các bệnh tuyến vú

Sinh lý  Thụ thể nội tiết: Estrogen và progesteron  E2 : tuyến sữa phát triển , tăng phân bào tại nang sữa, tăng phân mạch, tăng tính thẩm thấu mô liên kết  Pg : kháng lại E2, kích th

CÁC B NH TUY N VÚ Ệ Ế

CÁC B NH TUY N VÚ Ệ Ế

LÊ TH THANH VÂN Ị

BM PHỤ SẢN TRƯỜNG ĐH Y HÀ NỘI

 Ung thư vú có cảm thụ E, P, tỷ lệ sống 5 năm khoảng 90% Nếu đã di căn hạch nách 40-50%.

 ĐM sau tuyến mạng nối chằng chịt theo lớp giữa ĐM

vú trong và vú ngoài, vòng TM Haller

- Chuỗi hạch vai chạy theo mạch máu vai duới

- Chuỗi trung tâm đường nhánh TK liên sườn 2

- Chuỗi dưới đòn

Sinh lý

 Thụ thể nội tiết: Estrogen và progesteron

 E2 : tuyến sữa phát triển , tăng phân bào tại nang sữa, tăng phân mạch, tăng tính thẩm thấu mô liên kết

 Pg : kháng lại E2, kích thích tuyến sữa khi có E2

 Prolác tin : tiết sữa

 Ngày 10 Ck kinh phát triển tuyến và phù nề mô đệm, cuối CK tuyến thu nhỏ, giảm phù nề

 E2 kích thích thụ thể E2 và Pg, Pg làm giảm Thụ thể

Pg là yếu tố đánh dấu hoạt động E2

 Pg

Khám vú

 Bước quan trọng khám phụ khoa

 Thời gian 10-15 phút , đầy đủ các bước tuần tự

 Tư thế khám

 Hướng dẫn tự khám từ 20 tuổi

 Khám định kỳ hàng năm sau 35t

Thăm khám vùng thượng đòn và

vùng nách

 Tư thế BN : ngồi đối diện , cơ ngực thư dãn

 1 tay đỡ cánh tay BN, dùng ngón tay bàn tay khác

khám thành ngực, vùng nách

 Phát hiện hạch : số lượng , mật độ , di động, độ dính

Quan sát vú

 Tư thế ngồi , tay buông thõng

 Màu sắc da , đối xứng 2 vú , dấu hiệu tăng sinh mạch máu , tổn thương da

 Hình dạng, kích thước núm vú và quầng vú

 Thay đổi da rõ ràng hơn khi BN giơ 2 tay cao hay

chống tay vào hông

Hiện tượng co rút

 Vết lõm da- co rúm toàn bộ tuyến

 Giơ tay lên cao cơ ngực nâng lên, mô ung thư , da lân

cận kéo lên, vào trong thấy co rút, mất cân đối

 Nâng vú lên bằng tay thấy vết lõm dính da – khối u nằm 1/2 trên vú

 Chồm người tới trước: hai tay giơ thẳng ra trước , mặt ngẩng , 2 núm vú thõng xuống- mất cân đối

 Co cơ ngực: ngồi, chống tay hông thư dãn- quan sát

Chống tay mạnh , gồng cơ ngực từng bên – lõm da , lệch trục núm vú

Núm vú – Tiết dịch

 Núm vú tụt , phẳng

 Vết loét, u nhú

 Do bẩm sinh , viêm, ung thư

 Tiết dịch trong, sữa, mủ, máu

 Làm TB, sinh thiết

Các b nh lành tính ệ

Các b nh lành tính ệ

 Nguy cơ : mãn kinh muộn, rối loạn tâm lý thể chất ,

sự mất cân đối E2/ Pg

Đau vú

 Phụ nữ TK không ổn định

 Đau theo chu kỳ, hội chứng trước kinh

 Đau không theo CK có thể kết hợp với dãn ống tuyến

vú , phát hiện qua chụp vú

 Viêm xơ tuyến vú

 Phân biệt với bệnh lý ngoài vú: bệnh khớp, bệnh dây

TK gáy - cổ, viêm xương sụn , đau tim

Ho i t t ch c m ạ ử ổ ứ ỡ

Ho i t t ch c m ạ ử ổ ứ ỡ

 Sau chấn thương , tổn thương tuyến vú gây mảng cứng , kèm theo co kéo núm vú

 Phải sinh thiết loại trừ k

 Điều trị : Bóc khối mỡ hoại tử

 Nội tiết : Danazol, tamoxifen 100mgx2v/ng

 Progesteron từ ngày 12 VK, mỡ progesteron bôi từ ngày 12-25 CK kinh

B nh x nang tuy n vú ệ ơ ế

B nh x nang tuy n vú ệ ơ ế

(Fibroadenosis)

 U mền ở phụ nữ tuổi sinh đẻ hay tiền mãn kinh

 Mất cân bằng nội tiết

 GPB: xơ hóa tuyến và quá sản biểu mô tuyến vú hình thành nang

 Sờ khối u mền xuất hiện nửa sau CKkinh , nửa ngoài

vú , có thể cả 2 bên vú

 Điều trị : VitaminE 600 UI/ngày điều chỉnh tỷ lệ E/P

 Kiêng rượu cà fe, socola( Methyl xathin kích thích

giải phóng cathecholamin, kích thích AMP ở vú

B nh nang vú (cystic disease) ệ

B nh nang vú (cystic disease) ệ

 Tuổi 30-50, liên quan nội tiết

 Nang căng, khối riêng biệt , chọc nang màu vàng

xanh hay nâu

 Lành tính

 Tái phát thì hút nang , sinh thiết , Danasol, bóc nang

Dị dạng vú

 Vú thừa hay núm vú thừa

 Tuyến vú phụ

 Hamartoma: phát triển quá độ nhưng không xâm lấn

mô tại chỗ , KT 5-10cm, mật độ giống mô vú bình thường , có thể lóc nhân dễ dàng

 Phì đại tuyến vú

 Chụp XQ tuyến sữa (Galactography), TB dịch tiết , Nội tiết

U tuy n x (Fibroadenoma) ế ơ

U tuy n x (Fibroadenoma) ế ơ

 U có vỏ , cứng, di động.kích thước to nhỏ khác nhau ,

to khi có thai do ảnh hưởng nội tiết

 2 loại quanh tiểu ống hay trong tiểu ống ( to, căng

 Tuổi 15-25

 U phyloid : u tuyến xơ có lớp đệm phát triển nhanh,

dễ tái phát , ít khi ác tính

Phác đ x trí ồ ử

Phác đ x trí ồ ử

 Tổn thương viêm : kháng sinh- dẫn lưu

 Chọc nang

- dịch trong, u mất - theo dõi

- U tái phát to lên – Sinh thiết

- Dịch máu - sinh thiết

 U cứng – TB học U

- Ác tính –điều trị

- Lành tính chọc lại hay sinh thiết – phẫu thuật

Phẫu thuật cắt bỏ u

 U đặc và chỉ có 1 u duy nhất tồn tại lâu

 Nang chứa dịch máu tái phát

 Có những điểm vôi hóa

 Tiết dịch từ 1 lỗ, dịch trong hay có máu

 Các tổn thương nghi ngờ tăng sinh không điển hình ở

TB học hay sinh thiết

 Phẫu thuật nên cân nhắc nếu u thể đặc ở bé gái, u xơ

vú , bệnh nang xơ tuyến vú kích thước thay đổi theo chu kỳ kinh

 Thai muộn sau 35t

 Thấy kinh trước 12 t, mãn kinh muộn sau 55t

 Tiền sử gia đình( gen

Yếu tố nguy cơ ung thư vú

Y U T Ế Ố Nguy cơ so với dân số chứng

Gia đình có người ung thư vú nhất là mẹ và chị 3-5 lần

Không sinh đẻ , sinh lần đầu trên 30 tuổi 3 lần

Có tổn thương lành tính tuyến vú 3-5 lần

Đời sống kinh tế xã hội cao

Thường xuyên bị stress

Có kinh lần đầu sớm

Phân lo i t ch c h c ạ ổ ứ ọ

Phân lo i t ch c h c ạ ổ ứ ọ

 Ung thư ống ống tuyến 53%, tiên lượng xấu

 Ung thư ống tuyến hỗn hợp 28%

 Ung thư nội tuyến 6%

 Ung thư thùy 5%

 Paget: kết hợp ung thư trong biểu mô hoặc ung thư xâm lấn

XQ vú ít có giá trị : Trẻ < 30t, đang có thai, cho con bú,vú

đã chiếu tia xạ, u vú nằm quá sâu sát với xương, nách

2. Adenoma tuyến vú : hình khuyết ÂV thưa , có vách sau,

có ÂV tương đối dày phía sau

Phân chia giai đo n ạ

Phân chia giai đo n ạ

Theo hệ thống TNM của hội chống K quốc tế

 T : Kích thước khối u

- To : Không có dấu hiệu u

- Tis : ung thư trong biểu mô

Phân chia giai đo n ạ

Phân chia giai đo n ạ

X p theo giai đo n ế ạ

X p theo giai đo n ế ạ

Phân lo i theo giai đo n ti n tri n ạ ạ ế ể

Phân lo i theo giai đo n ti n tri n ạ ạ ế ể

PEV

 PEVo : Khối u ổn định

 PEV1 : Khối u phát triển to gấp 2 lần trong 6 tháng

 PEV2 : Có dấu hiệu viêm da trên vùng khối u hay một phần vú

 PEV3 : Dấu hiệu viêm da trên toàn bộ vú

PEV: Poussée évolutive

Hình thái lâm sàng

 Bệnh carcinoma Paget: Tỷ lệ 1%

- Dễ nhầm với viêm da – phát hiện thường muộn

- Thâm nhiễm nội ống , rất biệt hóa

- Thâm nhiễm biểu mô núm vú

- Khối u không sờ thấy

- Ngứa , tấy đỏ đầu vú , trợt, loét da

- Khi núm vú thay đổi thì di căn hạch nách 5%

- Chẩn đoán xác định : sinh thiết

Hình thái lâm sàng

 Ung thư vú viêm : Ác tính nhất , tỷ lệ 3%

 Đau vú , to, sưng đau, không sờ rõ khối vì tổn thương thâm nhiễm và lan rộng

 Sinh thiết thấy ung thư xâm nhiễm vào bạch mạch

dưới da

 Nghi ngờ cho kháng sinh, sinh thiết lại

Li u pháp tia x ệ ạ

Li u pháp tia x ệ ạ

 Kết hợp tốt nhất trong điều trị K vú là PT và kết hợp tia xạ sau mổ

 Điều trị trước mổ gđ III

 Liều trước mổ : 3000 rad, liều cao 2-3 ngày

 Sau mổ : 4500 rad/ 5 tuần

Hóa li u pháp ệ

Hóa li u pháp ệ

CMF: Tiêm 6-12 đợt trong vòng 6-12 tháng

 Cyclophophamid 600mg+ HT N 5% 200ml truyền TM 60giọt/ ngày đầu

 MTX 15mg TB ngày đầu- ngày 5

 5 Fluouracil 250ml x 2 ống TM chậm ngày đầu

FAC: 4 tuần/đợt

 5 Fluouracil 250ml x 2 ống TM chậm

 Adriamyxin 100mg +HTN5% 200ml truyền TM 60g/ph

 Cyclophophamid 600mg+ HT N 5% 200ml truyền TM 60g/p

Đi u tr theo giai đo n ề ị ạ

Đi u tr theo giai đo n ề ị ạ

 GĐ I,II : Mổ cắt vú triệt để +tia xạ