Ga Sử 12 chuẩn KTKN

GV trình bày thông báo: Sau chiến tranh, với sự giúp đỡ của Liên Xô các nước ở Đông Âuhình thành nhà nước dân chủ nhân dân phát triểntheo con đường XHCN, thành lập Hội đồngtương trợ kinh

Trang 1

CHƯƠNG I – SỰ HÌNH THÀNH TRẬT TỰ THẾ GIỚI MỚI SAU CHIẾN TRANH

- Biết được những nét chính về tình hình thế giới sau Chiến tranh thế giới thứ hai với

đặc trưng cơ bản là thế giới chia thành hai phe : tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa, do

Mĩ và Liên Xô đứng đầu mỗi phe

- Hiểu rõ vì sao đặc trưng cơ bản nêu trên là nhân tố chủ yếu, chi phối các mối quan

hệ quốc tế và nến chính trị thế giới từ sau chiến tranh

2 Kĩ năng

- Biết nhận định, đánh giá những vấn đề lớn của lịch sử thế giới.

- Rèn luyện các phương pháp tự học, tự nghiên cứu, khai thác kênh hình,…

3 Thái độ, tư tưởng

- Nhận thức được chính từ đặc trưng đó nên ngay sau chiến tranh thế giới thứ hai

tình hình thế giới đã diễn ra ngày càng căng thẳng Quan hệ giữa hai phe trở nên đối dầuquyết liệt

- Hiểu được những chuyển biến khó khăn của nước ta sau Cách mạng tháng Tám và

thấy được mối liên hệ mật thiết giữa cách mạng nước ta với tình hình thế giới, với cuộc đấu

tranh giữa hai phe trong cuộc Chiến tranh lạnh

II CHUẨN BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

1 GV:

- Bản đồ thế giới hoặc bản đồ châu Âu và châu Á

- Máy vi tính kết nối máy chiếu

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Ổn định lớp học

2 Chuẩn bị cho HS nghiên cứu kiến thức mới

Trang 2

GV trình bày nêu vấn đề: Chiến tranh thế giới thứ hai sắp kết thúc nhiều vấn đềmang tầm quốc tế được đặt ra như số phận của các nước tham gia phe phát xít, tổ chức lạithế giới sau khi chiến tranh kết thúc và phân chia thành quả giữa các nước thắng trận Vậynhững vấn đề đó sẽ được giải quyết như thế nào? Các em cùng theo dõi bài và tìm câu trảlời

3 Tổ chức cho HS nghiên cứu kiến thức mới

Một số gợi ý:

Chuẩn kiến thức

(Kiến thức cần đạt) Hoạt động dạy – học của thầy, trò

I Hội nghị Ianta và thỏa thuận

của ba cường quốc.

* Bối cảnh lịch sử:

- Chiến tranh thế giới thứ hai sắp

kết thúc, phần thắng nghiêng về phe

các nước Đồng minh, nhiều vấn đề

quốc tế cần phải giải quyết  Hội

nghị giữa nguyên thủ ba cường

quốc Anh, Mĩ, Liên Xô đã họp ở

- Thỏa thuận vị trí đóng quân, giải

giáp quân đội phát xít và phân chia

phạm vi ảnh hưởng :

+ Châu Âu: Liên Xô đóng quân ở

Đông Đức, Đông Béclin và Đông

Âu; Mĩ, Anh, Pháp đóng quân ở

Tây Đức, Tây Béclin và Tây Âu

+ Châu Á: Liên Xô tham gia chống

Nhật; giữ nguyên thể trạng Mông

Cổ; Liên Xô đóng quân ở vĩ tuyến

38 Bắc bán đảo Triều Tiên; Mĩ

Hoạt động 1: GV trình bày nêu vấn đề: Khi

Chiến tranh thế giới thứ hai sắp bước vào giaiđoạn kết thúc, phần thắng nghiêng về phe đồng

minh Vậy sẽ đặt ra những vấn đề gì cho những nước tham gia sau khi chiến tranh kết thúc?

HS: Nghiên cứu SGK, trao đổi và trả lời:

GV: Nhận xét, bổ sung và phân tích ba vấn đề quan trọng khi cuộc chiến tranh kết thúc: số

phận của các nước phát xít; sự cần thiết phải cómột tổ chức quốc tế nhằm giữ gìn hòa bình và anninh thế giới và việc xác định vị trí đóng quân vàphân chia vùng ảnh hưởng giữa các nước thắngtrận

GV sử dụng H1- SGK Lịch sử 12, có thể hướng dẫn HS quan sát và đặt câu hỏi:

- Những người trong bức hình là ai?

- Họ gặp nhau ở đâu và để làm gì?

- Những quyết định của họ đã ảnh hưởng đếntình hình thế giới như thế nào?

HS: Quan sát hình ảnh, dựa vào SGK để trả lời

Hoạt động 2: Để giúp HS hiểu rõ những thỏa thuận của Hội nghị Ianta, GV có thể sử dụng bản đồ thế giới để xác định các vị trí đóng quân

và phạm vi ảnh hưởng của các nước, hoặc sử dụng bảng sau đây:

Phạm vi

Châu

Trang 3

đóng quân ở vĩ tuyến 38 Nam bán

đảo Triều Tiên

* Tác động:

Hình thành một khuôn khổ trật tự

thế giới mới sau chiến tranh, được

gọi là trật tự hai cực Ianta.

Châu Á

HS: Lắng nghe và ghi chép ý chính

Hoạt động 3: GV nêu câu hỏi để HS suy nghĩ:

Những quyết định của Hội nghị Ianta có ảnh hưởng như thế nào đối với thế giới sau này?

HS: Suy nghĩ và trả lời GV: Nhận xét và nhấn mạnh những thảo thuận

đó về cơ bản đã chia thế giới thành hai phe và do

Mĩ, Liên Xô đứng đầu mỗi phe Hình thành trật

tự thế giới mới, trật tự hai cực Ianta

Duy trì hòa bình và an ninh thế giới,

phát triển các mối quan hệ hữu nghị

giữa các dân tộc và tiến hành hợp

tác quốc tế trên cơ sở tôn trọng

quyền tự quyết dân tộc

+ Không can thiệp vào công việc

nội bộ của nhau

+ Giải quyết các tranh chấp quốc tế

bằng biện pháp hòa bình

+ Chung sống hòa bình với sự nhất

trí lớn của 5 nước lớn: Liên Xô (nay

là Liên bang Nga), Mĩ, Anh, Pháp,

Trung Quốc

Hoạt động 1

GV yêu cầu HS quan sát Hình 2 trong SGK để trả lời câu hỏi: Hội nghị này được tổ chức ở đâu? Có bao nhiêu nước tham gia? Tổ chức nhằm mục đích gì?

HS: Dựa vào những nội dung đã học ở phần 1 và

SGK để trả lời

GV: Nhận xét, trình bày bổ sung và chốt ý HS: Lắng nghe và ghi bài

Hoạt động 2: GV giới thiệu về mục đích hoạt động của tổ chức này và phân tích 5 nguyên tắc hoạt động GV có thể nhấn mạnh:

Liên hợp quốc ra đời trong bối cảnh thế giới chialàm hai phe, tổ chức này ra đời như một công cụ

nhằm duy trì trật tự thế giới “hai cực” vừa được

xác lập, với nhiệm vụ quan trọng nhất là duy trìhòa bìn, an ninh thế giới, ngăn ngừa một cuộcchiến tranh thế giới mới Vì vậy các nguyên tắchoạt động của Liên hợp quốc cũng phản ánh tìnhthần đó như nguyên tắc giải quyết hòa bình cáctranh chấp quốc tế, nguyên tắc chung sống hòabình và sự nhất trí giữa năm nước lớn Nguyêntắc cuối cùng có ý nghĩ thực tiễn rất lớn, nhất làhai cường quốc đứng đầu mỗi phe Liên Xô vàMĩ

GV nêu câu hỏi: Những mặt tích cực, hạn chế

của nguyên tắc “sự nhất trí giữa 5 nước lớn”?

HS: Theo dõi bài giảng, trả lời câu hỏi và ghi

Trang 4

* Vai trò của Liên hợp quốc

- Là diễn đàn quốc tế vừa hợp tác,

vừa đấu tranh nhằm duy trì hòa bình

và an ninh thế giới

- Giải quyết được nhiều tranh chấp

và xung đột khu vực, thúc đẩy các

mối quan hệ hợp tác hữu nghị, nhân

đạo, giáo dục, y tế…

những ý chính

Tiếp đó, GV hướng dẫn HS đọc SGK và tìm hiểu

về tổ chức của Liên hợp quốc, yêu cầu các em sơ

đồ hóa tổ chức này khi thực hiện bài tập về nhà

GV yêu cầu HS tìm hiểu những tổ chức Liên hợpquốc đang hoạt động ở Việt Nam như Tổ chứcphát triển LHQ – UNDP, Quĩ nhi đồng LHQ –Unicef, Tổ chức Giáo dục - Khoa học và Văn hóaLHQ – Unesco , qua đó HS sẽ rút ra được hoạtđộng chủ yếu của Liên hợp quốc trong giai đoạnhiện nay như thế nào, nhấn mạnh đến tráchnhiệm của Liên hợp quốc trong việc giải quyếtxung đột và vấn đề nhân đạo

HS: Thảo luận và ghi chép

3 Sự hình thành hai hệ thống xã

hội đối lập

*Tình hình nước Đức:

- Các nước Mĩ, Anh và Pháp không

nghiêm chỉnh thực hiện các điều

khoản của Hội nghị Pốtxđam: thành

lập nhà nước Cộng hòa Liên bang

Đức ở Tây Đức (9/1949)

- Liên Xô giúp đỡ nhân dân Đông

Đức thành lập nước CHDC Đức

(10/1049)  Hai nước Đức ra đời

với hai chế độ chính trị đối lập

nhau

- Châu Âu hình thành hai hệ chính

trị - xã hội đối lập nhau: TBCN và

XHCN  Châu Âu từ “đối thoại”

chuyển sang “đối đầu”, dẫn đến

chiến tranh lạnh giữa hai phe

Hoạt động GV: Yêu cầu HS đọc SGK, trả lời các câu hỏi:

Hội nghị Pốtxđam qui định tình hình nước Đức sau chiến tranh như thế nào? Thỏa thuận đó có thực hiện được không?Vì sao? Hiện trạng nước Đức sau chiến tranh như thế nào?

HS: Đọc SGK, suy nghĩ và trả lời câu hỏi GV: Nhận xét và nhấn mạnh về tình hình nước

Đức sau chiến tranh chỉ là một trong những biểuhiện của tình trạng hai phe

GV trình bày thông báo: Sau chiến tranh, với

sự giúp đỡ của Liên Xô các nước ở Đông Âuhình thành nhà nước dân chủ nhân dân phát triểntheo con đường XHCN, thành lập Hội đồngtương trợ kinh tế (SEV) Còn ở Tây Âu, Mĩ việntrợ 17 tỉ thông qua kế hoạch Macsan, giúp cácnước Tây Âu khôi phục kinh tế và phát triển theocon đường TBCN

4 Củng cố

GV nêu một số câu hỏi và hướng dẫn HS tự củng cố kiến thức:

- Sau chiến tranh thế giới thứ hai, trật tự thế giới - Ianta mới được hình thành nhưthế nào?

- Liên hợp quốc được thành lập nhằm mục đích gì? Vai trò của Liên hợp quốc trongviệc duy trì hòa bình và an ninh quốc tế?

Trang 5

- Tình trạng hai cực, hai phe chi phối đời sống chính trị và quan hệ quốc tế như thếnào?

2 Dặn dò

- Ôn lại nội dung bài học dựa theo câu hỏi củng cố kiến thức cuối giờ.

- Đọc trước bài 2 và tìm hiểu nội dung các kênh hình trong SGK

Trang 6

Tiết:

Ngày soạn :

Giảng: 12A:………….Tiết: …… sĩ số:…… … vắng:………

Giảng: 12B:………….Tiết: …… sĩ số:…… … vắng:………

Bài 2 – LIÊN XÔ VÀ CÁC NƯỚC ĐÔNG ÂU (1945 -1991)

LIÊN BANG NGA (1991 -2000)

I MỤC TIÊU

Học xong bài này, học sinh cần:

1 Kiến thức

- Khái quát được công cuộc xây dựng CNXH ở Liên Xô từ 1945 -1991 như công

cuộc khôi phục kinh tế sau chiến tranh, những thành công trong việc xây dựng cơ sở vậtchất kĩ thuật cho CNXH Đồng thời cũng thấy được quá trình khủng hoảng và tan rã củaLiên bang xô viết

- Hiểu được sự ra đời của các nước XHCN ở Đông Âu và quá trình xây dựng CNXH(1950 - những năm 70) và quá trình khủng hoảng, sụp đổ của hệ thống CNXH ở Đông Âu

- Trình bày được mối quan hệ hợp tác giữa các nước xã hội chủ nghĩa ở châu Âu vàcác nước XHCN khác: quan hệ kinh tế, văn hóa, khoa học – kĩ thuật, quan hệ chính trị -quân sự

2 Kĩ năng

- Biết so sánh các những điểm tương đồng về các giai đoạn lịch sử giữa Liên Xô và

các nước Đông Âu

- Rèn luyện các kĩ năng phân tích, so sánh, khái quát, phương pháp tự học, sử dụngSGK, khai thác lược đồ lịch sử,…

- Học tập tinh thần lao động cần cù, sáng tạo của nhân dân Liên Xô và nhân dân các

nước Đông Âu trong công cuộc xây dựng CNXH

- Có thái độ khách quan, khoa học khi phê phán những khuyết điểm sai lầm cảu

những người lãnh đạo Đảng, Nhà nước Liên Xô và các nước Đông Âu, từ đó rút ra kinhnghiệm cần thiết cho công cuộc đổi mới của nước ta

II CHUẨN BỊ DẠY- HỌC

Trang 7

ngày nay như thủ đô Mátxcơva, chân dung thủ tướng V Putin, tổng thống S Mevedepđược thiết kế trên phần mềm PowerPoint.

2 HV:

Đọc trước bài và chuẩn bị SGK và vở ghi

IV Gợi ý tiến trình và phương pháp tổ chức dạy học

2 Kiểm tra bài cũ

GV có thể sử dụng câu hỏi sau:

- Những quyết định của Hội nghị Ianta và ảnh hưởng những quyết định đó đến tình

hình thế giới sau chiến tranh thế giới thứ 2

- Trình bày sự ra đời, mục đích, nguyên tắc hoạt động và vai trò của tổ chức Liên

hợp quốc

(Kiến thức cần đạt)

Hoạt động dạy – học của thầy, trò

I Liên Xô từ năm 1945 đến 1991

1 Liên Xô từ 1945 - 1950

- Liên Xô chịu nhiều thiệt hại, nặng

nề sau Chiến tranh thế giới thứ hai:

27 triệu người chết, hàng chục

nghìn nhà cửa, làng mạc, cơ sở sản

xuất bị tàn phá,

- Biện pháp phục hồi: Đề ra kế

hoạch 5 năm nhằm khôi phục kinh

tế, hàn gắn vết thương chiến tranh

(1946 – 1950) và đã hoàn thành

thắng lợi trước thời hạn:

+ Công nghiệp tăng 73% so với

mức trước chiến trang

+ Nông nghiệp đạt mức bằng trước

chiến tranh

+ Khoa học kĩ thuật: năm 1949

Liên Xô chế tạo thành công bom

nguyên tử, phá vỡ thế độc quyền về

bom nguyên tử của Mĩ

- Đến 1950, kinh tế Liên Xô được

phục hồi và phát triển

2 Liên Xô từ 1950 đến nửa đầu

thập niên 70

Hoạt động : GV nêu câu hỏi:

Sau Chiến tranh thế giới lần thứ hai, Liên Xô gặp phải những khó khăn như thế nào?

Nhiệm vụ trước mắt của nhân dân Liên Xô là gì? Những kết quả đạt được trong giai đoạn này như thế nào?

HS: Nghiên cứu SGK, trao đổi và trả lời:

GV: Nhận xét, bổ sung và phân tích (dựa vào số liệu trong SGK) Cụ thể:

+ Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Liên Xô

là nước đi đầu trong việc chống phát xít,đồng thời cũng là nước chịu nhiều tổn thấtnặng nề: hơn 26 triệu người chết, hàng chụcnghìn thành phố, làng mạc, nhà máy bị pháhủy

+ Nhiệm vụ trước mắt, quan trọng nhất củanhân dân Liên Xô là khôi phục, hàn gắn vếtthương chiến tranh

+ Liên Xô thực hiện thắng lợi kế hoạch 5năm lần thứ nhất trước thời hạn  Nhờ đó,đến năm 1950 nền kinh tế về cơ bản đượcphục hồi và vượt mức so với trước chiếntranh

GV: Có thể nhấn mạnh thêm vai trò của nhân

Trang 8

- Về kinh tế : Sản lượng công

nghiệp đứng thứ 2 trên thế giới

(dẫn đầu về công nghiệp vũ trụ và

điện hạt nhân), nông nghiệp tăng

trưởng trung bình 16%

- Khoa học – kĩ thuật: Phóng thành

công vệ tinh nhân tạo (1957),

phóng tàu vũ trụ có người lái vào

quĩ đạo (1961)  mở đầu kỉ

nguyên chinh phục vũ trụ của con

người

- Về chính trị - xã hội: Tương đối

ổn định, công nhân chiếm tỉ lệ cao

trong xã hội, trình độ học vấn của

người dân cao

- Về đối ngoại: Thực hiện chính

sách bảo vệ hòa bình thế giới, ủng

hộ phong trào giải phóng dân tộc

- Liên Xô chủ quan, chậm sửa đổi,

không thích nghi với tình hình mới;

giới lãnh đạo phạm sai lầm, độc

đoán thiếu dân chủ, nhân dân bất

bình, nền kinh tế giảm sút nghiêm

trọng

dân xô viết đã làm nên thành công của kếhoạch 5 năm ngay sau chiến tranh

HS: Lắng nghe và ghi ý chính Hoạt động: GV chia lớp học thành 4 nhóm

và giao nhiệm vụ cụ thể để các em cùngnghiên cứu SGK trong 3 phút trả lời câu hỏi

Nhóm 1: Đặc điểm, tình hình kinh tế Liên Xô trong những năm 1950 – những năm 70 Nhóm 2: Những thành tựu chính trong các lĩnh vực khoa học – kĩ thuật của Liên Xô Nhóm 3: Đặc điểm, tình hình xã hội Liên Xô trong những năm 1950 – những năm 70 Nhóm 4: Những nét chính trong chính sách đối ngoại của Liên Xô những năm 1950 – những năm 70.

GV - HS: Hết thời gian, GV yêu cầu đại diện

từng nhóm trình bày, các nhóm khác lắngnghe và có thể nêu thắc mắc để nhóm trìnhbày giải thích rõ hơn

GV: Nhận xét phần trình bày của từng nhóm,

sau đó trình bày bổ sung và chốt ý

GV cần nhấn mạnh: 1) Trong các giai đoạn

1950 – những năm 70, Liên Xô đã hoànthành các kế hoạch đề ra, sản lượng côngnghiệp đứng thứ 2 trên thế giới nhưng dẫnđầu về công nghiệp vũ trụ và điện hạt nhân(dẫn chứng qua câu chuyện về du hành gia I.Gagarin qua đó có thể khơi dậy ở học sinhkhả năng sáng tạo, chinh phục đỉnh cao khoahọc)

2) Về đối ngoại Liên Xô thực hiện chính sáchbảo vệ hòa bình thế giới, ủng hộ phong tràogiải phóng dân tộc và giúp đỡ các nước xãhội chủ nghĩa Giáo viên có thể liên hệ với sựgiúp đỡ đối với Việt Nam trong cuộc chiếntranh bảo vệ tổ quốc

Hoạt động 1:

GV hướng dẫn HS tìm hiểu về quá trình khủng hoảng, tan rã của Liên Xô GV có thể đặt câu hỏi nêu vấn đề tập trung ở một

Trang 9

* Công cuộc cải tổ và sự sụp đổ

của CNXH ở Liên Xô:

- Năm 1985, M Góocbachốp lên

nắm quyền, tiến hành cuộc cải tổ về

kinh tế triệt và chính trị

- Do sai lầm trong cải tổ (thực

hiện đa nguyên, đa đảng) nên tình

hình Liên Xô càng trầm trọng:

chính trị xã hội rối loạn, kinh tế sa

sút, xuất hiện các lực lượng chống

đối Đảng cộng sản

- 8/1991 diễn ra cuộc đảo chính lật

đổ Góobachốp, nhưng không thành

công Góocbachốp tuyên bố đình

liềm trên nóc điện Kremli bị hạ

xuống, đánh dấu sự sụp đổ của

CNXH của Liên Xô sau 74 năm tồn

tại (1917 – 1991)

số ý :

Cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973 tác động đến Liên Xô như thế nào? Giới lãnh đạo đất nước đã làm gì để đối phó với tác động của nó? Những giải pháp đó thành công hay càng đưa Liên Xô rơi vào tình trạng khủng hoảng?

HS: Dựa vào SGK cùng trao đổi, thảo luận

và trả lời các câu hỏi (GV cần lưu ý đến tácđộng của tình hình thế giới từ năm 1973 và

sự phản ứng của các nhà lãnh đạo Liên Xônhư thế nào)

GV: Nhận xét, trình bày phân tích và chốt ý HS: Lắng nghe và ghi ý chính

Hoạt động 2: GV nêu câu hỏi để HS suy nghĩ :

Để giải quyết với khủng hoảng, Liên Xô đã làm gì? Nội dung cuộc cải tổ và tác động của

nó đến Liên Xô.

HS: Dựa vào SGK cùng trao đổi, thảo luận

và trả lời câu hỏi

GV: Bổ sung khái quát nét chính để làm rõ

hai vấn đề sai lầm của cải tổ và tác động của

nó càng làn cho tình trạng khủng hoảng thêmtrầm trọng và dẫn đến sự tan rã của Liên Xô.Cuộc cải tổ sai lầm do việc chuyển sang nềnkinh tế thị trường quá vội vã, thiếu sự điềutiết nên gây ra rối loạn, thu nhập quốc dângiảm sút nghiêm trọng Chính trị xã hội rốiren, việc thực hiện đa nguyên chính trị xuấthiện nhiều đảng đối lập đã làm suy yếu vaitrò của Đảng cộng sản, bùng nổ nhiều cuộcđấu tranh, biểu tình, li khai, xung đột sắc tộc

GV tùy vào lượng thời gian trền lớp, có thểgiới thiệu về Góocbachốp: Góocbachốp lànhà hoạt động chính trị ở Liên Xô Năm 1985khi đang ở cương vị Tổng bí thư Đảng cộngsản Liên Xô, ông cho tiến hành cuộc cải tổnhưng mắc nhiều sai lầm, làm cho cuộckhủng hoảng ở Liên Xô ngày càng trầm trọng

Trang 10

hơn Sau cuộc đảo chính không thành công8/1991 của các lực lượng đối lập, ông trởthành Tổng thống Liên Xô Ngày 25/12/1991Liên Xô tan rã, Góocbachốp từ chức tổngthống.

II Đông Âu từ năm 1950 đến

năm 1973

1 Sự thành lập các nhà nước dân

chủ nhân dân ở Đông Âu

- Nhân cơ hội Hồng quân Liên

Xô truy quét phát xít Đức, các

nước Đông Âu đã đứng lên giành

độc lập, thành lập các nhà nước

DCND (gồm 7 nước)

- Chính quyền DCND các nước

Đông Âu ban hành nhiều quyền tự

do dân chủ, cải thiện và nâng cao

đời sống của nhân dân,

- Từ những năm 70, các nước

Đông Âu bắt tay vào xây dựng

CNXH, đạt được nhiều thành tựu

về công nghiệp nặng, điện khí hóa

giữa các nước XHCN, thúc đẩy sự

tiến bộ về kinh tế, kĩ thuật, giữa các

nước thành viên

- Về quân sự: Thành lập Tổ chức

hiệp ước Vacsava (5/1955), góp

phần gìn giữ hòa bình, an ninh thế

giới, tạo thế cân bằng “hai cực”.

3 Sự khủng hoảng của chế độ

CNXH ở Đông Âu

- Cuộc khủng hoảng dầu mỏ 1973

đã tác động làm cho nền kinh tế

Đông Âu rơi vào tình trạng trì trệ

Hoạt động: GV hướng dẫn học sinh quan sát

lược đồ hình 4 – SGK “Các nước dân chủ nhân dân Đông Âu sau chiến tranh thế giới thứ hai” xác định các quốc gia ở Đông Âu và

cho biết các quốc gia dân chủ nhân dân ởĐông Âu được thành lập như thế nào?

HS: Quan sát lược đồ, kết hợp tìm hiểu SGK

để trả lời câu hỏi

GV: Nhận xét và nhấn mạnh với sự giúp đỡ

của Liên Xô các chính quyền nhân dân đãđược thành lập ở Đông Âu, ban hành cácquyền tự do dân chủ, cải thiện và nâng caođời sống của nhân dân , vai trò của đảng cộngsản ngày càng được củng cố

GV có thể mở rộng thêm khi nói về vai tròcủa Liên Xô trong quá trình giúp đỡ các nướcĐông Âu xây dựng CNXH, như: viện trợ,đào tạo, chuyển giao các thành tựu khoa học

kĩ thuật

HS: Lắng nghe và ghi ý chính Hoạt động

GV: Hướng dẫn HS đọc SGK và nêu ra vấn

đề: Các nước Đông Âu hợp tác với nhau trong những lĩnh vực nào? Tại sao lại phải hợp tác? Biểu hiện của các mối quan hệ đó? Vai trò của các tổ chức kinh tế, quân sự ở Đông?

HS: Nghiên cứu SGK để trao đổi và trả lời GV: Nhận xét, bổ sung, phân tích và chốt ý

về mục đích ra đời của Khối SEV và Hiệpước phòng thủ Vacsava, nhấn mạnh đây cũng

là một biểu hiện của trật tự thế giới hai cực

và là cuộc chạy đua giữa hai phe về kinh tế

và quân sự trong “chiến tranh lạnh”

HS: Theo dõi và ghi ý chính vào vở.

Trang 11

- Mặc dù đã có nhiều cố gắng cải

thiện tình hình nhưng do mắc phải

sai lầm trong thực hiện, lại chịu ảnh

hưởng từ cuộc cải tổ ở Liên Xô nên

các nước Đông Âu càng bị khủng

4 Nguyên nhân tan rã của chế độ

CNXH ở Liên Xô, Đông Âu

- Sự sai lầm về đường lối lãnh đạo,

chủ quan duy ý trí, thực hiện cơ chế

tập trung quan liêu bao cấp làm sản

xuất trì trệ, xã hội thiếu công bằng

- Không bắt kịp sự tiến bộ của

khoa học – kĩ thuật làn cho sản xuất

Hoạt động: GV yêu cầu học sinh quan sát

H6 – SGK “Bức tường Beclin bị phá bỏ” nêu vấn đề: Bức tường Beclin được dựng lên để làm gì? Bức tường Beclin biểu hiện như thế nào cho mối quan hệ quốc tế lúc bấy giờ?Vì sao người ta lại xóa bỏ nó? Ý nghĩa của sự kiện này đối với nước Đức và quốc tế?

HS: Nghiên cứu SGK và trả lời GV: Nhận xét, trình bày bổ sung và nhấn

mạnh sự kiện “Bức tường Beclin bị phá bỏ”

là kết cục của một giai đoạn dài Đông Âu rơivào khủng hoảng Do ảnh hưởng của cuộckhủng hoảng dầu mỏ và cuộc cải tổ thất bại ởLiên Xô nên khủng hoảng càng nghiêm trọnghơn Các nước Đông Âu chấp nhận đanguyên, đa đảng từ bỏ chủ nghĩa xã hội.CNXH ở Liên Xô và Đông Âu tan rã

HS: Lắng nghe và ghi chép Hoạt động: GV tổ chức cho HS tìm hiểu

nguyên nhân tan rã của CNXH ở Liên Xô vàĐông Âu bằng câu hỏi:

Những nguyên nhân nào dẫn đến sự tan rã

và sụp đổ của CNXH ở Liên Xô và Đông Âu?

HS: Nghiên cứu SGK, trao đổi và trả lời GV: Nhận xét, trình bày phân tích và kết

luận về 4 nguyên nhân chính dẫn đến sự tan

rã của CNXH ở Đông Âu và Liên Xô Ở đây

GV cần lưu ý: Đây chỉ là sự sụp đổ của một

mô hình CNXH chứ không phải là sụp đổ củaCNXH trên toàn thế giới Và làm cho họcsinh thấy rõ những sai lầm ở Đông Âu vàLiên Xô sẽ là những bài học quí báu chocông cuộc cải cách mở cửa, đi lên xây dựngCNXH ở nước ta

III Liên bang Nga (1991 -2000)

- Liên bang Nga được kế tục địa

vị pháp lí của Liên Xô ở Liên hợp

Quốc và các cơ quan ngoại giao ở

nước ngoài

- Kinh tế:

Hoạt động: GV chia lớp học thành 2 nhóm

và giao nhiệm vụ cụ thể để các em cùngnghiên cứu SGK trong 5 phút, rồi trả lời câuhỏi:

Nhóm 1: Tìm hiểu tình hình kinh tế Liên bang Nga (1991-2000).

Trang 12

trước năm 1996, kinh tế tăng

trưởng âm; từ năm 1996 nền kinh

tế bắt đầu phục hồi (năm 1997 tăng

trưởng kinh tế đạt 0.5% đén năm

2000 là 9%)

- Về chính trị – xã hội:

Năm 1993, Nga ban hành Hiến

pháp được thông qua với thể chế

tổng thống liên bang Xã hội tương

đối ổn định nhưng vấn phải đối mặt

với phong trào đòi li khai, tiêu biểu

Để tạo không khí học tập và khuyến khíchtính tích cực của HS, sau khi đại diện từngnhóm trình bày, GV có thể phát cho cácnhóm phiếu đánh giá chéo Đại diện nhómnào trình bày tốt, GV sẽ thưởng điểm

GV: Nhận xét phần trình bày của từng nhóm,

sau đó trình bày bổ sung, hướng dẫn HS quansát một số kênh hình như ảnh thủ đôMatxcova, chân dung thủ tướng Nga Putin

Sau cùng, GV chốt ý chính để HS theo dõi vàghi chép (có thể chuẩn bị trên giấy Ao)

HS: Tập trung theo dõi, đối chiếu những kết

luận của GV với phần trình bày của nhómmình và ghi ý chính vào vở

4 Củng cố

- GV tổ chức cho HS tự củng cố kiến thức ngay tại lớp, nhấn mạnh một số mốc thời

gian và sự kiện quan trọng, các vấn đề, khái niệm cơ bản của bài học

- Liên Xô đã đạt được những thành tựu gì trong công cuộc xây dựng CNXH (1950 –

những năm 70)?

- Công cuộc cải tổ và nguyên nhân tan vỡ của CNXH ở Đông Âu và Liên Xô.

- Liên bang Nga đã có những thay đổi như thế nào từ năm 2000?

5 Dặn dò

- Lập bảng thống kê các sự kiện lịch sử Liên Xô (1950 – những năm 70)

- Đọc trước bài 3 để tìm hiểu nội dung câu hỏi và kênh hình trong SGK

Trang 13

Tiết:

Ngày soạn :

Giảng: 12A:………….Tiết: …… sĩ số:…… … vắng:………

Giảng: 12B:………….Tiết: …… sĩ số:…… … vắng:………

CHƯƠNG III – CÁC NƯỚC Á, PHI VÀ MĨ LATINH (1945 - 1949)

Bài 3 – CÁC NƯỚC ĐÔNG BẮC Á

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Biết được những biến đổi lớn lao về kinh tế, chính trị của khu vực Đông Bắc Á

sau chiến tranh thế giới thứ hai

- Trình bày được các giai đoạn và nội dung từng giai đoạn của lịch sử Trung Quốc từsau Chiến tranh thế giới hai

- Nắm vững nội dung và thành tựu công cuộc đổi mới của Trung Quốc từ năm 1978cho đến nay

2 Kĩ năng

- Rèn luyện kĩ năng tổng hợp và hệ thống hóa các sự kiện lịch sử.

- Biết sử dụng hiệu quả phương pháp tự học, sử dụng SGK, khai thác lược đồ lịchsử,…

- Nhận thức được sự ra đời của nhà nước cộng hòa nhân dân Trung Hoa không chỉ là

thành quả đấu tranh của nhân dân nước đó àm là thắng lợi chung của các dân tộc bị áp bứctrên thế giới

- Nhận thức rõ quá trình xây dựng CNXH không hề đơn giản, dễ dàng mà đầy

những khó khăn, bất trắc

II CHUẨN BỊ DẠY VÀ HỌC

- Lược đồ các nước khu vực Đông Bắc Á sau chiến tranh thế giới hai

- Những hình ảnh về “Kí hiệp định đình chiến tại Bàn Môn Điếm”, “Lễ tuyên bố thành lập nước CHND Trung Hoa”, chân dung Thủ tướng Đặng Tiểu Bình, lễ trao trả

Hồng Kông và Ma Cao, công cuộc đổi mới của Trung Quốc, tàu vũ trũ Thần Châu 5 và nhà

du hành Dương Lợi Vỹ,

- Giáo viên có thể thiết kế trên phần mềm PowerPoint

IV TIẾN TRÌNH DẠY –HỌC

Trang 14

1 Nhân dân Liên Xô đã đạt được những thành tựu gì trong công cuộc xây dựng

CNXH từ năm 1950 đến giữa những năm 70?

2 Vì sao chế độ XHCN ở Liên Xô và Đông Âu rơi vào khủng hoảng, tan rã?

Tg Hoạt động dạy – học của thầy, trò

I Nét chung về khu vực Đông

Bắc Á

- Từ sau chiến tranh thế giới thứ

hai khu vực Đông Bắc Á có nhiều

thay đổi quan trọng:

+ Năm 1949, cách mạng Trung

Quốc thành công, nước Cộng hòa

DCND Trung Hoa ra đời

+ Năm 1948, xuất hiện hai nhà

nước trên bán đảo Triều Tiên: Đại

hàn Dân quốc và Cộng hòa

DCND Triều Tiên

+ Chiến tranh giữa hai miền Triều

Tiên kéo dài từ 1950 đến 1953

mới kết thúc, cuối cùng Triều

Tiên bị chia cắt bởi vĩ tuyến 38

- Sau khi được thành lập, các

nước Đông Băc Á bắt tay vào

phát triển kinh tế và đạt được

nhiều thành tựu: Hàn Quốc, Đài

Loan trở thành “con rồng kinh

tế”, Nhật Bản trở thành nền kinh

tế lớn thứ 2 thế giới; Trung Quốc

Hoạt động: GV giới thiệu sơ lược trên bản đồ

các nước và vùng lãnh thổ ở khu vực Đông Bắc

Á, sau đó hướng dẫn học sinh đọc SGK và tìmnhững sự thay đổi quan trọng về chính trị, kinh tếcủa khu vực sau chiến tranh thế giới hai GV cóthể nêu câu hỏi:

Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, tình hình Đông Bắc Á có gì nổi bật?

HS: Nghiên cứu SGK, kết hợp quan sát kênh

hình và trả lời

GV: Nhận xét, trình bày bổ sung và kết luận

GV phải lưu ý cho HS: Sự ra đời của nướcCHND Trung Hoa, phát triển theo con đườngCNXH, có ý nghĩa quan trọng không chỉ trongnước mà còn cổ vũ cho phong trào giải phóngdân tộc thế giới Cuộc chiến tranh Triều Tiên

(1950 -1953) diễn ra trong bối cảnh cuộc “Chiến tranh lạnh” giữa Liên Xô và Mĩ chuyển sang

quan hệ đối đầu Hệ thống CNXH đang hìnhthành và phát huy ảnh hưởng của mình, Mĩ vàđồng minh cần thấy phải ngăn chặn CNXH vàảnh hưởng của nó nên chia cắt bán đảo TriềuTiên

Ở đây, GV hướng dẫn HS khai thác sâu hơn về

tình hình Triều Tiên thông qua H7 – SGK “Lễ kí Hiệp định đình chiến tại Bàn Môn Điếm”, có thể

nêu câu hỏi sau:

- Lễ kí kết hiệp định đình chiến tại Bàn MônĐiếm diễn ra giữa những quốc gia nào?

-Tại sao sau chiến tranh thế giới thứ 2 bán đảoTriều Tiên lại xuất hiện hai nhà nước?

- Sự kiện này có tác động như thế nào đối với haimiền Triều Tiên?

Trang 15

có tốc độ kinh tế tăng trưởng

nhanh và cao nhất thế giới

Cuối cùng, GV khái quát về sự phát triển kinh tếcủa khu vực này

HS: Lắng nghe và ghi ý chính

II Trung Quốc

1 Sự thành lập nước cộng hòa

nhân dân Trung Hoa và thành

tựu 10 năm đầu xây dựng chế

độ mới (1049 -1950)

a Sự thành lập nước CHND

Trung Hoa (10/1949)

- Chiến tranh thế giới thứ hai kết

thúc, Trung Quốc lại diễn ra cuộc

nội chiến giữa Quốc dân Đảng và

Đảng cộng sản (1946 – 1949)

- Cuối năm 1949, nội chiến kết

thúc, quân giải phóng giành thắng

lợi, nước CHND Trung Hoa được

thành lập (10/10/1049)

- Ý nghĩa lịch sử:

+ Chấm dứt hơn 100 năm sự

thống trị của chủ nghĩa đế quốc

và tàn dự của chế độ phong kiến

+ Trung Quốc bước vào kỉ

nguyên tự do và tiến lên xây dựng

chủ nghĩa xã hội

+ Có ảnh hưởng to lớn đến phong

trào giải phong dân tộc của nhiều

nước trên thế giới, trong đó có

Hoạt động 2:

GV hướng dẫn HS quan sát Hình 8 – SGK “Chủ tịch Mao Trạch Đông tuyên bố thành lập nước CHND Trung Hoa” và nêu câu hỏi: Sự kiện trên diễn ra ở đâu? Ý nghĩa lịch sử của sự kiện trên đối với Trung Quốc và thế giới?

Tiếp đó, GV có thể giới thiệu về Mao TrạchĐông, yêu cầu HS nhận xét về công lao của ôngđối với cách mạng Trung Quốc

Phần ý nghĩa lịch sử về sự ra đời của nước Cộnghòa Nhân dân Trung Hoa, sau khi HS trả lời, GVnhấn mạnh: sự kiện trên không chỉ có ý nghĩa đốivới Trung Quốc, mà ảnh hưởng tới phong tràocách mạng thế giới

HS: Lắng nghe và ghi ý chính vào vở Hoạt động 3:

GV nêu câu hỏi để HS dựa vào SGK trả lời:

Trong giai đoạn 1949 – 1959, nhân dân Trung Quốc đã thực hiện nhiệm vụ gì? Thành tựu?

Trang 16

khỏi nghèo nàm, lạc hậu, phát

triển kinh tế, văn hóa, giáo dục

- Thành tựu: hoàn thành cải tạo

ruộng đất và kế hoạch 5 năm với

sự giúp đỡ của Liên Xô, đất nước

có nhiều thay đổi

- Đối ngoại: thi hành chính sách

đối ngoại tích cực, ủng hộ phong

trào giải phóng dân tộc thế giới

2 Trung Quốc trong những

năm không ổn định (1959-1978)

- Do tư tưởng nóng vội và sai lầm

về đường lối lãnh đạo, Trung

Quốc đã thực hiện “Ba ngọn cờ

hồng” và “Cách mạng văn hóa

vô sản”.

- Trung Quốc rơi vào tình trạng

rối loạn, sản xuất ngưng trệ, nạn

đói diễn ra trầm trọng,…

- Đối ngoại:

+ Trung Quốc gây chiến tranh

biên giới với Liên Xô và Ấn Độ

+ Bắt tay với Mĩ, gây cản trở cho

cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu

nước của nhân dân Việt Nam

3 Công cuộc cải cách mở cửa ở

Trung Quốc

- Tháng 12/1978, Trung ương

Đảng cộng sản Trung Quốc đề ra

đường lối mới, do Đặng Tiểu

Bình khởi xướng, mở đầu cuộc

cải cách kinh tế – xã hội

- Nội dung đường lối cải cách mở

cửa: Lấy phát triển kinh tế làm

trọng tâm; xây dựng nền kinh tế

số liệu trong SGK) Trong chính sách đối ngoại,Trung Quốc thực hiện chính sách tích cực, ủng

đề sau:

- Đây là thời kì sai lầm về đường lối, thực hiện

“Ba ngọn cờ hồng” với mong muốn xây dựng

nhanh chóng thành công CNXH ở Trung Quốc

đã làm cho nền kinh tế mất cân đối, nông nghiệpgiảm sút, nạn đói trầm trọng (do tập trung pháttriển công nghiệp nặng) Thêm vào đó, cuộctranh giành quyền lực diễn ra trong nội bộ ĐảngCộng sản, tiêu biểu là cuộc Cách mạng văn hóa

vô sản làm cho xã hội càng thêm rối loạn

- Trong chính sách đối ngoại, Trung Quốc đã gây

chiến tranh với nước láng giềng (Liên Xô và ẤnĐộ), bắt tay với Mĩ Chính sách đối ngoại củaTrung Quốc giai đoạn này đã ảnh hướng khôngtốt đến phong trào giải phóng dân tộc trên thếgiới

HS: Theo dõi và ghi ý chính vào vở Hoạt động 3

GV chia cả lớp thành 4 nhóm, yêu cầu HS đọcSGK và làm việc trong thời gian 4 phút, theonhững vấn đề sau:

- Nhóm 1: Vì sao Trung Quốc lại tiến hành cuộc cải cách, mở cửa? Được đánh dấu bằng sự kiện

Trang 17

Trung Quốc.

- Mục tiêu: đưa Trung Quốc phát

triển thành quốc gia giàu mạnh

dân chủ, văn minh

- Thành tựu:

+ Sau hơn 20 năm đổi mới, kinh

tế Trung Quốc có tốc độ tăng

trưởng cao, GDP tăng trung bình

hàng năm đạt 8%; thu nhập bình

quân tăng nhanh, đời sống nhân

dân có nhiều cải thiện

+ Về khoa học – kĩ thuật: thử

thành công bom nguyên tử, là

quốc gia thứ 3 trên thế giới đưa

tàu vũ trụ và nhà du hành vào

không gian

- Đối ngoại: thực hiện đa dạng

hóa các mối quan hệ, vị thế trên

trường quốc tế được nâng cao;

thu hồi chủ quyền đối với Hồng

HS: Thảo luận theo nhóm và trình bày.

GV: Nhận xét, bổ sung và làm rõ các ý sau:

- Yêu cầu bức thiết lúc đó ở Trung Quốc là phảitiến hành cải cách, đổi mới để giải quyết khủnghoảng xã hội GV có thể giới thiệu sơ lược vềchân dung của Đặng Tiểu Bình (ông sinh năm

1904, mất năm 1997, tham gia cách mạng và giữmột số chức vụ quan trọng của Đảng Cộng sảnTrung Quốc Ông đã cải cách đất nước Trung

Quốc theo hướng "CNXH mang đăc sắc Trung Quốc", có công thu hồi Hồng Kông và Ma Cao với chính sách "một nước hai chế độ" Trung

Quốc hiện nay phát triển là nhờ theo đường lốicủa ông

- Về nội dung của công cuộc cải cách mở cửa,

GV giúp HS thấy được việc coi trọng phát triểnkinh tế của Trung Quốc (lấy phát triển kinh tếlàm trọng tâm để xây dựng CNXH mang đặc sắcTrung Quốc)

- Về các thành tựu, GV có thể sử dụng thêmnhững hình ảnh tiêu biểu về công cuộc đổi mới ởTrung Quốc như chân dung nhà du hành vũ trụDương Lợi Vĩ, quang cảnh buổi lễ trả HồngCông và Ma Cao về cho Trung Quốc, để HSthấy được những thành công bước đầu trong côngcuộc cải cách của Trung Quốc

HS: Bổ sung phần trình bày của nhóm và ghi ý

chính vào vở

4 Củng cố

gian và sự kiện quan trọng, các vấn đề, khái niệm cơ bản của bài học:

Trang 18

- Trình bày ý nghĩa lịch sử sự ra đời nhà nước CHND Trung Hoa.

- Nội dung công cuộc cải cách mở cửa và những thành tựu chính của nhân dânTrung Quốc đạt được sau hơn 20 năm đổi mới?

5 Dặn dò

- Đọc trước bài 4 để tìm hiểu nội dung câu hỏi và kênh hình trong SGK

Trang 19

BÀI 4 – CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á VÀ ẤN ĐỘ

- Rèn luyện HS khả năng khái quát, tổng hợp, phân tích, đánh giá lịch sử

- Rèn luyện kĩ năng sử dụng lược đồ để xác định vị trí các quốc gia, thủ đô, nămgiành độc lập hoặc trình bày các sự kiện tiêu biểu của phong trào giành độc lập

3 Tư tưởng, thái độ

- Nhận thức được tính tất yếu của cuộc đấu tranh giành độc lập các nước Đông Nam

Á và Ấn Độ

- Nhận xét được những nét tương đồng, đa dạng trong sự phát triển của các nướcĐông Nam Á, tính tất yếu của sự hợp tác phát triển của ASEAN

- Đánh giá cao những thành tựu xây dựng đất nước của các nước Đông Nam Á và

Ấn Độ, từ đó đóng góp vào xây dựng tình đoàn kết với nhân dân các nước trong khu vực,thế giới

II Một số khái niệm, thuật ngữ lịch sử cơ bản

- Khơme đỏ: tập đoàn do Pôn pốt cầm đầu đã phản bội cách mạng thi hành chínhsách diệt chủng, tàn sát hàng triệu người dân vô tội

- Chiến lược kinh tế hướng nội: là chiến lược kinh tế mà nhóm các nước thành lập

Asean tiến hành trong giai đoạn từ sau khi giành độc lập – những năm 60,70 nội dung chủyếu là đẩy mạnh phát triển ngành công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng thay thế hàng nhậpkhẩu, lấy thị trường trong nước làm chỗ dựa để phát triển sản xuất

- Chiến lược kinh tế hướng ngoại: từ những năm 60,70 trở đi nhóm các nước sáng

lập Asean chuyển sang chiến lược này với nội dung chủ yếu là công nghiệp hóa lấy xuấtkhẩu làm chủ đạo

- Hiệp ước Bali: tên gọi tắt của Hiệp ước thân thiện và hợp tác Đông Nam Á được

những người đứng đầu chính phủ 5 nước thành viên thành lập tổ chức ASEAN kí tại Bali

Ngày soạn :

Ngày dạy :

Trang 20

(Inđônêxia, ngày 24/2/1976) Hiệp ước Bali đề ra những nguyên tắc cơ bản chỉ đạo quan hệhữu nghị và hợp tác giữa các nước thành viên, đặc biệt là sự tôn trọng độc lập, chủ quyền,bình đẳng, toàn vẹn lãnh thổ và bản sắc dân tộc của tất cả các quốc gia.

- Phương án Maobáttơn: Phương án do Maobáttơn nguyên Tư lệnh tối cao quân độiđồng minh ở Đông Nam Á vạch ra, qui định việc phân chia Ấn Độ, chia đất nước này thànhhai quốc gia trên cơ sở tôn giáo: Ấn Độ của người theo Ấn Độ giáo, Pakixtan của ngườitheo Hồi giáo

- Cách mạng xanh: Những cải tiến trong nông nghiệp, được tiến hành từ giữanhững năm 60 đến đầu những năm 70 ở Mĩ, Ấn Độ, Pakixtan,… đưa đến sự tiến bộ trongviệc tăng sản lượng ngũ cốc, lúa,… giải quyết sự thiếu thốn về lương thực

III Phương tiện dạy học chủ yếu

- Lược đồ khu vực Đông Nam Á, Ấn Độ sau Chiến tranh thế giới hai

- Những hình ảnh lịch sử về “Lễ kết nạp Việt Nam trở thành thành viên Asean”,

“Hội nghị cấp cao ASEAN”, chân dung thủ tướng Nêru, …

- GV có thể thiết kế trên phần mềm PowerPoint

1 Trình bày ý nghĩa lịch sử về sự ra đời của nước CHND Trung Hoa

2 Nêu nội dung công cuộc cải cách mở cửa và những thành tựu chính của nhân dânTrung Quốc đạt được sau hơn 20 năm tiến hành đường lối mới?

GV sử dụng lược đồ để giới thiệu về khu vực Đông Nam Á và Ấn Độ, kết hợp nêu

vấn đề: Đông Nam Á là một khu vực rộng lớn, đông dân, tài nguyên giàu có Trước chiến

tranh, khu vực này đều là thuộc địa của chủ nghĩa thực dân (trừ Thái Lan) Khi chiến tranhthế giới thứ hai kết thúc, tình hình khu vực có nhiều biến đổi quan trọng về chính trị vàkinh tế Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc cũng đánh dấu bắt đầu cuộc chiến tranh giànhđộc lập của các dân tộc ở Đông Nam Á Sau đó là quá trình phát triển và xây dựng đấtnước Từ nửa sau thế kỉ XX, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á ra đời và mở rộng, đánhdấu một giai đoạn liên kết hợp tác khu vực

Ấn Độ là một quốc gia lớn ở khu vực Nam Á, sau Chiến tranh thế giới thứ hai kếtthúc, nhân dân Ấn Độ tiến hành cuộc đấu tranh nhằm thoát khỏi sự thống trị của thực dânAnh và bắt tay vào xây dựng đất nước, đạt được rất nhiều thành tựu quan trọng Vậy sauChiến tranh thế giới thứ hai, tình hình kinh tế, chính trị của các nước ở khu vực Đông Nam

Á và Ấn Độ có những thay đổi như thế nào? Quá trình thành lập tổ chức ASEAN diễn ranhư thế nào? Bài học hôm nay sẽ giải đáp những vấn đề này

- Bài này, nội dung kiến thức của SGK gồm 2 mục lớn, do khối lượng kiến thức

nhiều bao gồm khu vực Đông Nam Á và Ấn Độ được giới thiệu khái quát, GV chỉ điểm

Trang 21

qua những sự kiện tiêu biểu để thấy được sự biến đổi chung của khu vực GV tập trung thờigian vào cuộc cách mạng Lào, cách mạng Campuchia và sự ra đời, phát triển của tổ chứcASEAN Phần cách mạng Ấn Độ, GV chỉ cần dạy lướt.

- Để thiết kế bài giảng trên phần mềm PowerPoint, GV có thể khai thác một số hình

ảnh liên quan đến các nước Đông Nam Á, Ấn Độ trong đĩa Encatar

Hoạt động dạy – học của thầy, trò

I Các nước Đông Nam Á

- Trước năm 1945, các nước Đông

Nam Á (trừ Thái Lan) bị thực dân

phương Tây xâm lược và cai trị

- Trong Chiến tranh thế giới thứ hai,

Đông Nam Á bị Nhật Bản chiếm

đóng Nhân cơ hội Nhật Bản đầu

hàng Đồng minh vô điều kiện, nhiều

nước đã đứng dậy giành độc lập và

thắng lợi: Inddônêxia (8/1945), Việt

Nam (9/1945), Lào (10/1945),…

- Từ năm 1946, thực dân phương Tây

xâm lược trở lại, nhân dân Đông

Nam Á tiếp tục đấu tranh, đến cuối

những năm 50 thì giành thắng lợi

Trong đó, thắng lợi ở Điện Biên Phủ

(1954) của nhân dân Việt Nam làm

sụp đổ chủ nghĩa thực dân kiểu cũ

- Trong khi các nước Đông Nam Á

có hòa bình để phát triển kinh tế thì

ba nước Đông Dương phải chống Mĩ

xâm lược, đến 1975 thì thắng lợi

- Tính đến năm 2002, Đông Nam Á

Hoạt động 1: GV đặt câu hỏi: Em hãy cho

biết đặc điểm của khu vực Đông Nam Á cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX?

HS: Vận dụng những kiến thức đã học ở lớp

11 để trả lời câu hỏi

GV: Nhận xét và nêu vấn đề: Vậy sau Chiến

tranh thế giới thứ hai, khu vực Đông Nam Á

có những thay đổi gì?

GV yêu cầu HS nghiên cứu lược đồ ĐôngNam Á trong SGK và thống kê các quốc giagiành độc lập, thời gian giành được độc lập,

so sánh đặc điểm của khu vực Đông Nam Átrước và sau chiến tranh

HS: Nghiên cứu SGK và trả lời.

GV: Nhận xét, trình bày bổ sung theo 2 ý:

+ Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, phong tràođấu tranh giải phóng dân tộc ở các nước Châu

Á phát triển mạnh mẽ, liên tục, làm sụp đổhoàn toàn hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đếquốc ở khu vực này, buộc các nước đế quốcphải lần lượt ra đi để các dân tộc Đông Nam

Á tự quyết định con đường phát triển củamình Tuy một số nước Đông Nam Á đãtuyên bố độc lập, nhưng cuộc đấu tranh chống

sự lệ thuộc vào chủ nghĩa đế quốc vẫn còntiếp diễn trong nhiều năm

+ Sau khi trở thành những quốc gia độc lập,các nước Đông Nam Á bước vào thời kì pháttriển mới - thời kì xây dựng và phát triển đấtnước với những bước đi khác nhau phù hợpvới điều kiện lịch sử của mình

Trang 22

có 11 quốc gia độc lập

b Cách mạng Lào (1945 – 1975)

* Giai đoạn 1945 – 1954:

- Nhân cơ hội Nhật đầu hàng Đồng

minh vô điều kiện, nhân dân Lào nổi

dậy giành chính quyền Tháng

10/1945, nước Lào tuyên bố độc lập

- Tháng 3/1946, Pháp xâm lược trở

lại Lào, nhân dân Lào phải đứng lên

kháng chiến chống Pháp:

- Dưới sự lãnh đạo của ĐCS Đông

Dương và sự giúp đỡ của quân tình

nguyện Việt Nam, nhân dân Lào

giành được nhiều thắng lợi

- Năm 1954, Mĩ tiến hành xâm lược

Lào Dưới sự lãnh đạo của Đảng

nhân dân cách mạng Lào, cuộc kháng

chiến chống Mĩ của Lào đạt nhiều

thắng lợi to lớn:

+ Đánh bại chiến lược “Chiến tranh

đặc biệt” và “Chiến tranh đặc biệt

tăng cường” của Mĩ.

+ Đầu những năm 70, vùng giải

phóng của Lào chiếm 4/5 lãnh thổ

+ Ngày 21/2/1973, Mĩ phải kí Hiệp

định Viêng Chăn, lập lại nền hoà

Tiếp đó, GV có thể chia lớp thành 4 nhóm, cứ

2 nhóm tìm hiểu một giai đoạn của cách mạngLào:

Nhóm 1: Những nét chính của cách mạng Lào từ năm 1945 đến năm 1954.

Nhóm 2: Những nét chính của cách mạng Lào từ năm 1954 đến năm 1975

HS: Làm việc theo nhóm, trao đổi, trả lời

Trong quá trình HS hoạt động theo nhóm, GV

có thể nêu ra một số câu hỏi gợi mở để địnhhướng cho các em suy nghĩ:

- Nhân dân Lào đã tận dụng thời cơ để đấu tranh giành độc lập như thế nào?

- Sau ngày độc lập, cách mạng Lào gặp phải khó khăn gì?

- Sự kiện lịch sử nào đánh dấu cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân Lào giành thắng lợi.

- Vì sao Mĩ lại mở rộng xâm lược Lào?

- Nhân dân Lào tiến hanh cuộc kháng chiến chống Mĩ và giành thắng lợi như thế nào?

- Hãy dựa vào các sự kiện lịch sử và làm rõ

sự ảnh hưởng của cách mạng Việt Nam đến cách mạng Lào?

HS: Tìm hiểu SGK, trao đổi và trả lời GV: Nhận xét, trình bày bổ sung, kết luận.

Ở đây, GV cần nhấn mạnh đến sự đoàn giữahai dân tộc trong chống Pháp và chống Mĩ,đặc biệt là sự giúp đỡ của bộ đội tình nguyệnViệt Nam Quân tình nguyện Việt Nam đãphối hợp với bộ đội Lào mở một số chiếndịch, như: chiến dịch Trung Lào, chiến dịch

Trang 23

bình và độc lập của Lào.

- Từ đầu năm 1975, nhân dân Lào

nổi dậy giành chính quyền trong cả

nước Ngày 2/12/1975, nước Cộng

hoà DCND Lào chính thức thành lập

do Hoàng thân Xuphanuvông làm

Chủ tịch Lịch sử Lào bước sang thời

kì mới: xây dựng đất nước, phát triển

lại Campuchia Dưới sự lãnh đạo

của Đảng cộng sản Đông Dương, (từ

năm 1951 là Đảng nhân dân cách

mạng), nhân dân Campuchia đứng

Campuchia do Xihanúc đứng đầu

thực hiện đường lối hoà bình, trung

lập, không tham gia bất cứ một liên

minh chính trị, quân sự nào

* Giai đoạn 1970 -1975:

- Tháng 3/1970, Mĩ chỉ đạo các thế

Thượng Lào, góp phần giải phóng nhiều vùnglãnh thổ của Lào Đặc biệt, nhờ có thắng lợicủa nhân dân Việt Nam trong chiến dịch ĐiệnBiên Phủ, thực dân Pháp phải kí Hiệp địnhGiơnevơ năm 1954 về Đông Dương Theo đó,Pháp phải công nhận nền độc lập, chủ quyền,thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Lào Trong kháng chiến chống Mĩ, nhân Việt Nam

và Lào cũng sát cánh bên nhau (GV lấy dẫnchứng để phân tích)

HS: Lắng nghe và ghi ý chính vào vở Hoạt động 3

Đầu tiên, GV cũng thông báo cho HS biếtnhững điểm tương đồng giữa cách mạng ViệtNam, Lào và Campuchia, yêu cầu HS liên hệ,

so sánh các giai đoạn của cách mạng ba nước

để tìm ra nét tương đồng

Tiếp đó, GV có thể chia lớp thành 4 nhóm,mỗi nhóm tìm hiểu một giai đoạn của cáchmạng Campuchia như sau:

Nhóm 1: Cách mạng Campuchia từ năm

1945 đến năm 1954 có gì nổi bật?

Nhóm 2: Những nét chính của cách mạng Campuchia từ năm 1954 đến năm 1970? Nhóm 3: Trong giai đoạn 1970 – 1975, và

1975 -1979, lịch sử cách mạng Campuchia

có gì nổi bật?.

Nhóm 4: Những nét chính của lịch sử Campuchia từ năm 1979 đến năm 1991?

HS: Làm việc theo nhóm, trao đổi, trả lời

Trong quá trình HS hoạt động theo nhóm, GV

có thể nêu ra một số câu hỏi gợi mở để địnhhướng cho các em suy nghĩ:

- Nhân dân Campuchia đã tận dụng thời cơ

để đấu tranh, tuyên bố độc lập như thế nào?

- Sự kiện nào đánh dấu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân Campuchia bắt đầu? Kết quả?

- Campuchia đã duy trì đường lối hòa bình trung lập như thế nào? Vì sao Mĩ lại xâm

Trang 24

lực tay sai lật đổ chính quyền

Xihanúc, rồi xâm lược Nhân dân

Campuchia đứng lên kháng chiến

chống Mĩ

- Ngày 17/4/1975, Thủ đô

Phnômpênh được giải phóng, cuộc

kháng chiến chống Mĩ của nhân dân

Campuchia kết thúc

* Giai đoạn 1975 – 1979:

- Khơme đỏ do Pôn pốt cầm đầu tiến

hành diệt chủng, tàn sát hàng triệu

người dân vô tội

- Được sự giúp đỡ của quân tình

nguyện Việt Nam, ngày 7/1/1979

Thủ đô Phnômpênh được giải phóng,

nước Cộng hoà nhân dân Campuchia

thành lập Campuchia bước vào giai

đoạn hồi sinh đất nước

* Giai đoạn 1979 – 1991:

- Campuchia xảy ra nội chiến giữa

Đảng nhân dân cách mạng và các phe

phái đối lập

- Ngày 23/10/1991, Hiệp định hoà

bình về Campuchia đã được kí kết

Tháng 9/1993, Campuchia thông qua

Hiến pháp, tuyên bố thành lập vương

quốc Cam puchia

lược Campuchia?

- Chế độ Khơme đỏ đã gây ra những tội ác gì cho nhân dân Campuchia? Chúng đã bị tiêu diệt và lật đổ khi nào?

- Những sự kiện nào chứng tỏ Campuchia bước vào giai đoạn hoàn toàn độc lập và đi lên xây dựng đất nước.

- Hãy dựa vào các sự kiện lịch sử và làm rõ

sự ảnh hưởng của cách mạng Việt Nam đến cách mạng Campuchia?

HS: Nghiên cứu SGK, trao đổi theo nhóm và

trả lời câu hỏi theo gợi ý của GV

GV: Nhận xét, trình bày bổ sung, kết luận.

Ở đây, GV cần lưu ý:

- Trong những năm 1950 – 1954, chính phủCampuchia do vua Xihanúc đứng đầu đã cóchính sách ngoại giao khôn khéo, tuyên bốhòa bình trung lập, không ủng hộ hoặc thamgia bất kì khối quân sự nào Nhờ đó,Campuchia có một thời gian hòa bình để xâydựng và phát triển đất nước Thắng lợi củanhân dân Việt Nam tại Điện Biên Phủ buộcPháp phải kí Hiệp định Giơnevơ năm 1954 vềĐông Dương Pháp phải công nhận nền độclập dân tộc, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổcủa ba nước Đông Dương

- Những năm 1954 – 1970, Campuchia tiếptục thực hiện chính sách hòa bình trung lập.Nhưng trong bối cảnh cuộc chiến tranh Mĩxâm lược Việt Nam và Lào, Mĩ muốn chiếm

cả Đông Dương nên đã chỉ đạo cho tay sai lật

đổ chính phủ Xihanúc Từ đây, nhân dânCampuchia sát cánh với nhân dân Việt Namchống Mĩ, đến năm 1975 thì giành thắng lợi

HS: Lắng nghe và ghi ý chính vào vở

2 Quá trình xây dựng và phát

triển của các nước Đông Nam Á

a Nhóm năm nước sáng lập ASEAN

gồm: Inđônêxia, Xingapo, Philippin,

Hoạt động 1: GV yêu cầu HS làm việc theo

nhóm nhỏ (theo bàn HS, hoặc từ 2 đến 3 em),dựa theo mẫu Phiếu học tập

Chiến lược Hướng Hướng ngoại

Trang 25

* Từ sau khi giành độc lập đến

những năm 60 - 70: thi hành chiến

lược kinh tế hướng nội.

+ Mục tiêu: xoá bỏ nghèo nàn, lạc

hậu, xây dựng kinh tế tự chủ

+ Nội dung: đẩy mạnh sản xuất hàng

tiêu dùng nội địa, thay thế hàng nhập

khẩu, lấy thị trường trong nước làm

chỗ dựa để phát triển sản xuất

+ Thành tựu: sản xuất đáp ứng được

nhu cầu cơ bản của nhân dân, góp

phần giải quyết nạn thất nghiệp (tiêu

biểu là Thái Lan, Xingapo )

- Hạn chế: Thiếu vốn, thiếu nguyên

liệu và công nghệ, chi phí sản xuất

cao dẫn đến thua lỗ, nạn quan liêu,

tham nhũng tăng,…

* Từ những năm 60 - 70 trở đi: phát

triển kinh tế hướng ngoại:

+ Nội dung: mở cửa nền kinh tế, thu

hút vốn và đầu tư nước ngoài

+ Thành tựu: nền kinh tế, xã hội có

sự thay đổi to lớn: Năm 1980 tổng

kinh ngạch xuất khẩu của nhóm nước

này đạt 130 tỉ USD bằng 14% tổng

nội

Thời gianMục tiêuNội dungThành tựuHạn chế

HS - GV: Làm việc theo nhóm, dựa vào SGK

để hoàn thành phiếu học tậpTrong khi HS làm việc với phiếu học tập, GV

đi xung quanh quan sát và giúp đỡ học sinhlàm việc Hết thời gian, GV ưu tiên nhữngnhóm nào xong trước được trình bày, có thểdùng máy chiếu vật thể để chiếu hình cỡ lớn,nếu không thì yêu cầu một vài nhóm trình bàyphần làm việc trước cả lớp

GV: Nhận xét phần trình bày của các nhóm

và bổ sung, kết luận

GV cần nhấn mạnh những thành tựu cũng nhưhạn chế của chiến lược kinh tế hướng nội vàyêu cầu cấp thiết lúc đó buộc các nước phảithay đổi chiến lược sang phát triển kinh tếhướng ngoại

Kết quả, chiến lược kinh tế hướng ngoại đãlàm thay đổi cơ bản bộ mặt của nhóm cácnước sáng lập ASEAN, tiêu biểu là Xingapo(sau 3 thập kỉ xây dựng và phát triển, nềnkinh tế Xingapo bước vào hàng ngũ các nướccông nghiệp mới (NICs) của thế giới)

Trong vòng 25 năm (1966 – 1991) tổng sảnphẩm quốc dân tăng 8,6 lần mức thu nhậptrung bình hàng năm là 8,9% những năm

1966 – 1979, tốc độ tăng trưởng đạt mức kỉlục, gần 12% hàng năm

Bên cạnh đó, nhà nước Xingapo đã đạt đượcnhững thành tựu to lớn và đáp ứng được nhucầu phát triển ngày càng lớn của các nướcngành kinh tế Xingapo trở thành quốc giaphát triển nhất của Đông Nam Á, một quốcgia mẫu mực về nhiều mặt, nổi bật là trật tự,

kỉ cương xã hội, luật pháp ổn định chính trị

Trang 26

kim ngạch ngoại thương của các

nước đang phát triển Xingapo có tốc

độ tăng trưởng 12%, trở thành một

trong bốn “con rồng” ở châu Á.

b Nhóm các nước Đông Dương:

- Sau khi giành độc lập các nước phát

triển kinh tế theo hướng tập trung,

nhìn chung gặp khá nhiều khó khăn

- Những năm 80 – 90, các nước

Đông Dương chuyển sang nền kinh

tế thị trường và đạt được nhiều thành

tựu quan trọng: (GDP Lào năm 2000

tăng 5,7%); nền kinh tế Campuchia

đã bước vào ổn định, nhưng căn bản

vẫn là nước nông nghiệp; Việt Nam

có tốc độ tăng trưởng trên 6%,…

c Các nước khác ở Đông Nam Á

* Brunây:

- Thu nhập quốc dân đều dựa vào

nguồn dầu mỏ và khí tự nhiên, nhập

80% lương thực, thực phẩm

- Từ giữa những năm 80, Brunây thi

hành chính sách đa dạng hoá nền

kinh tế để tiết kiệm nguồn năng

lượng dự trữ, gia tăng các mặt hàng

tiêu dùng và xuất khẩu

* Mianma: Trước năm 1988, tốc độ

tăng trưởng kinh tế của Mianma

Giáo dục được quan tâm hàng đầu, đây đượccoi là chìa khóa để phát triển

HS: Lắng nghe và bổ sung các thông tin phản

hồi của GV vào phiếu học tập Để khuyếnkhích HS, GV có thể cho điểm các nhómhoàn thành nhanh và chính xác

- GV gợi ý cho HS nhớ lại những điểm tươngđồng và khác biệt của ba nước Đông Dươngtrong cuộc chiến tranh giành độc lập dân tộc.Qua đó các em thấy được những mối liên hệtrong giai đoạn xây dựng và phát triển đấtnước

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu trong SGKnhững hạn chế của mô hình kinh tế tập trung

và tính cần thiết phải thay mở cửa chuyểnsang nền kinh kế thị trường

- Về các thành tựu: GV chú ý nhấn mạnh đến

sự thay đổi của tốc độ tăng trưởng của nềnkinh tế Việt Nam sau đổi mới, cũng như nềnkinh tế của Lào và Campuchia

HS: Trao đổi, thảo luận theo gợi ý của GV,

Trang 27

chậm chạp Từ cuối năm 1988, chính

phủ thực hiện cải cách kinh tế và và

bước đầu có khởi sắc

hoá lỏng khí đốt lớn nhất thế giới Năm 1994

tỉ lệ tăng trưởng kinh tế đã đạt 3% năm, thunhập bình quân người là 18500 USD, caonhất Đông Nam Á

3 Sự ra đời và phát triển của tổ

chức ASEAN

* Hoàn cảnh ra đời:

- Xu thế chung của các khu vực trên

thế giới là đẩy mạnh sự hợp tác với

nhau để phát triển (tiêu biểu là EU)

- Các nước Đông Nam Á muốn hạn

chế ảnh hưởng của các nước lớn

- Ngày 8/8/1967, Hiệp hội các nước

Đông Nam Á, viết tắt là ASEAN ra

đời tại Băng Cốc (Thái Lan), gồm 5

nước sáng lập: Inđônêxia, Malaixia,

Xingapo, Philippin và Thái Lan

* Mục tiêu, nguyên tắc hoạt động:

- Thúc đẩy sự phát triển kinh tế, văn

hóa trên tinh thần duy trì hòa bình và

ổn định khu vực

- Tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh

thổ, không can thiệp vào công việc

nội bộ của nhau, giải quyết các vụ

tranh chấp bằng biện pháp hoà bình,

hợp tác phát triển có hiệu quả trong

các lĩnh vực kinh tế, văn hoá xã hội

* Quá trình hoạt động:

- Giai đoạn 1967 – 1976: ASEAN là

một tổ chức còn non yếu, hoạt động

lỏng lẻo và chưa có ảnh hưởng lớn

- Từ sau Hiệp ước Bali (Inddônêxia,

tháng 2/1976) đến nay: ASEAN hoạt

GV nêu câu hỏi để HS suy nghĩ:

Tổ chức ASEAN được thành lập trong hoàn cảnh lịch sử nào? Mục tiêu và nguyên tắc hoạt động của tổ chức này là gì?

HS: Tìm hiểu SGK, trao đổi và trả lời GV: Nhận xét, trình bày bổ sung và chốt ý

Ở phần này có hai lí do chính khiến các nướctrong khu vực liên kết với nhau: Trên thế giới,nhiều khu vực muốn hợp tác để cùng nhauphát triển vì một khu vực thịnh vượng (tiêubiểu là Liên minh EU hoạt động rất có hiệuquả); Các nước Đông Nam Á lại có nền vănhóa khá tương đồng nên việc hợp tác để cùngnhau phát triển rất thuận lợi Mặt khác, trongbối cảnh các nước lớn đang cố gắng gây ảnhhưởng thanh thế của mình (tiêu biểu là Mĩtrong cuộc chiến tranh xâm lược ĐôngDương), nên các nước trong khu vực muốnliên kết lại để hạn chế ảnh hưởng của cácnước lớn Muốn làm được điều này thì phảicùng nhau liên kết lại

(GV sử dụng lược đồ các nước trong khu vựcĐông Nam Á để giới thiệu cho HS vị trí địa lícủa các nước trong khu vực, 5 nước sáng lập

ra Hiệp hội các nước Đông Nam Á, viết tắt làASEAN)

GV tiếp tục nêu câu hỏi để HS suy nghĩ:

Kể từ khi ra đời cho đến nay, tổ chức ASEAN

đã hoạt động và mở rộng số thành viên như thế nào? Quan hệ giữa Việt Nam và ASEAN?

HS: Tìm hiểu SGK, trao đổi và trả lời GV: Nhận xét, trình bày bổ sung

Khi trình bày bổ sung, GV có thể hướng dẫn

HS khai thác Hình 11- SGK bằng cách đặt

Trang 28

động khởi sắc hơn, có ảnh hưởng lớn

trong khu vực và trên thế giới:

nạp, nâng tổng số thành viên của

ASEAN lên 10 nước

câu hỏi như: Em biết gì về các nhân vật trong bức hình? Bức hình phản ánh sự kiện lịch sử gì?

- Về vai trò của ASEAN: trải qua hơn 4 thập

kỉ phát triển, kể từ khi thành lập đến nay, tuygặp nhiều khó khăn, phức tạp về chính trị,kinh tế, chịu sức ép các nước lớn từ nhiềuphía, nhưng tổ chức ASEAN đã tồn tại vàphát triển với triển vọng tốt đẹp ở khu vựcĐông Nam Á và thế giới

- Về cơ hội và thách thức của Việt Nam khigia nhập ASEAN: Việt Nam có cơ hội đểhợp tác, phát triển kinh tế và văn hóa nhưngcũng đặt ra những thách thức như giữ gìn bảnsắc văn hóa, cạnh tranh kinh tế

II ẤN ĐỘ

1 Cuộc đấu tranh giành độc lập

- Sau Chiến tranh thế giới thứ hai,

dưới sự lãnh đạo của Đảng Quốc

Đại, phong trào đấu tranh giành độc

lập ở Ấn Độ phát triển mạnh mẽ tại

nhiều nơi dưới nhiều hình thức khác

nhau: Bom Bay, Cancútta, Mađrát,…

- Trước sức ép từ phong trào đấu

tranh của nhân dân, thực dân Anh

phải nhượng bộ: Thi hành phương án

Maobatton là tách thành Ấn Độ

thành hai quốc gia: Ấn Độ và

Pakixtan

- Không thoả mãn với chế độ tự trị,

Đảng quốc đại của Ấn Độ do G.Nêru

đứng đầu lãnh đạo nhân dân tiếp tục

đứng lên đấu tranh

Hoạt động: Đầu tiên, GV dùng bản đồ treo

tường hoặc trong SGK-Hình 12 giới thiệukhái quát cho HS biết về quốc gia Ấn Độ: Làquốc gia đông dân thứ hai thế giới, với 1 tỉ 20triệu người (năm 2000), diện tích gần 3,3 triệu

km2 Tiếp đó, GV yêu cầu HS tìm hiểu SGK để trảlời câu hỏi:

1 Sau Chiên tranh thế giới thứ hai, phong trào đấu tranh giành độc lập của nhân dân

đã phải nhượng bộ, nhưng lại áp dụng chínhsách thâm độc (hậu quả của nó kéo dài đến

tận ngày nay) dưới hình thức “đi mà ở”: chia

Ấn Độ thành hai quốc gia riêng biệt dựa trên

cơ sở tôn giáo Đó là người theo Ấn Độ giáothành lập quốc gia Ấn Độ, người theo đạoHồi thành lập nước Pakixtan Tuy nhiên, nhân

Trang 29

- Ngày 26/1/1950, Ấn Độ tuyên bố

độc lập, nước Cộng hoà Ấn Độ ra đời

dân Ấn Độ vẫn không chịu khuất phục, dưới

sự lãnh đạo của Đảng Quốc đại, họ tiếp tụcđấu tranh

HS: Lắng nghe và ghi chép

2 Công cuộc xây dựng đất nước

+ Nông nghiệp: Nhờ tiến hành cuộc

“cách mạng xanh” nên đã tự túc

được lương thực Năm 1995, là nước

xuất khẩu gạo đứng thứ ba thế giới

+ Công nghiệp: đứng thứ 10 thế giới

về sản xuất công nghiệp, coi trọng

ngành “công nghiệp chất xám”.

+ Khoa học, kĩ thuật, văn hoá, giáo

dục có những bước tiến nhanh

chóng: thử thành công bom nguyên

tử (1974), phóng vệ tinh nhân tạo lên

quỹ đạo (1975),

+ Đối ngoại: Thực hiện chính sách

hoà bình, trung tập tích cực

Hoạt động: GV trình bày nêu vấn đề:

Sau khi giành độc lập, Ấn Độ bước vào thựchiện những cải cách kinh tế, chính trị xã hội

và văn hoá nhằm xoá bỏ nghèo nàn, thủ tiêutàn tích xã hội cũ, xây dựng đất nước vững

mạnh, phồn vinh Vậy nhân dân Ấn Độ đã giành được những thành tựu gì trong công cuộc xây dựng đất nước? Thế nào là cuộc

“cách mạng xanh” và “cách mạng chất xám”?

HS: Tìm hiểu SGK, trao đổi và trả lời GV: Nhận xét, trình bày phân tích và kết luận

(dựa vào các ý chính, số liệu có trong SGK:

về công nghiệp, nông nghiệp, khoa học-kĩthuật, chính sách đối ngoại)

Để cụ thể hóa cho những thành tựu về kinh tế

và khoa học-kĩ thuật của Ấn Độ trong côngcuộc xây dựng đất nước, GV có thể khai thácmột số hình ảnh trong đĩa Encarta

HS: Lắng nghe và ghi ý chính

V Củng cố, dặn dò

1 Củng cố

gian, khái niệm, tên riêng và sự kiện quan trọng của bài học

- Nêu những nét khái quát về quá trình đấu tranh giành độc lập ở các nước ĐôngNam Á

- So sánh các giai đoạn phát triển của lịch sử Lào và Campuchia?

- Trình bày về sự thành lập và quá trình hoạt động của tổ chức ASEAN

- Cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dân Ấn Độ (1946 – 1950) và những thànhtựu của nhân dân Ấn Độ trong công cuộc xây dựng đất nước

2 Bài tập về nhà

- Ôn lại nội dung bài học dựa theo câu hỏi củng cố kiến thức cuối giờ.

- Đọc trước bài 5 để tìm hiểu nội dung câu hỏi và kênh hình trong SGK

Dĩ An, ngày tháng năm

PHÓ HIỆU TRƯỞNG

Trang 30

BÀI 5: CÁC NƯỚC CHÂU PHI VÀ MĨ LA TINH

3.Tư tưởng, thái độ

- Bồi dưỡng cho HS tinh thần đoàn kết quốc tế, ủng hộ phong trào đấu tranh củanhân dân châu Phi và Mĩ latinh chống chủ nghĩa thực dân

- Biết chia sẻ những khó khăn mà nhân dân Châu Phi và Mĩ la tinh đang phải đốimặt

- Năm châu Phi: năm 1960, 17 quốc gia châu Phi giành được độc lập

- Chế độ phân biệt chủng tộc Apacthai: Chính sách phân biệt chủng tộc trước đây

đã được tiến hành ở Nam Phi Từ “apartheid” trong tiếng Hà Lan dùng ở châu Phi có nghĩa là “sự tách biệt, riêng biệt”, nó miêu tả sự phân chia chủng tộc giữa thiểu số người

da trắng và phần đông dân sốn người da đen Đảng quốc gia Nam Phi đã tiến hành chínhsách Apacthai như một phần trong chiến dịch tranh cử của họ cho cuộc bầu cử năm 1948.Với sự thắng cử của Đảng Quốc Gia Nam Phi, Apacthai đã trở thành chính sách chính trịtại Nam Phi cho tới đầu những năm 1993 bị xóa sổ

- Chính sách cây gậy lớn: Thuật ngữ chỉ chính sách của Mĩ công khai dùng sức

mạnh để nô dịch, thống trị trên các lĩnh vực chính trị, quân sự Chính sách này được tổngthống Mĩ Rudoven chính thức tuyên bố vào đầu những năm 20 trong quan hệ với các nước

Mĩ latinh Mặc dù đến những năm 30, chính phủ Mĩ tuyên bố thực hiện “láng giêng thân thiện”, trên thực tế vẫn khống chế các nước trong khu vực.

- Lược đồ các nước châu Phi, khu vực Mĩ Latinh

- Những hình ảnh về chân dung N Manđêla, Phiden Catxtrô

Ngày soạn :

Ngày dạy :

Trang 31

- Giáo viên có thể thiết kế trên phần mềm PowerPoint.

1 Hãy so sánh các giai đoạn phát triển của lịch sử Lào và Campuchia ?

2 Trình bày về sự thành lập và hoạt động của tổ chức ASEAN

4 Cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dân Ấn Độ (1946 – 1950) và những thànhtựu của nhân dân Ấn Độ trong công cuộc xây dựng đất nước

GV sử dụng Lược đồ các nước châu Phi và Mĩ latinh trên màn hình lớn và giới

thiệu, tập trung sự chú ý của HS vào chủ đề bài học:

- Châu Phi là một khu vực rộng lớn nhưng phần lớn châu lục là xa mạc, khí hậu khắc

nghiệt, kinh tế lạc hậu Trước chiến tranh, khu vực này đều là thuộc địa của chủ nghĩa thựcdân Khi chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dâncác nước châu Phi bùng nổ mạnh mẽ và giành thắng lợi Nhân dân châu Phi bắt tay vào xâydựng và phát triển nhưng gặp rất nhiều khó khăn như dịch bệnh, thiếu lương thực, nộichiến, xung đột sắc tộc

- Giống như châu Phi, khu vực Mĩ latinh bắt đầu cuộc đấu tranh chống chế độ độctài thoát khỏi sự lệ thuộc vào Mĩ ngay sau khi chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, đặc biệt

là phong trào của nhân dân Cuba Sau đó là quá trình phát triển và xây dựng đất nước

Vậy sau Chiến tranh thế giới thứ hai, tình hình kinh tế, chính trị của các nước ở châuPhi và khu vực Mĩ latinh có gì thay đổi? Cuộc cách mạng của nhân dân Cuba diễn ra nhưthế nào? Bài học hôm nay sẽ giải đáp những vấn đề này

- Bài này, nội dung kiến thức của SGK gồm 2 mục lớn, do khối lượng kiến thức

nhiều bao gồm các nước châu Phi và khu vực Mĩ latinh được giới thiệu khái quát, chỉ điểmnhững sự kiện tiêu biểu để thấy được sự biến đổi chung của khu vực Còn tập trung thờigian vào cuộc cách mạng Cuba

- Để thiết kế bài giảng trên phần mềm PowerPoint, GV có thể khai thác một số hìnhảnh liên quan đến các nước Đông Nam Á, Ấn Độ trong đĩa Encatar

I Các nước Châu Phi

1 Khái quát về cuộc đấu tranh giành

độc lập của nhân dân châu Phi

+ Giai đoạn 1945 - 1954, phong trào

bùng nổ ở Bắc Phi, nhiều nước giành

Hoạt động 1: GV sử dụng lược đồ giới

thiệu về Châu Phi: Đây là châu lục lớnthứ ba thế giớii, gồm 54 quốc gia, diệntích khoảng 30,3 triệu km2, dân số 800triệu người (năm 2000), rất giàu về tàinguyên đặc biệt là kim cương

Trang 32

được độc lập: Ai Cập (1952), Tuynidi,

Marốc, Xuđăng (1956),

+ Giai đoạn 1954 – 1960, phong trào lan

rộng khắp châu Phi Năm 1960 có 17

nước giành độc lập, được gọi là “Năm

Châu Phi”.

+ Giai đoạn 1960 - 1975, hai nước cộng

hòa Môdămbich và Ăngola tuyên bố độc

lập, đánh dấu sự sụp đổ về cơ bản của hệ

thống chủ nghĩa thực dân cũ ở châu Phi

+ Giai đoạn 1975 – những năm 90:

Phong trào chống chế độ phân biệt

chủng tộc Apacthai ở Nam Phi giành

thắng lợi Tháng 4/1994, N.Manđêla trở

thành Tổng thống người da đen đầu tiên

của Cộng hoà Nam Phi

2.Tình hình phát triển kinh tế xã hội

- Sau khi giành độc lập các nước châu

Phi bước vào thời kì xây dựng đất nước

và phát triển kinh tế xã hội

- Tuy đã đạt được một số thành tựu ban

đầu, nhưng châu Phi vẫn là châu lục

nghèo nhất thế giới

- Nhiều nước châu Phi luôn trong tình

trạng lạc hậu, không ổn định, xung đột

sắc tộc, tôn giáo, đảo chính xảy ra liên

miên Bệnh tật, nghèo đói, mù chữ, nợ

nần chồng chất là những thách thức rất

lớn của Châu Phi hiện nay

HS: Quan sát bản đồ và lắng nghe.

Hoạt động 2: GV yêu cầu HS theo dõi

bài giảng kết hợp với đọc SGK để cùngtrao đổi, thảo luận những vấn đề sau:

- Phong trào đấu tranh giành độc lập ở châu Phi mở đầu ở đâu?

- Chiến thắng Điện Biên Phủ của nhân dân Việt Nam ảnh hưởng đến phong trào cách mạng ở châu Phi như thế nào?

- Vì sao năm 1960 lại được gọi là “Năm châu Phi”?

- Chế độ phân biệt chủng tộc Apacthai là gì? Kết quả cuộc đấu tranh đòi lật đổ chế độ phân biệt Apácthai ở Nam Phi ?

HS: Tìm hiểu SGK để trao đổi và trả lời GV: Nhận xét, trình bày bổ sung, kết hợp

sử dụng một số hình ảnh (N Manđêla) đểchốt ý

HS: Theo dõi và ghi vở Hoạt động:

- Phần này GV hướng dẫn HS tìm hiểuSGK, dựa vào số liệu đã cho để phântích, đánh giá và nêu ra quan điểm củamình, chủ yếu là về những khó khăn củachâu Phi hiện nay

- Nếu có điều kiện, GV nên tìm kiếm và

khai thác bức ảnh "Kền kền chờ đợi

(nguồn đã dẫn) nói về nạn đói ở châuPhi Nội dung của bức ảnh sẽ khắc họacho HS về nạn đói kinh niên ở châu Phi.Trong bức ảnh, một em bé gầy còm, ốmyếu đang bò bò trên đường tìm nơi phânphát lương thực của Tổ chức Liên hợpquốc (cách em bé khoảng 1km) Đằngsau em là một con kền kền to lớn đi theo,đợi em bé kiệt sức, bị chết thì ăn thịt

- GV có thể cung cấp thêm một số thôngtin cho HS: Từ năm 1952 đến 1985, châuPhi có 241 lần đảo chính quân sự Từ

1987 đến 1997 đã xảy ra 14 cuộc xung

Trang 33

- Với sự giúp đỡ của các tổ chức quốc tế

và hoạt động của Liên minh châu Phi,

các nước châu Phi đang khắc phục khó

khăn và trên đường phát triển

đột và nội chiến, điển hình nhất là nộichiến ở Ruanđa giữa hai bộ tộc Hutu vàTuxi Châu Phi có 29/43 quốc gia nghèonhất thế giới 150 triệu người đói ănthường xuyên

II Các nước Mĩ la tinh

1 Vài nét về quá trình giành và bảo vệ

độc lập

- Sau chiến tranh thế giới thứ hai, dựa

vào ưu thế về kinh tế, quân sự, Mĩ đã

biến khu vực Mĩ Latinh thành “sân sau”

để xây dựng các chế độ độc tài thân Mĩ

- Cuộc đấu tranh chống chế độ độc tài

thân Mĩ diễn ra ở nhiều nước, tiêu biểu là

thắng lợi của cách mạng Cu ba:

mạng ở Mĩ Latinh phát triển mạnh, điển

hình là ở Panama, vùng biển Caribê Năm

1983, vùng Caribê có 13 nước giành

được độc lập Mĩ Latinh trở thành “Lục

địa bùng cháy ”, nhiều nước đã giành

thắng lợi : Vênêxuêla, Côlômbia, Pêru,

HS: Quan sát và lắng nghe Hoạt động 2:

GV thông báo cho HS biết về Chính sách láng giềng thân thiện của Mĩ: Năm 1933, tổng thống Rudơven đưa ra “Chính sách láng giềng thân thiện”, mở đầu thời kì

thực hiện chủ nghĩa thực dân mới của Mĩ

ở các nước Mĩ Latinh Với chính sách này,

Mĩ đã ngăn chặn được sự xâm lược củaphe phát xít và đẩy lùi được địa vị ưu thếcủa Anh ở khu vực này Kể từ sau chiếntranh thể giới thứ 2, Mĩ biến khu vực nàytrở thành sân sau của Mĩ Tiếp đó, GVhướng dẫn HS tìm hiểu về những giaiđoạn quan trọng của cuộc cách mạng củanhân dân Cuba

HS: Tìm hiểu SGK, trao đổi và thảo luận GV: Nhận xét, trìn bày bổ sung và chốt ý.

Ở đây, để cụ thể hóa về phát triển cáchmạng ở Cuba, GV kết hợp sử dụng một sốkênh hình (lược đồ các nước Mĩ Latinhgiúp HS xác định lãnh thổ Cuba, chândung Phi đen Caxtơrô)

HS: Theo dõi và ghi bài Hoạt động: Phần này GV hướng dẫn HS

tìm hiểu SGK, dựa vào số liệu đã cho đểphân tích, đánh giá và nêu ra quan điểm

Trang 34

- Sau khi khôi phục nền độc lậ, các nước

Mĩ Latinh đẩy mạnh xây dựng, phát triển

kinh tế - xã hội, đạt nhiều thành tựu:

+ Baraxin, Áchentina và Mêhicô trở nước

công nghiệp mới (NICs)

+ Ở Cuba tiến hành cải cách dân chủ, xây

dựng đất nước theo con đường CNXH

- Từ thập niên 80, các nước Mĩ Latinh

gặp nhiều khó khăn: kinh tế suy thoái,

lạm phát tăng nhanh, khủng hoảng trầm

trọng, nợ nước ngoài chồng chất

- Đến thập kỉ 90 kinh tế Mĩ Latinh có

những bước khởi sắc, nhưng còn gặp

không ít khó khăn, nhất là mâu thuẫn xã

hội và quốc nạn tham nhũng

của mình, chủ yếu là về những khó khăncủa các nước khu vực Mĩ Latinh hiện nay

GV có thể nêu một số câu hỏi:

Sau khi cách mạng thắng lợi, cách mạng

Mĩ Laitinh đã xây dựng và phát triển kinh tế-xã hội như thế nào? Những thành tựu

và khó khăn của các nước Mĩ Latinh?

HS: Tìm hiểu SGK để thảo luận và trả lời

V.Củng cố, dặn dò

1 Củng cố

GV tổ chức cho HS tự củng cố kiến thức ngay trên lớp thông qua câu hỏi:

- Hãy nêu những thành quả chính trong cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dânchâu Phi sau Chiến tranh thế giới thứ hai ?

- Những nét chủ yếu về quá trình đấu tranh giành và bảo vệ độc lập dân tộc của cácnước Mĩ Latinh và cách mạng Cuba?

- Lập bảng thống kê về phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở Châu Phi từ sauChiến tranh thế giới thứ hai

- Sưu tầm tài liệu tranh ảnh về cách mạng Cuba

- Đọc trước bài số 6, tìm hiểu nội dung và hệ thống kênh hình

Trang 35

CHƯƠNG IV – MĨ, TÂY ÂU, NHẬT BẢN (1945 – 2000)

Bài 6 – NƯƠC MĨ

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Trình bày được các giai đoạn phát triển của nước Mĩ từ năm 1945 đến năm 2000

với những nét tiêu biểu, điển hình về kinh tế, chính trị và chính sách đối ngoại

- Hiểu rõ những nhân tố chủ yếu thúc đẩy nền kinh tế Mĩ phát triển nhanh chóng

trong giai đoạn 1945 – 1973

2 Kĩ năng

- Biết so sánh tình hình kinh tế, chính trị và chính sách đối ngoại của nước Mĩ qua

các giai đoạn phát triển từ năm 1945 đến năm 2000

- Rèn luyện phương pháp tự học, tự nghiên cứu, khai thác kênh hình,…

- Nhận thức được kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Mĩ luôn là trung tâm kinh

tế, tài chính số 1 của thế giới, là nước đi đầu trong cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật lầnthứ hai Từ đó, có ý thức tiếp thu những thành tựu của khoa học thế giới vào công cuộc xâydựng đất nước ta hiện nay

- Nhận thức rõ những âm mưu của giới cầm quyền Mĩ trong việc thi hành chính sách

đối ngoại “chiến lược toàn cầu” nhằm mưu đồ làm bá chủ thống trị toàn thế giới, nhưng

cuối cùng Mĩ đã vấp phải nhiều thất bại nặng nề, tiêu biểu là thất bại trong cuộc chiến tranhxâm lược Việt Nam (1954 – 1975)

- Cách mạng xanh: Những cải tiến trong nông nghiệp, được tiến hành từ giữanhững năm 60 đến đầu những năm 70 ở Mĩ, Ấn Độ, Pakixtan,… đưa đến sự tiến bộ trongviệc tăng sản lượng ngũ cốc, lúa,… giải quyết sự thiếu thốn về lương thực

- Chủ nghĩa Mác Cáctin: Đường lối chống cộng cực đoan do Thượng nghị sỹ MĩMắc Cáctin nêu ra trong những năm 50 của thế kỉ XX Theo đó, Chính phủ Mĩ sẽ tiến hành

một chiến dịch “săn đuổi”, trừng trị những người bị tình nghi có cảm tình với cộng sản,

hoặc có tư tưởng tiến bộ bênh vực người lao động, người da đen,… để loại khỏi cơ quanchính quyền liên bang

- Chiến lược toàn cầu:Đường lối đối ngoại của Mĩ từ năm 1945 đến cuối nhữngnăm 80 của thế kỉ XX nhằm thực hiện tham vọng, âm mưu thống trị toàn thế giới, thể hiệnthông qua 3 mục tiêu cơ bản: ngăn chặn, đẩy lùi, tiến tới tiêu diệt hệ thống XHCN trên thếgiới; đàn áp phong trào giải phóng dân tộc và phong trào công nhận; bắt các nước tư bản và

đế quốc khác phải phụ thuộc vào Mĩ

Ngày soạn :

Ngày dạy :

Trang 36

- Chiến lược “cam kết và mở rộng”: Đường lối đối ngoại của Mĩ dưới thời tổngthống B Clintơn (1991 – 2000) với 3 mục tiêu: đảm bảo an ninh của Mĩ luôn hùng mạnh

để sẵn sàng chiến đấu; tăng cường, khôi phục tính năng động và sức mạnh của nền kinh tế

Mĩ; dùng khẩu hiệu “dân chủ” để can thiệp vào công việc nội bộ các nước.

- Lược đồ nước Mĩ và một số hình ảnh về nước Mĩ sau Chiến tranh thế giới thứ hai

(thành tựu phát triển kinh tế, khoa học kĩ thuật, vũ trụ, chân dung một số tổng thống, vụkhủng bố 11/9/2001,… ) được thiết kế trên phần mềm PowerPoint

1 Hãy nêu những thành quả chính trong cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dân

châu Phi sau Chiến tranh thế giới thứ hai Tại sao năm 1960 được gọi là “Năm châu Phi”?

2 Hãy nêu khái quát những thắng lợi trong cuộc đấu tranh giành và bảo vệ độc lậpcủa nhân dân Mĩ Latinh sau Chiến tranh thế giới thứ hai Những thành tựu và khó khăn vềkinh tế - xã hội mà các nước Mĩ Latinh gặp phải?

GV trình bày nêu vấn đề: Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, Mĩ trở thành nước cónền kinh tế phát triển nhất thế giới, là nước khởi đầu cuộc cách mạng khoa học – kĩ thuậthiện đại và đạt được nhiều thành tựu lớn Vậy những yếu tố nào thúc đẩy nền kinh tế Mĩphát triển nhanh chóng? Biểu hiện của sự phát triển đó là gì? Các giới cầm quyền Mĩ đãthực hiện chính sách đối nội và đối ngoại như thế nào? Đó chính là những vấn đề chính màbài học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu

- Bài này, SGK chia thành 3 mục kiến thức, tương ứng với 3 giai đoạn phát triển của

nước Mĩ, trong đó, kiến thức cơ bản tập trung ở mục I nên cần dành nhiều thời gian hơn.Nội dung kiến thức ở mục II và III ít cơ bản, GV có thể gộp hai mục này lại để dạy cholôgic, kiến thức đỡ bị vụn vặt

- Dạy học bài này, GV có thể khai thác được nhiều hình ảnh liên quan đến nước Mĩ

trong đĩa Encatar Vì vậy, nếu có điều kiện GV nên soạn và tổ chức cho HS học tập trên lớpthông qua bài giảng điện tử

I Nước Mĩ từ năm 1945 đến năm

1973

* Về kinh tế:

- Thành tựu: Mĩ trở thành nước có

Hoạt động 1: GV trình bày nêu vấn đề: Sau

Chiến tranh thế giới thứ hai, kinh tế Mĩ pháttriển nhanh chóng, trở thành trung tâm kinh tế

- tài chính số 1 của thế giới Vậy biểu hiện của

Trang 37

nền kinh tế tư bản phát triển mạnh

nhất, là trung tâm kinh tế - tài chính

số 1 của thế giới trong suốt 20 năm

sau Chiến tranh thế giới thứ hai

- Nguyên nhân của sự phát triển:

+ Lãnh thổ Mĩ rộng lớn, giàu tài

nguyên, có nhiều nhân công với

trình độ kĩ thuật, tay nghề cao,…

+ Mĩ không bị chiến tranh tàn phá,

mà làm giàu từ chiến tranh thông

qua buôn bán vũ khí

+ Biết áp dụng những thành tựu

khoa học kĩ thuật hiện đại

+ Quá trình tập trung tư bản cao,

các tổ hợp công nghiệp – quân sự

hoạt động có hiệu quả

+ Vai trò điều tiết của Nhà nước

* Về khoa học kĩ thuật:

Mĩ là nước đi đầu trong cuộc cách

mạng khoa học kĩ thuật hiện đại với

việc chế tạo chiếc máy tính điện tử

vào năm 1946, sử dụng nhiều nguồn

năng lượng mới, chinh phục vũ trụ,

…

* Về đối nội, đối ngoại:

- Đối nội: Các tổng thống đề ban

hành một số chính sách để vừa ổn

định tình hình chính trị, khắc phục

khó khăn trong nước; vừa ngăn

chặn, đàn áp các phong trào đấu

sự phát triển đó là gì? Những nhân tố nào thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng nền kinh

tế Mĩ sau chiến tranh?

HS: Nghiên cứu SGK, trao đổi và trả lời: GV: Nhận xét, bổ sung và phân tích (dựa vào

số liệu và nguyên nhân trong SGK)

Để giúp HS hiểu rõ những thành tựu vànguyên nhân của sự phát triển, GV vẽ biểu đồhình tròn để so sánh sản lượng công nghiệp

Mĩ (năm 1948 chiếm 56,4%) so với sản lượngcông nghiệp toàn thế giới; Lược đồ nước Mĩ

để cụ thể hóa cho nguyên nhân Mĩ có lãnh thổrộng lớn, giàu tài nguyên, được hai đại dương

là Thái Bình Dương và Đại Tây Dương baobọc nên cách xa trung tâm chiến tranh, đấtnước không bị tàn phá và có điều kiện hòabình để phát triển,…

Hoạt động 2: GV thông báo kiến thức và liệt

kê những thành tựu tiêu biểu của nước Mĩtrong cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật hiệnđại

Để minh họa cho những thành tựu của nước

Mĩ trong cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật,

GV hướng dẫn HS quan sát và giới thiệu một

số hình ảnh về máy tính điện tử, vật liệu mới,Trung tâm hàng không vũ trụ Kennơđi, Mĩđưa người đặt chân lên Mặt Trăng, thành tựu

về “cách mạng xanh” trong nông nghiệp,

Hoạt động 3: GV nêu câu hỏi:

Giai đoạn 1945 – 1973, các giới cầm quyền

Mĩ đã thực hiện chính sách đối nội và đối ngoại như thế nào? Em biết gì về “chủ nghĩa Mác Cácti” và chiến lược toàn cầu của Mĩ?

HS: Nghiên cứu SGK để trao đổi và trả lời GV: Nhận xét, bổ sung và trình bày

+ Nếu có điều kiện, GV lập niên biểu và cho

HS quan sát chân dung 5 đời tổng thống Mĩ

Trang 38

tranh của công nhân và các lực

lượng tiến bộ

- Đối ngoại:

+ Đề ra “chiến lược toàn cầu” với

tham vọng thống trị và làm bá chủ

thế giới, như: ngăn chặn, tiến tới

xóa bỏ CNXH trên phạm vi toàn thế

giới; đàn áp các phong trào giải

phóng dân tộc, phong trào chống

chiến tranh; bắt các nước tư bản, đế

quốc khác phải lệ thuộc vào Mĩ

+ Năm 1972, Mĩ hòa hoãn với hai

nước lớn là Liên Xô và Trung Quốc

để ngăn chặn họ giúp đỡ các phong

trào giải phóng dân tộc trên thế

giới

nắm quyền trong giai đoạn này đã thực hiệncác chính sách đối nội, đối ngoại như thế nào:

H Truman (1945 – 1953), Đ Aixenhao (1953– 1961), G Kennơđi (1961 – 1963), L.Giônxơn (1963 – 1969) và R Níchxơn (1968– 1974)

+ GV cũng cần giúp HS hiểu rằng: Mặc dù Mĩđược biết đến là trung tâm kinh tế - tài chínhcủa thế giới, các tổng thống luôn đưa ra cácchính sách để ổn định tình hình chính trị, xãhội, nhưng nước Mĩ vẫn không ổn định vì sựmâu thuẫn giữa các tầng lớp trong xã hội nhưngười giàu với người nghèo, người da đen vớingười da trắng,…

+ Vì có trong tay tiềm lực về kinh tế - tàichính và quân sự to lớn nên Mĩ đã đề ra

“chiến lược toàn cầu” với tham vọng làm bá

chủ, thống trị thế giới GV nêu rõ 3 mục tiêucủa chiến lược này (theo như SGK) và phântích: Trong lịch sử gần 200 năm của mình, đây

là lần đầu tiên Mĩ có tham vọng lớn như vậy(cuối thế kỉ XIX, Mĩ chỉ có tham vọng ở châu

Mĩ thông qua Học thuyết Mơn-rô “châu Mĩ của người châu Mĩ”) Để thực hiện tham

vọng, Mĩ đã khởi xướng Chiến tranh lạnh,trực tiếp gây ra hoặc ủng hộ hàng chục cuộcchiến tranh xâm lược, bạo loạn, lật đổ chínhquyền Tiêu biểu là Mĩ đã gây nên chiến tranh

ở Triều Tiên (1950 – 1953), Việt Nam (1954 –1975), dính líu vào Trung Đông,… Nhằmngăn chặn sự ủng hộ của các nước lớn đối vớiphong trào giải phóng dân tộc trên thế giới,

Mĩ còn thực hiện chính sách hòa hoãn vớiLiên Xô và Trung Quốc (năm 1972 sangTrung Quốc, sau đó là Liên Xô) Song tất cảnhững mưu đồ của Mĩ đều thất bại, phải chịunhiều thiệt hại nặng nề, tác động xấu đến tìnhhình chính trị và xã hội nước Mĩ

HS: Tập trung theo dõi và ghi ý chính

Trang 39

II Nước Mĩ từ năm 1973 đến

năm 2000

* Kinh tế:

+ Do tác động của cuộc khủng

hoảng năng lượng (1973), nên kinh

tế Mĩ bị suy thoái kéo dài đến tận

năm 1982: hệ thống tài chính – tiền

tệ bị rối loạn, dự trữ vàng và ngoại

theo đuổi “chiến lược toàn cầu”,

nhưng không đạt được mục đích

Kinh tế và chính trị của Mĩ bị suy

giảm  tháng 12/1989, Liên Xô và

Mĩ kí kết chấm dứt Chiến tranh lạnh

+ Giai đoạn cầm quyền của B

Clintơn (1993 – 2000), Mĩ chuyển

sang chiến lược “cam kết và mở

rộng”, đưa ra tham vọng thiết lập

Nhóm 3: Tìm hiểu đặc điểm, tình hình kinh tế

Mĩ trong những năm 1991 – 2000.

Nhóm 4: Nêu những nét chính trong chính sách đối ngoại của Mĩ những năm 1991 – 2000.

Mĩ vẫn đứng đầu thế giới về kinh tế - tài chính(sản lượng công nghiệp chiếm khoảng 20%toàn thế giới, nắm trong tay 1/3 số lượng bảnquyền phát minh sáng chế của thế giới,…)2) Từ đầu những năm 90 của thế kỉ XX Mĩ

chuyển sang chiến lược “cam kết và mở rộng” GV nêu rõ 3 nội dung trong chiến lược

này và giải thích: xuất phát từ bối cảnh CNXH

ở Liên Xô và các nước Đông Âu bị sụp đổ,trật tự hai cực Ianta không còn (chỉ còn lại

Mĩ), nên Mĩ muốn trở thành “đơn cực”, muốn

khẳng định vai trò của mình trên trường quốc

tế Ngày11/7/1995, Mĩ bình thường hóa quan

hệ ngoại giao với Việt Nam

3) Vụ khủng bố 11/9/2001 buộc tổng thốngBush (con) dần dần điều chỉnh trong chínhsách đối nội và đối ngoại (GV cho HS quan

Trang 40

sát hình ảnh vụ khủng bố ở Mĩ ngày11/9/2001).

HS: Theo dõi và ghi chép ý chính

V Củng cố, dặn dò

1 Củng cố

GV nêu một số câu hỏi và hướng dẫn HS tự củng cố kiến thức:

- Hãy so sánh các giai đoạn phát triển của kinh tế Mĩ sau Chiến tranh thế giới thứ

hai? Vì sao tốc độ phát triển của kinh tế Mĩ không đồng đều giữa các giai đoạn?

- Chính sách đối nội và đối ngoại của Mĩ từ năm 1945 đến 2000 có sự thay đổi như

thế nào?

- Theo em, Mĩ có thể đạt được tham vọng trong việc thiết lập trật tự thế giới “đơn

cực” không? Vì sao? Điều gì thách thức nhất đối với nước Mĩ hiện nay?

- Đọc trước bài 7 và tìm hiểu nội dung các kênh hình trong SGK

Định dạng
Số trang	280
Dung lượng	2,19 MB