giaoan tiet 37 - 70 chuan KTKN 2012

Hãy nêu các chính sách cai trị của nhà Minh đối với nước GV: Ngay sau khi cha con Hồ Quý Ly bị bắt PT đấu tranh của nhân dân diễn ra khắp nơi tiêu biểu là 2 cuộc khởi nghĩa Trần Ngỗi, Tr

Trang 1

CUỘC KHÁNG CHIẾN CỦA NHÀ HỒ VÀ PHONG TRÀO KHỞI

NGHĨA CHỐNG QUÂN MINH ĐẦUTHẾ KỶ XV

1.Giáo viên: Lược đồ các cuộc khởi nghĩa đầu TK XV

2.Học sinh: Đọc và trả lời câu hỏi SGK

III PHƯƠNG PHÁP:

- Nêu vấn đề, trực quan, thuyết trình, vấn đáp

IV TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG :

- Quân Minh tiến công như thế nào? Nhà Hồ kháng chiến ra

1 Sự xâm lược của quân Minh và sự thất bại của nhà Hồ:

- Quân Minh mượn cớ khôi phục lại nhà Trần để xâm chíêm đô hộ nước ta

- Tháng 1 - 1407, quân Minh chiếm Đông Đô và thành Tây

Trang 2

sao ? (GV dùng lược đồ miêu tả cuộc kháng chiến của nhà Hồ).

? Vì sao cuộc kháng chiến của nhà Hồ mau chóng thất bại?

-> không thu hút được toàn dân tham gia, không phát huy

Sau khi đánh bại nhà Hồ, nhà Minh đã thiết lập CQ thống

trị trân đất nước ta, chính sách áp bức hà khắc

? Hãy nêu các chính sách cai trị của nhà Minh đối với nước

GV: Ngay sau khi cha con Hồ Quý Ly bị bắt PT đấu tranh

của nhân dân diễn ra khắp nơi tiêu biểu là 2 cuộc khởi

nghĩa Trần Ngỗi, Trần Quý Khoáng

GV dùng lược đồ miêu tả

? Các cuộc khởi nghĩa có ý nghĩa gì?

-> Được coi là ngọn lửa nuôi dưỡng tinh thần yêu nước của

nhân dân ta

+ Nguyên nhân: do chính sách thống trị và bóc lột tàn bạo

của quân Minh

+ Địa điểm: nổ ra sớm, liên tục, mạnh mẽ, nhưng thiếu sự

phối hợp

+ Nguyên nhân thất bại: thiếu sự liên kết, chưa tạo nên một

phong trào chung, nội bộ những ngườilãnh đạo có mâu

a) Chính trị:

- Xóa bỏ quốc hiệu của nước

ta -> sáp nhập vaò Trung Quốc

b) Kinh tế:

- Đặt ra hàng trăm thứ thuế

- Bắt phụ nữ và trẻ em về Trung Quốc bán làm nô tì

c) Văn hóa:

- Thi hành chính sách đồng hóa

3 Những cuộc kháng chiến của quý tộc nhà Trần:

a) Khởi nghĩa Trần Ngỗi

(1407 - 1409)

- Tháng 10-1407 Trần Ngỗi lên làm minh chủ

- 1408 Trần Ngỗi-> Nghệ An, Đặng Tất, Nguyễn Cảnh Chân hưởng ứng

- Tháng 12-1408, nghĩa quân đánh tan 4 vạn quân Minh ở

Trang 3

- Trình bày nguyên nhân bùng nổ, đặc điểm, nguyên nhân thất bại của các cuộc khởi nghĩa.

5 Hướng dẫn VN: (1 phút)

- Chuẩn bị phần I: Thời kỳ ở miền Tây Thanh Hoá (1418-1423)

V RÚT KINH NGHIỆM:

Ngày soạn: /11/2010

Ngày giảng: /11/2010

Tiết 38

Bài 19

CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN(1418-1427)

I THỜI KỲ Ở MIỀN TÂY THANH HOÁ

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1 Kiến thức:

- Giúp HS nắm được những nét chính về diễn biến cuộc khởi nghĩa Lam Sơn từ chỗ bị động đói phó với quân Minh ban đầu đến thời kỳ chủ động tiến công giải phóng đất nước Nắm được nguyên nhân thắng lợi - Ý nghĩa lịch sử

2 Kĩ năng:

- Sử dụng bản đồ

3 Thái độ:

- Tinh thần hy sinh anh dũng của nghĩa quân Lam Sơn

- GD lòng yêu nước, tự hào, tự cường dân tộc

II CHUẨN BỊ:

1.Giáo viên: Lược đồ khởi nghĩa Lam Sơn, bia Vĩnh Lăng, ảnh Nguyễn Trãi

1 Ổn định TC: (1 phút)

Lớp 7B:………

2 KT Bài cũ:

? Trình bày âm mưu xân lược và những chính sách cai trị của quân Minh?

? Kể tên những cuộc khởi nghĩa lớn của quý tộc nhà Trần

=> Mục 2 vở ghi

3 Bài mới:

Quân Minh đã đánh bại nhà Hồ và đặt ách thống trị lên đất nước ta ND khắp nơi đã đứng lên chống giặc Minh Ngay sau khi cuộc khởi nghĩa của Trần Quý Khoáng bị dập tắt,

Trang 4

cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đã bùng lên mạnh mẽ, trước hết ở vùng núi miền Tây Thanh Hóa.

? Hãy cho biết một vài nét về Lê Lợi

-> là một hào trưởng có uy tín, yêu nước (GV tham khảo

tư liệu SGV/116)

? Ông có những việc làm nào ?

- cho HS đọc câu nói của Lê Lợi

? Câu nói của ông thể hiện điều gì?

-> ý thức tự chủ của người dân Đại Việt

? Lê Lợi đã chọn nơi nào làm căn cứ?

-> Lam Sơn

? Hãy cho biết một vài nét về căn cứ Lam Sơn?

GV cho HS trả lời SGK Nghe tin Lê Lợi chuẩn bị khởi

nghĩa, hào kiệt khắp nơi về hưởng ứng ngày càng đông

trong đó có Nguyễn Trãi

? Hãy cho biết Nguyễn Trãi là người như thế nào?

-> là người học rộng tài cao, có lòng yêu nước thương dân

Nguyễn Trãi là con Nguyễn Phi Khanh

GV cho HS đọc đoạn in nghiêng

- Đầu 1416 có sự kiện gì xãy ra ?

- Cho HS đọc in nghiêng SGK/85 -> phân tích

- Lê Lợi quyết định dựng cờ khởi nghĩa vào thời gian nào ?

-> Lê Lai cải trang Lê Lợi …

GV cho HS đọc đoạn in nghiêng

? Em có suy nghĩ gì trước gương hi sinh của Lê Lai?

-> là tấm gương hi sinh anh dũng

1 Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa:

- Lê Lợi là người yêu nước thương dân, có uy tín lớn

- Nguyễn Trãi là người học rộng tài cao, giàu lòng yêu nước

- Năm 1416, Lê Lợi cùng bộ chỉ huy tổ chức hội thề Lũng Nhai -> Tinh thần đoàn kết đánh giặc

- 7-2-1418 , Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa ở Lam Sơn, tự xưng là Bình Định Vương

2 Những năm đầu hoạt động của nghĩa quân lam Sơn:

- 1418 nghĩa quân -> rút lên núi Chí Linh

- Quân Minh huy động lực lượng -> bắt giết Lê Lợi, Lê Lai cải trang làm Lê Lợi liều chết cứu chủ tướng

- 1421, quân Minh càn quét -> nghĩa quân -> rút lên núi

Trang 5

GV: 21 Lê Lai, 22 Lê Lợi; 21/8, Lê Lợi mất ngày 22/8 Âm

Lịch

? Trong lần rút lui lên núi Chí Linh, nghĩa quân gặp khó

khăn gì?

-> Thiếu nhân lực, đói rét

? Tại sao Lê Lợi đề nghị tạm hòa hoãn với quân Minh?

-> Tránh cuộc bao vây của quân Minh, có thời gian củng cố

- Trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, giai đoạn 1418 – 1423?

- Tại sao Lê Lợi tạm hòa hoãn với quân Minh?

- Chuẩn bị phần II: Diễn biến giai đoạm 1424 – 1425, Sự ủng hộ của ND giai đoạn này

Tiết 39

Bài 19

CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418-1427) (tiếp)

II GIẢI PHÓNG NGHỆ AN, TÂN BÌNH, THUẬN HÓA

VÀ TIẾN QUÂN RA BẮC (1424 – 1426)

- Những nét chủ yếu về hoạt động của nghĩa quân LS trong những năm cuối 1424 - 1425

- Sự phát triển lớn mạnh của cuộc KN Lam Sơn trong thời gian này từ chỗ bị động đối phó với quân Minh ở miền Tây Thanh Hóa tiến đến làm chủ một vùng rộng lớn ở miền Trung

và bao vây được Đông Quan (Thăng Long)

2 Kĩ năng:

- Sử dụng lược đồ để thuật lại sự kiện lịch sử

- Nhận xét các sự kiện, nhân vật lịch sử tiêu biểu

3 Thái độ:

- GD truyền thống yêu nước, tinh thần bất khuất kiên cường và lòng tự hào dân tộc

Trang 6

1.Giáo viên: Lược đồ cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, lược đồ tiến quân ra bắc; Bài soạn CNTT

2 Học sinh: Đọc và trả lời câu hỏi SGK

Lớp 7B:………

2 KT Bài cũ: (5 phút)

? Trình bày diễn biến giai đoạn 1418 – 1423 của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

? Tại sao quân Minh chấp nhận tạm hòa với Lê Lợi ?

-> Nguyễn Chích đề nghị chuyển hướng hoạt động của

nghĩa quân vào Nghệ An

? Tại sao Nguyễn Chích đề nghị chuyển quân vào Ngệ An?

->Nghệ An là vùng đất rộng, người đông, địa hình hiểm

- GV: trình bày trên lược đồ

? Kết quả trận đánh này như thế nào ?

- Kế hoạch của Nguyễn Chích: chuyển địa bàn hoạt động vào Nghệ An

- Tiến hành: 12/10/1424 nghĩa quân tấn công đồn Đa Căng -> Trà Lân -> Khả Lưu

=> giải phóng phần lớn Nghệ

An Buộc địch phải rút vào thành

cố thủ

2 Giải phóng Tân Bình - Thuận Hóa 1425:

Trang 7

? Sau khi giải phóng Nghệ An, 8/1425 quân ta đã làm gì ?

- Diễn biến? (tường thuật lược đồ)

- Kết quả?

GV: Như vậy từ 10/1424 -> 8/1425 chúng ta thực hiện kế

hoạch Nguyễn Chích và giành nhiều thắng lợi quan trọng,

tạo thế chủ động của nghĩa quân

HS thảo luận nhóm: ? Em hãy so sánh tương quan lực

lượng giữa ta và địch từ sau khi ta giải phóng đợc Tân

Bình, Thuận Hoá?

- Ta: Lực lượng nghĩa quân trưởng thành vượt bậc, khu giải

phóng được mở rộng suốt từ Thanh Hoá đến Thừa Thiên.

- Địch: Lực lượng bị tiêu hao dần, lâm vào thế bị động, chúng

phải co cụm phòng thủ ở thành Nghệ An và Tây Đô.

? Thời gian nghĩa quân tấn công ra Bắc?

GV: Tường thuật trên lược đồ các hướng tiến quân của

nghĩa quân - kết hợp SGK

? Nhiệm vụ của 3 đạo quân khi tiến ra Bắc là gì ?

- Thái độ của nhân dân như thế nào?

-> Sự ủng hộ tích cực của các tầng lớp nhân dân đã góp

phần to lớn vào những thắng lợi của nghĩa quân

GV: Đưa lên bảng chiếu những tấm gương ủng hộ nghĩa

quân của ND

? Kết quả lần tiến quân này ntn?

- Tháng 8-1425, Trần Nguyên Hãn, Lê Ngân chỉ huy ở Nghệ

An -> Tân Bình - Thuận Hóa

- Trong 10 tháng, nghĩa quân giải phóng từ Thuận Hóa -> đèo Hải Vân

3 Tiến quân ra Bắc, mở rộng phạm vi hoạt động (cuối 1426):

- Tháng 9/1426 Lê Lợi chia làm 3 đạo -> ra Bắc

+ Đạo 1: giải phóng miền Tây Bắc

+ Đạo 2: giải phóng vùng hạ lưu sông Nhị Hà

+ Đạo 3: tiến thẳng ra Đông Quan

- Nhiệm vụ của ba đạo: đánh vào vùng địch chiếm đóng, cùng nhân dân bao vây đồn địch giải phóng đất đai thành lập CQ mới

- Kết quả:

+ Quân ta: Nhiều trận thắng lớn

+ Địch: Cố thủ trong thành Đông Quan

4 Củng cố: (5 phút)

- Hs Trình bày trên lược đồ

- Trò chơi ô chữ:

Trang 8

- Chuẩn bị phần III: Trận Tốt Động, Chúc Động cuối năm 1426; Chi Lăng - Xương Giang; Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử.

Tiết 40

Bài 19

CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418-1427) (tiếp)

III KHỞI NGHĨA LAM SƠN TOÀN THẮNG (CUỐI NĂM 1424 – CUỐI NĂM 1427)

- GD truyền thống yêu nước, biết ơn các anh hùng dân tộc

- Trình bày diễn biễn lịch sử trên lược đồ

3 Thái độ:

- GD lòng yêu nước, tự hào về những chiến thắngoanh liệt của dân tộc ta ở TK XV

1.Giáo viên: Lược đồ “Trận Tốt Động – Chúc Động” và lược đồ “Trận Chi Lăng – Xương

Giang” “Bình Ngô Đại Cáo” của Nguyễn Trãi

Lớp 7B:………

2 KT Bài cũ:

?Trình bày tóm tắt các chiến thắng của nghĩa quân Lam Sơn 1424 – 1425

? Trình bày kế hoạch tiến quân ra Bắc của Lê Lợi

Trang 9

Phương pháp: Nêu vấn đề, trực quan, thuyết trình, vấn

đáp, tường thuật

Kĩ thuật: động não.

GV dùng lược đồ chỉ vị trí Tốt Động – Chúc Động

? Âm mưu của Vương Thông?

-> Giành thế chủ động -> Thanh Hóa -> đánh tan bộ chỉ

huy

- Nghệ thuật đặt phục binh để tiêu diệt quân Minh của

nghĩa quân Lam Sơn

? Diễn biến ?

? Kết quả?

? Vì sao được coi là có ý nghĩa chiến lược?

-> Làm thay đổi tương quan lực lượng giữa ta và địch

ý đồ chủ động phản c”ng của địch bị thất bại

- Trong “Bình Ngô Đại Cáo”, Nguyễn Trãi đã tổng kết trận

chiến Tốt Động – Chúc Động bằng 2 câu thơ (SGK/tr.90)

Hoạt động: (13 phút)

đáp, tường thuật

Kĩ thuật: động não.

? Trước tình hình đó, bộ chỉ huy nghĩa quân đã làm gì?

-> Tập trung lực lượng xây dựng quân đội mạnh

? Tai sao ta lại tập trung tiêu diệt đại quân của Liễu Thăng

trước mà k0 tập trung lực lượng giải phóng Đông Quan ?

GV dùng lược đồ giảng

? Kết quả ?

-> Vì diệt quân của Liễu thăng sẽ diệt số lượng địch lớn

hơn 10 vạn quân sẽ buộc Vương Thông phải đầu hàng

? Cách đánh trận Chi Lăng của nghĩa quân như thế nào ?

-> mai phục, bất ngờ

? Vì sao cuối 1427, Vương Thông không thể giả hòa như

trước mà phải xin hòa thật sự?

a) Hoàn cảnh:

- Tháng 10 – 1426, Vương Thộng cùng 5 vạn quân đến Đông Quan

- Ta đặt phục binh ở Tốt Động – Chúc Động

b) Diễn biến:

- Tháng 11 – 1426: quân Minh -> Cao Bộ Quân ta từ mọi phía xông vào địch

c) Kết quả:

- 5 vạn địch tử thương, Vương Thông chạy về Đông Quan

2 Trận Chi Lăng – Xương Giang (Tháng 10 – 1427): a) Chuẩn bị:

- 15 vạn viện binh từ Trung Quốc kéo vào nước ta

- Ta: tập trung lực lượng tiêu diệt quân Liễu Thắng trước

b) Diễn biến:

- 8/10/1427, Liễu Thăng dẫn quân vào biên giới nước ta đã

bị phục kích và bị giết ở ải Chi Lăng

- Lương Minh lên thay -> Xương Giang liên tiếp bị phục kích ở Cần Trạm, Phố Cát

- Biết Liễu Thanh tử trận, Mộc Thạnh vội vã rút quân về nước

c) Kết quả:

- Liễu Thăng, Lương Minh bị

tử trận, hàng vạn tên địch bị giết

- Vương Thông xin hòa, mở hội thề Đông Quan, rút khỏi

Trang 10

- HS thảo luận :

? Tại sao cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giành thắng lợi?

? Ngoài tinh thần yêu nước đoàn kết của nhân dân ta, còn

nguyên nhân nào làm cuộc khởi nghĩa thắng lợi ?

? Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi có ý nghĩa gì?

-> Kết thúc 20 năm đô hộ của nhà Minh, giành lại độc lập tự

chủ cho nhân dân mở ra một thời kỳ phát triển mới, cao hơn

- Xây dựng được khối đoàn kết trong tất cả các tầng lớp nhân dân

- Đường lối chiến thuật, chiến lược đúng đắn, sáng tạo, có

bộ tham mưu tài giỏi, đứng đầu: Lê Lợi, Nguyên Trãi

Tiết 41

B i 20 à NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ (1428 – 1527)

I TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ, QUÂN SƯ, PHÁP LUẬT

Trang 11

1.Giáo viên: Bảng phụ sơ đồ tổ chức bộ máy chính quyền thời Lê Sơ.

Phương pháp: Nêu vấn đề, trực quan, thuyết trình,

vấn đáp,

Kĩ thuật: động não, vẽ sơ đồ

? Sau khi đánh đuổi quân Minh ra khỏi đất nước, Lê

- Cho HS đọc in nghiêng SGK  phân tích

? Ở địa phương như thế nào ?

-> Thời Lê Thái Tổ: 5 đạo

- Thời Lê Thánh Tông: 13 đạo

? Đến thời Vua Lê Thánh Tông có sự thay đổi nào ?

-> Đứng đầu mỗi đạo có 3 ti phụ trách 3 mặt hoạt

động khác nhau ở mỗi thừa tuyên (Đô ti - Hiến ti

Vua (nắm mọi quyền hành)

Các quan đại thần

Bộ Bộ Bộ Cơ quan chuyên

môn

Đạo (3 ti)Phủ

Châu, huyện

Châu, huyện Châu,

huyện

Trang 12

 phân tích.

? Dưới Đạo có những cấp nào ?

( phân tích kênh hình 44 )

? Quan sát lược đồ nước Đại Việt thời Lê Sơ và danh

sách 13 Đạo thừa tuyên, em thấy có gì khác với nước

Đại Việt thời Trần ?

GV: Nhiều người cho rằng tổ chức nhà nước thời Lê sơ

tập quyền hơn (Tập quyền là sự thống nhất tập trung

quyền hành vào triều đình trung ương)  điều này được

thể hiện như thế nào trong chính sách thời Lê?

GV cho HS thảo luận:

+ Vua nắm mọi quyền hành, Lê Thánh Tông bãi bỏ

một số chức vụ cao cấp: tể tướng, đại tổng quản,

hành khiển

+ Vua trực tiếp làm tổng chỉ huy quân đội

+ Quyền lực của nhà vua ngày càng được củng cố

? Quân đội gồm mấy bộ phận? Cụ thể như thế nào ?

? So sánh với quân đội thời Lý – Trần ?

? Tại sao nói trong hoàn cảnh lúc đó, chế độ “ngụ

binh ư nông” là tối ưu?

-> Vì thường xuyên có giặc ngoại xăm -> vừa kết

hợp sản xuất với quốc phòng

? Quân lính hằng năm như thế nào ? Ở vùng biên

giới ra sao ?

? Em có nhận xét gì về chủ trương của nhà nước Lê

sơ đối với lãnh thổ của đất nước qua đoạn trích trên?

-> Quyết tâm củng cố quân đội, bảo vệ đất nước Thực

thi chính sách vừa cương, vừa nhu với kẻ thù Đề cao

trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc đối với mỗi người dân, trừng

? Luật pháp thời kì này như thế nào ?

? Vua Lê đã biên soạn và ban hành bộ luật nào mới ?

? Nội dung của bộ luật là gì ?

- Nhà nước tập quyền chuyên chế hoàn chỉnh

2 Tổ chức quân đội :

- Theo chế độ “ngụ binh ư nông”

- Có 2 bộ phận:

+ quân ở triều đình + quân ở địa phương

- Hằng năm quân lính tập trận, võ nghệ Vùng biên giới bố phòng nghiêm ngặt

tế

Trang 13

? Luật Hồng Đức có điểm gì tiến bộ?

-> Quyền lợi, địa vị của người phụ nữ được tôn

- Vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước và hành chính nước Đại Việt thời Lê sơ ?

- So sánh luật pháp thời Lê sơ với thời Lý – Trần ?

- Chuẩn bị phần II: trả lời câu hỏi SGK

Tiết 42

Bài 20

NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ (1428 – 1527)

II TÌNH HÌNH KINH TẾ – XÃ HỘI

- Sau khi nhanh chóng khôi phục sản xuất, thời Lê sơ nền kinh tế phát triển về mọi mặt

- Sự phân chia xã hội thành 2 giai cấp chính: địa chủ phong kiến và nông dân Đời sống các tầng lớp khác ổ định

1 Giáo viên: Sơ đồ trống các giai cấp, tầng lớp trong xã hội thời Lê sơ; Tư liệu phản ánh

sự phát triển kinh tế, xã hội

Trang 14

? So sánh luật pháp thời Lê sơ với thời Lý – Trần ?

-> Đất nước vừa trải qua nhiều năm chiến tranh, bị nhà

Minh đô hộ, làng xóm điêu tàn, ruộng đồng bỏ hoang

? Nhà Lê giải quyết vấn đề ruộng đất bằng cách nào?

-> Cho 25 vạn lính về quê làm ruộng - Kêu gọi nhân dân

phiêu tán về quê cũ - Đặt ra một số chức quan chyên trách

- Khuyến nông sứ - Đồn điền sứ - Hà đê sứ

- Phép quân điền (cứ 6 năm chia lại ruộng đất công làng xã,

…)

-> nhiều điểm tiến bộ, đảm bảo sự công bằng xã hội

? Vì sao nhà Lê quan tâm đến việc bảo vệ đê điều ?

-> đọc đoạn in nghiêng trong SGK

- Chống thiên tai lũ lụt hàng năm - Khai hoang lấn biển

? Nhận xét về những biện pháp của nhà nước lê sơ đối với

nông nghiệp ?

-> Quan tâm phát triển sản xuất Nền sản xuất được kh”i

phục, đời sống nhân dân được cải thiện

? ở nước ta thời kì đó có những ngành thủ công nào tiêu

biểu ?

-> Các nghề thủ công truyền thống ở các làng xã: kéo tơ,

dệt lụa … - Các phường thủ công ở Thăng Long: phường

Nghi Tàm, Yên Thái, … - Các công xưởng nhà nước quản

lý (Cục bách tác) được quan tâm

? Em có nhận xét gì về tình hình thủ công nghiệp thời Lê

sơ?

-> phát triển mạnh

? Nông nghiệp và thủ công nghiệp có mối quan hệ với nhau

như thế nào ?

-> Giao lưu trao đổi hàng hóa: công nghiệp phát triển,

nhiều ngành nghề thủ công phát triển

? Triều Lê đã có biện pháp gì để phát triển buôn bán trong

1 Kinh tế:

a) Nông nghiệp:

- Giải quyết ruộng đất

- Thực hiện phép quân điền

- Khuyến khích bảo vệ sản xuất

b) Công thương nghiệp:

- Phát triển nhiều ngành nghề thủ công ở làng xã, kinh đô thăng Long

- Cục bách tác được đẩy mạnh

- Thương nghiệp:

+ Trong nước: Chợ phát triển+ Ngoài nước: hạn chế buôn bán với nước ngoài

Trang 15

nước ?

-> Nhà vua khuyến khích lập chợ, ban hành điều lệ cụ thể

(chợ mới không được trùng ngày với chợ cũ, không tranh

giành khách hàng)

? Hoạt động buôn bán với nước ngoài như thế nào?

-> Hoạt động vẫn được duy trì, chủ yếu buôn bán ở một số

? Xã hội thời Lê sơ có những giai cấp, tầng lớp nào?

? Quyền lợi, địa vị của các giai cấp, tầng lớp ra sao ?

-> Giai cấp địa chủ: nhiều ruộng đất, nắm CQ

+ Giai cấp nông dân: ít ruộng đất, cày thuê cho địa chủ, nộp

tô

+ Các tầng lớp khác phải nộp thuế cho nhà nước Nô tì là

tầng lớp thấp kém nhất

? So sánh với thời Trần?

-> 2 tầng lớp: thống trị (vua, vương hầu quan lại), bị trị

(nông dân, thợ thủ công, nô tì) khác nhà Lê hình thành giai

cấp, tầng lớp nô tì giảm dần rồi bị xóa bỏ

? Nhận xét về chủ trương việc nuôi và mua bán nô tì của

nhà nước thời Lê sơ ?

-> Tiến bộ, có quan tâm đến đời sống của nhân dân

- Thỏa mãn phần nào yêu cầu của nhân dân, giảm bớt

Thương

Tầng lớpĐịa chủ phong

kiến

Xã hội

Trang 16

Kĩ thuật: động não.

- Tại sao có thể nói thời Lê sơ là thời thịnh đạt ?

- Vẽ sơ đồ giai cấp, tầng lớp trong xã hội thời Lê sơ

- Chuẩn bị phần III: : + Những thành tựu văn hóa, giáo dục của Đại Việt thời Lê sơ

+ Vì sao quốc gia Đại Việt đạt được những thành tựu nói trên ?

Tiết 43

Bài 20

NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ (1428 – 1527)

III TÌNH HÌNH VĂN HOÁ – GIÁO DỤC

- Chế độ giáo dục, thi cử thời Lê sơ rất được coi trọng

- Những thành tựu tiêu biểu về văn học, khoa học, nghệ thuật thời Lê sơ

1 Giáo viên: Các ảnh về nhân vật và di tích LS thời này

Lớp 7B:………

? Nhà Lê sơ đã lam gì để phục hồi và phát triển n”ng nghiệp ?

? Xã hội thời Lê sơ có những giai cấp, tầng lớp nào ?

3 Bài mới:

Sự phát triển kinh tế, đời sống nhân dân ổn định làm cho đất nước giàu mạnh, nhiều thành tựu văn hóa, khoa học được biết đến

Trang 17

? Nhà nứơc quan tâm phát triển giáo dục như thế nào?

-> Dựng lại Quốc tử giám ở Thăng Long

+ Mở nhiều trường học ở các lộ, đạo, phủ

? Vì sao thời Lê sơ có hạn chế Phật giáo, Đạo giáo, tôn

sùng Nho giáo ?

? Nho giáo đề cao trung – hiếu (trung với vua – hiếu với

cha mẹ), tất cả quyền lực nằm trong tay vua

- Thời Lê sơ, nội dung học tập, thi cử là các sách của đạo

Nho, chủ yếu có “Tứ thư” và “Ngũ kinh”

-> Giáo dục thời Lê sơ rất qui cũ và chặt chẽ biểu hiện như

thế nào ?

-> Muốn làm quan phải qua thi rồi mới được cử (bổ nhiệm)

vào các chức trong triều hoặc ở địa phương

? Em hiểu biết gì về 3 kỳ thi này ?

? Chế độ khoa cử thời Lê sơ được tiến hành thường xuyên

như thế nào? Kết quả ra sao?

-> Thi theo 3 cấp: Hương – Hội – Đình Tổ chức được 26

khoa thi Tiến sĩ, lấy đỗ được 989 Tiến sĩ, 20 Trạng nguyên

Cho HS đọc đoạn in nghiêng

? Em có nxét gì về tình hình thi cử, giáo dục thời Lê sơ ?

? Những thành tựu nổi bật về văn học thời Lê sơ ?

-> Văn học chữ Hán được duy trì

+ Văn học chữ Nằm rất phát triển

? Nêu một vài tác phẩm tiêu biểu ?

? Các tác phẩm văn học tập trung phản ánh nội dung gì

1 Tình hình giáo dục và khoa cử:

- Dựng lại Quốc tử giám, mở nhiều trường học

- Nho giáo chiếm địa vị độc tôn

- Thi cử chặt chẽ qua 3 kỳ (Hương - Hội - Đình)

2 Văn học, khoa học, nghệ thuật:

a) Văn học:

- Văn học chữ Hán, văn học chữ Nôm

- Văn học có nội dung yêu nước sâu sắc

b) Khoa học:

Trang 18

- Có nội dung yêu nước sâu sắc.

- Thể hiện niềm tự hào dân tộc, khí phách anh hùng

? Thời Lê sơ có những thành tựu khoa học tiêu biểu nào ?

- Sử học: Đại Việt sử kí toàn thư …

- Địa lý học: Dư địa chí

- Y học: Bản thảo thực vật toát yếu

- Toán học: Lập thành toán pháp

? Em có nhận xét gì về những thành tựu đó ?

?Em có nhận xét gì về nghệ thuật sân khấu ?

? Nghệ thuật điêu khắc có gì tiêu biểu ?

-> Phong cách đồ sộ, kỹ thuật điêu luyện.

? Vì sao quốc gia Đại Việt đạt được những thành tựu đó ?

-> Công lao đóng góp xây dựng đất nước của nhân dân

+ Triều đại phong kiến thịnh trị, có cách trị nước đúng

đắn

+ Sự đóng góp của nhiều nhân vật tài năng (Lê Lợi,

Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông)

- Nhiều tác phẩm khoa học thành văn phong phú, đa dạng

c) Nghệ thuật:

- Sân khấu: chèo, tuồng

- Kiến trúc - Điêu khắc: các công trình lăng tẩm, cung điện ở Lam Kinh (Thanh Hoá)

Phương pháp: Nêu vấn đề

Kĩ thuật: động não

? Kể tên một số thành tựu văn hóa tiêu biểu

? Em hãy nêu công lao của những danh nhân có trong bài?

? Vì sao Đại Việt ở thế kỷ XV lại đạt được những thành tựu rực rỡ như vậy?

- Chuẩn bị phần IV: “Một số danh nhân văn hoá của dân tộc”

Tiết 44

Bài 20

NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ (1428 - 1527)

IV MỘT SỐ DANH NHÂN VĂN HÓA DÂN TỘC

Trang 19

- Hiểu biết sơ lược cuộc đời và những cống hiến to lớn của một số danh nhân văn hóa, tiêu biểu là Nguyễn Trãi và Lê Thánh Tông đối với sự nghiệp của nước Đại việt ở thế kỷ XV

2 Kĩ năng:

- Kỹ năng phân tích, đánh giá các sự kiện lịch sử

Lớp 7B:………

? Giáo dục và thi cử thời Lê sơ có đặc điểm gì?

? Nêu một số thành tựu văn hóa tiêu biểu?

? Những đóng góp của ông về văn hoá dân tộc và thế giới ?

? Cuộc đời của Nguyễn Trãi như thế nào ?

? Ông thường suy nghĩ và mong muốn ra sao? (Liên hệ tư

- Là nhà chính trị, quân sự tài

ba, anh hùng dân tộc và là danh nhân văn hoá thế giới

- Đóng góp : tác phẩm Quân Trung Từ Mệnh Tập, Bình Ngô Đại Cáo, Dư Địa Chí…

2 Lê Thánh Tông(1442 – 1497) :

- Là vị vua anh minh, tài năng trên nhiều lĩnh vực kinh tế, chính trị, quân sự là nhà văn thơ nổi tiếng của dân tộc

- Đóng góp: Sáng lập hội Tao

Trang 20

?(HS đọc in nghiêng SGK)

Phân tích kênh hình 47

? Lê Thánh Tông là nhgười như thế nào?

Phân tích chữ in nghiêng SGK

? Cuối XV Lê Thánh Tông đã làm gì ?

? Hội Tao Đàn là hội như thế nào ?

? Thơ văn của ông chứa đựng những gì ? Các tác phẩm tiêu

? Ông là người như thế nào ?

? Ông đã đỗ tiến sĩ năm nào? Làm những chức vụ gì ?

? Ông được người đời ca ngợi như thế nào ?

GV nên kể một số tình tiết chuyện về Lương Thế Vinh.

Đàn

- Tác phẩm: Quỳnh Uyển Cửu Ca, Văn minh cổ suý, Hồng đức quốc âm thi tập…

3 Ngô Sĩ Liên ( thế kỉ XV):

- Là nhà sử học nổi tiếng của nước ta thế kỉ XV, đỗ tiến sĩ

và đảm nhiệm chức vụ trong triều đình

- Đóng góp: Tác phẩm Đại Việt Sử Kí Toàn Thư (15 quyển)

4 Lương Thế Vinh (1442

- ?)

- Là người học rộng, tài cao,

là nhà toán học nổi tiếng thời

Lê sơ

- Đóng góp: Tác phẩm “Đại thành toán pháp, thiền môn giáo khoa (phật học)

? Đánh giá của em về một danh nhân văn hóa tiêu biểu thế kỷ XV?

? Những danh nhân được nêu trong bài học đã có công lao gì đối với dân tộc?

- Chuẩn bị: Ôn lại nội dung kiến thức toàn chương để ôn tập

Trang 21

Bài 21 ÔN TẬP CHƯƠNG IV

- Thấy được sự phát triển toàn diện của đất nước ta thế kỷ XV- đầu thế kỷ XVI

- So sánh điểm giống và khác nhau giữa thời thịnh trị nhất (thời Lê sơ) với thời Lý - Trần

1 Giáo viên: - Lược đồ lãnh thổ Đại Việt thời Trần và thời Lê sơ

- Bảng phụ sơ đồ tổ chức bộ máy chính quyền thời Lý-Trần và thời Lê sơ

- Tranh ảnh về các công trình nghệ thuật, nhân vật lịch sử tiêu biểu thời Lê sơ

Lớp 7B:………

2 KT Bài cũ:

? Những cống hiến của Nguyễn Trãi đối với sự nghiệp của nước Đại Việt ?

? Hiểu biết của em về Lê Thánh Tông ?

3 Bài mới:

Chúng ta đã học qua giai đoạn lịch sử Việt Nam ở TK XV-đầu TK XVI, cần hệ thống hoá toàn bộ kiến thức về mọi mặt kinh tế, chính trị, xã hội, văn học nghệ thuật của thời kì được coi là thịnh trị của chế độ phong kiến VN

- Bãi bỏ một số chức quan cao cấp tăng cường tính tập quyền

- Đạo thừa tuyên  10 phủ  Châu huyện  xã => chặt chẽ hơn đặc biệt là cấp thừa tuyên và xã

- Phổ biến sâu rộng cho mọi tầng lớp nhân dân

3 Luật pháp - Giống nhau : Bảo vệ quyền lợi giai cấp thống trị, khuyến khích

phát triển sản xuất

- Khác nhau

Trang 22

- Bộ Hình Thư (Lý), bộ Hình Luật (Trần) đơn giản, chưa chặt chẽ

- Bộ luật Hồng Đức : chặt chẽ, hoàn chỉnh hơn… có một số điều luật bảo vệ phụ nữ và giữ gìn truyền thống dân tộc

- Chủ yếu Thăng Long, Vân Đồn

- Phát triển rất nhanh nhờ sự quan tâm kĩ của triều đình…

- Xuất hiện các làng nghề chuyên nghiệp, thủ công nghiệp nhà nước

có cục bách tác quản lí thủ công nghiệp phát triển mạnh

- Được mở rộng khắp Đại Việt

5 Xã hội - Giống nhau : Đều có 2 giai cấp chính trong xã hội :

+ giai cấp thống trị : vua, quan, địa chủ

+ giai cấp bị trị : nông dân, thợ thủ công, thương nhân, nô tì

- Khác nhau :

- Giai cấp thống trị có thêm vương hầu quý tộc

- Giai cấp bị trị có nông nô

- Nô tì rất đông đảo

Sử dụng Hán, Nôm

- Chưa phát triển mạnh

- NT có p/cách tỉ mĩ, độc đáo chủ yếu hình rồng – phượng, trang trí cung đình …

- Rất phát triển, thi cử mở rộng tuyển chọn nhân tài khắp nơi

- Nội dung: lòng yêu nuớc ý chí bất khuất, lòng tự hào dân tộc

- NgTrãi

- “ Hồng Đức quốc âm thi tập, Quỳnh uyển cửu ca, Cổ tâm bách vịnh…” LTT

Trang 23

Lập bảng thống kê các bậc danh nhân ở thế kỉ XV.

- Chuẩn bị phần III:

Tiết 46

LÀM BÀI TẬP LỊCH SỬ (Phần chương IV)

1.Giáo viên: Lược đồ các cuộc khởi nghĩa đầu TK XV

Trang 24

Thời Gian Sự Kiện, Chiến Thắng Lớn

1416 Lê Lợi cùng 18 người trong bộ chỉ huy đã tổ chức hội thề ở Lũng Nhai

(TH)7-2-1418 Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa ở Lam Sơn

Giữa năm1418 Quân Minh căn cứ, Lê lai cải trang làm lê Lợi, liệu chết cứu chủ

tướng…

Cuối năm

1421

Quân Minh căn cứ, Lê Lợi rút quân lện núi Chí Linh

Hè năm 1423 Lê Lợi đề nghị tạm hoà , quân Minh chấp nhận

Cuối năm1424 Quân Minh tấn công Nghĩa quân chuyển địa bàn vào Nghệ An

8-1425 Trần Nguyên Hãn, lê Ngân chỉ huy ll Nghệ An Tân Bình và Thuận Hoá,

giải phóng Tân Bình, T.Hoá9-1426 Lê Lợi và BCH quyết định mở cuộc tiến quân ra Bắc

7-11-1426 Vương Thông cho quân xuất tiến về hướng Cao bộ

8-10-1427 Liễu Thăng dẫn quân nước ta, bị phục kích và giế tở ải Chi Lăng

3-1-1428 Toán quân của Vương Th”ng rút khỏi nước ta

* Nhóm 2: Lập bảng thống kê các tác phẩm Văn học, sử học nổi tiếng thời Lý-Trần và

Trương Hán Siêu

“QuânTrungTừMệnhTập, Bình Ngô Đại Cáo, Chí Linh Sơn Phú”

Nguyễn Trãi

- “Hồng Đức Quốc Âm Thi Tập”

, Quỳnh Uyển Cửu Ca”

Lê Thánh Tông

Các Tp sử

học

“Đại Việt Sử Ký”

Lê Văn Hưu

- “Đại Việt Sử Ký Toàn

Thư” Ngô Sỹ Liên

Trang 25

Tiết 47

Chương V ĐẠI VIỆT Ở CÁC THẾ KỶ XVI – XVIII

Bài 22 SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TẬP QUYỀN

- Trình bày diễn biễn lịch sử trên lược đồ

3 Thái độ:

- Tự hào về truyền thống đấu tranh anh dũng của nhân dân

- Hiểu được rằng: Nước nhà thịnh trị hay suy vong là do ở lòng dân

Lớp 7B:………

A Trắc nghiệm: (0,5 điểm/ý)

1 Ông vua anh minh nhất của thời Lê sơ là ai?

2 Luật Hồng Đức ra đời ở thời kì nào ở nước ta?

a Thời Lý-Trần b Thời nhà Hồ c Thời Tiền Lê d Thời Lê sơ

3 Thời kì nào nho giáo chiếm vị trí độc tôn? Phật giáo và đạo giáo bị hạn chế?

a Thời nhà Lý b Thời nhà Trần c Thời nhà Hồ d Thời nhà Lê sơ

Trang 26

4 Chiến thắng nào dưới dây là chiến thắng lớn nhất trong quá trình đấu tranh chống ngoại xâm của nhà Lê sơ

a Chiến thắng Bạch Đằng b Chiến thắng Chi Lăng – Xương Giang

c Chiến thắng Đống Đa d Chiến thắng Ngọc Hồi

- Nội dung bộ luật Hồng Đức (Quốc triều hình luật) (2 điểm)

+ Bảo vệ quyền lợi g/c thống trị

+ Bảo vệ chủ quyền quốc gia

+ Khuyến khích phát triển kinh tế

+ Phát huy truyền thống dân tộc

- Giống nhau:(2 điểm)

+ Đều bảo vệ quyền lợi của vua và các đại thần

+ Cấm việc giết mổ trâu bò

- Khác so với thời Lý – Trần: (4 điểm)

+ Bảo vệ quyền lợi quốc gia, khuyến khích phát triển kinh tề

+ Giữ gìn truyền thống tốt đẹp của dân tộc

+ Bảo vệ quyền lợi của người phụ nữ

GV: Trải qua các triều đại:

- Lê Thái Tổ : Triều đại pkiến vững vàng, kinh tế ổn định

- Lê Thánh Tông: chế độ pk đạt đến thời kì cực thịnh

- Thế kỉ XVI, Lê Uy Mục, Lê Tương Dực lên ngôi  nhà

Lê suy yếu dần

? Nguyên nhân nào dẫn đến việc nhà Lê suy yếu

TL: Vua quan không lo việc nước, chỉ hưởng lạc xa xỉ,

hoang dâm vô độ Xay dựng lâu đài, cung điện tốn kém

Cho HS đọc phần chữ nhỏ

? Sự thoái hoá của các tầng lớp thống trị khiến triều đình

1 Triều đình nhà Lê:

- Tầng lớp phong kiến thống trị đã thoái hoá

- Triều đình rối loạn

Trang 27

phong kiến phân hoá như thế nào.

TL: Nội bộ triều đình chia bè kéo cánh, tranh giành quyền

lực…

? Em có nhận xét gì về các vua Lê ở thế kỉ XVI so với Lê

Thánh Tông

TL: Kém về năng lực và nhân cách, đẩy chính quyền và đất

nước vào thế sự tự suy vong

đáp, so sánh

Kĩ thuật: động não,

? Sự suy yếu của triều đình nhà Lê dẫn đến hậu quả gì

TL: Đời sống nhân dân cực khổ

? Vì sao đời sống nhân dân cực khổ

TL: Quan lại địa phương… Coi dân như cỏ rác”

HS đọc phần chữ nhỏ

? Thái độ của nhân dân với tầng lớp quan lại thống trị như

thế nào

TL: Mâu thuẫn:

Nông dân - địa chủ ; Nông dân – Nhà nước phong kiến

ngày càng gay gắt Đó là nguyên nhân bùng nổ các cuộ

khởi nghĩa

GV: Chỉ lược đồ: từ năm 1511, các cuộc khởi nghĩa nổ ra ở

nhiều nơi:

- Trần Tuân (1511) ở Hưng Hoá và Sơn Tây

- Lê Hy, Trịnh Hưng (1512) ở Nghệ An và phát triển ra

Thanh Hoá

- Phùng Chương (1515) ở vùng núi Tam Đảo

- Tiêu biểu nhất là cuộc khởi nghĩa Trần Cảo (1516) ở

Đông Triều (Quảng Ninh)…

? Em hãy kể tên các cuộc khởi nghĩa nông dân đầu TK

XVI

TL: Dựa phần chữ nhỏ

? Em có nhậ xét gì về PT đấu tranh của nông dân TK XVI

TL: Qui mô rộng lớn nhưng nổ ra lẻ tẻ, chưa đồng loạt

? Các cuộc KNbị thất bại nhưng có ý nghĩa như thế nào

TL:

2 Phong trào khởi nghĩa của nông dân ở đầu thế kỉ XVI:

a Nguyên nhân

- Đời sống nhân dân cực khổ

- Mâu thuẫn giai cấp lên cao

- Tiêu biểu là khởi nghĩa của Trần Cảo

(1516) ở Đông Triều (Quảng Ninh)

b Kết qủa – Ý nghĩa

- Tuy thất bại nhưng đã tấn công mạnh mẽ vào chính quyền nhà Lê đang mục nát

- Kể tên một số cuộc khởi nghĩa của nông dân đầu thế kỷ XVI ?

- Chỉ trên lược đồ những vùng hoạt động của phong trào nông dân thời bấy giờ?

Trang 28

- Học bài, làm bài tập trả lời các câu hỏi sách giáo khoa, bài 22 (TT).

Tiết 48

Bài 22

SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TẬP QUYỀN

(THẾ KỈ XVI – XVIII) (tiếp theo)

II CÁC CUỘC CHIẾN TRANH NAM - BẮC TRIỀU VÀ

TRỊNH - NGUYỄN

- Tìm hiểu nguyên nhân các cuộc chiến tranh

- Hậu quả của các cuộc chiến tranh đối với dân tộc và sự phát triển của đất nước

1.Giáo viên: -Bản đồ Việt Nam; Tranh ảnh liên quan đến bài học.

Lớp 7B:………

2 KT Bài cũ:

? Nhận xét về triều đình nhà Lê đầu TK XVI?

? Nguyên nhân dẫn đến PT khởi nghĩa của nông dân ở đầu TK XVI ? Ý nghĩa?

Trang 29

? Sự suy yếu của nhà Lê đã thể hiện như thế nào.

TL: Triều đình phong kiến rối loạn, các phe phái liên tục

chem giết lẫn nhau

GV – HS từng bước tìm hiểu vì sao lại có sự hình thành

Nam Triều và Bắc Triều

? Vì sao hình thành Nam Triều?

TL: Do mâu thuẫn giữa nhà lê >< nhà Mạc

- GV: tường thuật sơ lược cuộc chiến tranh kéo dài hơn 50

năm, diễn ra từ Thanh, Nghệ, Tĩnh ra Bắc

? Chiến tranh Nam - Bắc triều đã gây tại hoạ gì cho nhân

dân ta

TL: Dựa vào phần chữ nhỏ

? Em có nhận xét gì về tính chất của cuộc chiến tranh

TL: Tập đoàn phong kiến tranh chấp, nông dân chịu cực

khổ nhiều

GV: đọc bài ca dao

? Kết quả cuộc chiến tranh

TL: Năm 1592, Nam triều chiếm được Thăng Long  nhà

Mạc chạt lên Cao Bằng  chiến tranh chấm dứt

Chiến tranh chấm dứt nhưng hậu quả để lại rất nặng nề

Sauk hi chấm dứt chiến tranh, Nam triều có giữ vững nền

TL: - Năm 1545, Nguyễn Kim chết, con rễ là Trịnh Kiểm

lên nắm binh quyền

- Con thứ của Nguyễn Kim là Nguyễn Hoàng lo sợ, xin vào

trấn thủ Thuận Hoá, Quảng Nam

GV: nhấn mạnh việc Nguyễn Hoàng vào Thuận Hoá xây

dựng cơ sở để đối địch với họ Trịnh

? Đàng Trong – Đàng Ngoài do ai cai quản?

TL: - Đàng Ngoài: họ Trịnh xưng vương gọi là chúa Trịnh,

biến vua Lê thành bù nhìn

a Nguyên nhân:

- Năm 1454, Nguyễn Kim chết con rể là Trịnh Kiểm lên thay nắm toàn bộ vinh quyền, hình thành thế lực họ Trịnh

- Nguyễn Hoàng váo trấn thủ Thuận Hóa, Quảng Nam.-> Từ đó hình thành thế lực

họ Nguyễn

Trang 30

- Đàng Trong: Chúa Nguyễn cai quản.

Hướng dẫn Hs quan sát H 50GV: Phủ chúa Trịnh rất rộng rãi và có tường bao bọc xung

quanh Bên trong và bên ngoài có nhiều nhà nhỏ, thấp để

cho quân lính ở Những cung điện bên trong xây cao 2 tầng,

có nhiều cửa thoáng đãng Các cửa đều đồ sộ nguy nga, tất

cả bằng gỗ lim

GV: Chỉ bản đồ Việt Nam chiến tranh Trịnh - Nguyễn

? Cuộc chiến tranh Trịnh- Nguyễn đã dẫn đến hậu quả như

thế nào

TL: Một dải đất lớn từ Nghệ An đến Quảng Bình là chiến

trường khốc liệt

- Dân ở hai bên bờ Sông Gianh phải chuyển đi nơi khác

(đọc 2 câu thơ trong sgk)

- Sự chia cắt Đàng Trong-Đàng Ngoài kéo dài 200 năm

Gây trở ngại cho giao lưu kinh tế, vắn hoá, làm suy giảm

tiềm lực đất nước

- Ở Đàng Ngoài: đến thời Trịnh Tùng thì xưng vương, xây

phủ chúa bên cạnh triều Lê: tuy nắm mọi quyền nhưng vẫn

dựa vào vua Lê, ND gọi là “Vua Lê chúa Trịnh”

- Ở Đàng Trong: con cháu họ Nguyễn cũng truyền nối nhau

cầm quyền, ND gọi là “chúa Nguyễn”

? Tính chất của cuộc chiến tranh Trịnh-Nguyễn

TL: Phi nghĩa, giành giật quyền lợi và địa vị trong phe phái

phong kiến, phân chia hai miền đất nước

? Nhận xét về tình hình chính trị - xã hội ở nước ta thế kỉ

XVI-XVII

TL: Không ổn định do chính quyền luôn luôn thay đổi và

chiến tranh liên tiếp xảy ra, đời sống nhân dân rất khổ cực

b Diễn biến:

- Đầu TK XVII, cuộc chiến tranh Trịnh – Nguyễn bùng nổ

- Trong thời gian 1627-1672, đánh nhau 7 lần, vùng đất Quảng Bình, Hà Tĩnh trở thành chiến trường

- Ko tiêu diệt được nhau 2 bên lấy bờ sông Gianh (Quảng Bình) làm ranh giới chia cắt đất nước

c Hậu quả: Chia cắt đất nước, gây đau thương, tổn hại cho dân tộc

- Nhân dân bị đói khổ li tán

Trang 31

- Nhận xét được các địa danh trên bản đồ Việt Nam.

- Nhận xét được trình độ phát triển của lịch sử dân tộc từ thế kỉ XVI-XVIII

3 Thái độ:

- Tôn trọng, có ý thức giữ gìn những sang tạo nghệ thuật của ông cha, thể hiện sức sống tinh thần của dân tộc

1 Giáo viên: Lược đồ các cuộc khởi nghĩa đầu TK XV

2 Học sinh: Đọc và trả lời câu hỏi SGK

Lớp 7B:………

2 KT Bài cũ:

- Thuật lại chiến tranh Trịnh - Nguyễn?

- Phân tích hậu quả của 2 cuộc chiến tranh Nam-Bắc triều, Trịnh - Nguyễn?

? Hãy so sánh kinh tế sản xuất nông nghiệp giữa Đàng

Trong với Đàng Ngoài

GV: Chia bảng làm 2 phần hướng dẫn HS so sánh

? Ở Đàng Ngoài, chua Trịnh có quan tâm đến phát triển

nông nghiệp không

Trang 32

TL: - Chúa Trịnh không chăm lo khai hoang, tổ chức đê

điều Ruộng đất công bị cường hào đem cầm bán

? Cường hoà đem cầm bán ruộng đất đã ảnh hưởng đến sản

xuất nông nghiệp và đời sống nông dân như thế nào? kể tên

một số vùng nhân dân gặp khó khăn

TL: Nông dân không có ruộng cày cấy nên:

+ Mất mùa đói kém sảy ra dồn dập

+ Nhiều người bỏ làng đi nơi khác

? ở Đàng Trong cúa Nguyễn có qua tâm đến sản xuất

không? Nhằm mục đích gì

TL: Chúa Nguyễn ra sức khai thác vùng Thuận - Quảng để

cũng cố xây dựng cát cứ

- Mục đích: XD KT giàu mạnh để chống đối lại họ Trịnh

? Chúa Nguyễn có b/pháp gì để khuyến khích khai hoang

TL: Cung cấp công cụ, lương ăn, lập thành làng ấp

- Ở Thuận Hoá, chiêu tập dân lưu vong, tha tô thuế binh

dịch 3 năm, khuyến khích họ trở về quê cũ làm ăn

? Kết quả của chính sách đó

TL: Số dân đinh tăng 126.857 suất Số ruộng đất tăng

265.507 mẫu

? Chúa Nguyễn đã làm gì để mở rộng đất đai, XD cát cứ

TL: Đặt phủ Gia Đinh, mở rộng xuống vùng đất Mỹ Tho,

Hà Tiên Lập xóm mới ở đồng bằng song Cửu Long

? Phủ Gia Định có mấy dinh ? Thuộc tỉnh nào hiện nay

TL: Dựa sgk ( HS chỉ trên bản đồ VN các địa danh trên)

? Hãy phân tích tính tích cực của chúa Nguyễn trong việc

phát triển nông nghiệp

TL: Thúc đẩy nông nghiệp Đàng Trong phát triển

? Sự phát triển sản xuất có ảnh hưởng như thế nào đến tình

hình xã hội

TL: Hình thành tầng lớp địa chủ lớn chiếm đoạt ruộng đất

Nhưng nhìn chung đời sống nhân dân ổn định

? Nhận xét sự khác nhau giữa kinh tế nông nghiệp Đàng

? Ở thế kỉ XVII, thủ công nghiệp phát triển như thế nào

TL: Làng thủ công mọc lên ở nhiều nơi: (sgk)

* Đàng Trong

- Khuyến khích khai hoang

- Đặt phủ Gia Định, lập làng xóm mới

2 Sự phát triển của nghề thủ công và buôn bán:

- Thủ công nghiệp phát triển, xuất hiện các làng thủ công

Trang 33

GV: nhấn mạnh nghề thủ công tiêu biểu nhất là gốm Bát

Tràng và đường

Cho HS quan sát và nhận xét H51 về sản phẩm gốm BT

Học sinh thảo luận: Hai chiếc bình gốm rất đẹp: men trắng

ngà, hình khối và đường nét hài hoà cân đối Đây là sản

phẩm được người nước ngoài rất thích

GV: Cho HS kể tên những làng thủ công có tiếng ở nước ta

thời xưa và hiện nay mà em biết

? Hoạt động thương nghiệp phát triển như thế nào

TL: Xuất hiện nhiều chợ, phố xá và các đô thị

? NX về các chợ? Xuất hiện nhièu chợ chứng tỏ điều gì

TL: Việc buôn bán trao đổi hang hoá rất phát triển

? Em có nhận xét gì về các phố phường

? Chúa Trịnh, chúa Nguyễn có thái độ như thế nào trong

việc buôn bán với người nước ngoài

TL: Ban đầu tạo điều kiện cho thương nhân châu Á, Âu vào

buôn bán, mở cửa hang  để nhờ họ mua vũ khí

- Về sau: hạn chế ngoại thương

? Tại sao Hội An trở thành thương cảng lớn nhất ở Đàng

Trong

TL: Vì đây là trung tâm buôn bán, trao đổi hang hoá Gần

biển thuận lợi cho các thuyền buôn nước ngoài ra vào

GV: Cho HS nhận xét H.52 sgk

( Phố xá đông đúc, tấp nập, nhộn nhịp, thuyền bè qua lại

đông đúc, thuận lợi và rất gần bờ)

? Vì sao đến giai đoạn sau, chính quyền Trịnh - Nguyễn

chủ trương hạn chế ngoại thương

TL: Họ sợ người phương Tây có ý đồ xâm chiếm nước ta

? Nhận xét chung về tình hình kinh tế nước ta từ thế kỉ XVI - thế kỉ XVIII

? Đánh dấu vị trí các làng thủ công nổi tiếng, các đô thị quan trọng ở Đàng Ngoài và Đàng Trong

- Chuẩn bị phần II của bài theo hệ thống câu hỏi SGK:

Trang 34

2 Kĩ năng:

- Mô tả một lễ hội hoặc một vài trò chơi tiêu biểu trong lễ hội của làng mình

3 Thái độ:

- Hiểu được truyền thống văn hoá của dân tộc luôn phát triển trong bất kì hoàn cảnh nào?

- Bồi dưỡng ý thức bảo vệ truyền thống văn hoá dân tộc

Lớp 7B:………

2 KT Bài cũ:

? Nhận xét tình hình kinh tế nông nghiệp Đàng Trong – Đàng Ngoài?

? Tại sao trong TK XVII, ở nước ta xuất hiện một số thành thị ?

3 Bài mới:

ở bài học trước, chúng ta đã thấy dưới quyền cai trị của chúa Trịnh ở Đàng Ngoài, nền sản xuất bị trì trệ, kìm hãm, không chăm lo phát triển Tình trạng đó kéo dài ắt dẫn tời cảnh điêu đứng, khổ cực của quần chúng nhân dân Có áp bức, có đấu tranh, nông dân Đàng Ngoài đã vùng lên đấu tranh, lật đổ chính quyền họ Trịnh thối nát

Trang 35

? Vì sao nho giáo lúc này không chiếm địa vị độc tôn.

TL: Các thế lực phong kiến tranh giành địa vị

- Vua Lê trở thành bù nhìn

? Ở thôn quê có những h/thức sinh hoạt tư tưởng ntn nào?

TL: Hội làng: là hình thức sinh hoạt phổ biến lâu đời trong

lịch sử

? Kể tên một số lễ hội mà em biết

? Quan sát H.52, bức tranh miêu tả cái gì

TL: Buổi biểu diẽn võ nghệ tại các hội làng

- Hình thức phong phú nhiều thể loại: đấu kiếm, đua ngựa,

thi bắn cung tên…

- Biểu diễn NT (3 người ở góc bên trái đang thổi kén đánh

trống) thể hiện nét vui tươi, tinh thần lạc quan yêu đời

? Hình thức sinh hoạt văn hoá đó có tác dụng gì

TL: Thắt chặt tinh thần đoàn kết.Giáo dục về tình yêu quê

hương đất nước

? Câu ca dao “ Nhiễu điều…” nói lên điều gì

TL: Lời dạy người dân một nước phải biết yêu thương,

đoàn kết giúp đỡ nhau

? Em hãy kể them vài câu ca dao có nội dung tương tự

TL: ( Bầu ơi….; Một cây… )

? Đạo thiên chúa bắt nguồn từ đâu ? Vì sao lại xuất hiện ở

GV: nhấn mạnh vai trò của Alễcxăng đơ Rốt

? Vì sao trong thời gian dài chữ quốc ngữ k được sử dụng?

TL: G/cấp PK không sử dụng -> g/cấp PK bảo thủ, lạc hậu

? Theo em, chữ Quốc ngữ ra đời đóng vai trò gì trong quá

trình phát triển văn hoá Việt Nam

3 Văn học và nghệ thuật dân gian:

Trang 36

- Văn học dân gian Văn học chữ Nôm rất phát triển

? kể tên những thành tựu văn học nổi bật

GV: Nhấn mạnh bộ sử bằng thơ Nôm: Thiên Nam ngữ lục

? Thơ Nôm xuất hiện ngày càng nhiều có ý nghĩa như thế

nào đối với tiếng nói và văn hoá dân tộc

TL: Khẳng định người Việt có ngôn ngữ riêng của mình

Thể hiện ý chí tự lập, tự cường của dân tộc

? Các tác phẩm chữ Nôm tập trung phản ánh nội dung gì

? Nhận xét vai trò của họ đối với sự phát triển VH dân tộc

TL: Là người có tài, yêu nước thương dân, thơ văn mạng

tính triết lí sâu xa Các tác phẩm của họ là di sản văn hoá

dân tộc

? em có nhận xét gì về văn học dân gian thời kì này ( thể

loại, nội dung)

TL: Dựa sgk

? NT dân gian gồm mấy loại hình.(điêu khắc và sân khấu)

? Những thành tựu của nghệ thuật điêu khắc

TL: Nét chạm trổ đơn gian, dứt khoát

Quan sát H.54 và nhận xét

TL: Bức tượng do nghệ nhân Trương Văn Thọ tạo ra năm

1655 Tượng cao 3m7, rộng 2m1, khuôn mặt đẹp, cân đối

hài hoà, giữa mỗi tay có một con mắt, đầu đội mũ hoa sen

? Kể tên một số loại hình nghệ thuật dân gian mà em biết

? Nội dung của nghệ thuật chèo, tuồng là gì

TL: Dựa sgk

* Văn học chữ Nôm phát triển

- Tiêu biểu: Nguyễn Bỉnh Khiêm, Đào Duy Từ

* Văn học dân gian phát triển với nhiều thể loại phong phú

* Nghệ thuật dân gian

- Nghệ thuật điêu khắc+ Điêu khắc gỗ

? Tình hình VH nước ta thế kỷ XVII-XVIII có những điểm gì mới?

? Sự phát triển phong phú và đa dạng của những loại hình NT dân gian ở nước ta vào các thế kỷ XVII-XVIII Vì sao NT dân gian thời kỳ này phát triển cao?

- Chuẩn bị bài 24 “Khởi nghĩa nông dân ”

Trang 37

1 Giáo viên: Lược đồ các cuộc khởi nghĩa đầu TK XV

TL: Mục nát đến cực độ: Vua Lê là bù nhìn,Chúa Trịnh

quanh năm hội hè yến tiệc; Quan lại hoành hành, đục khoét

? Chính quyền phong kiến mục nát dẫn đến hậu qủa gì ?

TL: Sản xuất nông nghiệp đình đốn; Đê điều vỡ liên tục,

mất mùa, lụt lội thường xuyên xảy ra; Nhà nước đánh thuế

nặng, công thương nghiệp sa sút

? Nhân dân phải chịu cảnh tô thuế nặng nề, bất công như

thế nào?

1 Tình hình chính trị

* Chính quyền phong kiến

- Quanh năm hội hè, đình đám; quan lại binh lính ra sức đục khoét nhân dân

* Hậu quả:

- Sản xuất nông nghiệp đình đốn, thiên tai hạn hán xảy ra liên tiếp

Trang 38

TL: Vì phải nộp thuế mà phải bần cùng bỏ cả nghề nghiệp

? Đời sống nhân dân ra sao?

TL: Dựa sgk

GV: Nhấn mạnh đây là nét đen tối trong bức tranh lịch sử

nửa sau TK XVIII

đáp, so sánh

? Trước cuộc sống cực khổ ấy nhân dân có thái độ ntn?

TL: Vùng lên đấu tranh, các cuộc khởi nghĩa nổ ra liên tiếp

GV: đưa lược đồ nơi diễn ra các cuộc khởi nghĩa nông dân

ở Đàng Ngoài TK XVIII

- Giải thích kí hiệu

- giới thiệu lần lượt các cuộc khởi nghĩa

? Nhìn trên bản đồ, em có nhận xét gì về địa bàn của phong

trào nông dân khởi nghĩa ở Đàng ngoài?

TL: Lan rộng khắp đồng bằng và miền núi

GV: tường thuật cuộc khởi nghĩa của Nguyễn Hữu Cầu tiêu

biểu cho ý chí, nguyện vọng và khí thế của nông dân vào

những năm 40 của thế kỉ XVIII

? Việc nghĩa quân chuyển địa bàn hoạt động có ý nghĩa gì?

TL: Đánh dấu bước chuyển biến mới của phong trào là tinh

thần đoàn kết giữa nông dân miền xuôi và miền núi

? Nguyên nhân thất bại?

TL: Các cuộc khởi nghĩa còn rời rạc, không liên kết thành

một phong trào rộng lớn

? Ý nghĩa?

TL: - Chính quyền phong kiến họ Trịnh lung lay

- Tạo điều kiện cho nghĩa quân Tây Sơn tiến quân ra Bắc

- Nêu cao tinh thần đấu tranh của nhân dân

- Đời sống nhân dân cực khổ thường xuyên xảy ra nạn đói, nhiều người phải bỏ làng đi phiêu tán

2 Những cuộc khởi nghĩa lớn:

- Địa bàn hoạt động rộng

- Tiêu biểu: Khởi nghĩa Nguyễn Hữu Cầu, Hoàng Công Chất

+ Nêu cao tinh thần đấu tranh của nhân dân

Thời gian hđ Người lãnh đạo Khu vực hoạt động Kết quả

Sơn TâyThanh Hóa – Nghệ An

Tam ĐảoHải PhòngSơn Nam

Thất bại

Trang 39

- Vì sao thế kỉ XVI-XVII diễn ra nhiều cuộc nổi dậy của nông dân ?

- Chỉ địa điểm các cuộc khởi nghĩa trên lược đồ ?

- Các cuộc khởi nghĩa đó có tác dụng như thế nào tới xã hội nước ta thời kỳ bấy giờ ?

- Học bài, làm bài tập trả lời các câu hỏi sách giáo khoa, đọc bài mới-bài 25

Tiết 52

Bài 25

PHONG TRÀO TÂY SƠN

I KHỞI NGHĨA NÔNG DÂN TÂY SƠN

1 Giáo viên: - Lược đồ căn cứ đại của nghĩa quân Tây Sơn.

Lớp 7B:………

2 KT Bài cũ:

? Nêu tình hình kinh tế, đời sống của nhân dân Đàng Ngoài ở TK XVIII ? Tình hình

ấy dẫn tới hậu quả gì?

3 Bài mới:

Tình hình xã hội ở Đàng Trong vào lúc này cũng giống như ở Đàng Ngoài Vì sao? Nhân dân ở cả hai miền đều bị phong kiến áp bức bóc lột Chúng ta chuyển sang tìm hiểu

cụ thể tình hình xã hội ở Đàng Trong

Trang 40

HĐ THẦY - TRÒ ND CẤN ĐẠT Hoạt động: (15 phút)

đáp, so sánh

? Những biểu hiện nào chứng tỏ chính quyền họ Nguyễn ở

Đàng Trong đi vào con đường suy yếu và mục nát?

TL: Dựa đoạn đầu sgk

GV: Cho HS đọc sgk phần chữ nhỏ

? Đoạn trích trên khiến em hình dung như thế nào về bọn

quan lại thống trị?

TL: Dựa sgk

? Còn đời sống nông dân thì sao?

TL: - Địa chủ cường hào lấn chiếm ruộng đất

- Nhân dân phải nộp thuế, nộp lâm thổ sản quý

? Đời sồng của nông dân Đàng Trong có gì khác với nông

dân Đàng ngoài?Vì sao?

TL: Nông dân Đàng trong sống cơ cực như nông dân Đàng

ngoại Vì nông dân 2 miền đều bị giai cấp phong kiến bóc

lột thậm tệ

? Sự mục nát của chính quyền họ Nguyễn dẫn đến những

hậu quả gì đối với nông dân và các tầng lớp khác?

TL: Phong trào nông dân Đàng trong ở giai đoạn này phát

triển mạnh, có rất nhiều cuộc khởi nghĩa nổ ra

? Một vài nét tiểu sử về Chàng Lía

GV: đọc những câu ca, lời vè ca tụng Chàng Lía

? Cuộc khởi nghĩa tuy bị thất bại nhưng có ý nghĩa như thế

nào ?

TL: - Tinh thần đấu tranh quật cường của nông dân chống

chính quyền họ Nguyễn

- Báo trước cơn bão táp đấu tranh giai cấp sẽ giáng vào

chính quyền phong kiến nhà Nguyễn

? Anh em Nguyễn Nhạc đã chuẩn bị những gì ?

TL: - Xây thành luỹ, lập kho tàng, luyện nghĩa quân

- Khẩu hiệu: “ Lấy của người giàu chia cho người nghèo”

1 Xã hội Đàng Trong nửa sau thế kỉ XVIII:

a Tình hình xã hội

- Chính quyền họ Nguyễn suy yếu, Trương Phúc Loan nắm hết quyền hành, tự xưng là

“quốc phó”

- Ở địa phương, quan lại cường hào kết thành bè cánh, đàn áp bóc lột nhân dân thậm

tệ và đua nhau ăn chơi xa xỉ

-> Đời sống nông dân cơ cực

b Cuộc khởi nghĩa của Chàng Lía

- Nổ ra ở Truông Mây ( Bình Định)

- Chủ trương: “ Lấy của nhà giàu chia cho người nghèo”

2 Khởi nghĩa Tây Sơn bùng nổ:

a Lãnh đạo

- Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ

b Căn cứ

Định dạng
Số trang	83
Dung lượng	906,5 KB

giaoan tiet 37 - 70 chuan KTKN 2012

Chiến tranh Nam Triều Bắc Triều:

Chiến tranh Nam Triều Bắc Triều: