Văn 8 chuẩn kiến thức năm 2011-2012

- Đánh dấutrong SGK 1-Từ hiện tại nhớ về dĩ vãng Từ đầu  “ lòng tôi lại tưng bừng rộnrã” - Củng cố bằng máy chiếu - Ghi ND chính G/V: Như vậy, từ những biến chuyển của đất trời vào dịp

Trang 1

PHÂN PHỐI CHƯƠNG TRÌNH THCS

m«n ng÷ v¨n 8 n¨m häc 2011-2012

LỚP 8

Cả năm: 37 tuần (140 tiết) Học kì I: 19 tuần (72 tiết) Học kì II: 18 tuần (68 tiết)

Xây dựng đoạn văn trong văn bản;

Viết bài Tập làm văn số 1

Tuần 4

Tiết 13 đến tiết 16

Lão Hạc;

Từ tượng hình, từ tượng thanh;

Liên kết các đoạn văn trong văn bản

Trang 2

Chương trình địa phương (phần Tiếng Việt);

Lập dàn ý cho bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm

Tuần 9

Hai cây phong;

Tuần 10

Nói quá;

Ôn tập truyện kí Việt Nam;

Thông tin về ngày trái đất năm 2000;

Nói giảm, nói tránh

Tuần 11

Kiểm tra Văn;

Luyện nói: Kể chuyện theo ngôi kể kết hợp với miêu tả và biểu cảm;

Phương pháp thuyết minh;

Trả bài kiểm tra Văn, bài Tập làm văn số 2

Tuần 13

Bài toán dân số;

Dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm;

Đề văn thuyết minh và cách làm bài văn thuyết minh;

Chương trình địa phương (phần Văn)

Tuần 14

Dấu ngoặc kép;

Luyện nói: Thuyết minh một thứ đồ dùng;

Tuần 15

Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác;

Đập đá ở Côn Lôn;

Ôn luyện về dấu câu;

Kiểm tra Tiếng Việt

Tuần 16

Trang 3

Thuyết minh một thể loại văn học;

Hướng dẫn đọc thêm: Muốn làm thằng Cuội;

Ôn tập Tiếng Việt

Hoạt động ngữ văn: Làm thơ 7 chữ;

Trả bài kiểm tra học kì I

Câu nghi vấn (tiếp);

Thuyết minh về một phương pháp (cách làm);

Tức cảnh Pác Bó

Tuần 23

Câu cầu khiến;

Thuyết minh một danh lam thắng cảnh;

Ôn tập về văn bản thuyết minh

Trang 4

Chiếu dời đô;

Ôn tập về luận điểm;

Viết đoạn văn trình bày luận điểm

Tuần 28

Bàn luận về phép học;

Luyện tập xây dựng và trình bày luận điểm;

Đi bộ ngao du;

Hội thoại (tiếp);

Luyện tập đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận

Tuần 31

Kiểm tra Văn;

Lựa chọn trật tự từ trong câu;

Lựa chọn trật tự từ trong câu (luyện tập);

Luyện tập đưa các yếu tố tự sự và miêu tả vào bài văn nghị luận

Tuần 33

Chương trình địa phương (phần Văn);

Chữa lỗi diễn đạt (lỗi lôgic);

Tuần 34

Trang 5

Trả bài kiểm tra Văn;

Kiểm tra Tiếng Việt;

Văn bản thụng bỏo;

Chương trỡnh địa phương phần Tiếng Việt;

Luyện tập làm văn bản thụng bỏo;

Trả bài kiểm tra học kỡ II

Giúp HS: - Cảm nhận đợc tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân

vật "Tôi" ở buổi tựu trờng đầu tiên

- Thấy đợc thái độ, cử chỉ yêu thơng và trách nhiệm của ngời lớn

đối với thế hệ tơng lai

- Thấy đợcc ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ của nhà văn ThanhTịnh

2 Kĩ năng:

Trang 6

Rèn cho HS kĩ năng đọc diễn cảm, sáng tạo, kĩ năng phân tích, cảm thụ tác phẩmvăn xuôi giàu chất trữ tình.

3 Thái độ:

Giáo dục HS biết rung động, cảm xúc với những kỉ niệm thời học trò và biết trântrọng, ghi nhớ những kỉ niệm ấy

B Cỏc hoạt động dạy học :

- Chuẩn bị: Phiếu học tập, mỏy chiếu…

- ổn định tổ chức, kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh

- B i m i ( l y m c 3 “ Nh ng i u c n l u ý” – SGV ài mới ( lấy mục 3 “ Những điều cần lưu ý” – SGV để vào bài) ới ( lấy mục 3 “ Những điều cần lưu ý” – SGV để vào bài) ấy mục 3 “ Những điều cần lưu ý” – SGV để vào bài) ục 3 “ Những điều cần lưu ý” – SGV để vào bài) ững điều cần lưu ý” – SGV để vào bài) điều cần lưu ý” – SGV để vào bài) ều cần lưu ý” – SGV để vào bài) ần lưu ý” – SGV để vào bài) ưu ý” – SGV để vào bài) điều cần lưu ý” – SGV để vào bài) ể vào bài) ài mới ( lấy mục 3 “ Những điều cần lưu ý” – SGV để vào bài) v o b i) ài mới ( lấy mục 3 “ Những điều cần lưu ý” – SGV để vào bài)

Hoạt động 1: Giới thiệu về

tỏc giả - tỏc phẩm

? Bằng sự hiểu biết cỏ nhõn

và qua việc soạn bài, hóy

giới thiệu về tỏc giả Thanh

Tịnh và tỏc phẩm “ Tụi đi

học” ?

- Trỡnh bày theochỳ thớch TGTPtrang 8

I Giới thiệu tỏc giả- tỏc phẩm

1 Tỏc giả : - Thanh 1988)

- Tỏc phẩm mang vănphong

đằm thắm, ờm dịu, trongtrẻo

2 Tỏc phẩm “ Tụi đi học “ : In trongtập “

Quờ” xuất bản năm 1941

Trang 7

phương thức biểu đạt ?

? Kỷ niệm ngày đầu tiên

đến trường của nhân vật “

tôi” được kể theo trình tự

nào?

Thảo luận 4 Bố cục ( trình tự kể )

Theo trình tự thời gian và khônggian

- Tương ứng với trình tự ấy

là những đoạn văn nào?

- Đánh dấutrong SGK

1-Từ hiện tại nhớ về dĩ vãng ( Từ đầu  “ lòng tôi lại tưng bừng rộnrã”

- Củng cố bằng máy chiếu - Ghi ND chính

G/V: Như vậy, từ những biến

chuyển của đất trời vào dịp

cuối thu và hình ảnh những

em nhỏ rụt rè núp dưới nón

mẹ lần đầu tiên tới trường gọi

cho nhân vật “ tôi” nhớ lại

mình ngày ấy với những kỷ

niệm trong sáng, được tái

hiện theo trình tự thời gian

Kỷ niệm ấy đã sống dậy ào ạt

trong lòng tác giả để thành

truyện ngắn này

- Lắng nghe,suy ngẫm

3 - Cảm nhận của “ tôi” lúc ở sântrường

( Tiếp  được nghỉ cả ngày nữa” )

4 – Cảm nhận của nhân vật “ tôi” tronglớp học ( đoạn còn lại)

III Tìm hiểu văn bản:

? Đọc VB, em có cảm nhận

được tâm trạng, cảm giác của

nhân vật “tôi” không ? Đó là

tâm trạng như thế nào?

- Thảo luận lớp - 1 Tâm trạng của nhân vật “tôi”

trong ngày đầu tiên đi học:

Rất hồi hộp và bỡ ngỡ

? Tâm trạng ấy được thể hiện

ở những lúc nào?

- Trả lời dựatheo “ bố cục”

- Chốt, dẫn dắt tiếp

? khi cùng mẹ đi trên con - Quan sát đoạn a Khi cùng mẹ đi trên đường tới

Trang 8

đường tới trường trong

ngày khai giảng đầu tiên,

- Cảm thấy đứng đắn, trang trọng với bộquần áo dài, với mấy quyển vở mới trêntay

- Cẩn thận nâng niu mấy quyển vở Vừalúng túng, vừa muốn khẳng định mìnhkhi xin mẹ được cầm bút thước như cácbạn khác

Tâm trạng ấy xuất phát do

 Sự kiện quan trọng : Hôm nay tôi

đi học Đó là dấu hiệu đổi kháctrong tình cảm và nhận thức củamột cậu bé giàu cảm xúc trong ngàyđầu tới trường, tự thấy mình như đãlớn lên

? – Khi đứng giữa sân

trường trong ngày khai

giảng đầu tiên, nhân vật

“tôi” thấy thế nào?

- Tìm chi tiết b Khi đứng giữa sân trường:

- Thấy sân trường dày đặc cả người,

ai cũng quần áo sạch sẽ, gương mặtvui tươi sáng sủa

- Thấy ngôi trường vừa xinh xắnvừa oai nghiêm khác thường, cảmthấy mình bé nhỏ dâm lo sợ vẩn vơ

? Khi nghe ông đốc gọi tên

từng người vào lớp, nhân

vật “tôi” cảm thấy thế nào?

Thảo luận lớp(nhận xét chitiết VB)

c Khi nghe gọi tên vào lớp:

- Cảm thấy quả tim ngừng đập, giậtmình lúng túng khi nghe gọi đến tên Hình ảnh ông đốc được

nhớ lại qua các chi tiết? Từ

đó cho thấy tác giả đã nhớ

tới ông đốc bằng T/C nào?

- Tìm trong VB

và nhận xét (ôngnói…nhìn… tươicười nhẫn nại

Trang 9

? Tâm trạng của nhân vật

“tôi” khi sắp phải rời bàn

tay dịu dàng của mẹ như

thế nào? Tại sao lại có tâm

trạng ấy?

- Thảo luận lớp - Cảm thấy sợ khi sắp phải xa mẹ,

dúi đầu vào lòng mẹ nức nở khóctheo bạn Thấy mình bước vào thếgiới khác và cách xa mẹ hơn baogiờ hết  vừa lo sợ vừa cảm thấysung sướng

? Những cảm giác nhân

vật “ tôi” nhận được khi

bước vào lớp là gì? Hãy lý

giải những cảm giác đó?

- Đọc chi tiết vànhận xét

d Khi ngồi trong lớp đón giờ học đầutiên :

- Cảm thấy vừa xa lạ vừa gần gũi vớimọi người, mọi vật, vừa ngỡ ngàngvừa tự tin

- Đoạn cuối của VB có 2

chi tiết “ Một con chim…

sao thời gian và không

gian “Một buổi mai đầy

sương thu và gió lạnh” ấy

 Thời gian và không gian ấy gắnliền với kỷ niệm đầy ý nghĩa : Lầnđầu tiên trong đời được cắp sách tớitrường

? Tìm và phân tích các

hình ảnh so sánh trong

VB?

- Tìm các hìnhảnh so sánh vàphân tích

* Các hình ảnh so sánh: (máychiếu)

- Tác dụng : Những hình ảnh sosánh nên thơ, tinh tế hoặc gần gũi

Trang 10

dễ hiểu khiến người đọc thấy đượctâm trạng của nhân vật và câuchuyện buổi tựu trường đầu tiêncủa tuổi học trò thêm giàu chất thơ,trong sáng hồn nhiên và đẹp đẽ

? Qua văn bản, tác giả

- Các PHHS: Chuẩn bị chu đáo chocon em; trân trọng tham dự buổi lễquan trọng này: cùng lo lắng, hồi hộpcùng con

- Ông đốc : Từ tốn bao dung

- Thấy giáo trẻ : vui tính, giàu tìnhthương

 Nhà trường và gia đình rất có tráchnhiệm với thế hệ tương lai Ngôi trườngcủa nhân vật “tôi” là một ngôi trườnggiáo dục ấm áp, là nguồn nuôi dưỡngcác em trưởng thành

3 Đặc sắc nghệ thuật và mức cuốnhút của tác phẩm:

a Đặc sắc nghệ thuật:

- Bố cục theo dòng hồi tưởng, cảm nghĩcủa nhân vật “tôi” theo trình tự thờigian

? Theo em, điều gì đã cuốn

hút, hấp dẫn em?

- Trình bày ýkiến cá nhân

- Kết hợp hài hòa giữa kể –miêu tả-biểucảm

(tổng kết = máy chiếu) b Sức cuốn hút của tác phẩm :

- Tình huống truyện

- Tình cảm ấm áp trìu mến của người

Trang 11

lớn đối với các em nhỏ lần đầu tiên đếntrường

- Hình ảnh thiên nhiên, ngôi trường,các hình ảnh so sánh… giàu sức gợicảm  Truyện toát lên chất trữ tìnhthiết tha

- Dòng cảm xúc ấy được bộc lộ rasao?

+ Thiết tha, yêu quí, nhớ một cáchsâu sắc ( lấy chi tiết làm dàn bài)+ Trong trẻo : Là cảm xúc của tuổithơ trong ngày đầu tiên đến trườngnên rất hồn nhiên, trong sáng, đángyêu , ( lấy chi tiết phân tích)

* Dặn dò: - Đọc lại VB & bài ghi ở lớp

Trang 12

1 Kiến thức- Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp

độ khái quát của nghĩa từ

Trang 13

2 Kĩ năng:- Thông qua bài học, rèn luyện t duy trong việc nhận thức mối quan

hệ giữa cái chung và cái riêng

3 Thái độ: Giáo dục HS ý thức tự học

rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa

của từ thỳ, chim, cỏ ? vỡ sao?

-Quan sỏt sơ đồ 1 Vớ dụ :

 Rộng hơn, vỡ động vật bao gồm cảthỳ, chim và cỏ

- Nờu cõu hỏi b SGK ( tr.10) - Trả lời cỏ nhõn

vỡ thỳ bao gồm cả voi, hươu

- Chim bao gồm cả tu hỳ, sỏo

- cỏ bao gồm cả cỏ rụ, cỏ thu

- Nờu cõu hỏi của SGK ( tr

10)

Trả lời cỏ nhõn  Nghĩa từ “ thỳ” rộng hơn từ “ voi,

hươu”; hẹp hơn từ động vật

Đưa sơ đồ hỡnh trũn biểu diễn

mối quan hệ bao hàm  tổng kết

- Quan sỏt sơ đồ Nghĩa từ “chim” rộng hơn từ “ cỏ rụ,

- Yờu cầu 1 HS đọc to ghi

nhớ

- Đọc ghi nhớ

Trang 14

II Luyện tập:

- Hướng dẫn HS luyện tập - Làm vào vở

- 2 HS lên trìnhbày bảng

a) Từ ngữ nghĩa rộng là chất đốt b) Từ ngữ nghĩa rộng là nghệ thuật

- Ghi nhanh vàovở

c) Từ ngữ nghĩa rộng là thức ăn

d) Từ ngữ nghĩa rộng là nhìn e) Từ ngữ nghĩa rộng là đánh Bài tập 3:

- Thực hiện tương tự bài 2

nhưng ngược lại : tìm những

từ có nghĩa hẹp

- Vừa làmmiệng vừa ghivào vở

a) Xe đạp, ôtô, xe máy, xích lô… b) Sắt, thép, nhôm, chì, đồng

c) bưởi, cam, ổi, mận…

d) vác, xách, đeo, gánh, khiêng… Bài tập 4: Khoanh tròn

Thực hiện phiếuhọc tập

a) Thuốc lào b) Thủ quĩ c) bút điện d) hoa tai

Bài tập 5Khóc; nức nở; sụt sùi+ Củng cố

Trang 15

- Kĩ năng vận dụng kiến thức vào việc xây dựng các văn bản nói,viết đảm bảo tính thống nhất về chủ đề

? Nờu cõu hỏi 1 mục I SGK - Dựa vào bài

đọc-hiểu “Tụi đihọc” để trả lờicỏc cõu hỏi

- Tỏc giả nhớ lại những kỷ niệm sõusắc trong thời thơ ấu là buổi đầu tiờn

đi học Sự hồi tưởng ấy gợi lờn cảmgiỏc xao xuyến, bõng khuõng,khụng thể nào quờn về tõm trạngnỏo nức, bỡ ngỡ của nhõn vật “tụi”theo trỡnh tự thời gian của buổi tựutrường đầu tiờn

? Nội dung vừa trỡnh bày là

chủ đề của VB “ Tụi đi học”

? Như vậy, em hiểu chủ đề

của VN là gỡ ?

-Nhận xột, củng cố

-Thảo luận tổ,đại diện trỡnhbày

2 Khỏi niệm chủ đề của văn bản:Chủ đề VB là đối tượng và vấn đềchớnh được tỏc giả nờu lờn, đặt ratrong văn bản

- Nờu cõu hỏi 1, mục II SGK

Trang 16

sung hoặc thảoluận lớp

đầu đi học của “tôi”, đại từ “tôi” vàcác từ ngữ biểu thị ý nghĩa đi họcđược lặp đi lặp lại nhiều lần

- HD phân tích sự thay đổi

tâm trạng của nhân vật “tôi”

trong buổi tựu trường

- Các chi tiết, câu văn, từ ngữ đềunhắc đến kỷ niệm của buổi tựutrường đầu tiên trong đời:

? Văn bản “Tôi đi học” tập

trung hồi tưởng lại tâm trạng

hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của

nhân vật “tôi” trong buổi tựu

trường

“ Hôm nay tôi đi học”, “ … kỷ niệmmơn man của buổi tựu trường…”vv…

- Hãy tìm từ ngữ chứng tỏ tâm

trạng đó in sâu trong lòng nhân

vật?

-Tìm chi tiếtSGK

 Trên đường đi học : + Con đường cảnh vật quen, thấy lạ

- Những chi tiết từ ngữ nào nêu

bật được cảm giác mới lạ xen

lẫn bỡ ngỡ của nhân vật tôi khi

- Lúng túng, bỡ ngỡ khi xếp hàngvào lớp (d/c) thấy nặng nề…

- Trong lớp học: cảm thấy xa mẹ

 Đó là những từ ngữ, chi tiết tập trungkhắc họa, tô đậm tâm trạng và cảm giáctrong sáng nảy nở trong lòng nhân vật

2 Bài học :

 Văn bản có tính thống nhất về chủ

đề là VB chỉ biểu đạt chủ đề đã xácđịnh, không xa rời hay lạc sang chủ đềkhác ( thể hiện ở nhan đề, chi tiết, từngữ vv… )

? Làm thế nào để đảm bảo Thảo luận  Cần + Xác định được chủ đề thể

Trang 17

thường lặp đi lặp lại

- HD đọc, nhớ nội dung cơ

bản của bài học

1 HS đọc tophần ghi nhớ

a) Văn bản “ Rừng cọ quê tôi” viết

về cây cọ ở vùng sông Thao, quêhương tác giả

- Thứ tự trình bày: Miêu tả dánghình cây cọ, sự gắn bó của cây cọvới tuổi thọ tác giả, tác dụng củacây cọ, tình cảm, gắn bó giữa cây cọvới người dân sông Thao

Khó thay đổi trật tự này vì nó đượcsắp xếp theo ý đồ tác giả, làm VB rõràng, rành mạch

b) Chủ đề VB: Vẻ đẹp và ý nghĩacủa rừng cọ quê tôi

c) Chủ đề được thể hiện ở nhan đề

và các ý của VB (d/c)d) Các từ ngữ được lặp lại nhiều lần: Rừng cọ, lá cọ, và các ý lớn trongphần thân bài:

+ Miêu tả hình dáng cây cọ + Nêu sự gắn bó mật thiết giữacây cọ với nhân vật “tôi”

+ Các công dụng của cây cọ đối

Trang 18

với cuộc sốngBài tập 2:

Giúp HS: - Hiểu đợc tình cảnh đáng thơng và nỗi đau tinh thần của nhân vật bé

Hồng, cảm nhận đợc tình thơng mãnh liệt của chú đối với mẹ.

- Bớc đầu hiểu đợc văn hồi kí và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút Nguyên Hồng: Đậm chất trữ tình lời văn chân thành, truyền cảm.

Trang 19

- Tập truyện “ Những ngày thơ ấu” ; chân dung nhà văn Nguyên Hồng,…

- GV+ HS soạn bài

C ( Bài mới) Các hoạt động dạy – học:

- Kiểm tra bài cũ :

+ 1 Tác phẩm “ Tôi đi học “ viết theo thể loại nào? Vì sao em biết? + 2 Nhắc lại 3 so sánh hay trong bài “Tôi đi học” và phân tích hiệu quảnghệ thuật?

- Vào bài mới : Có những kỷ niệm tuổi thơ ngọt ngào êm đềm như tuổithơ của nhân vật “ tôi” trong “ Tôi đi học” Song cũng có những tuổi thơ cayđắng dữ dội… “Những ngày thơ ấu” của nhà văn Nguyên Hồng đã được kể, nhớlại với những rung động cực điểm của một linh hồn trẻ dại mà thấm đẫm tìnhyêu – tình yêu Mẹ Bài học hôm nay sẽ giúp ta nhận rõ rung động ấy

? Bằng sự hiểu biết của mình,

hãy giới thiệu về tác giả

Nguyên Hồng và xuất xứ VB

“ Trong lòng mẹ”

-Giới thiệu dựavào phần chúthích (*) SGK

cảm các lời thoại cho phù hợp

với nhân vật - đọc mẫu 1

đoạn

- 2 HS đọc tiếpnhau

b Chú thíchLưu ý CT 5,8,12,14,14,17

- Dựa vào giải thích SGK, em

Trang 20

4 Bố cục Chia 2 đoạn

- Cuộc trò chuyện với bà cô, cảmxúc về mẹ (từ đầu “người ta hỏiđến chứ?”)

- Cuộc gặp lại bất ngờ với mẹ vàcảm giác vui sướng cực điểm củachú bé Hồng

- Dẫn : Từ việc đọc, tìm hiểu

bố cục VB ta có thể nhận thấy

VB để cập đến tâm địa của bà

cô và tình yêu của chú bé

Hồng với người mẹ bất hạnh

- Cho HS đọc lại phần đầu

 Hoàn cảnh không gian, thời gian,

sự việc để nhân vật bà cô xuất hiện

? Nhân vật bà cô được thể

hiện qua những chi tiết kể, tả

- Cô “ cười hỏi” ( Chứ không phải

lo lắng, nghiêm nghị, hay âu yếmhỏi )  Vốn nhạy cảm, chú bé Hồngnhận ngay ra ý nghĩa cay độc tronggiọng nói và trên nét mặt khi cười “rất kịch” của người cô

- GV : “ rất kịch” : nghĩa là bà - Người cô không chịu buông tha, “

Trang 21

giống người đóng kịch trên

sân khấu – giả vờ

? Sau lời từ chối của bé Hồng,

lời nói, thái độ, nét mặt bà cô

ra sao?

hỏi luôn” cùng với giọng nói

“ngọt”, bình thản, nửa mai con mắtlong lanh chằm chặp nhìn chú bé

****** tai quái của mình

Cử chỉ “ vô vai tôi cười mà nói rằng

quả nhiên đã xoắn chặt lấy

tâm can tôi như ý cô tôi

? Sau đó, cuộc đối thoại tiếp

tục diễn ra như thế nào? Việc

bà cô mặc kệ cháu “ cười dài

trong tiếng khóc”, vẫn cứ tươi

cười kể các chuyện về chị dâu

mình, rồi lại đổi giọng vô vai

- Cử chỉ và lời nói tiếp theo ( đổigiọng) thực ra chỉ là một đấu pháp tấncông Khi thấy đứa cháu đã lên đến tộtcùng của sự đau đớn, phẫn uất, bà tamới tỏ ra ngậm ngùi thương xót người

đã mất Sự giả dối, thâm hiểm, trơ trẽncủa bà cô đã phơi bày toàn bộ

GV : Tính cách đó là sản

phẩm của những định kiến

đối với phụ nữ trong xã hội

cũ Hình ảnh bà cô gây cho

người đọc sự khó chịu, căm

 Bản chất nhân vật người cô : lạnhlùng, độc ác, thâm hiểm Đó là hìnhảnh có ý nghĩa tố cáo hạng ngườisống tàn nhẫn, khô héo cả tình máu

mủ ruột rà trong xã hội thực dân

Trang 22

nửa phong kiến lúc bấy giờ

? Diễn biến tâm trạng của bé

Hồng khi lần lượt nghe câu

hỏi và thái độ của bà cô như

thế nào?

2 Tình yêu thương mãnh liệt củachú bé Hồng đối với người mẹ bấthạnh của mình

a Những ý nghĩ, cảm xúc của chú

bé khi trả lời người cô:

- Khi nghe người cô hỏi lần

đầu…

Phân tích tâmtrạng của chú béHồng

 Mới đầu nghe cô hỏi : Lập tứctrong ký ức sống dậy hình ảnh vẻmặt rầu rầu và sự hiền từ của mẹ phản ứng thông minh xuất phát từ

sự nhạy cảm và lòng tin yêu mẹ củachú bé – Nhận ra ý nghĩa cay độctrên nét mặt và giọng nói của bà cô,không muốn tình thương yêu vàlòng kính mến mẹ bị những rắp tâmtanh bẩn xâm phạm

- Sau lời hỏi thứ hai của cô  Lòng chú bé thắt lại, khóe mắt

cay cay

- Khi mục đích mỉa mai, nhục

mạ của người cô trắng trơn

phơi bày ở lời nói thứ ba

 Lòng đau đớn, phẫn uất khôngcòn nén nổi “ nước mắt tôi ròngròng rớt xuống hai bên mép rồi chanhòa đầm đìa ở cằm và ở cổ”

? Theo em chi tiết “ tôi cười

dài trong tiếng khóc” có ý

nghĩa gì?

 Cố gắng kìm nén nỗi đau xót, tứctưởi đang dâng lên trong lòng.Trước hoàn cảnh ấy, bà cô ấy, béHồng nhỏ bé mà vẫn kiên cường,đau xót mà tự hào và đặc biệt vẫndạt dào niềm tin yêu người mẹ khốn

Trang 23

cảnh như thế với tâm trạng

đau đớn và tủi hờn như thế

 Tâm trạng đau đớn, uất ức dânglên cực điểm Lòng căm tức tộtcùng được bộc lộ bằng những chitiết đấy ấn tượng với lời văn dồndập, các hình ảnh, động từ mạnh mẽ

“ cô tôi chưa dứt câu… mà nghiếncho kỳ nát vụn mới thôi”

- Cho HS đọc đoạn “ Nhưng

đến ngay giỗ đầu thầy tôi 

ngã gục giữa sa mạc”

- Đọc đoạn văn b Cảm giác sung sướng cực điểm

khi được ở trong lòng mẹ :

Thảo luận  Tiếng gọi cuống quít, mừng tủi,

xót xa, hy vọng thể hiện khát khaotình mẹ, được gặp mẹ đến cháybỏng Hình ảnh so sánh đã lột tảtâm trạng hy vọng tột cùng- thấtvọng tột cùng, đau khổ và hạnhphúc đến tột cùng

- Đọc đoạn văn tả cảnh bé

Hồng gặp mẹ , trèo lên xe

nằm trong lòng mẹ

- Đuổi theo chiếc xe với cử chỉ vội

vã, bối rối, lập cập “ òa lên khóc rồi

cứ thế nức nở” Giọt nước mắt lầnnày khác hẳn lần trước; dỗi hờn màhạnh phúc, tức tưởi mà mãn nguyện

Trang 24

một thế giới dịu dàng kỷ niệm và

ăm ắp tình mẫu tử Chú bé Hồngbồng bềnh trôi trong cảm giác sungsướng, rạo rực, không mảy maynghĩ ngợi gì Những lời cay độc củangười cô, những tủi cực vừa qua bịchìm đi giữa dòng cảm xúc miênman ấy Có thể nói đây là một bài cachân thành, cảm động và tình mẫu

tử thiêng liêng, bất diệt

Qua đoạn trích “ Trong lòng

mẹ” hãy chứng minh văn

- Tình huống và nội dung câuchuyện : Hoàn cảnh đáng thươngcủa chú bé Hồng; câu chuyện vềmột người mẹ phải âm thầm chịunhiều cay đắng; nhiều thành kiếntàn ác, lòng tin yêu cùng sự tin cậy

mà chú bé dành cho người mẹ củamình

- Dòng cảm xúc phong phú của chú

bé Hồng : nỗi niềm xót xa tủi nhục,lòng căm giận sâu sắc, quyết liệt,tình yêu thương nồng nàn thắmthiết

- Các thể hiện của tác giả : kể + tả+bộc lộ cảm xúc rất nhuần nhuyễn,các hình ảnh thể hiện tâm trạng, sosánh gây ấn tượng, giàu sức gợicảm; lời văn nhiều khi say mê khácthường như được viết trong dòng

Trang 25

cảm xúc mơn man dạt dàoQua VB này, em hiểu thế nào

là hồi kí?

Trả lời CN  Hồi kí là một thể của kí, viết lại

những điều chính mình đã trải qua,

đã chứng kiến

? Cho HS đọc câu hỏi 5 SGK tr

20

Thảo luận Gợi ý :

- NH: Viết nhiều về phụ nữ và nhiđồng

- NH : Dành cho phụ nữ và nhiđồng tấm lòng chan chứa thươngyêu và thái độ nâng niu trân trọng :tác giả diễn tả thấm thía những nỗi

cơ cực mà phụ nữ và nhi đồng phảigánh chịu thời trước; thấu hiểu trântrọng vẻ đẹp tâm hồn, đức tính caoquí của phụ nữ và nhi đồng

(Qua giọng văn, chi tiết hình ảnh tácgiả miêu tả về chú bé Hồng vàngười mẹ bất hạnh của chú)

Hướng dẫn HS tổng kết dựa

mục tiêu và phần ghi nhớ của

bài

- 1 HS đọc tophần ghi nhớ

III Tổng kết ghi nhớ :

(SGK tr 21 )

Trang 26

liên hệ đt 0168.921.86.68 Trọn bộ cả năm theo chuẩn kiến thức kỹ năng mớinăm học 2011-2012

Giúp HS: - Thấy đc tình cảnh khốn cùng và nhân cách cao quý của nhân vật Lão

Hạc, qua đó hiểu thêm về số phận đáng thơng và vẽ đẹp tâm hồn đáng trọng của ngời nông dân Việt Nam trớc cách mạng tháng 8.

- Thấy đc lòng nhân đạo sâu sắc của nhân vật Nam Cao ( qua nhân vật

I Tiếp xỳc văn bản:

1 Tỏc giả : (SGK tr 45) -Yờu cầu HS đọc phần

túm tắt nội dung đầu VB

Trang 27

- Tình cảm của LH với con chó

- Lưu ý chú thích 5,6,9 ,10,11,15,21,24, 28, 30,31,40,43(Dành 3 phút cho HS tự đọc chúthích)

truyện, ta thấy đã nhiều lần

LH nói đi nói lại ý định bán

“ cậu Vàng’, cho thấy lão đã

suy tính đắn đo nhiều lắm,

coi đây là việc hệ trọng bởi “

cậu Vàng” là người bạn thân

thiết, là kỷ vật của anh con

trai mà lão rất thương yêu

Vậy vì sao mà cuối cùng lão

lại đành lòng bán cậu?

Lão Hạc kể chuyện bán chó, ônggiáo cảm thông và an ủi lão LãoHạc nhờ cậy ông giáo 2 việc

Thảo luận lớp - Cuộc sống của Lão Hạc sau đó,

thái độ của Binh Tư và ông giáo khibiết việc Lão Hạc xin bả chó

- Cái chết của Lão Hạc

- Bất đắc dĩ phải bán chó: quánghèo, yếu mệt, sống bằng tiền dànhdụm, nuôi thân còn chẳng nổi làmsao có thể nuôi chó Đó là cách duynhất phải làm

- Em hãy tìm từ ngữ, hình

ảnh miêu tả thái độ, tâm

trạng của LH khi lão kể

chuyện bán cậu Vàng với

ông giáo?

- tìm phát hiệnchi tiết

- Cố làm ra vui vẻ, cười như mếu,mặt dột nhiên co rúm lại, vết nhăm

xô lại, ép nước mắt chảy, đầungoẹo, miệng mếu máo như con nít

lu lu khóc

- Những từ ngữ, chi tiết,

hình ảnh ấy diễn tả điều gì

trong tâm trạng Lão Hạc ?

- Suy nghĩ nêu ýkiến cá nhân

Lột tả sự day dứt, ăn năn vì “ giàbằng này tuổi đầu rồi còn đánh lừamột con chó”, thể hiện một cõi lòngđau đớn, xót xa, ân hận thương tiếc đang dân trào òa vỡ khi có ngườihỏi đến

- Em có nhận xét gì về nghệ - Trình bày cá Tác giả đã thể hiện chân thật, cụ thể,

Trang 28

thuật miêu tả của tác giả qua

đoạn văn miêu tả Lão Hạc

nhân chính xác từng diễn biến tâm trạng

đau đớn cứ dâng lên, như không thểkìm nén nổi nỗi đau – phù hợp tâm

lý, hình dáng và cách biểu hiện củanhững người già

- Xung quanh việc Lão Hạc

 Con người sống tình nghĩa, thủychung rất trung thực  lòng thươngcon sâu sắc của người cha nghèokhổ ( không dám tiêu phạm vàođồng tiền, mảnh vườn đang cố giữtrọn vẹn cho anh con trai)

- GV phân tích thêm về tâm

trạng của Lão Hạc từ khi

anh con trai phẫn chí bỏ đi

phu đồn điền vì không có

tiền lấy vợ

-Nghe

b Cái chết của Lão Hạc

- Nguyên nhân nào đã dẫn

đến cái chết của Lão Hạc?

Suy nghĩ, trìnhbày cá nhân

- Nguyên nhân:

+ tình cảnh đói khổ túng quẫn ( đócũng là số phận cơ cực đáng thươngcủa những người dân nghèo trướcCMT8)

- Tại sao lão không lấy 30

đồng để dành hay bán vườn

dần mà phải tìm đến cái

chết?

- Thảo luận lớp + Muốn bảo toàn căn nhà, mảnh

vườn cho con; không muốn gâyphiền hà cho hàng xóm láng giềng

- Qua những điều Lão Hạc

thu xếp và nhờ cậy ông giáo

rồi sau đó tìm đến cái chết,

em suy nghĩ gì về tính cách

của Lão Hạc?

 Lão là người hay suy nghĩ và tỉnhtáo nhận ra tình cảm của mình làngười có lòng thương con âm thầm

mà lớn lao, là người có lòng tựtrọng đáng kính

GV : Rõ ràng là Lão Hạc đã

Trang 29

âm thầm chuẩn bị chu đáo

cho cái chết của mình từ khi

- Thảo luận  Lần đầu tiên trong đời Lão Hạc

phải lừa kẻ khác, đó lại là “ cậu Vàng’người bạn chí thiết của mình, giờ đâylão cũng phải chết theo kiểu một conchó bị lừa Dường như lão có ý muốn tựtrừng phạt ghê gớm  thể hiện , chứng

tỏ đức tính trung thực, lòng tự trọngđáng quí của Lão Hạc

2 Thái độ, tình cảm của nhân vật

“tôi” đối với Lão Hạc

- Em thấy thái độ, tình cảm

của nhân vật “tôi” đến với

lão Hạc như thế nào?

- Thông cảm, thương xót cho hoàncảnh của Lão Hạc

- Tìm cách an ủi, giúp đỡ Lão Hạc( Chú ý những chi tiết diễn

- Thảo luận lớp Chi tiết Lão hạc xin bả chó là một

chi tiết nghệ thuật quan trọng: Đánhlừa – chuyển ý nghĩ tốt đẹp của ônggiáo và người đọc sang hướng tráingược, điều đáng buồn (1) là nhữngcon người đáng kính, nhân hậu, giàulòng tự trọng như Lão Hạc mà đếncon đường cùng cũng bị tha hóa tình huống truyện lên đến đỉnh điểmCái chết đau đớn của Lão Hạc khiếnông giáo giật mình ngẫm nghĩ : “

Trang 30

cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn bởimay mà ý nghĩ của mình đã khôngđúng bởi còn có những người caoquí như Lão Hạc, nhưng lại đángbuồn theo nghĩa khác: Con người cónhân cách cao đẹp như Lão Hạc màkhông được sống, lại phải chết đauđớn và dữ dội như thế

- Theo em cái hay của

- Truyện được kể bằng lời

của nhân vật “tôi” có tác

dụng

Trình bày + Câu chuyện gần gũi chân thực

+ Câu chuyện dẫn dắt tự nhiên, linh hoạt

+ TP có nhiều giọng điệu : tự sự – trữtình- triết lý sâu sắc  kết hợp hiệnthực với trữ tình

Nêu câu hỏi 6 ( SGK)

Về ý nghĩa của nhân vật “tôi” : “Chao ôi!… không bao giờ ta thương”

- Đây là lời triết lý lẫn cảm xúc trữ tình xót xa

- Khẳng định 1 thái độ sống, một cách ứng xử mang tinh thần nhân đạo :Cần phải quan sát, suy nghĩ, nhìn nhận con người sống quanh mình bằng lòngđồng cảm, bằng đôi mắt của tình thương  tác giả cho rằng con người chỉ xứng

Trang 31

đáng là người khi biết nhìn ra, trân trọng, nâng niu những điều đáng thươngđáng quí ở con người

- Nêu một phương pháp đúng đắn, sâu sắc khi đánh giá con người: phảibiết đặt mình vào cảnh ngộ cụ thể của người khác thì mới hiểu và cảm thôngđúng

*Dặn dò : - Đọc lại VB và bài ghi Học ghi nhớ

- Làm bài tập 7

- Viết đoạn văn PBCN về nhân vật Lão Hạc

- Soạn bài tiếp theo

*****************************************************

häc k× 2

Định dạng
Số trang	226
Dung lượng	0,97 MB