nền tảng (Bậc tiểu học) mà lơ là, cha thấy hết vị trí, nhiệm vụ của mình thì làm sao nuôi d-ỡng lên đợc những mầm xanh tơng lai khỏe về trí lực, tốt về trí tuệ để cho các bậc học tiếp theo bồi dỡng Nhiều đề tài nghiên cứu của các nhà khoa học đã cho thấy nhân tài có thể do bẩm sinh, do năng khiếu, do đào tạo, tự đào tạo và bồi d ỡng liên tục trong hoạt động thực tiễn mà trởng thành Trong mọi trờng hợp công tác giáo dục và đào tạo có vai trò hết sức quan trọng, thậm chí có tính quyết định đối với sự trởng thành của nhân tài Điều này đòi hỏi các bậc học, trong đó, bậc tiểu học vẫn luôn luôn là bậc học nền tảng để hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển
đúng đắn, lâu dài về đạo đức, trí tuệ.
2) Cơ sở thực tiễn:
- Trớc hết xin đợc trích dẫn mục tiêu của nhà trờng đặt ra trong chiến lợc đổi
mới chơng trình sách giáo khoa mới là: "Tiếp cận chiến lợc đổi mới chơng trình giáo dục phổ thông, triển khai có chất lợng trong nhà trờng; Bồi dỡng và chuẩn hoá đội ngũ giáo viên Đẩy lùi tình trạng học sinh không biết đọc, biết viết lên đọc thông, viết thạo dần dần tiếp cận với kiến thức khoa học Xây dựng lại hệ thống các tổ chức trong trờng và kết hợp với các tổ chức ngoài xã hội để hoàn thành nhiệm vụ giáo dục trong thời kỳ mới'' Mục tiêu đặt ra của nhà trờng dợc dựa trên
cơ sở định hớng mục tiêu chung của Bộ và thực tiễn ở trờng trong giai đoạn hiện nay
Trang 4Chơng II Thực trạng về chất lợng giáo dục
ở trờng tiểu học Châu phong II 1) Về truyền thống học:
Trong lịch sử giáo dục ở Châu phong truyền thống hiếu học ở trong mỗi gia
đình, dòng họ, bản, xã hầu nh không có Rất ít gia đình cho con em học hết chơng trình cấp III, hành trình học tập của đại đa số học sinh chỉ hết cấp tiểu học (Ngoài một phần lớn bỏ học ngay từ cấp tiểu học) Nhiều gia đình mũ chữ hoàn toàn, việc học dờng nh chỉ nằm bên lề của cuộc sống mà mục đích chính vẫn chỉ là tìm cái
ăn, cái mặc để tồn tại
2) Chất lợng giáo viên:
Đại bộ phận giáo viên là ngời bản địa, xuất phát đào tạo thấp từ nhiều hình thức, trình độ khác nhau nh 3 + 4; 7 + 2; 7 + 3; phong trào dạy học trong nhà tr-ờng cha có, giáo viên đến trtr-ờng mới chỉ đủ quỹ thời gian của một công chức mà cha sử dụng nó đúng chức trách, nhiệm vụ Về phơng pháp dạy rập khuôn cha linh hoạt, nhạy bén để năm bắt cái mới, giáo viên trung thành tuyệt đối với sách hớng
dẫn, dạy theo lỗi thuyết giảng "Thầy giảng - trò nghe" Để xẩy ra thực trạng này
phải kể đến trách nhiệm của ngời quản lý - ngời chỉ đạo từ các cấp cha kịp thời Quản lý trờng học cha có biện pháp hữu hiệu, kế hoạch thiếu khoa học, sự quản lý lỏng lẻo
3) Chất lợng học sinh:
Yếu kém từ những năm trớc, số học sinh không biết đọc, biết viết tăng dần lên
theo số năm học Số học sinh bỏ học cũng ngày càng nhiều Tình trạng "Ngồi
nhầm lớp" dờng nh là chuyện bình thờng "biết thế" xem nh không có chuyện gì ?.
4) Sử ủng hộ của các đoàn thể ngoài nhà trờng cha có tác dụng đủ mạnh, họ
cha hiểu đợc trách nhiệm của tổ chức, cá nhân mình đối với giáo dục, chủ yếu khoán trắng cho nhà trờng về mọi mặt
Kết quả điều tra chất lợng học sinh trong một số năm học trớc (Bảng 1):
Kết quả xếp loại cuối năm
1996 - 1997
Bảng thống kê chất lợng các cấp qua các năm học (Bảng 2)
Chất lợng giáo viên qua các kỳ thi
GVG cấp trờng GVG cấp huyện GVG cấp tỉnh
1996 - 1997
* Nguyên nhân:
Trang 5- Nguyên nhân đầu tiên phải kể đến đó chính là công tác quản lý, chỉ đạo từ cấp trên cha chặt chẽ, kịp thời Quả lý ở cấp cơ sở thiếu kế hoạch cụ thể, cha đặt ra mục tiêu phấn đấu cho từng giai đoạn, từng bớc đi của đơn vị
- Chất lợng đội ngũ thấp, còn nhièu bất cập, thừa về số lợng, thiếu về chất lợng
do từ giải pháp tình thế của giai đoạn lịch sử (những năm trớc thiếu giáo viên phải
đào tạo cấp tốc) Bộ phận giáo viên cha đủ sức, cha cố gắng vơn lên, sự giúp đỡ thiết thực của các cấp quản lý cha thật nhiệt tình có hiệu quả
- ý thức cộng đồng cha cao về công tác giáo dục Xã hội hoá giáo dục nhìn từ trong thì cha đợc thiết lập Nguồn kinh phí hỗ trợ cho dạy học co hẹp gây nhiều khó khăn trong việc tổ chức bồi dỡng giáo viên, mua sắm trang thiết bị, phơng tiện dạy học, khuyến khích động viên về cơ sở vật chất
Ch ơng III
Các giải pháp nâng cao chất lợng
đổi mới chơng trình giáo dục phổ thông
Từ việc nghiên cứu phân tích những cơ sở khoa học và cơ sở thực tiễn, những thực trạng Để kích thích một môi trờng giáo dục mới, thực sự là giáo dục thì cần làm một cuộc cách mạng giáo dục "nhằm đa chất lợng những trờng vùng sâu, xa, yếu kém tiếp cận có kết quả chơng trình thay sách mới'' Sau một năm tiếp nhận
đơn vị mới 2004 - 2005 tôi đã tìm ra đợc một số giải pháp trong công tác chỉ đạo riêng của mình
Đề tài xin kiến nghị, trình bày 3 nhóm giải pháp với 12 giải pháp cụ thể sau: Nhóm các giải pháp về công tác quản lý, tổ chức các hoạt động trong nhà trờng
* Giải pháp 1: Nắm vững nội dung chơng trình tiểu học mới.
- Hiệu trởng phải là ngời đầu tiên nắm vững hệ thống nội dung chơng trình, kế hoạch của bậc học Việc nắm vững nội dung, chơng trình sẽ giúp cho cán bộ quản
lý chỉ đạo một cách có hệ thống và có kết quả các hoạt động giáo dục, hoạt động kiểm tra, đánh giá học sinh Song việc nắm vững đó không có nghĩa là điều hành nhà trờng, áp dụng một cách tối đa, trung thành với hớng dẫn chơng trình của Bộ giáo dục ban hành Chúng ta cần hiểu, trong chơng trình khung của Bộ, tạo ra một
sự thống nhất về mục tiêu giáo dục và trình độ chuẩn Quốc gia, đồng thời tạo điều kiện áp dụng một cách linh hoạt theo đặc điểm từng vùng, từng đối tợng học sinh Chơng trình giáo dục mới là những chuẩn mực chung nhất về một chơng trình giáo dục, cha chi tiết và cụ thể hoá Do đó, ngời quản lý khi lên kế hoạch áp dụng với chơng trình ở trờng mình cần căn cứ vào điều kiện cụ thể của địa phơng, trờng, đối tợng học sinh, giáo viên mà lựa chọn những cách thức, những phơng pháp để học sinh đạt đợc mục tiêu cơ bản nhất Nh thế chơng trình giáo dục sẽ không cứng nhắc mà rất linh hoạt, tạo cơ hội cho giáo viên cập nhật nội dung và phơng pháp giáo dục, thực hiện những đổi mới liên tục và đúng mức
* Giải pháp 2: Thành lập, phối hợp các hội đồng trong trờng học nhằm nâng cao chất lợng giáo dục.
Trang 6- Căn cứ vào điều lệ trờng tiểu học, luật giáo dục sử đổi năm 1998, hiệu trởng quyết định thành lập hội đồng đoàn thể trong trờng học nh: Tổ chuyên môn, hội
đồng giáo dục, hội đồng thi đua, khen thởng, hội đồng khoa học, Việc thành lập các hội đồng trong nhà trờng có tác dụng phối kết hợp trong việc xây dựng, lập kế hoạch năm học, cùng hiệu trởng xem xét xử lý một số hoạt động trong nhà trờng theo thẩm quyền
- Khi thành lập, các hội đồng nhà trờng phải có kế hoạch tìm hiểu, nắm bắt đợc
đặc điểm nổi trội, u thế của từng giáo viên, khả năng đáp ứng công việc hoàn thành nhiệm vụ Để có quyết định lựa chọn một cách chính xác, tránh nhầm lẫn, nếu cần thiết, cần tham khảo ý kiến của tập thể (lấy ý kiến dân chủ) để việc bổ nhiệm công tác kiêm nhiệm thực sự giúp ích cho chính mình Tóm lại, trong khâu này đòi hỏi ngời hiệu trởng phải có con mắt nhìn ngời
- Sau khi đã thành lập đợc hội đồng, tiến hành phân công chức vụ, trách nhiệm,
tổ chức học tập quy chế làm việc, thẩm quyền, trách nhiệm của mỗi thành viên Lập ra kế hoạch hoạt động, phối hợp ăn ý giữa các hội đồng, giữa hội đồng với nhà trờng, nhằm đa ra các phong trào trong trờng ngày một mạnh mẽ, làm cho mỗi thành viên thấy rõ vài trò, trách nhiệm của mình chính là chung vai gánh vác mọi vấn đề của nhà trờng với mục tiêu đa chất lợng ngày một đi lên
- Tổ chức đánh giá định kỳ về chất lợng hoạt động của các hoạt động đoàn thể trong nhà trờng để có hớng tăng cờng phát triển hay bổ cứu kịp thời
+ Việc bố trí, sử dụng giáo viên cho công tác kiêm nhiệm phải có sự đầu t, tính chiến lợc lâu dài để có thể sử dụng nhiều năm, đặc biệt phải lựa chọn thật chính xác, cân nhắc trớc khi bổ nhiệm
Giải pháp 3: Chỉ đạo việc sử dụng, bảo quản, làm thêm đồ dùng dạy học.
- Thiết bị dạy học là yếu tố không thể thiếu trong quá trình dạy học Trong quá trình dạy học, học sinh nhận thức nội dung bài học dới sự tổ chức, dẫn dắt của giáo viên có sự hỗ trợ của các thiết bị dạy học Thiết bị dạy học đảm bảo cho học sinh lĩnh hội tốt nhất các biểu tợng, khái niệm, quy tắc, hình thành kỹ năng, kỹ xảo.
Đối với học sinh tiểu học thiết bị dạy học đặc biệt quan trọng vì nó giúp các
em quan sát sự vật hiện tợng một cách trực quan, giúp học sinh nhận thức sâu hơn nội dung bài học, hình thành tốt kỹ năng, kỹ xảo
Trớc hết xin đợc nêu một số tác dụng của thiết bị dạy học:
- Đảm bảo đợc các thông tin chủ yếu về hiện tợng, sự vật, liên quan đến nội dung bài học
- Thiết bị dạy học làm tăng hứng thú nhận thức của học sinh
- Đảm bảo tính trực quan, tạo cho học sinh khả năng tiếp cận bài học
- Tạo điều kiện mở rộng nội dung trong sách giáo khoa cho học sinh
- Tạo điều kiện cho học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức
- Từ việc năm vững vai trò, tầm quan trọng của thiết bị dạy học, nhất là dạy học trong chơng trình mới hiện nay, chúng ta vẫn chú trọng đến việc sử dụng thiết
bị, bảo quản làm thêm nh thế nào
1) Đối với việc bảo quản:
Khi tiếp nhận thiết bị đợc cấp theo danh mục của bộ, nhà trờng phải tiến hành kiểm tra cụ thể về số lợng, chất lợng Bàn giao nhập kho vào phòng thiết bị để tiến
Trang 7hành bàn giao cho các lớp Việc bảo quản thiết bị bao hàm cả bảo quản số lợng, chất lợng và giá trị sử dụng theo dõi sử dụng hàng ngày Công việc này phải tiến hành xuyên suốt cả năm học Nhà trờng cần lập một kế hoạch sử dụng thiết bị, các quy định chung một cách rõ ràng, tránh tình trạng chơng trình thay sách cha kết thúc nhng thiết bị dạy học đã không còn hoặc kém giá trị sử dụng
2) Sử dụng đồ dùng dạy học:
Việc sử dụng phải đợc tiến hành đồng bộ và thờng xuyên, phù hợp trong các tiết học Nh đã nói ở trên, thiết bị dạy học là yếu tố không thể thiếu trong quá trình dạy học Vậy chúng ta cần sử dụng cái gọi là yếu tố không thể thiếu đó nh thế nào? Trên thực tế cho thấy không ít các tiết dạy của giáo viên vẫn sử dụng thờng xuyên các đồ dùng dạy học song lại cha khai thác hết đợc tác dụng của nó, có khi còn phản tác dụng Điều này đòi hỏi nhà trờng tiểu học phải thờng xuyên bám sát, kiểm tra chặt chẽ việc sử dụng của giáo viên cụ thể ngay từng tiết dạy
Tập huấn cách sử dụng ngay đầu năm học về các môn học Ngoài ra, chính bản thân giáo viên đứng lớp luôn luôn nghiên cứu, tìm ra cho mình những nguyên tắc cần thực hiện để nâng cao hiệu quả sử dụng
Đối với nhà trờng chúng tôi ngoài tập huấn sử dụng đầu năm học trong từng tổ khối Còn tổ chức các buổi hội thảo chuyên môn về vấn đề đồ dùng dạy học mỗi chủ đề 1 lần Qua hội thảo hầu hết giáo viên đều rút ra đợc 6 nguyên tắc chủ yếu sau khi sử dụng thiết bị dạy học
+ Thiết bị sử dụng phải gắn liền với sách giáo khoa, sách giáo viên
+ Phù hợp với hình thức dạy học bộ môn
+ Phù hợp với phơng pháp dạy học bộ môn
+ Phù hợp với kế hoạch bài dạy
+ Đúng mục đích
+ Đúng lúc, đúng chỗ
Với 6 nguyên tắc đó mỗi giáo viên căn cứ vận dụng cụ thể vào lớp mình dạy nhằm đem lại hiệu quả sử dụng cao
3) Làm thêm đồ dùng dạy học là một yêu cầu cần thiết.
Trong giáo dục tiểu học hiện nay, ngành giáo dục không thể cung ứng cho tất cả các trờng học thật đầy đủ thiết bị dạy học ở từng môn, từng bài Vì vậy việc tự làm đồ dùng dạy học cả giáo viên và học sinh là hết sức cần thiết Nắm chắc đợc vấn đề đó, ngay từ đầu năm học cần phát động phong trào tự làm đồ dùng dạy học, phong trào này đợc cụ thể hoá thành chỉ tiêu, tiêu chí thi đua xếp loại giáo viên trong nghị quyết nhà trờng và thực hiện theo các chủ đề năm học, Ngoài ra tổ chức hớng dẫn giáo viên tìm hiểu nghiên cứu để cải tiến một số thiết bị dạy học của bộ cấp sao cho phù hợp với tình hình thực tế địa phơng trờng, lớp mình
Việc làm thêm thiết bị dạy học đợc đa vào tiêu chí thi đua nhng phải làm sao
đảm bảo tính nhẹ nhàng cho giáo viên không quá gò ép hay bắt buộc gây cảm giác nặng nề, khó khăn Nên từ chỗ khuyến khích, động viên giáo viên tự ý thức đợc tầm quan trọng của việc làm thêm đồ dùng dạy học phục vụ cho mỗi bài dạy Phải cho học sinh thấy đợc việc làm đó là hết sức thiết thực và có ích, có nh vậy hiệu quả mới cao, tránh t tởng làm đối phó Muốn thế nhà trờng cần trang bị cho giáo viên hiểu đợc tầm quan trọng của đồ dùng dạy học tự làm là:
Trang 8- Với sự hớng dẫn của giáo viên học sinh lĩnh hội kiến thức, hình thành kỹ năng tốt hơn, có sự khám phá môi trờng xung quanh
- Thiết bị tự làm thờng sát với nội dung bài học
- Hình thành thói quen tiết kiệm cho giáo viên - học sinh
- Giúp học sinh khéo léo hơn và đợc giáo dục nhiều mặt thông qua sử dụng các nguyên vật liệu sẵn có để tự làm
- Góp phần làm phong phú thiết bị dạy học
Bên cạnh đó tổ chức các buổi chuyên đề về cách làm thiết bị dạy học nh thế nào cho có hiệu quả, đa ra một số bài điển hình để làm và thực tập dạy Tổ chức cuộc thi tự làm đồ dùng dạy học cấp trờng cho giáo viên, cuộc thi khéo tay hay làm của học sinh theo cá nhân, nhóm, tổ, khối Thông qua cuộc thi giáo viên có nhiều kinh nghiệm hơn Đồng thời thu đợc những sản phẩm tốt của học sinh để
tr-ng bày làm thiết bị dạy học, mẫu vật cho các bài học ở các lớp sau
* Thiết bị dạy học là yếu tố rất quan trọng trong dạy học ở tiểu học Nó không chỉ thực hiện các chức năng minh hoạ mà còn là nguồn tri thức để học sinh khám phá và phát huy tính tích cực trong học tập Trong mỗi nhà trờng, giáo viên cần lu
ý lựa chọn các thiết bị dạy học, tự làm các thiết bị dạy học đơn giản Phải bám vào nội dung, mục tiêu, phơng pháp dạy học của từng bài cụ thể Đồng thời phải đảm bảo tính khoa học và tính s phạm
Giải pháp 4: Vận dụng tối đa mọi nguồn lực, nhân lực để tổ chức dạy học
2buổi/ngày
- Những nghiên cứu của nhiều nớc đều xác nhận: "Tổng số thời gian học thực
tế liên quan mật thiết với thành tích đạt đợc Đầu t nhiều thời gian hơn cho chơng trình học sẽ tăng cờng việc học và giảm bớt chênh lệnh trong kết quả học tập"
Nh-ng thực tế ở trờNh-ng tiểu học Châu PhoNh-ng II vì khôNh-ng đợc sự ủNh-ng hộ của phụ huynh
và đội ngũ giáo viên thừa về số lợng, thiếu về chất lợng Một mặt quản lý nhà tr-ờng cha thấy đợc hữu ích khi các em đợc học 2buổi/ngày Bởi thế cha có biện pháp khắc phục, cha tổ chức đợc hình thức học 10buổi/tuần (2buổi/ngày) Hay học tăng buổi thời lợng học tập và hoạt động học sinh kém xa so với các trờng gần trung tâm
Ví dụ: Thời lợng học của học sinh lớp 1 so với học sinh lớp 1 các trờng trung
tâm chỉ bằng 68,7% (22tiết/tuần/32tiết/tuần)
Trong chơng trình tiểu học mới, Bộ giáo dục đã định hớng tăng thời lợng học tập và hoạt động ở trờng của học sinh tiểu học từ 33 tuần lên 35 tuần thực học Nếu thử hỏi việc Bộ tăng thời lợng học tập của học sinh thêm hai tuần học nhng nhà tr-ờng vẫn giữ nguyên thời lợng học tập (Số các tiết học trong tuần) thì giải pháp tăng
thời lợng của Bộ giáo dục sẽ khó có kết quả và chỉ nh là Muối bỏ biển‘’Muối bỏ biển’’ ’Muối bỏ biển’’’Muối bỏ biển’’ Đứng
tr-ớc tình hình yêu cầu mới dù hoàn cảnh rất khó khăn ở một trờng vùng sâu, vùng
xa, 100% dân tộc thiểu số nhng chúng tôi vẫn cố gắng tìm ra những hớng giải quyết, khắc phục khó khăn để nhà trờng tổ chức học 2buổi/ngày và học tăng buổi Trong năm học 2004 – 2005 (Tức là sau 2 năm thực hiện chơng trình thay sách) khi tiếp nhận đơn vị mới tôi đã mạnh dạn tổ chức học tăng thời lợng (số tiết/tuần) bằng các biện pháp sau:
Trang 9- Tổ chức họp phụ huynh theo khối lơp Tuyên truyền, phổ biến những chính sách của Đảng và nhà nớc về chăm lo phát triển giáo dục Quyền và nghĩa vụ của cộng đồng, bậc phụ huynh phải lo cho con em mình đến trờng, trong đó có nghĩa
vụ đóng góp, xây dựng nhà trờng và việc học tăng buổi cho học sinh Bằng mọi hình thức làm cho phụ huynh hiểu đợc việc học đem lại lợi ích cho chính con em mình trong cuộc sống Từ đó khuyến khích, lôi cuốn đông đảo phụ huynh đăng ký cho con vào học lớp 2buổi/ngày Số học sinh còn lại, nhà trờng quy định khung thời lợng 7 buổi/tuần và bắt buộc phải thực hiện
- Đối với lớp học 2buổi/ngày lựa chọn những giáo viên trẻ, nhiệt tình hợp đồng giảng dạy thêm buổi chiều và hiệu trởng, phó hiệu trởng trực tiếp tham gia dạy tăng buổi (Tuy nhiên việc dạy thêm buổi chiều không vợt quá quy định 7 buổi/tuần/1giáo viên) Theo dõi thờng xuyên chất lợng các lớp học này, bồi dỡng cho giáo viên dạy buổi chiều việc chọn dạng bài tập để luyện, phơng pháp dạy luyện, tăng cờng và bồi dỡng học sinh có năng khiếu nổi trội từng môn học để có học sinh giỏi Việc bồi dỡng giáo viên đợc tiến hành ngay từ khâu soạn bài đến khâu lên lớp
- Đối với các lớp học đại trà học 8 buổi/tuần cần tăng cờng luyện tiếng việt, dạy đạt theo chuẩn kiến thức yêu cầu Nhóm lớp này lại đợc phân loại theo 2 đối t-ợng: Những học sinh yếu đọc cha thông, viết cha thạo ở tất cả các buổi học tăng buổi đợc đa về một lớp dạy riêng biệt theo từng khối, tập trung dạy đọc, viết, tính toán đơn giản Lớp học này chú trọng lựa chọn những giáo viên cần mẫn, nhiệt tình, chịu khó đảm nhiệm
- Kinh phí cho dạy học tăng buổi: Lớp học 10buổi/tuần phụ huynh đóng góp kinh phí nhng do điều kiện kinh tế phụ huynh nên chỉ đề ra chỉ tiêu thu bằng một nửa theo quy định cho phép tại quyết định 80/UBND tỉnh Nghệ An Lớp học 8buổi/tuần động viên giáo viên dạy không thù lao Đây là biện pháp chỉ đạo tình thế trong thời điểm này
* Việc tổ chức học tăng thời lợng không thể có tính tuỳ hứng và tạm thời, mà phải trở thành chủ trơng, mang tính quy định, chiến lợc lâu dài Từ đó mới thực sự kích thích mạnh mẽ đến tổ chức cộng đồng và đông đảo cha mẹ học sinh ý thức ủng hộ Giải pháp hiện tại góp phần quan trọng nâng cao chất lợng giáo dục toàn diện ở trờng tiểu học chúng tôi, tơng lai còn góp phần nâng cao năng suất lao động xã hôi (do cha mẹ học sinh yên tâm về việc học của con em họ) Đồng thời từ việc
tổ chức dạy học này là động lực chính thúc đẩy mỗi nhà trờng làm tốt công tác tham mu cho các tổ chức xã hội, các dự án, dần dần kiên cố hoá trờng lớp, hoàn thiện cơ sở vật chất nhà trờng
Nhóm các giải pháp thu hút, sử dụng, bồi dỡng nâng cao chất lợng đội ngũ, chất lợng học sinh
Giải pháp 5: Tạo điều kiện thúc đẩy giáo viên phát huy tinh thần tự học, tự
bồi dỡng tích luỹ chuyên môn, nâng cao tay nghề.
Giáo viên là nhân tố quyết định chất lợng Vì vậy, nhất thiết phải không ngừng nâng cao chất lợng đội ngũ giáo viên Để bồi dỡng đội ngũ cần tiến hành đồng bộ nhiều biện pháp ở tất cả các lĩnh vực Trong tiêu chuẩn nghiệp vụ của giáo viên
Trang 10tiểu học đã quy dịnh về chức trách, nhiệm vụ và hiểu biết trình độ cua giáo viên.
Cụ thể là:
+ Chức trách: Giáo viên tiểu học là viên chức chuyên môn nghiệp vụ chịu trách nhiệm giảng dạy, tạo điều kiện để phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh trong việc tiếp thu các môn học và thực hiện công tác toàn diện đối với học sinh ở bậc tiểu học theo đúng chơng trình, kế hoạch của cơ quan quản lý giáo dục các cấp quy định
+ Hiểu biết: Nắm đợc:
- Nội dung cơ bản của luật, pháp lệnh về giáo dục
- Mục tiêu, nội dung, chơng trình, phơng pháp giảng dạy ở bậc tiểu học
- Những nội dung cơ bản về yêu cầu, kiến thức, kỹ năng của các môn học
- Mục đích, yêu cầu về phơng tiện, trang thiết bị dạy học, biết sử dụng hớp lý
- Thực trạng, chất lợng lớp học sinh đợc phân công
- Tình hình kinh tế, xã hội ở địa phơng
- Chức trách, nhiệm vụ, tổ chức hoạt động của giáo viên chủ nhiệm lớp
- Biết phối hợp với các đoàn thể
+ Trình độ: Trung học s phạm trở lên
Xuất phát từ chuẩn của ngạch giáo viên tiểu học và thực trạng đội ngũ của tr-ờng, tôi thấy việc tạo điều kiện thúc đẩy, phát huy tinh thần tự học, tự bồi dỡng chuyên môn cho giáo viên là một giải pháp cấp bách cần đợc tiến hành thực sự
Đây là hớng quan trọng mang tính quyết định nhất Trớc hết, cần làm cho giáo viên nhận thức rõ vấn đề: Tự học, tự bồi dỡng để nâng cao trình độ là quyền và nghĩa vụ của chính họ Muốn vậy, nhà trờng cần tạo điều kiện giúp đỡ, thực hiện công tác bồi dỡng, bồi dỡng tại chỗ là hình thức tối u nhất Thực hiện giải pháp này, chúng tôi tiến hành:
+ Tự học, tự bồi dỡng tại chỗ:
Đầu t xây dựng th viện, mua sắm tài liệu học tập cho giáo viên Tài liệu tham khảo là phơng tiện quan trọng để giáo viên nâng cao trình độ chuyên môn Để có nguồn tài liệu phong phú, thiết thực cần vận dụng nhiều nguồn lực khác nhau nh: Hàng năm trích ngân sách nhà trờng để trang bị tài liệu, tranh thủ sự hỗ trợ của các
dự án trên địa bàn huyện Quỳ Châu, tham mu xin cấp một số tài liệu tham khảo bổ ích Ngoài ra, mỗi giáo viên góp phần nhỏ của mình mua sắm tài liệu chung, chỉ
đạo công đoàn xây dựng tủ sách công đoàn trờng Phát động phong trào xây dựng
tủ sách gia đình
Trong phân công chuyên môn chú ý tạo môi trờng, quỹ thời gian cho giáo viên học tập, bồi dỡng Các tổ chuyên môn khi phân luồng chú ý có giáo viên làm nồng cốt để ngoài việc bám sát chuyên môn, nhu cầu công việc đợc phân công họ có
điều kiện để học hỏi, kèm cặp lẫn nhau
Tổ chức học tập, nâng cao trình độ cho giáo viên dới nhiều hình thức nh lên thời khoá biểu bồi dỡng kiến thức sơ đẳng ở chơng trình tiểu học cho những giáo viên cấp tốc mỗi tháng 2 buổi về hai môn toán, tiếng việt Giải đáp kịp thời những vớng mắc của giáo viên khi họ yêu cầu Đẩy lùi t tởng "An phận","Ngại khó" và
