giao an van chuan nam 2011 - 2012

Trong trờng hợp này có phải nh thế Hs - Nội dung giữa các câu trong đoạn văn còn rời rạc, cha thật sự nói liền nhau, cha thật sự lo gic, không gắn bó với nhau nên không hiểu rõ đựơc.. Dự

tr-đối với xã hội và tr-đối với mỗi con ngời.

- Lời văn biểu hiện tâm trạng ngời mẹ đối với con trong văn bản

2 Kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng đọc, tìm hiểu văn bản

3 Thái độ.

- Giáo dục học sinh lòng yêu thơng cha mẹ, ý thức đợc tầm quan trọng của nhà truờng

đối với xã hội và đối với mỗi con ngời Từ đó có ý thức học tập tốt

B Chuẩn bị:

1 Giáo viên:

- Nghiên cứu nội dung văn bản

- Bài hát : Ngày đầu tiên đi học

2 Kiểm tra đầu giờ:

a Kiểm tra bài cũ: ( Không)

b, Kiểm tra bài mới

- Kiểm tra phần chuẩn bị của học sinh

3 Bài mới:

* Giới thiệu bài

Mỗi ngời mẹ khi chuẩn bị đa con mình đến trờng đều có những hành động việc làm,những ớc vọng về một ngày mai tốt đẹp cho con Để hiểu rõ tấm lòng của những ngời

mẹ trong đêm trớc ngày khai trờng để vào lớp một cho con Tiết học hôm nay chúng ta

sẽ cùng tìm hiểu văn bản: "Cổng trờng mở ra" của Lý Lan

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức trọng tâm

Hs: Đọc chú thích * SGK

? Văn bản " Cổng trờng mở ra" Do tác giả nào viết?

Đăng trên báo nào? Vào thời gian nào?

Hs - Là bài viết của Lý Lan, đăng trên báo " Yêu

trẻ" số 166 TPHCM ngày 1/9/2000

? Nêu cách đọc văn bản?

Hs - Giọng tha thiết, tình cảm

Hs Đọc từ đầu đến đờng làng dài và hẹp

G- Đọc tiếp

Nhận xét cách đọc của hs

I Đọc và tìm hiểu chung văn bản:

1 Tác giả văn bản:

2 Đọc - hiểu chú thích

a, Đọc

b, Chú thích

? Dựa vào trình tự mạch cảm xúc của ngời mẹ

trong văn bản em hãy tìm bố cục của văn bản? Cho

biết nội dung của từng phần?

Hs - 3 phần:

+ P1: Từ đầu đến "trong ngày đầu năm học"

ND: Tâm trạng của ngời mẹ khi nhìn con ngủ vào

đêm trớc ngày khai trờng

+ P2: tiếp đến " Mẹ vừa bớc vào"

ND: Tâm trạng của ngời mẹ khi nhớ lại ngày đầu

tiên mẹ đi học

+ P3: Còn lại

ND: Suy nghĩ của mẹ về một ngày khai trờng ở

Nhật và suy nghĩ của mẹ về ngày mai

? Theo em tác giả đã sử dụng phơng thức biểu đạt

là đợc đi học, đợc gia đình quan tâm, xã hội che

chở đùm bọc Đây là vấn đề thiết thực cuộc sống,

sử dụng các loại phơng thức biểu đạt

? Trong văn bản ai là nhân vật chính ? Vì sao

Ngời mẹ là nhân vật chính vì toàn bộ văn bản là

tâm trạng của ngời mẹ đêm trớc ngày khai giảng

của con

? Nhắc lại nội dung chính của đoạn 1

Vào đêm trớc ngày khai trờng của con mẹ nh thế

? Qua đó ta thấy ngời mẹ cảm nhận đợc tâm trạng

ngời con khi đi vào giấc ngủ ra sao?

Hs - Giấc ngủ đến với con dễ dàng Qua đó thể

hiện tâm trạng : nhẹ nhàng, thanh thản, vô t của

con

? Nhìn con ngủ mẹ suy nghĩ gì về con?

Hs - Nhìn con mẹ thầm nghĩ con là một đứa trẻ

nhạy cảm

? Tại sao mẹ lại nhận xét con là đứa tre nhạy cảm?

Những câu văn nào cho ta thấy rõ điều đó?

Hs - Con háo hức cảm nhận đợc sự quan trọng của

- Vào đêm truớc ngày khai ờng mẹ không ngủ đợc

tr-ngày khai trờng.- Con thờng háo hức mỗi khi đợc

đi chơi xa đến nỗi lên giờng mà không sao nằm yên

đợc Và mẹ biết đêm nay con cũng có những háo

hức nh vậy Hơn nữa sự chuẩn bị sẵn sàng cho ngày

đầu tiên vào lớp 1 đã khiến con cảm nhận đợc sự

quan trọng cuả ngày khai truờng Và con đã ý thức

đợc "ngày mai phải thức dậy cho kịp giờ"

? Mẹ còn có những suy nghĩ về việc làm của con

hôm nay so với ngày trớc? (Hôm nay con có hành

động nào khác so với trớc?)

Hs - Trớc con thờng bày đồ chơi ra khắp nhà và đến

khi con đi ngủ mẹ thờng phải dọn dẹp lại Hôm nay

con đã làm đợc việc đó giúp mẹ từ chiều Con hăng

hái tranh với mẹ, con hành động nh một ngời đã

lớn

? Theo em đằng sau câu nói: "Ngày mai đi học con

là cậu học sinh lớp một rồi " Ngời mẹ còn muốn

nói với con điều gì?

Tác dụng của câu nói đó với cậu bé

Hs - Mẹ nói: Ngày mai con đã là

Ngời mẹ muốn nói với con : Con đã lớn rồi hãy tỏ

ra mình là một ngời lớn

- Đó là tiếng nói yêu thơng, là lời khích lệ của ngời

mẹ hiền giúp cậu bé 7 tuổi tự vơn mình lớn lên về

mặt tâm hồn

? Quan sát đoạn văn: " Mẹ thờng nhân lúc trong

ngày đầu năm học" Hãy tìm những chi tiết thể hiện

rõ nét tâm trạng của ngời mẹ?

Hs - Mẹ không tập trung vào việc gì cả

- Mẹ đi xem lại những thứ đã chuẩn bị lại cho con

- Mẹ lên giờng và trằn trọc

- Mẹ tin là con sẽ không bỡ ngỡ

? Tại sao lên giờng mà mẹ vẫn trằn trọc? Nh vậy

khác với tâm trạng nhẹ nhàng, thanh thản vô t của

con ngòi mẹ lại mang tâm trạng nh thế nào?

Hs - Mẹ thao thức không ngủ, hồi hộp, lo lắng

nh-ng tin tởnh-ng vào con

? Có ý kiến cho rằng mẹ không ngủ đợc không chỉ

vì lo lắng cho con mà còn vì mẹ nhớ lại kí ức năm

xa khi vào lớp 1 ý kiến của em nh thế nào?

Hs Trình bày ý kiến

G: Tâm trạng của mẹ khi nhớ lại ngày đầu tiên mẹ

đi học nh thế nào ta sang phần 2

? Mẹ nhớ những kỉ niệm nào về thời thơ ấu của

mình khi đợc đến trờng?

- Mẹ đắp mền, buông mùng, émgóc cẩn thận

=> Mẹ thao thức không ngủ, hồihộp, lo lắng nhng tin tởng vàocon

Hs - Cứ nhắm mắt lại dờng nh vang bên tai tiếng

đọc bài trầm bổng

- Nhớ sự nôn nao hồi hộp khi cùng bà ngoại đi gần

đến trờngvới nỗi hốt hoảng chới vơi

? Tại sao mẹ lại muốn ghi vào lòng con về cái ngày

" hôm nay tôi đi học " ấy?

Hs - Vì đó không chỉ là dấu ấn sâu đậm nhất trong

cuộc đời mỗi con ngời khi bớc vào một thé giới

diệu kì mà còn là kỉ niệm đẹp về tình mẫu tử khi

đ-ợc mẹ âu yếm dắt tay đến trờng

? Chú ý câu văn: " Để rồi biết ngày nào đó trong

đời xao xuyến" Nhận xét cách dùng từ trong câu

văn này? Tác dụng?

Hs - Tác giả dùng một loạt từ láy: Rạo rực, băng

khuâng, xao xuyến

- Tác dụng: Gợi tả cảm xúc của mẹ và cả đứa con

trong ngày đầu tiên đến trờng Cảm xúc thật mãnh

liệt, thiết tha Nỗi nhớ bà ngoại tình thơng con, nỗi

niềm về thời thơ ấu những cảm xúc ấy cứ trỗi

dậy, dâng trào và đan xen trong lòng mẹ Tâm trạng

đẹp về tình mẫu tử đã đợc tác giả diễn tả một cách

nhẹ nhàng tinh tế mà thấm thía

? Ngời mẹ mang tâm trạng nh thế nào khi nhớ về

ngày đầu tiên mình đi học?

Hs - Mẹ bâng khuâng xao xuyến khi nhớ về kỉ

niệm xa của mình

? Từ nỗi nhớ về kỉ niệm xa của mình ngời mẹ nghĩ

đến một ngày khai trờng ở đâu?

? ở nớc Nhật ngày khai trờng đợc coi trọng nh thế

nào?

Hs - Ngày khai trờng là ngày lễ của toàn xã hội

? Tìm trong đoạn văn này, câu văn nào nói lên tầm

quan trọng của nhà trờng đối với thế hệ trẻ?

Hs Trình bày

? Trong câu văn này xuất hiện thành ngữ: " Sai một

li đi một dặm" Em hiểu nh thế nào về câu thành

ngữ này?

Hs - Câu thành ngữ này có ý nghĩa là : sai lầm rất

nhỏ nhng hậu quả rất lớn

? Thành ngữ này có ý nghĩa nh thế nào khi gắn nó

với sự nghiệp giáo dục?

Hs - Không đợc phép sai lầm trong giáo dục vì giáo

dục quyết định tơng lai của đất nớc

? Nh vậy tác giả đã khẳng định vai trò của nhà

tr-ờng đối với mỗi con ngời nh thế nào?

Hs - Nhà trờng có vai trò to lớn và quan trọng trong

cuộc sống của mõi con ngời

G: Liên hệ thực tế

? Trong cái đêm không ngủ đợc, ngời mẹ còn nghĩ

gì đến ngày mai khi đa con đến trờng?

Hs - Mẹ sẽ đa con đến trờng, mẹ cầm tay con và

2 Tâm trạng của mẹ khi nhớ lại ngày đầu tiên mẹ đi học:

- Nt sử dụng từ láy: Rạo rực,băng khuâng, xao xuyến

=> Mẹ bâng khuâng xao xuyếnkhi nhớ về kỉ niệm xa của mình

3 Cảm nghĩ của mẹ về ngày khai trờng ở nớc Nhật và suy nghĩ của mẹ về ngày mai.

dắt con qua cánh cổng, rồi buông tay ra

- Cử chỉ ấy vừa yêu thơng, trìu mến vừa thể hiện sự

tin tởng của mẹ đối với con

? Em có suy nghĩ gì về câu nói cuối cùng trong văn

bản của ngời mẹ: " Đi đi con, hãy can đảm lên "

Hs - Đây là câu văn hay nhất trong văn bản Mẹ tin

tởng và khích lệ con:" Can đảm lên" đi lên phía

tr-ớc cùng bạn bè trang lứa Nh con chim non ra

ràng , rồi tổ chuyền cành tung cánh bay vào bầu

trời bao la, đứa con của mẹ bớc qua cổng trờng là

bớc vào một thế giới kì diệu Từ mái ấm gia đình,

tuỏi thơ đợc cắp sách đi học đến với mái trờng thân

yêu Lớp mới, trờng mới, thầy cô mới đợc chăm

sóc học hành sẽ khôn lớn đợc mở rộng trí thức

? Đến bây giờ khi học lớp 7 em hiểu thế giới kì

diệu là thế giới nh thế nào?

Hs - Là cả tuổi thơ của mỗi con ngòi

- Là thế giới tri thức của nhân loại tích lũy hàng

ngàn năm

- Là những kỉ niệm vui buồn

? Hãy cho biết những nét đặc sắc về nghệ thuật?

Hs - Sử dụng nhiều từ láy, vận dụng thành ngữ , lời

văn nhẹ nhàng, sâu lắng

Văn bản nhật dụng này đã đề cao vấn đề nào của

con ngời trong cuộc sống?

- Thể hiện một cách xúc động tấm lòng yêu thơng

sâu sắc, thiết tha và niềm tin yêu bao la của ngời

mẹ đối với con Đồng thời nói lên vai trò to lớn cuả

nhà trờng đối với cuộc sống mỗi con ngời

- Học bài , làm bài tập sách giáo khoa.

- Soạn bài : Mẹ tôi

- Nghiên cứu nội dung bài

- Những câu chuyện về tình mẫu tử

2 Kiểm tra bài cũ:

a, Kiểm tra bài cũ:

Câu hỏi: Hãy khái quát giá trị nghệ thuật đặc sắc và nội dung chính của văn bản: "Cổngtrờng mở ra"?

b, Kiểm tra bài mới:

Gv Kiểm tra sự chuẩn bị của Hs về bài soạn

3 Bài mới:

* Giới thiệu bài :

Trong cuộc đời mỗi chúng ta, ngời mẹ có một vị trí và ý nghĩa hết sức lớn lao,thiêng liêng và cao cả Nhng không phải khi nào ta cũng ý thức đợc điều đó Chỉ đếnkhi mắc những lỗi lầm ta mới nhận ra tất cả Văn bản " Mẹ tôi" sẽ cho ta có một bàihọc nh thế

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức trọng tâmHs- Đọc chú thích* SGK I Đọc và tìm hiểu chung văn bản.

? Em hiểu gì về tác giả Et-môn-đô đơ A-mi-xi?

? Hãy giải thích các từ: Lễ độ, trởng thành, hối

hận, lơng tâm, vong ân bội nghĩa?

Hs - Tôi nhỡ thốt ra một lời thiếu lễ độ Để

cảnh cáo tôi bốđã viết th

? Em hiểu nh thế nào là lễ độ?

Hs - Thái độ đợc coi là đúng mực, biết coi

trọng ngời khác khi giao tiếp(Từ ghép Hán

việt)

? Cảm xúc của En ri cô khi đọc bức th của bố

nh thế nào?

Hs - Tôi xúc động vô cùng

? Nh vậy ở phần đầu trang nhật kí em hiểu gì

về cách giáo dục con của ngời bố?

Hs - Không nuông chiều xem nhẹ bỏ qua mà

rất nghiêm khắc kiên quyết cảnh cáo con khi

con có biểu hiện vô lẽ với mẹ, thiếu kính trọng

- Tôi nhỡ thốt ra một lời thiếu lễ độ

Để cảnh cáo tôi bốđã viết th

có thái độ nh thế nào?

Hs - En ri cô hối hận về hành vi của mình

? ở phần đầu của bức th bằng lời lẽ của mình

ngời cha nhắc lại En ri cô nhớ lại hình ảnh của

ai?

Hình ảnh ngời mẹ của En ri cô hiện lên qua

những chi tiết nào trong đọan văn?( Ngời bố

nhắc En ri cô nhớ lại kỉ niệm nào về mẹ?)

Vì con ngời mẹ ấy có thể làm những gì?

Hs - Vì En ri cô bị ốm nặng nên mẹ thức suốt

đêm trông chừng hơi thở hổn hển của con

- Quằn quại vì nỗi lo sợ, khóc nức nở khi nghĩ

rằng có thể mất con

- Sẵn sàng bỏ hết một năm hạnh phúc để tránh

cho con một giờ đau dớn

- Có thể đi ăn xin để nuôi con

- Có thể hy sinh tính mạng để cứu sống con

? Qua những chi tiết trên em thấy mẹ của En ri

cô là ngời nh thế nào?

Hs - Là ngời hết lòng yêu thơng con, có thể

quên mình vì con

? Cảm xúc của cha đợc bộc lộ rõ nhất qua câu

văn nào khi thấy En ri cô hỗn láo với mẹ?

Hs - Sự hỗn láo của con nh một nhát dao đâm

vào tim bố vậy

? TL Vì sao bố lại cảm thấy nh vậy?

Hs - Vì cha vô cùng yêu quý mẹ, vô cùng yêu

quý con cha hết sức đau lòng thất vọng vô

cùng trớc sự thiếu lễ độ của đứa con h, đứa con

ấy đã phản lại tình yêu thơng của cha mẹ

Có ý kiến cho rằng sự hỗn láo của con không

chỉ nh nhát dao đâm vào trái tim yêu thơng của

cha, mà nó còn làm tan nát trái tim ngời mẹ có

đồng ý không?

- Thái độ hỗn láo của con không những làm

cho cha đau lòng mà nó còn làm tan nát lòng

mẹ Bời trái tim của ngòi mẹ chỉ có chỗ cho

tình yêu thơng con nên nó sẽ đau gấp bội phần

trớc thái độ hỗn láo của con

? Nếu em là bạn của En ri cô em sẽ nói gì với

bạn về việc này?

Hs- Không đợc hỗn láo với mẹ và hãy xin mẹ

tha thứ cho lỗi lầm của mình

? Từ những cảm xúc của mình khi thấy con

hỗn láo với mẹ cha của En ri cô khuyên bạn

=> En ri cô hối hận về hành vi của mình

2 Bức th của ngời cha viết cho En

nghĩ kĩ điều gì?

G Bình: Ngời cha khuyên: Trong đời con có

thể trải qua nhữg ngày buồn thảm, nhng ngày

buồn thảm nhất tất sẽ là ngày con mất mẹ

Mồ côi mẹ là nỗi đau khổ lớn nhất của con

ng-òi không bao giờ đợc nghe tiếng nói dịu

hiền, cử chỉ thân thơng của mẹ

? Tại sao ngời cha lại nói với En ri cô rằng: "

Hình ảnh dịu dàng và hiền hậu" của mẹ sẽ làm

cho tâm hồn con nh bị khổ hình?

Hs - Vì những đứa con h đốn không thể xứng

đáng với hình ảnh dịu dàng, hiền hậu của mẹ

và ngòi cha muốn cảnh tỉnh những ngời con

bội bạc với cha mẹ

? Ngòi cha khuyên En ri cô phải ghi nhớ diều

gì?

Hs - Tình yêu thơng kính trọng cha mẹ là tình

cảm thiêng liêng hơn cả Thật đáng xấu hổ va

nhục nhã cho kẻ nào chà đạp lên tình yêu

th-ơng đó

? Em hiểu nh thế nào về tình căm thiêng liêng

trong lời nhắn nhủ đó của ngòi cha?

Hs - Là tình cảm tốt đẹp đáng tôn thờ

- Trong nhiều thứ tình cảm thì tình yêu thơng

kính trọng cha mẹ là thiêng liêng hơn cả

? Em có nhận xét gì về lời khuyên của ngời cha

Hs - Là ngời vô cùng yêu quý tình cảm gia

đình Là ngòi biết tôn thờ tình cảm thiêng liêng

không bao giờ làm điều xấu để khỏi phải xấu

hổ nhục nhã

? Hãy tìm những từ ngữ, chi tiết thể hiện thái

độ của ngòi cha ở đoạn này?

Hs - Không bao giờ con đợc thốt ra một lời nói

nặng với mẹ

- Con phải xin lỗi mẹ

- Hãy cầu xin mẹ hôn con

- Thà rằng bố không có con còn hơn thấy con

? Em hiểu nh thế nào về lời khuyên của

cha:"Con phải xin lỗi mẹ không phải vì sợ bố

mà do sự thành khẩn trong lòng"?

Hs - Ngòi cha muốn con thành thật Con xin

lỗi mẹ vì sự hối lỗi trong lòng , vì thơng mẹ

điều xấu để khỏi phải xấu hổ nhụcnhã

c Thái độ của ngời cha trứơc lỗi lầm của con:

- Vừa dứt khoát nh ra lệnh, vừa mềmmại nh khuyên nhủ

chứ không phải vì nỗi khiếp sợ ai.

? Qua câu nói:" Bố rất bội bạc" Em thấy bố

của En ri cô là ngòi nh thế nào?

Hs - Hết lòng yêu thơng con , luôn quý trọng

sự tử tế, căm ghét thói bội bạc

? Nh vậy thái độ của ngòi cha trớc lỗi lầm của

con đợc thể hiện ở đây là gì?

Hs - Thái độ rất nghiêm khắc, kiên quyết

trong việc giáo dục con

? Tại sao bố không nói trực tiếp với En -ri - cô

? Tìm những câu ca dao bài hát nói về tình cảm

của cha mẹ dành cho con cái?

- Đọc diễn cảm, tóm tắt nội dung chính của văn bản

- Chuẩn bị bài: Cuộc chia tay của những con búp bê

- Nắm đợc cấu tạo của hai loại từ ghép: Từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập.

- Hiểu đợc đặc điểm ý nghĩa của ccác lọai từ ghép

- Nghiên cứu nội dung bài

- Chuẩn bị thêm bài tập bổ sung kiến thức, bảng phụ

2 Học sinh:

- Đọc trớc bài mới và soạn bài

C Tổ chức hoạt động trên lớp:

1, ổn định.

2 Kiểm tra bài cũ:

a, Kiểm tra bài cũ:

? Nêu nội dung và nghệ thuật của văn bản Mẹ tôi Em có suy nghĩ gì búc th của

bố viết cho En - ri - cô

b, Kiểm tra bài mới:

GV Kiểm tra việc chuẩn bị bài của Hs

3 Bài mới:

* Giới thiệu bài:

Giáo viên vào bài bằng một hệ thống câu hỏi:

? Bằng kiến thức đã học ở tiểu học và ở lớp 6 hãy nhắc lại khái niệm về từ ghép? Từghép có mấy loại? Mỗi loại đó có những đặc điểm nh thế nào về cấu tạo và ý nghĩa?Tiết học hôm nay sẽ giúp các em hiểu về vấn đề này

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức trọng tâm

G Treo bảng phụ

Hs - Đọc ví dụ

? Hãy chú ý đến 2 từ cô giáo gạch chân và cho

biết các từ này thuộc từ loại nào?( Xét về mặt cấu

tạo)

Hs - Bà ngoại và thơm phức là từ ghép

? Em hãy giải nghĩa từ bà ngoại?

Hs - Bà ngoại: Ngời đàn bà sinh ra mẹ của mình

? Nghĩa của từ bà ngoại khác với nghĩa của từ bà

nội ở chỗ nào?

Hs - Bà nội: Ngừoi đàn bà sinh ra bó của mình

? Hai từ bà nội và bà ngoại có chung nhau nét

nghĩa nào?

Hs - Hai từ bà ngoại và từ bà nội có chung nhau

nét nghĩa : Bà

? Với nghĩa của hai từ ghép trên đợc phân biệt rõ

là nhờ vào tiếng nào?

Hs - Tiếng “ Nội” và tiếng “ Ngoại”

? Nh vậy các tiếng “ nội “ và tiếng “ ngoại” có

tác dụng gì trong các từ trên?

Hs- Tiếng nội , ngoại bổ sung cho tiếng bà

? Nếu phân thành tiếng chính, tiếng phụ em sẽ

phân đâu là tiếng chính đâu là tiếng phụ trong hai

- Tiếng phụ: Ngoại, Nội.

? Tơng tự nh vậy, em hãy chỉ ra đâu là tiếng

chính đâu là tiếng phụ trong hai từ ghép thơm

Hs- Tiếng chính đứng trớc, tiếng phụ đứng sau

? Gọi đó là từ ghép chính phụ em hiểu nh thế nào

? Nếu đổi vị trí các tiếng trong các từ ghép trên

thì ý nghĩa của chúng có thay đổi không?

Hs - Không Các tiếng có thể đổi đợc vị trí cho

? Qua phân tích 2 ví dụ trên thì em thấy từ ghép

gồm có mấy loại? Đó là những loại nào?

Hs Đọc ví dụ

? Hãy so sánh nghĩa của từ “ Bà ngoại” với nghĩa

của từ “ Bà”, nghĩa của từ “ Thơm phức” với

nghĩa của từ “thơm”?Nêu nhận xét của em?

Hs - Nghĩa của từ “bà ngoại” hẹp hơn nghĩa của

Hs - Từ ghép chính phụ mang tính chất phân

nghĩa Nghĩa của từ ghép chính phụ hẹp hơn

nghĩa của tiếng chính

? Hãy so sánh nghĩa của từ “quần áo” với nghĩa

của tiếng “quần”, “áo” Em thấy có gì khác?

Hs - Quần: Đồ mặc từ bụng trở xuống, có hai

ống…

- áo: đồ mặc che thân từ vai trở xuống

- Quần áo: đồ mặc nói chung

? Nghĩa của từ “trầm bổng”có gì khác so với mỗi

? Qua đó em thấy từ ghép đẳng lập mang tính

chất nh thế nào về nghĩa?

Hs - Từ ghép đẳng lập mang tính chất hợp

nghĩa ? Nghĩa của từ ghép đẳng lập khái quát

hơn nghĩa của các tiếng tạo nên nó

Hs Đọc ghi nhớ

Hãy giải nghĩa từ ghép : đọc sách, yêu nớc

G Nêu yêu cầu bài tập 1

lên điền vào bảng phụ.( Theo mẫu SGK)

– Từ ghép chính phụ:Xanh ngắt, nhà máy, nhà

ăn, cời nụ, lâu đời

-Từ ghép đẳng lập: Suy nghĩ,cây cỏ, ẩm ớt, đầu

- quần áo mang nghĩa khái quáthơn

=> Từ ghép đẳng lập mang tínhchất hợp nghĩa

2 Ghi nhớ: SGK T14.

III Luyện tập.

1.Bài tập 1:

– Từ ghép chính phụ:Xanh ngắt,nhà máy, nhà ăn, cời nụ, lâu đời.-Từ ghép đẳng lập: Suy nghĩ,cây

cỏ, ẩm ớt, đầu đuôi

2 Bài tập 2:

3 Bài tập 3:

- Núi non, núi sông

- Ham muốn, ham thích

? Điền thêm tiếng vào sau các tiếng dới đây để

tạo từ ghép đẳng lập?

Hs - Núi non, núi sông

- Ham muốn, ham thích

- Xinh tơi, xinh đẹp

- Mặt mũi

- Tơi đẹp, tơi tỉnh

? Tại sao có thể nói một cuốn sách, một cuốn vở

mà lại không thể nói : Một cuốn sách vở?

Hs - Có thể nói một cuốn sách, một cuốn vở vì

sách và vở là những danh từ chỉ sự vật tồn tại dới

dạng cá thể, có thể đếm đợc Còn sách vở là từ

ghép đẳng lập có nghiã tổng hợp chỉ chung cả

loaị nên không thể nói một cuốn sách vở

Hs- Đọc yêu cầu bài tập

Hớng dẫn H/S tra từ điển để tìm nghĩa của các

từ

a Không phải vì hoa hồng là từ ghép chính phụ

chỉ tên một loài hoa ( Danh từ)

b Nói nh thế là đúng “ áo dài” từ ghép chính

phụ chỉ tên một loại áo (Danh từ)

c Nói nh thế là đợc Vì “ cà chua” là tên một loại

cây quả chứ không phải là quả cà có vị chua

? So sánh nghiã của từ ghép mát tay, nóng lòng,

gang thép, tay chân với nhng nghĩa của những

+ Tay: là bộ phận của cơ thể con ngời

Nghĩa: thấy êm dịu khi để tay vào

-Nóng lòng:

+ Nóng: Có nhiệt độ cao hơn của cơ thẻ con

ng-òi, gây cảm giác khó chịu hoặc khoan khoái

+ Lòng: Toàn thể những bộ phận chứa trong

vở là từ ghép đẳng lập có nghiãtổng hợp chỉ chung cả loaị nênkhông thể nói một cuốn sách vở

Giúp học sinh hiểu:

- Muốn đạt đợc mục đích giao tiếp thì văn bản phải có tính liên kết Sự liên kết ấy cần

đợc thể hiện trên cả hai mặt: Hình thức ngôn ngữ và nội dung ý nghĩa

- Khái niệm liên kết trong văn bản

- Yêu cầu về liên kết trong văn bản

2 Kiểm tra đầu giờ:

a, Kiếm tra bài cũ: Không

b, Kiểm tra bài mới:

- Kiểm tra phần chuẩn bị của học sinh

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức trong tâm

Gv: Treo bảng phụ

Hs: Đọc

? Theo em nếu bố của En ri cô chỉ viết mấy câu

trên thì En ri cô có thể hiểu điều bố muốn nói

với mình không?

Hs - Nếu bố của En ri cô chỉ viết có mấy câu

nh vậy thì En ri cô sẽ không thể hiểu đợc nội

dung mà bố muốn nói

? Chúng ta đều biết rằng văn bản sẽ không thể

hiểu đợc rõ khi các câu văn sai ngữ pháp Vậy

trờng hợp này có phải nh thế không?

I Liên kết và phơng tiện liên kết trong văn bản:

1 Tính liên kết của văn bản:

- Nếu bố của En ri cô chỉ viết cómấy câu nh vậy thì En ri cô sẽkhông thể hiểu đợc nội dung mà bốmuốn nói

Hs - Không Vì mỗi câu văn đã đợc viết rất

đúng ngữ pháp

? Văn bản cũng sẽ không hiểu rõ nội dung khi ý

nghiã của mỗi câu văn không thật chính xác rõ

ràng Trong trờng hợp này có phải nh thế

Hs - Nội dung giữa các câu trong đoạn văn còn

rời rạc, cha thật sự nói liền nhau, cha thật sự lo

gic, không gắn bó với nhau nên không hiểu rõ

đựơc

? Nh vậy muốn cho đoạn văn trên có thể hiểu

đ-ợc thì ta phải làm gì?

Hs - Muốn hiểu đợc thì phải liên kết các nội

dung các câu văn lại với nhau

Hs - Đọc thầm lại văn bản “Mẹ tôi” và cho biết

vì sao văn bản “Mẹ tôi” có nghĩa rễ hiểu hơn

nhiều so với đoạn văn trên?

? Hs - Văn bản “Mẹ tôi” có sự liên kết, lo gic,

chặt chẽ

? Nh vậy có thể thấy liên kết có vai trò nh thế

nào trong văn bản?

Hs - Liên kết là một trong những tính chất quan

trọng nhất của văn bản, làm cho văn bản trở nên

có nghĩa dễ hiểu

Gv: Nếu chỉ có những câu văn chính xác, rõ

ràng, đúng ngữ pháp thì vẫn cha đảm bảo sẽ làm

nên văn bản Cũng nh chỉ có trăm đốt tre vẫn cha

đảm bảo sẽ có một cây tre Muốn vậy các đốt tre

phải đợc nối liền với nhau.Tơng tự nh thế không

htể có văn bản nếu các câu, các đoạn không nối

với nhau Đấy chính là liên kết

? Đọc kĩ đoạn văn 1 văn cho biết do thiếu ý gì

mà nó trở nên khó hiểu?

Hs - Thiếu ý: Thái độ nghiêm khắc, cơng quyết

của bố và lời nhắn nhủ, dạy bảo đối với En ri cô

- Sắp xếp lại

? Dựa vào văn bản”Mẹ tôi” em hãy thêm một số

câu và sắp xếp lại các câu đó để cho đoạn văn

Hs =>Ngừơi nói và ngời viết phải phải làm cho

nội dung của các câu, các đoạn thống nhất, gắn

bó chặt chẽ với nhau( Liên kết nội dung và ý

- Muốn hiểu đợc thì phải liên kếtcác nội dung các câu văn lại vớinhau

2 Phơng tiện liên kết trong văn bản:

* Đoạn văn 1:

- Thiếu ý: Thái độ nghiêm khắc,

c-ơng quyết của bố và lời nhắn nhủ,dạy bảo đối với En ri cô

Hs - Đọc đoạn văn 2T18

? Đọc lại đoạn văn đầu tiên ở “Cổng trờng mở

ra”T5 Theo em so với đoạn văn làm ví dụ ở

T18 thì đoạn văn nào dễ hiểu hơn? Vì sao?

Hs - Đoạn văn ở T5 dễ hiểu hơn vì nội dung giữa

câu 1( Một ngày kia… ) với câu 2 gắn bó chặt

chẽ với nhau nhờ cụm từ:”Còn bây giờ” (Phơng

tiện liên kết) Còn đoạn văn ở SGKT18 không có

sự liên kết nên khó hiểu hơn Không có cụm từ

liên kết câu 1 và câu 2 không có sự liên kết với

nhau

? Nội dung giữa câu 2 và câu 3 ở đoạn văn b có

sự liên kết cha? Vì sao?

Hs - Câu 2 và câu3 cha liên kết với nhau Vì ở

câu 3 dùng từ “ đứa trẻ” không thống nhất,

không lo gíc với câu 2

? Nh vậy ngoài sự liên kết về nội dung ý nghĩa

thì văn bản cần phải có sự liên kết về mặt nào

nữa? - Về phơng diện hình thức ngôn ngữ

? Liên kết về hình thức ngôn ngữ thì ta thờng

phải sử dụng những phơng tiên nào để liên kết?

Hs =>Phải biết kết nói ccác câu, các đoạn đó

bằng những phơng tiện ngôn ngữ (từ, câu…)

thích hợp

? Liên kết có vai trò gì trong văn bản? Để văn

bản có tính liên kết, ngời nói, ngời viết phải làm

? Các câu văn đã liên kết cha? Vì sao?

Hs - Cha Vì không nói cùng về một nội dung

mặc dù về hình thức có vẻ rất liên kết

? Điền từ thích hợp vào chỗ trống để các câu

liên kết chặt chẽ với nhau?

Hs - Điền lần lợt: Bà, bà, cháu, bà, bà, cháu, thế

là

Hs - Thảo luận giải thích

- Hai câu văn nếu tách khỏi các câu khác thì có

* Đoạn văn 2:

- Câu 2 và câu3 cha liên kết vớinhau Vì ở câu 3 dùng từ “ đứa trẻ”không thống nhất, không lo gíc vớicâu 2

3 Bài tập 3:

Điền lần lợt: Bà, bà, cháu, bà, bà,cháu, thế là

4 Bài tập 4:

vẻ nh rời rạc, câu trớc chỉ nói về mẹ, câu sau chỉnói về con Nhng đoạn văn không chỉ có 2 câu

đó mà còn có câu thứ 3 đứng tiếp theo để nốikết 2 câu trên thành một thể thống nhất , làmcho đoạn văn trở nên chặt chẽ với nhau “Mẹ sẽ

đa con …” Do đó 2 câu văn vẫn liên kết vớinhau mà không cần sửa chữa

4 Củng cố, Dặn dò.

4.1 Củng cố

? Vì sao trong văn bản cần có sự liên kêt

? Ngời ta thờng liên kết bằng những cách nào4.2 Dặn dò

- Nắm chắc nội dung bài học

Giúp học sinh thấy đợc:

- Tình cảm chân thành sâu nặng của hai anh em trong câu chuyện Cảm nhận đợc nỗi

đau đớn xót xa cảu những bạn nhỏ chẳng may rơi vào hoàn cảnh gia đình bất hạnh Biếtthông cảm và chia sẻ với những ngời bạn ấy.Thấy đợc cái hay của truyện là ở cách kểrất chân thật và cảm động

2 Kiểm tra bài cũ:

a, Kiểm tra bài cũ:

Câu hỏi: Bài học mà em rút ra đợc sau khi học song văn bản:”Mẹ tôi” là gì?

Đáp án: Tình yêu thơng kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả Thật đángxấu hổ cho kẻ nào chà dạp lên tình yêu thơng đó

b, Kiểm tra bài mới

? Trong văn bản " Cuộc chia tay của những con búp bê" Ai là ngời kể chuyện?

Ngời anh: Thành

3 Bài mới:

* Giới thiệu bài:

Cuộc chia tay của những con búp bê” là truỵên ngắn của Khánh Hoài Và trongtruyện có một số cảnh và những tình tiết rất cảm động, thể hiện tình cảm anh em gắn

bó, thơng yêu thật sâu sắc giữa hai anh em Thành và Thuỷ trong cảnh tan đàn xẻ nghécủa gia đình Để thấy đợc phần nào giá trị về nội dung và nghệ thuật của văn bản tiếthọc hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức trọng tâm

Hs: Đọc chú thích * SGK

? Em hiểu gì về tác giả, tác phẩm?

Hs - Văn bản là truỵên ngắn cuả Kánh Hoài đợc

trao giải nhì trong cuộc thi viết về quyền trẻ em tổ

chức vào năm 1992

Gv: Nờu yờu cầu đọc Đọc ở nhiều giọng đọc

khác nhau: Lúc vui tơi, lúc nghẹn ngào

I Đọc và tìm hiểu chung văn bản.

1 Tác giả, văn bản:

2 Đọc- hiểu chú thích

a Đọc

Đọc mẫu -> H/S: đọc tiếp.

Nhận xét cách đọc của H/S

Gv: Hướng đẫn học sinh tỡm hiểu chỳ thớch SGK

? Văn bản viết về sự kiện nào?

Hs - Cụôc chia tay của hai anh em Thành và Thuỷ

? Câu chuỵên đợc kể theo ngôi kể nào?

Hs - Ngôi kể 1 Nhân vật tôi là chú bé Thành

? Tác dụng của việc sử dụng ngôi kể đó?

Hs - Tạo nên tính chân thực, cảm động của câu

chuyện , diễn tả sâu sắc những đau khổ, những

tình cảm trong sáng của hai anh em trớc bi kịch

của gia đình cha mẹ bỏ nhau, anh em mỗi ngời

một ngả

? Văn bản nói về vấn đề gì trong cuộc sống?

Hs - Văn bản nói về quyền trẻ em va hôn nhân gia

đình

? Dựa vào những sự việc chính trong văn bản theo

lời kể của chú bé Thành em hãy tìm bố cục văn

bản?

Hs - 3 phần:

+ P1: Từ đầu đến hiếu thảo nh vậy

ND: Tình cảm của hai anh em Thành và Thuỷ

+ P2: Tiếp đến tôi đi

ND: Cuộc chia tay cuả Thuỷ với cô giáo và lớp

học

+ P3: Còn lại

ND: Những giây phút cuối cùng của cuộc chia tay

giữa hai anh em

? Văn bản có thể xếp văn bản và loại văn bản nào?

Hs - Văn bản nhật dụng

? Trong văn bản có những NV nào? Ai là NV

chính?

Thành, Thủy, Mẹ của 2 em

? Mở đầu câu chuyện là lời mẹ ra lệnh chia đồ

chơi đột ngột em có hiểu vì sao mẹ lại yêu cầu hai

anh em chia đồ chơi ra không?

Hs - Làm ngời đọc ngạc nhiên và muốn theo dõi

cả câu chyện để biết nguyên nhân

? Cách vào câu chuyện đột ngột nh thế có ý nghĩa

gì không?

Hs - Đây là cách vào bài có tính chất nêu vấn đề

? Nghe mẹ ra lệnh nh vậy Thuỷ có thái độ ra sao?

Hs - Thấy thế: Thuỷ run lên bần bật, kinh hoàng,

tuyệt vọng cặp mắt buồn thăm thẳm, hai bờ mi

s-ng mọs-ng lên vì khóc nhiều

? Nhìn em Thành nhớ lại điều gì trong đêm?

Hs - Đêm qua: Lúc nào tôi cũng nghe tiếng nức

nở, tức tởi của em Tôi cắn chặt môi… nớc mắt

tuôn ra nh suối

? Sáng nay hai anh em có những hành động, cử

chỉ nào đặc biệt dành cho nhau?

Hs - Sáng nay dậy sớm, tôi đi ra vờn, em theo ra

* Mẹ ra lệnh chia đồ chơi lần 1.

tự lúc nào, lặng lẽ đặt tay lên vai tôi, tôi kéo em

ngồi xuống và khẽ vuốt mái tóc

? Tất cả những chi tiết trên đã cho chúng ta thấy

hai anh em Thành và Thuỷ đều đang trong tâm

trạng nh thế nào? Vì sao họ lại có tâm trạng nh

vậy?

Hs - Cả hai anh em đều vô cùng đau khổ trứơc

cuộc chia tay sắp diễn ra

Bố mẹ bỏ nhau, anh ở lại với bố, em phải đi theo

mẹ Một tai hoạ đang giáng xuống đầu hai đứa trẻ

Đó là cuộc chia tay ngoài ý muốn Hai anh em trở

thành nạn nhân của bi kịch gia đình

? Từ nỗi đau thơng ấy Thành nhớ lại những kỉ

niệm nào giữa hai anh em?

Hs - Hồi còn học lớp 5 Thuỷ mang kim chỉ ra tận

sân vận động vá áo cho anh

- Chiều nào Thành cũng ra đón em

? Em nhận xét nh thế nào về kỉ niệm đó của hai

anh em?

Hs - Một kỉ niệm đẹp về tình anh em Mặc dù còn

nhỏ tuổi nhng hai anh em đã biết chia sẻ quan tâm

niềm vui nỗi buồn…

? Cắt ngang dòng hồi tởng cuả Thành là lời ra lệnh

nào của mẹ? Đó là lần ra lệnh thứ mấy?

Hs - Mẹ lại ra lệnh chia đồ chơi lần 2

? Cả hai anh em Thuỷ có muốn chia đồ chơi ra

không? Chi tiết nào chứng tỏ điều đó?

- Thành bảo: Không phải chia nữa anh cho em tất

- Thuỷ buồn bã lắc đầu: Không em không lấy em

để lại hết cho anh

? Tại sao cả hai anh em lại không muốn chia đồ

chơi ?

Hs - Vì họ đều muốn nhờng cho nhau, muốn dành

những tình cảm tót đẹp cho nhau Và hơn nữa đó

là những món đồ chơi trớc đây hai anh em đều

chơi chung, cùng chung những niềm vui nho nhỏ

Nay phải xẻ chia ra đó là điều cả hai anh em

không muốn

? Khi bắt buộc phải chia Thành chia đồ chơi nh

thế nào?

Hs - Tôi dành hầu hết cho em

? Thái độ của Thuỷ nh thế nào khi anh chia đồ

chơi?

Hs - Thuỷ chẳng quan tâm đến chuyện đó, mắt ráo

hoảnh, thỉnh thoảng lại nấc lên khe khẽ

Thái độ của Thuỷ thay đổi khi nào?Đó là thái độ

gì?

- Khi tôi lấy hai con búp bê, đặt sang hai phiá…

em bỗng tru tréo lên giận dữ

? Lời nói và hành động của Thuỷ ở đoạn này có gì

mâu thuẫn?

Hs - Không muốn chia rẽ con vệ sĩ với con em

nhỏ ra nhng lại sợ đêm đêm không có con vẹ sĩ

gác cho anh nhgủ

? Đoạn kể về chuyện Thuỷ bắt con vệ sĩ gác giấc

ngủ cho anh có ý nghĩa nh thế nào?

Hs - Đó là hình ảnh tợng trng cho tình yêu thơng,

* Mẹ lại ra lệnh chia đồ chơi( lần 2)

gắn bó với nhau, quan tâm đến nhau lúc còn

chung sống trong một mái ấm gia đình của hai

anh em Đó chính là nguyên nhân khiến Thuỷ

không muốn tách rời hai con búp bê ra Thể hiện

mong muón anh em Thuỷ sẽ không bao giờ phải

rời xa nhau

? ở phần cuối truyện, Thuỷ đã lựa chọn cách gỉai

quyết nh thế nào?

Hs - Để lại cả hai con búp bê cho nhau

? Cách giải quyết đó gợi lên cho em có suy nghĩ

gì?

Hs - Gợi lên sự thơng cảm cho ngừời đọc Thơng

cho em gái giàu lòng vị tha, vừa thơng anh lại

th-ơng cả những con búp bê Thà mình chịu chia lìa

chứ không để búp bê chia tay, thà mình chịu thiệt

thòi để anh luôn có con vệ sĩ gác giấc ngủ đêm

đêm

? Thấy Thuỷ buồn vì không gặp đợc bố trớc lúc

chia tay Thành tỏ thái độ nh thế nào?

Hs - Tôi xót xa nhìn em

? Chi tiết đó cho thấy Thành luôn có tình cảm nh

thế nào với em mình?

Hs - Xót xa bất đắc dĩ trứơc cuộc chia tay Thành

còn xót xa thơng cảm cho đứa em bé bỏng tội

nghiệp của mình Đứa em ngoan ngoãn đang phải

chịu nỗi đau đớn, sự mất mát , thiệt thòi qúa lớn

? Qua phân tích những chi tiết trên, em có nhận

xét gì về tình cảm của hai anh em Thành và Thuỷ?

Hs - Tình yêu thơng sâu sắc, sự gắn bó máu thịt

không thể chia lià, và tấm lòng vị tha cao cả của

hai anh em

? Đoạn truyện vừa phân tích đợc kể theo thứ tự

nào?

Hs - Không theo thứ tự thời gian Xen lẫn giữa

quá khứ với hiện tại

? Theo em, cách kể ấy có tác dụng gì?

Hs - Bộc lộ rõ tình cảm suy nghĩ của ngời đọc

Gợi cảm xúc sâu sắc trong lòng ngời đọc về nhân

vật đợc nói đến

? Tình cảm của hai anh em Thành và Thuỷ gợi cho

em nhớ đến những câu ca dao nào nói về tình cảm

anh em của nhân dân ta?

Yêu nhau nh thể tay chân

Anh em hoà thuận hai thân vui vầy

Hết tiết 1 -> Tiết 2.

H/S: đọc đoạn từ : hay anh đi đến tôi đi

? Đoạn văn kể về sự việc nào?

?Hãy tìm những chi tiết miêu tả cảnh anh em

Thuỷ ở trờng trớc khi vào lớp?

Hs - Chi tiết:

=>Tình yêu thơng sâu sắc, sự gắn

bó máu thịt không thể chia lià, vàtấm lòng vị tha cao cả của haianh em

2 Cuộc chia tay của Thuỷ với cô giáo và lớp học:

-

? Khi Thuỷ bớc vào lớp cô giáo đã bộc lộ tình cảm

của rmình đối với Thuỷ nh thế nào?

Hs - Cô ôm chặt lấy em

- Cô thơng em lắm

? Các bạn Thuỷ có thái độ ra sao khi cô giáo

thông báo về lí do Thuỷ phải chia tay với lớp?

? Thái độ đó thể hiện tình cảm bạn bè nh thế nào?

- Từ sự ngạc nhiên bất ngờ sau đó là sự thông cảm

với nỗi bất hạnh mà Thuỷ phải chịu đựng

? Chi tiết nào trong cuộc chia tay của Thuỷ với lớp

học khiến cô giáo bàng hoàng nhất đồng thời cũng

khiến em cảm động nhất? Vì sao?

Gv Bình: Gia đình li tán, bố mẹ chia tay Đối với

Thuỷ không có nôĩ buồn nào lớn hơn Em phải bỏ

học giữa trang đời tuổi thơ, Thất học, Thuỷ mất

quyền trẻ em là đựơc nuôi dỡng, chăm sóc và học

tập…

? Em có nhận xét gì về cuộc chia tay của Thuỷ với

cô giáo và lớp học?

Hs: Cuộc chia tay thật buồn và xót xa

? Dắt em ra khỏi trờng Thành thấy cảnh vật xung

quanh mình nh thế nào?

Hs - Mọi ngời vẫn đi lại bình thờng, nắng vẫn

vàng ơm trùm lên cảnh vật

? Tâm trạng của Thành ra sao khi nhìn thấy cảnh

vật xung quanh vẫn bình thờng?

Hs - Tôi kinh ngạc

? Tại sao Thành lại thấy kinh ngạc?

Hs - Đó là tâm trạng thờng thấy ở những ngời

đang đau khổ nên khi nhìn ra xung quanh thấy

mọi vật đều nh rất trớ trêu với mình Trong tâm

hồn Thành đang nổi dông bão vì sắp phải chia tay

với đứa em gái bé bỏng của mình Tất cả nh sụp

đổ vậy mà bên ngoài đất trời vẫn thản nhiên sôi

=>Cuộc chia tay thật buồn và xótxa

3 Những giây phút cuối cùng của cuộc chia tay giữa hai anh em:

động nh không có gì thay đổi.

? Thông htờng ngời ta thờng miêu tả cảnh theo

tâm trạng của nhân vật( Ngời buồn cảnh có vui

đâu bao giờ- Nguyễn Du) taị sao ở văn bản này

Khánh Hoài lại không miêu tả cảnh và tâm trạng

của Thành theo mô típ ấy?

Hs - Miêu tả cảnh đối lập với tâm trạng

Gv: Bố mẹ bỏ nhau Thành và Thủy phải xa nhau

đó là bi kịch riêng của 1 gia đình Còn dòng chảy

thời gian, cảnh vật, nhịp điệu cuộc sống vẫn diễn

ra một cách tự nhiên.Với cách miêu tả ấy tác giả

muốn nhắc nhở chúng ta hãy lắng nghe và chú ý

đến những gì diễn ra xung quanh mình, để cùng

san sẻ nỗi đau với đồng loại

? Khi chia tay Thuỷ có những hành động nào đặc

biệt?

Hs - Thuỷ lấy con vệ sĩ đặt lên giờng tôi, ôm ghì,

hôn lên mặt nó và thì thào:

ở lại gác cho anh tao ngủ nhé!

? Thuỷ dặn dò anh điều gì?

Hs - Bao giờ áo anh có rách, anh tìm về chỗ em

em vá cho

Các chi tiết trên một lần nữa chứng tỏ tình cảm

của Thuỷ với anh mình nh thế nào?

- Thuỷ rất thơng anh, luôn lo lắng, quan tâm đến

anh

? Sau đó Thuỷ còn có hành động đặc biệt nào

nữa?

Hs - Đặt con em nhỏ quàng tay vào con vệ sĩ

Thuỷ bắt anh phải hứa với mình điều gì?

- Anh phải hứa với em không bao gìơ để chúng

ngồi cách xa nhau

? Em có suy nghĩ gì không khi đọc đến chi tiết

này?

Hs - Rất xúc động vì chi tiết đó đã nói lên tình

cảm của anh em Thành và Thuỷ hết sức sâu sắc và

dù trong hoàn cảnh nào dù phải cách xa bao nhiêu

thì tình cảm ấy vân tồn tại mãi mãi nh hình ảnh

con búp bê vẫn ở lại bên nhau

? Hãy tìm từ ngữ thể hiện rõ tâm trạng của Thành

trong phút chia tay ấy?

Hs - Cuộc chia tay diễn ra thật cảm động trong nỗi

đau khổ tột cùng của hai anh em

? Nêu cách kể chuyện cách miêu tả nhân vật của

tác giả?

=>Cuộc chia tay diễn ra thật cảm

động trong nỗi đau khổ tột cùngcủa hai anh em

2 Nội dung

- Tổ ấm gia đình là vô cùng quýgiá và quan trọng

IV Luỵên tập:

Hs: Cuộc chia tay diễn ra thật cảm động trong nỗi

đau khổ tột cùng của hai anh em

? Qua câu chuyên tác giả muốn nhắn nhủ chúng ta

-Tình cảm của hai anh em Thành và Thuỷ

- Qua câu chuyên tác giả muốn nhắn nhủ chúng ta điều gì?

Giúp học sinh hiểu rõ:

- Tầm quan trọng của bố cục trong văn bản, trên cơ sở đó có ý thức xây dựng bố cục khitạo lập văn bản

+ Thế nào là một bố cục rành mạch vầ hợp lí để bớc đầu xây dựng đợc những bố cụcrành mạch, hợp lí cho các bài làm văn

+ Tính phổ biến và sự hợp lí của dạng bố cục 3 phần, nhiệm vụ của mỗi phần trong bốcục, để từ đó có thể làm mở bài, thân bài, két bài đúng hớng đạt hiệu quả tốt hơn

1 ổn định:

2 Kiểm tra bài cũ:

a, Kiểm tra bài cũ:

? Để văn bản có tính liên kết, ngời viết( ngời nói) phải làm gì?

b, Kiểm tra bài mới

? Tại sao văn bản phải đảm bảo tính bố cục?

3 Bài mới:

Giới thiệu bài:

Trong bóng đá các huấn luyên viên phải sắp xếp các cầu thủ thành một đội hình Còntrong chiến đấu những vị tớng phải bố trí các đạo quân, cánh quân thành một thế trận.Nếu không có sự dàn thế trận, dàn đội hình, không có sự sắp xếp chặt chẽ từng cầu thủ,từng quân sĩ thì rất có thể bị thua Trong việc tạo lập một văn bản, chúng ta có cần phảisắp xếp các ý, các câu văn, đoạn văn nh các vị tớng cần bố trí cánh quân, các huấnluyện viên bố trí các câu thủ không? Tiết học hôm nay chúng ta cần hiểu rõ điều này

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức trọng tâm

Gv: ở lớp 6 các em đã viết đơn xin nghỉ học

Hãy cho biết:

? Những nội dung trong đơn ấy có cần đợc sắp

xếp theo một trật tự không?

Hs - Những nội dung trong đơn cần phải đợc

sắp xếp treo một trật tự nhất đinh

? Có thể tuỳ thích muốn ghi nội dung nào cũng

đợc không? Vì sao?

Hs - Không đợc tuỳ thích ghi lí do nào cũng đợc

vì nếu ghi nh vậy sẽ làm cho lá đơn thêm lủng

củng , lộn xộn khó hiểu

? Sự sắp đạt nội dung cac phần trong văn bản

theo một rình tự hợp lí đợc gọi là bố cục Vậy

theo em vì sao xây dựng một văn bản chúng ta

cần phải quan tâm đến bố cục?

Hs - Nếu chúng ta chú ý đến việc sắp xếp các ý

cho rành mạch thì bài viết ( lời nói) của chúng

ta sẽ có hiệu quả cao Ngợc lại nếu chúng ta

không biết sắp xếp các ý cho hợp lí thì bài viết (

lời nói) của chúng ta sẽ không hiểu đợc, không

- Khi làm một bài văn miêu tả con đờng từ nhà

đến trờng nhng miêu tả cảnh không theo thứ tự,

ta không biết sắp xếp các ý cho hợp

lí thì bài viết ( lời nói) của chúng ta

sẽ không hiểu đợc, không đợc tiếpnhận

=>Văn bản không thể đựơc viếtmột cách tuỳ tiện mà phải có bốcục rõ ràng Bố cục là sự bố trí, sắpxếp các phần, các đoạn theo một

Gv: Treo bảng phụ câu chuyện trong SGK

Hs: Đọc

? Hai câu chuyện trên đã có bố cục cha?Vì sao?

Hãy so sánh với văn bản ” ếch ngồi đáy giếng”

và “ Lợn cới áo mới ”

Hs - Hai câu chuyện viết tuỳ tiện cha có bố cục

Hs - Những câu văn trong hai bản kể về cơ bản

kể giống nhau

? Bản kể nào dễ đợc ngời đọc tiếp nhận hơn? Vì

sao?

Hs - Văn bản: ếch ngồi dáy giếng” và văn bản “

Lợn cói áo mới” vì hai văn bản này có bố cục rõ

ràng, chặt chẽ

? Các câu văn trong mỗi đoạn tập trung quanh

một ý thống nhất không?

Hs - Các câu văn trong mỗi đoạn văn không tập

trung quanh một ý thống nhất mà mỗi câu biểu

đạt một nội dung khác nhau

? Nh vậy muốn văn bản đựơc ngời khác chấp

nhận, dễ hiểu thì bố cục cuả văn bản phải nh thế

- Nội dung các phần các đoạn trong văn bản

phải thống nhất chặt chẽ với nhau, đồng thời

giữa chúng phải có sự phân biệt rạch ròi

? Bản kể 2 ( SGKT29) gồm có mấy đoạn văn?

Nội dung của mỗi đoạn ấy có tơng đối thống

nhất hay không?

Hs - Hai đoạn văn

- Nội dung thống nhất: Đoạn 1 nói đến việc một

anh hay khoe đang muốn khoe mà cha khoe

đ-ợc Còn đoạn sau nói đến việc anh ta khoe đđ-ợc

? Theo em vì sao ta lại cảm thấy không buồn

c-ời lắm khi đọc bản kể ở SGKT29?

Hs - Sự sắp đặt các câu, các ý đã bị thay đổi đi

Sự thay đổi đó đã làm cho câu chuyện mất đi

yếu tố bất ngờ, khiến cho tiếng cời không bật

mạnh ra đựơc và câu chuyện không thể tập

trung vào việc phê phán nhân vật chính đợc nữa

? Nh vậy muốn có văn bản có bố cục rành

mạch, hợp lí thì việc sắp xếp các phần, các đoạn

trong văn bản phải đảm bảo những yêu cầu nào

nữa?

Hs =>Các phần, các đoạn phải đợc sắp xếp theo

một trình tự hợp lí giúp ngời viết (ngòi nói) dễ

đựoc mục đích giao tiếp đã đặt ra

dàng đạt đựoc mục đích giao tiếp đã đặt ra.

? Một văn bản tự sự hoặc văn bản miêu tả thờng

gồm có mấy phần? Nêu nhiệm vụ của từng

phần?

Hs - Văn bản tự sự:

+ MB: Giới thiệu chung về nhân vật và sự kiện

+ TB: Kể diễn biến sự việc

+ Kể kết cục sự việc

- Văn bản miêu tả:

+ MB: Giới thiệu đối tợng miêu tả

+ TB: Miêu tả chi tiết về đối tợng

+ KB: Nêu cảm nghĩ và nhận xét về đối tợng

đ-ợc tả

? Có cần phân biệt nhiệm vụ của mỗi phần một

cách rõ ràng không? Vì sao?

Hs - Cần Vì có nh vậy mới tạo đợc sự mạch

lạch, hợp lí của nội dung và hình thức của văn

bản

? Có bạn nói rằng phần mở bài chỉ là sự tóm

tắt, rút gọn của phần thân bài, còn phần kết bài

chẳng qua chỉ là sự lặp lại một lần nữa ở phần

mở bài có đúng không? Vì sao?

Hs - Không đúng Vì yêu cầu về sự rành mạch

của văn bản không cho phép các phần trong văn

bản đợc lặp lại nhau -> Rất cần tránh không để

mắc khuuyết điểm này

? Một bạn khác lại cho rằng nội dung chính của

việc miêu tả, tự sự( của đơn từ nữa) đợc dồn cả

vào phần thân bài nên mở bài và phần kết bài

không cần thiết lắm Em có đồng ý vơi ý kiến

đó không?

Hs - Không Vì mở bài không chỉ đơn thuần là

sự thông báo đề tài của văn bản mà còn phải cố

gắng làm cho ngờii đọc( Ngời nghe) tiếp cận đề

taì đó một cách dễ dàng, tụ nhiên, hứng thú và ít

nhiều hình dung đựơc các bớc đi cuả bài

? Nh vậy bố cục 3 phần có vai trò nh thế nào

Hs - Không Mà mõi phần đó phải đảm bảo

đúng yêu cầu nhiệm vụ của nó( đảm bảo cả về

nội dung và hình thức) thì văn bản mới trở nên

=> Văn bản thờng đợc xây dựngtheo một bố cục gồm 3 phần: MB,

TB, KB

* Ghi nhớ: SGKT 30

( Phần MB lồng luôn vào phần thân bài)

Hs: Đọc ghi nhớ

? Hãy ghi lại bố cục của truyện “ “Cuộc chia tay

của những con búp bê” Bố cục ấy đã rành

mạch, hợp lí cha? Có thể kể lại câu chuyện ấy

+ Phần 2: Thuỷ chia tay với cô giáo và các bạn

+ Phần 3: Những giây phút của cuộc chia tay

giữa hai anh em

- Có thể kể lại câu chuyện ấy theo một bố cục

khác:

Ví dụ:

+ Kẻ lại những kỉ niệm trớc đây của hai anh em

+ Việc chia đồ chơi của hai anh em

+ Việc chia tay…

Hs Đọc yêu cầu đề bài 3

Thảo luận, phát biểu ý kiến

- Bố cục báo cáo cha rành mạch, hợp lí Các

điểm 1,2,3 ở thân bài mới chỉ kể lại việc học tốt

chứ cha phải trình bày kinh nghiệm học tốt

Điểm 4 lại cha nói về việc học tập

- Sắp xếp lại nh sau:

+ Chào mừng hội nghị

+ Giới thiệu về bản thân

+ Nêu từng kinh nghiệm học tập của bản thân

+ Nguyện vọng cuả bản thân muốn đợc hội nghị

trao đổi, đóng góp ý kiến…

II Luyện tập:

Bài 2:

- Văn bản: “Cuộc chia tay củanhững con búp bê” có bố cục rõràng, rành mạch, hợp lí:

+ Phần 1: Kể về sự việc chia đồchơi của hai anh em

+ Phần 2: Thuỷ chia tay với cô giáo

và các bạn

+ Phần 3: Những giây phút củacuộc chia tay giữa hai anh em

- Có thể kể lại câu chuyện ấy theomột bố cục khác:

2 Kiểm tra đầu giờ:

a, Kiểm tra bài cũ:

Câu hỏi: Nêu các điều kiện để văn bản có bố cục rành mạch, hợp lí?

b, Kiểm tra bài mới

? Tại sao văn bản cần có tính mạch lạc?

3 Bài mới:

Giới thiệu bài:

Nói đến bố cục là nói đên sự sắp đặt, phân chia Nhng văn bản lại không thể không có sự liên kết Vậy làm thế nào để các phần các đoạn của một văn bản vẫn đợc phân cách rành mạch mà lại không mất đi sự liên kết chặt chẽ với nhau? Điều đó đòi hỏi văn bản phải có sự mạch lạc.Vậy mạch lạc trong văn bản là gì? Có những yêu cầu nào về sự mạch lạc trong văn bản? Tiết học hôm nay ta đi tìm hiểu

Hoạt động của giáo viên và học sinh Kiến thức trọng tâm

? Em hiểu mạch lạc trong đông y nghiã là

gì?

Hs - Mạch máu trong thân thể

? Nếu ví văn bản nh cơ thể thì để cho cơ

thể ấy hoàn chỉnh, thống nhất có cần có

các mạch máu kết nối các phần, các đoạn

trong văn bản lại với nhau không?

Hs - Có Văn bản cũng giống nh các mạch

máu trong cơ thể nó làm cho các phần của

văn bản thống nhất gọi là mạch lạc

? Hãy đánh dấu x váo ô trống đáp án đúng

hoc của hỏi sau: Tính chất mạch lạc của

? Hãy nhắc lại bố cục của một văn bản tự

sự? Nhiệm vụ cuả từng phần?

I Mạch lạc và những yêu cầu về mạch

lạc trong văn bản:

1 Mạch lạc trong văn bản:

Hs- Văn bản tự sự: Giới thiệu sự việc->

Diến biến sự viêc-> Kết thúc sự vệc.( Sự

kết nối các sự việc với nhau tạo nên tính

mạch lạc của văn bản)

? Theo em sự mạch lạc trong một văn bản

tự sự có đợc nhờ đâu?

Hs - Nhờ vào sự kết nối các sự việc với

nhau một cách hợp lí theo diễn biến

? Nêu nhiệm vụ cuả từng phần trong bố

cục của một văn bản miêu tả cảnh vật?

Hs - Văn bản miêu tả: Giới thiệu cảnh

vật-> miêu tả cảnh vật theo các diện quan sát

hiện qua tâm trạng ngời mẹ trong đêm trớc

ngày khai trờng của con

? Bức th trong văn bản” Mẹ tôi” có đầy đủ

về hình ảnh mẹ đối với đứa con

? Qua phân tích các ví dụ trên em hiểu

mạch lạc trong văn bản nghĩa là gì?

Hs - Trong văn bản, mạch lạc là sự kết nối

các câu, các đoạn, các ý theo một trình tự

hợp lí

? Nh vậy ngoài yêu cầu phải có bố cục rõ

ràng thì văn bản còn phải đạt yêu cầu nào

các đoạn trong văn bản đợc tiếp nối theo

- Nhờ vào sự kết nối các sự việc với nhaumột cách hợp lí theo diễn biến

- Trong văn bản, mạch lạc là sự kết nốicác câu, các đoạn, các ý theo một trình

một trình tự rõ ràng, hợp lí nhằm làm cho

chủ đề trôi chảy liền mạch và gợi đợc sự

hứng thú cho ngời đọc hoặc ngời nghe

? Văn bản”Cuộc chia tay của những con

búp bê” có nội dung chính là gì?

Hs - Nội dung chính: Cuộc chia tay đầy

đau xót cuả hai anh em Thành và Thuỷ do

sự tan vỡ của gia đình Nhng hai con búp

bê, tình cảm của hai anh em thì không chia

tay

? Nội dung ấy có đợc thể hiện xuyên suốt

qua các phần của văn bản không?

Hs - Chủ đề đợc thể hiện xuyên suốt qua

các phần của văn bản: Cảnh chia đồ chơi

theo lệnh mẹ của hai anh em-> Thuỷ chia

tay với cô giáo và lớp học-> Cảnh chia

anh em phải chia tay nhau

Gv: Không bộ phận nào trong truyện lịa

không kliên quan đến nõi niềm xót xa và

cái tình cảm hai anh em thuơng nhau tha

thiết của hai anh em khi phải chia tay

? Có khi mạch kể trong hiện tại lại quay

về quá khứ, có khi mạch tự sự lại xen miêu

tả, có khi lại cho một nhân vật không xuất

hịên( Ngời cha), có khi từ chia tay gia đình

lại qua cuộc chia tay ngoài gia đình Nhng

tại sao mạch chủ đề của văn bản vẫn đợc

giữ vững?

Hs - Các phần trong văn bản đều tập trung

vào tình cảm không thể chia cắt của hai

- Các phần, các đoạn, các câu trong văn

bản đều nói về một đề tài, biểu hiện một

chủ đề chung xuyên suốt

- Các phần các đoạn trong, các câu trong

văn bản đợc tiếp nối theo một trình tự rõ

ràng, hợp lí, trớc sau hô ứng với nhau làm

cho chủ đê liền mạch và gợi nhiều hứng

thú cho ngòi đọc( ngời nghe)

chủ đề này xuyên suốt toàn bài thơ của La

bê, tình cảm của hai anh em thì khôngchia tay

3 Ghi nhớ:

II Luyện tập:

1 Bài 1:

- Tính mạch lạc trong văn bản:” Lãonông và các con”.Chủ đề:”Lao động làvàng” chủ đề này xuyên suốt toàn bàithơ của La phông ten Hai câu mở bàinêu chủ đề, đoạn giữa là “kho vàng chôndới đất”và sức lao động của con ngờilàm nên lúa tốt- vàng Đoạn kết 4 câucuối nhấn mạnh chủ đề thêm một lầnnữa

- Đoạn văn Tô Hoài: ý tứ chủ đạo xuyênsuốt toàn văn bản là: Sắc vàng trù phú,

đàm ấm của làng quê vào mùa đông giữangày mùa

phông ten Hai câu mở bài nêu chủ đề,

đoạn giữa là “kho vàng chôn dới đất”và

sức lao động của con ngời làm nên lúa

tốt-vàng Đoạn kết 4 câu cuối nhấn mạnh chủ

đề thêm một lần nữa

? Tơng tự H/S xác định đoạn văn của Tô

Hoài?

Hs - Đoạn văn Tô Hoài: ý tứ chủ đạo

xuyên suốt toàn văn bản là: Sắc vàng trù

phú, đàm ấm của làng quê vào mùa đông

giữa ngày mùa ý tứ ấy đã đợc dẫn dắt theo

một dòng chảy hợp lí, phù hợp với cảm

nhận của ngời đọc: Câu đầu giới thiệu bao

quát về sắc vàng thời gian( Mùa đông,

giữa ngày mùa) và trong không gian( làng

quê) Tiếp đó miêu tả những biểu hiện

phong phú cuả sắc vàng Cuối cùng là

nhận xét, cảm xúc về sắc vàng đó Một

trình tự với 3 phần nhất quán và rõ ràng

nh thế đã làm cho mạch văn thông suốt và

bố cục trở nên mạch lạc

Hs: Đọc yêu cầu bài tập 2

- ý thức chủ đạo của câu chyện xoay xung

quanh cuộc chia tay của hai đứa trẻ và hai

con búp bê Vì vậy nếu thuật lại quá tỉ mỉ

nguyên nhân dẫn đến cuộc chia tay của hai

ngời lớn có thể làm cho ý chủ đạo trên bị

sự thống nhất và do đó làm mất sự mạchlạc trong câu chuyện

A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức:

Giúp học sinh:

- Hiểu đợc khái niệm ca dao, dân ca

- Hiểu khái niệm, nắm đợc nội dung, ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểucủa ca dao, dân ca qua những bài ca thuộc về chủ đề tình cảm gia đình.Thuộc những bài

ca trong văn bản và biết thêm một số bài ca thuộc hệ thống của nó

2 Kiểm tra đầu giờ:

a Kiểm tra bài cũ:

? Nêu giá trị NT và nội dung trong văn bản: " Cuộc chia tay của những con búp bê"?

b, Kiểm tra bài mới:

- Kiểm tra vở soạn của học sinh

3 Bài mới:

* Giới thiệu bài:

Tình cảm gia đình là một trong những tình cảm cao đẹp của con ngời Việt Nam Truyềnthống văn hoá đạo đức con ngời Việt Nam rất đề cao gia đình và tình cảm gia đình.Có lẽchính vì thế mà những câu hát về tình cảm gia đình chiếm khối lợng khá phong phútrong kho tàng ca dao dân tộc Đó là những câu hát, lời ca diễn tả chân thực, xúc độngnhững tình cảm vừa thân mật, ấm cúng vừa rất thiêng liêng của con ngòi Việt Nam.Những câu hát này cũng thể hiện một số hình thức nghệ thuật rất tiêu biểu của ca daodân ca Để thấy đợc phần náo giá trị đặc sắc của những câu ca dao nói về tình cảm gia

đình chúng ta đi tìm hiểu bài hôm nay

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức trọng tâm

? Qua sự chuẩn bị bài ở nhà em hiểu thế

nào là ca dao, dân ca?

Hs - Dân ca: Là những bài hát dân gian có

cả phần lời, nhạc điệu + khung cảnh diễn

xớng

- Ca dao: Lời thơ của dân ca

=> Ca dao, dân ca là các sáng tác thuộc

thể loại trữ tình phản ánh tâm t, tình cảm,

đời sống nội tâm của con ngòi trên rất

nhiều khía cạnh: Tình cảm gia đình, quan

- Ca dao: Lời thơ của dân ca

=> Ca dao, dân ca là các sáng tác thuộcthể loại trữ tình phản ánh tâm t, tìnhcảm, đời sống nội tâm của con ngòi trênrất nhiều khía cạnh: Tình cảm gia đình,quan hệ xã hội

2 Đọc hiểu chú thích

a Đọc

? Trong những câu hát về tình cảm gia

điình có mấy bài? Nội dung cụ thể của

từng bài ca dao trên?

Hs: 4 bài

Đọc

? Bài ca dao là lời của ai nói với ai?có

những từ ngữ nào giúp ta nhận ra điều đó?

Hs - Bài ca dao là lời của ngùơi mẹ ru con,

nói với con Điều đó thể hiện qua lời gọi:

“Con ơi…”

? Ngời mẹ đã nói với con mình về điều gì?

Hs - Nói về công lao, nghĩa mẹ

? Trong lời ru ngòi mẹ đã nói về công cha

? Trong bài ca dao có những hình ảnh nào

đợc lặp lại? Việc lặp lại những hình ảnh đó

có ý nghĩa nh thế nào?

Hs - Hình ảnh núi và biển đợc nhắc lại

nhiều lần có ý nghĩa biểu tợng Theo

truyền thống văn hóa của ngừơi phơng

đông thờng so sánh cha với trời, mẹ với

đất ậ bài ca dao này lấy núi, biển để ví với

công cha nghĩa mẹ, lấy cái to lớn vĩnh

hằng của thiên nhiên làm hình ảnh so

sánh Nói công cha, nghĩa mẹ nh vậy là

cách nói đối xứng truyền thống của dân

tộc ta cách so sánh cụ thể sinh động

? So sánh công cha với núi ngất trời”

Nghĩa mẹ với “ Nớc ở ngoài biển đông”

nhân dân ta muốn khẳng định điều gì?

Hs - Công lao của cha mẹ rất to lớn, không

thể nào đo đếm đợc

? ở hai câu thơ cuối còn nhấn mạnh về

công lao cha mẹ ở những từ ngữ nào nữa?

Hs - Núi cao biển rộng, mênh mông

Hs - Phép ẩn dụ nhắc lại, nhấn mạnh lại

công cha nghĩa mẹ là vô cùng to lớn và

bao la nh núi cao biển rộng mênh mông

? Em hiêu nh thế nào về 4 chữ”Cù lao chín

chữ”?

Hs - Nói lên công lao cha mẹ sinh thành,

nuôi dỡng dạy bảo con cai vất vả, khó

nhọc nhiều bề

- G/V: Nh vậy ở 2 câu trên là khái niệm

khái quát về công cha nghãi mẹ, ở 2 câu

d-ới biểu hiện điều đó một cách cụ thể, rõ

ràng hơn

? Từ việc nói lên công ơn to lớn của cha

mẹ đối với can cái, bài ca dao nhắc nhở

những ngời làm con phải có thái độ nào?

Hs - Phải ghi lòng, tạc dạ công ơn to lớn

của cha mẹ, phải hiếu thảo với cha mẹ

? Em có nhận xét gì về âm điệu của bài ca

dao?

Hs - Âm điệu thiết tha, ngọt ngào, thấm

thía

? Nh vậy qua cách phân tích em thấy bài

ca dao muôn nhắc nhở chúng ta điều gì?

Hs - Công lao của cha mẹ là vô cùng to

áơn Co cái phải biết ơn, biết đền đáp công

lao ấy của cha mẹ

? Em có thể đọc một bài ca dao khác có

nội dung tơng tự?

Hs: Ơn cha nặng lắm ai ơi

Nghĩa mẹ bằng trời chín tháng cu mang

? Bài ca dao là lời của ai? Ngơì đó đang

trong hoàn cảnh nào? Tình cảm đợc bộc lộ

ở đây là gì?

Hs -Lời của ngời con gái đi lấy chồng, xa

nhớ về mẹ và về quê mẹ

? Ngòi con gái bộc lộ tình cảm của mình

vào thời gian nào? ở đâu? Nhận xét cách

sử dụng từ ngữ để chỉ thời gian?

Hs - Thời gian: Chiều chiều

- Địa điểm: Ngõ sau

- Nghệ thuật: Điệp từ

? Thời gian và địa điểm nêu ra ở đây gợi

cho ta suy nghĩ gì? Tại sao cứ phải ra

đứng ngõ sau để trông về quê mẹ?

Hs - Chiều chiều: Buổi chiều là lúc ngày

tàn, rất gợi buồn, gợi tình thờng nhớ nhất

là dối với khách li hơng Điệp lại hai tiếng

“ Chiều chiều” nói lên sự triền miên cua

thời gian và tâm trạng Đã nhiều buổi

chiều, buổi chiều nào cũng nh buổi chiều

nào, đứa con xa quê ra đứng ngõ sau, đứng

một mình ở cáci nơi vắng lặng, heo hút,

đứng một mình lẻ loi, đơn côi để trông về

quê mẹ khuất sau luỹ tre mờ xa Hình ảnh

ngừơi con gái lấy chồng xa, chiều chiều ra

=> Công lao của cha mẹ là vô cùng to

áơn Co cái phải biết ơn, biết đền đápcông lao ấy của cha mẹ

2 Bài 2:

-Lời của ngời con gái đi lấy chồng, xanhớ về mẹ và về quê mẹ

- Thời gian: Chiều chiều

- Địa điểm: Ngõ sau

- Nghệ thuật: Điệp từ

ngõ sau để trông về quê mẹ gợi cho ta nhớ

tới cảnh ngộ cô dơn, lẻ loi, tủi phận cuả

ngời con gái lấy chồng xa quê dới chế độ

phong kiến Ngay cả nỗi nhớ dờng nh cũng

phải dấu diếm, âm thầm không biết thổ lộ

cùng ai

? Khi trông về quê mẹ, trong lòng ngòi con

gái dâng lên cảm xúc nh thế nào? Đọc

những từ ngữ thể hiện điều đó?

Hs - Ruột đau chín chiều

“Nỗi đau chín chiều “là nỗi đa nh thế nào?

- Đây là cách nói cụ thể về nỗi đau nhiều

bề, đau quặn lòng da diết Đó là nỗi nhớ

nõi buòn đau khôn nguôi về cha mẹ về quê

hơng, là nỗi đau về một thời con gái đã

qua, nỗi đau về thân phận của mình khi ở

nhà chồng Tất cả nh chất chồng trong

tâm t của ngừoi con gái

? Tóm lại, bài ca dao đã bộc lộ nỗi lòng

của ngừời con gái lấy chồng xa quờ nh thế

nào?

Hs - Nỗi nhớ thơng cha mẹ da diết, nỗi

buồn sâu lắng, âm thầm của ngời con xa

quê

- Vẳng nghe chim vịt kêu chiều

Bâng khuâng nhớ mẹ chín chiều ruột đau

Bao nhiêu… bấy nhiêu

So sánh nỗi nhớ ông bà với nuộc lạt mái

nhà nói lên nỗi nhớ ấy nh thê nào?

? Cách dùng từ ở đây có gì đặc sắc? Tác

dụng?

Hs - Mối buộc của sợi lạt trên mái nhà

Ngời xa làm nhà tranh phải dùng lạt để

buộc các phân gianh lên mái nhà nhiều

không ai đếm hết đợc

- Thể hiện nỗi nhớ vô hạn, không kể hết

của con cháu đói với ông bà Một tình cảm

cao đẹp của con ngời Việt Nam

- Dùng cặp từ đối xứng, cách nói tăng cấp:

Bao nhiêu … bấy nhiêu

? Kiểu so sánh ở bài ca dao này khá phổ

biến trong ca dao Việt Nam khi cần biểu

hiện tình cảm Hãy tìm một bài ca dao có

Hs - Qua cầu dừng bớc trông cầu

Cầu bao nhiêu nhịp dạ em sầu bấy nhiêu

Đọc

? Bài ca dao nói đên smối quan hệ nào

trong gia đinh?

Hs - Quan hệ anh em

? Tác giả dân gian đã định nghĩa nh thế

nào về anh em để ta có thể phân biệt anh

em với ngòi ngoài?

Hs - Anh em không phải ngời ngoài, là

những ngời cùng chung cha mẹ, cùng

chung máu mủ ruột rà với nhau

? Quan hệ anh em đợc diễn tả bằng hình

ảnh nào? Thông qua biện pháp nghệ thuật

nào?

Hs - Nghệ thuật:So sánh

? Phân tích tác dụng của phép so sánh đó?

Hs - Anh em đựoc ví nh chân với tay,

những bộ phận gắn liền máu thịt với nhau

trong một cơ thể Chính vì thế anh em phải

? Những biện pháp nghệ thuật đợc sử dụng

trong 4 bài ca dao?

Hs - So sánh, điệp từ, thể thơ lục bát, âm

điệu thiết tha…

? Cả 4 bài ca dao cùng thể hiện chung một

5 Dặn dò

- Học thuộc lòng các bài ca dao

- Nắm nội dung và nghệ thuật của bài

- Su tầm các bài ca dao có nội dung tơng tự.

- Chuẩn bị: Những câu hát về tình yêu quê hơng đất nớc

- Qua các thủ pháp nghệ thuật đợc sử dụng trong các câu ca dao, học sinh hiểu nội dung

ca ngợi vẻ đẹp của các danh lam thắng cảnh đất nớc có tính chất tiêu biểu , thể hiện thái

độ trân trọng, tình cảm đối với quê hơng đất nớc, con ngời của nhân dân ta

- Nghiên cứu bài

- Đọc thêm các dài ca dao về tình yêu quê hơng đất nớc,

2 Kiểm tra đầu giờ:

a, Kiểm tra bài cũ:

Câu hỏi: Đọc thuộc lòng bài ca dao số 1 Qua bài ca dao tác giả dân gian muốn nhắnnhủ chúng ta điều gì?

b Kiểm tra bài mới

- GV kiểm tra sự chuẩn bị của Hs

3 Bài mới:

* Giới thiệu bài:

Cùng với tình cảm gia đình thì quê hơng đất nớc con ngời cũng là chủ đề lớn của

ca dao, dân ca, xuyên thấm trong nhiều câu hát Những bài ca của chủ đề này rất đadạng, có những cách diễn tả riêng, nhiều bài thể hiện rõ màu sắc địa phơng Tiết họchôm nay sẽ giúp các em tìm hiểu một số bài ca dao thuộc chủ đề này

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức trọng tâm

? Thế nào là ca dao, dân ca? Phân biệt ca dao

- Nhận xét cách đọc bài của học sinh.

? Có ý kiến cho rằng: Bài ca dao là lời hát đối

đáp em có đồng ý với ý kiến đó không? Tại sao?

Hs - Đây chính là lời hát đối đáp Bởi bài ca dao

có hai phần rõ rệt:

+ P1: Lời câu hỏi của chàng trai

+ P2: Lời đáp( trả lời) của cô gái

? Em hiểu nh thế nào về hát đối đáp?

Hs - Hát đối đáp là hình thức để trai gái thử tài

nhau về kiến thức địa lí, lịch sử, văn hoá ? Đối

đáp giũa trai và gái là để đọ trí đua tài, thể hiện

trí tuệ và biểu hiện cách ứng xử, sắc sảo của đôi

trai gái ngày xa

Câu hỏi và lời đáp của chàng trai và cô gái cùng

hớng về những địa danh nào? ở vùng miền nào?

? Những địa danh đó gợi cho em nét lịch sử văn

hoá nào của dân tộc ta không?

Hs - Sông Lục đầu: gợi nhớ đến chiến thắng

Vạn kiếp lẫy lừng của Trần Hng Đạo chống

quân Mông nguyên xa kia

- Núi Tản Viên: Truyền thuyết Sơn tinh, Thuỷ

Tinh( tức thần Tản Viên, sau đợc tôn là đức

thánh tản) hoá phép khiến núi thắt cổ bồng để

ngăn không cho Thủy Tinh dâng nớc lên

- Đền Sòng: Thờ bà chúa Liễu Hạnh, ở huyện

Hà trùng, tỉnh Thanh Hóa( mở vào tháng 3 âm

lịch) là một trong những lễ hội lớn ở nớc ta

? Em có nhận xét về cách hỏi, cách đáp của hai

bên trai gái?

Hs - Ngời hỏi biết chọn nét tiêu biểu của từng

địa danh để hỏi Ngời đáp hiểu rất rõ và trả lời

đúng ý của ngòi hỏi

? Họ hỏi đáp nh vậy nhằm mục đích gì?

Hs - Thể hiện chia sẻ sự hiểu biết cũng nh niềm

tự hào, tình yêu đối với quê hơng đất nớc

Chàng trai và cô gái cùng chung sự hiểu biết,

cùng chung những tình cảm nh thế Đó là cơ sở

là cách để họ bày tỏ tình cảm với nhau

? Qua lời hỏi đáp em hiểu gì về chàng trai, cô

gái?

Hs - Họ đều là những ngời lịch lãm, tế nhị

bTìm hiểu chú thích

3 Phơng thức biểu đạt-Phơng thức biểu cảm

+ Đền Sòng thiêng

+ Tỉnh Lạng có thành tiên xây.-> Những địa danh ở vùng Bắc Bộ