Giải Phẫu Bệnh Tuyến Vú

Tăng sản ống tuyến vú Adenosis Bệnh tuyến  = Tăng sản số lượng ống tuyến trong tiểu thùy tăng sản acini..  Không tăng sản biểu mô ống tuyến vú không tăng sản số lớp biểu mô  Tă

Giải Phẫu Bệnh Tuyến Vú

2

MỤC TIÊU

1. Mô tả và phân tích 4 loại viêm tuyến vú

2. Mô tả và phân tích thay đổi sợi-bọc của vú

3. Phân tích mối liên hệ giữa thay đổi sợi-bọc và ung

thƣ vú

4. Mô tả và phân tích 4 loại u lành của vú

5. Mô tả và phân tích carcinom ống tuyến vú

6. Mô tả và phân tích carcinom tiểu thùy tuyến vú

Acini Ống tận trong tiểu thùy

Ống tận ngoài tiểu thùy

Tuyến vú bình thường + Viêm

Tuyến vú bình thường + Viêm

Nhiều BC trung tính  Viêm vú cấp

Nhiều limphô bào  Viêm vú limphô bào

quanh mạch, ở lớp biểu mô

viêm giáp Hashimoto

Nhiều mô hạt  Viêm vú

dạng mô hạt vô căn

 Idiopathic granulomatous mastitis

 Chỉ ∆ sau khi đã loại trừ tất cả viêm vú do

nhiễm trùng và bệnh tự miễn hệ thống

 Rất nhiều mô hạt viêm: quanh tiểu thùy & mô đệm

 Mô hạt viêm: mô bào dạng thượng mô, đại bào Langhans, limphô bào, tương bào

Chích silicon + đại bào phản ứng + vật lạ  viêm vú do silicon

 Rất nhiều nang nhỏ dạng không bào, kết thành cụm (silicon)

 Rất nhiều mô bào, đại bào phản ứng vật lạ và vật lạ xung quanh đám silicon

 Túi silicon  Hình ảnh vỏ bao với vách liên kết sợi (gồm nguyên bào sợi xen lẫn với mô bào, limphô bào, tương bào, đại bào) + chuyển sản hoạt dịch ở bề mặt vỏ bao + vùng mao mạch bên dưới vùng chuyển sản hoạt dịch

Bọc vú

 Thay đổi sợi bọc

Thay đổi sợi bọc vú:

Tuyến/TDLU

Dãn ống tuyến vú:

Tuyến/Ống lớn

TĐSB Tuyến dãn thành bọc/TDLU

Dãn OTV Ống lớn dãn thành bọc

TĐSB Chất tiết trong, mỏng

Dãn OTV Chất tiết dạng comedo

TĐSB Không có viêm quanh ống

Dãn OTV Thường có viêm quanh ống

Tăng sản ống tuyến vú

Tăng sản ống tuyến vú

Adenosis (Bệnh tuyến)

 = Tăng sản số lượng ống tuyến trong tiểu thùy (tăng sản acini)

 Không tăng sản biểu mô ống tuyến vú (không tăng sản số lớp biểu mô)

 Tăng sản ống tuyến của các tiểu thùy có sẵn

Bệnh tuyến (Adenosis)

Adenosis)

Bệnh tuyến (Adenosis)

 Bệnh tuyến cơ biểu mô tuyến

(Adenomyoepithelial Adenosis)

 Bệnh tuyến vi tuyến (Microglandular Adenosis)

 Tổn thương xơ hóa phức tạp (Radial

Scar/Complex Sclerosing Lesion)

 Bệnh cầu collagen (Collagenous Spherulosis)

Bệnh tuyến xơ hóa (Sclerosing Adenosis)

Các acini tăng sản, bị ép dẹt bởi mô đệm xơ hóa

TB cơ biểu mô

Bệnh tuyến ống nhỏ (Tubular Adenosis)

Ống nhỏ đồng dạng đan vào nhau nhƣ những ngón tay

Bệnh tuyến ống nhỏ (Tubular Adenosis)

Ống nhỏ đồng dạng đan xen vào nhau

Bệnh tuyến ống nhỏ (Tubular Adenosis)

Ống tuyến có 2 lớp TB: TB BM & TB cơ BM

Tổn thương xơ hóa phức tạp

(Radial Scar/Complex Sclerosing Lesion)

vùng collagen sợi

& TB cơ BM

U tuyến (Adenoma)

Là 1 biến thể của u sợi tuyến, với thành phần tuyến ƣu thế

U tuyến (Adenoma)

Tăng sản biểu mô trong ống

 Lobular Epithelial Hyperplasia = Tăng sản biểu mô tiểu thùy vú (acini)

Tăng sản biểu mô trong ống

tuyến vú

phát từ đơn vị tiểu thùy ống tận (TDLU: Terminal Ductal Lobular Unit)

 Epitheliosis = Tăng sản biểu mô lành tính trong ống tuyến vú

Tăng sản biểu mô trong ống tuyến vú

biểu mô không điển hình)

biểu mô ống tuyến vú không điển hình)

biểu mô tiểu thùy không điển hình)

Tăng sản biểu mô trong ống tuyến vú

Tăng sản biểu mô trong ống tuyến vú

nghĩa xuất phát từ 2 vị trí khác nhau

 Có ý nghĩa 2 hình thái khác nhau về:

 Xử trí

Tăng sản biểu mô trong ống

tuyến vú

 Epitheliosis (Tăng sản BM trong OTV lành)

 Atypical Ductal Hyperplasia (Tăng sản BM trong OTV không điển hình)

 Atypical Lobular Hyperplasia (Tăng sản BM tiểu thùy vú không điển hình)

 Ductal Carcinoma in situ (Carcinôm OTV tại chỗ)

 Lobular Carcinoma in situ (Carcinôm tiểu thùy tại chỗ)

Tăng sản biểu mô trong ống tuyến vú

(Ductal Intraepithelial Neoplasia)

 DIN chưa được chấp nhận rộng rãi

Tăng sản trong biểu mô OTV lành

 Epitheliosis, Usual Ductal Hyperplasia

 TB BM tăng sản trong lòng ống

 Nhiều loại TB: TB BM, TB cơ biểu mô, TB đỉnh tiết

 HMW-CK/TB BM (+) (DCIS: (-))

Tăng sản trong biểu mô OTV lành

 TB BM tăng sản trong lòng ống

 Nhiều loại TB: TB BM, TB cơ biểu mô, TB đỉnh tiết

CK5/6 (+)

Carcinôm ống tuyến vú tại chỗ

= TB biểu mô tăng sản ác tính, còn giới hạn ở ống tuyến vú, chƣa xuyên qua màng đáy

K OTV tại chỗ

K OTV tại chỗ

Carcinôm ống tuyến vú tại chỗ

Kết quả giải phẫu bệnh:

 Loại K is

Tăng sản biểu mô trong ống không điển hình

 Không có tiêu chuẩn thống nhất để xác định

Tăng sản BM OTV KĐH (ADH)

 WHO 2003: TS BM lành + 1 phần

ĐVTTOT (TDLU) có đặc điểm hình thái của K OTV tại chỗ

Tăng sản BM OTV KĐH (ADH)

 Page & cs:

 TB hoặc kiểu sắp xếp của K OTV tại chỗ (1 trong 2)

 Chỉ có 1 lòng ống có đặc điểm của K OTV tại chỗ

(≥2  K is)

 Tavassoli:

 Đặc điểm K is + Đk tổn thương (1 hoặc nhiều OTV) ≤2 mm

Tăng sản tiểu thùy KĐH (ALH)

Tăng sản tiểu thùy không điển hình &

Car tiểu thùy tại chỗ

Carcinôm tiểu thùy tại chỗ

= TB biểu mô tăng sản ác tính, còn giới hạn ở acini, ống tận,

chƣa xuyên qua màng đáy, còn cấu trúc tiểu thùy, nhƣng tiểu thùy bị biến dạng

Carcinôm tiểu thùy tại chỗ

 TB type A: TB đồng dạng, tròn, nhỏ, bào tương ít, bờ viền không rõ

Carcinôm tiểu thùy tại chỗ

 TB type B: TB dạng đỉnh tiết (bào tương dạng hạt, ái toan, hạt nhân rõ)

Carcinôm tiểu thùy tại chỗ

K OTV tại chỗ K tiểu thùy tại chỗ

E-cadherin +++ Âm tính

E-cadherin (-) CK34BE12 (+++)

Carcinôm ống tuyến vú tại chỗ

K OTV tại chỗ K tiểu thùy tại chỗ

E-cadherin (+++) CK34BE12 (-)

Carcinôm OTV xâm nhập

Carcinôm OTV xâm nhập, loại đặc biệt

Carcinôm OTV xâm nhập, loại đặc biệt

Car OTV xn, dạng ống nhỏ

 Nhiều ống, hình bầu dục, ống dài

 Xếp tỏa ra

Car OTV xn, dạng ống nhỏ

Car OTV xn, dạng ống nhỏ

 Nhiều ống, hình bầu dục, ống dài

 1 loại TB dị dạng

Bệnh tuyến dạng ống nhỏ (Tubular Adenosis) Bệnh tuyến vi tuyến (Microglandular Adenosis)

Bệnh tuyến xơ hóa phức tạp

(Comlpex Sclerosing Adenosis) K OTV ống nhỏ (Tubular Carcinoma)

Bệnh tuyến: CK5/6 (+), SM actin, S100 (+) K OTV: CK5/6 (-), SM actin, S100 (-)

Car OTV xn, dạng tiết nhầy

Car OTV xn, dạng nhầy

 Đám TB BM trôi nổi trên bể nhầy

 Dãi mô liên kết sợi mạch nằm trong bể nhầy

 ∆≠ U sợi tuyến dạng nhầy (Myxoid fibroadenoma) Có TB cơ BM

Car OTV xn, dạng nhầy

 Đám TB BM trôi nổi trên bể nhầy

 Dãi mô liên kết sợi mạch nằm trong bể nhầy

Car OTV xn, dạng nhầy

 Đám TB BM trôi nổi trên bể nhầy

 Dãi mô liên kết sợi mạch nằm trong bể nhầy

Car OTV xn, dạng TB nhẫn

 TB BM dạng TB nhẫn

 ∆≠ Car TB nhẫn di căn từ đường tiêu hóa CK20 (+), CK7 (-)

(K TB nhẫn nguyên phát thì ngược lại)

Car OTV xn, dạng TB nhẫn

Car OTV xn, dạng tuyến bọc dịch nhầy

 Giống K tuyến bọc dịch nhầy buồng trứng

 Bọc được lót bởi các TB trụ tiết nhầy, phân tầng, tạo nhú, dị dạng

 ∆≠ Car tiết nhầy di căn từ buồng trứng & đường tiêu hóa CK20 (+), CK7 (-)

(K tiết nhầy nguyên phát thì ngược lại)

Car OTV xn, dạng đỉnh tiết

 TB BM to, nhân tròn, tăng sắc, hạt nhân rõ, bào tương nhiều, dạng hạt, ái toan

 ER (-), PR (-), AR (+)

Car OTV xn, dạng đỉnh tiết

 TB BM to, nhân tròn, tăng sắc, hạt nhân rõ, bào tương nhiều, dạng hạt, ái toan

 ER (-), PR (-), AR (+)

Car OTV xn, dạng chế tiết

 = Juvenile carcinoma (<30t)

 Nhiều bọc nhỏ, chứa chất tiết ái toan (# nang giáp)

Car bọc dạng tuyến OTV xn

 GPB giống Car bọc dạng tuyến tuyến mang tai

 Bọc + Tuyến

 2 thành phần: TB biểu mô + TB cơ biểu mô/TB dạng đáy

 Chất dạng màng đáy ái toan (thể hyaline)

Car OTV xn, dạng chuyển sản TB hình thoi

Car OTV xn, dạng chuyển sản TB hình thoi

Car OTV xn, dạng viêm

Car OTV xn, dạng viêm

Car OTV xn, dạng viêm

Car OTV dạng NOS

 Không có đặc điểm của loại đặc biệt nào

 Không có TB cơ BM, không có màng đáy bao quanh tuyến

 Phản ứng mô đệm xơ hóa

Car OTV dạng NOS

 Không có đặc điểm của loại đặc biệt nào

 Không có TB cơ BM, không có màng đáy bao quanh tuyến

 Phản ứng mô đệm xơ hóa

Grading

 Theo đặc điểm nhân

 Theo hệ thống Bloom & Richardson cải tiến (hệ thống Nottingham/Elston & Ellis)

Grading theo đặc điểm nhân

So với nhân TB BM tuyến vú bình thường

Grade thấp Grade cao

TL nhân/BT Tăng ít Tăng nhiều

Độ méo mó màng nhân Ít Nhiều

Độ đồng đều CNS Đều Không đều, thô

Độ rõ hạt nhân Không rõ Rất rõ

Độ đa dạng k’t’ & hdạng

nhân Đồng dạng Đa dạng

Grade thấp Grade cao

Grading theo đặc điểm mô học

(Hệ thống Bloom & Richardson cải tiến)

1 điểm 2 điểm 3 điểm

Sự tạo ống >75% 10-75% <10%

Dị dạng nhân

(Khác biệt kích thước & hình dạng nhân)

Ít Vừa Rõ Phân bào/10 QTL 0-9 10-19 ≥20

Grade Điểm

1 3-5

2 6-7

3 8-9

Grading theo đặc điểm mô học

(Hệ thống Bloom & Richardson cải tiến)

 Đánh giá nhân ở vùng kém biệt hóa nhất

 Đếm phân bào ở ≥10 QTL, ở vùng phân bào nhiều nhất (rìa u)

 Elton & Ellis: KHV Leitz Ortholux, x25 obj (đk quang trường 0.59 mm)  Thực hành x40 obj

 Số lượng phân bào/10 QTL khác nhau nhiều ở các KHV khác

nhau: Olympus, Nikon, Zeiss, Leica, …

Bloom & Richardson 1 điểm 2 điểm 3 điểm

Sự tạo ống >75% 10-75% <10%

Dị dạng nhân

(Khác biệt kích thước & hình dạng nhân)

Ít Vừa Rõ Phân bào/10 QTL 0-9 10-19 ≥20

Bloom & Richardson 1 điểm 2 điểm 3 điểm

Sự tạo ống >75% 10-75% <10%

Dị dạng nhân

(Khác biệt kích thước & hình dạng nhân)

Ít Vừa Rõ Phân bào/10 QTL 0-9 10-19 ≥20

Car OTV xn mạch bạch huyết

Di căn hạch

Di căn hạch đại thể

pN1

Di căn hạch vi thể

(1 mm)

Di căn hạch dưới vi thể

(<0.2 mm)

Di căn hạch lính gác

vùng có u

Di căn hạch lính gác

quanh u  tìm hạch đầu tiên bắt màu xanh/ĐVPX

 sinh thiết lạnh

 Chích phẩm nhuộm (xanh) vào vùng quanh u

 tìm hạch đầu tiên bắt màu xanh

 sinh thiết lạnh

Di căn hạch lính gác

Kết quả giải phẫu bệnh K vú

 Kích thước

 Loại K (NOS, loại đặc biệt)

 Grade (nhân/Bloom & Richardson)

 Có hay không sự xâm nhập mạch bạch huyết

 Có hay không kèm K is

 Bờ PT (khoảng cách đến bờ PT)

 Tình trạng hạch (nếu có)

 HMMD: ER, PR, HER2/neu, chỉ số MIB-1

Car tiểu thùy vú xâm nhập

 Hiện diện ống tuyến bình thường trong car tiểu thùy vú

Car tiểu thùy vú xâm nhập

 TB nhỏ, xếp 1 hàng, vòng quanh ống tuyến (dạng “bia bắn”)

 Thể vùi trong bào tương (+)

 E-cadherin (-), CK34BE12 (+)

 Grade: B&R: 3 + 1 + 1 = 5đ (G1)

“Indian files”

Car tiểu thùy vú xâm nhập

(dạng “bia bắn”)

Car tiểu thùy vú xâm nhập

“Goose lines”

Car tiểu thùy vú xâm nhập

116

Đặc điểm đại thể

Carcinôm vú & U sợi tuyến lành của vú

 Giới hạn không rõ

 U dính mô xung quanh

117

Đặc điểm đại thể

Carcinôm vú & U sợi tuyến lành của vú

Carcinôm đa bào

# u sợi tuyến, mềm hơn

118

Đặc điểm đại thể

Carcinôm vú & tổn thương lành của vú

 Giới hạn không rõ

 U dính mô xung quanh

 Mặt cắt lõm

 Mật độ sừng sựt

 Thường có những dãi sợi màu vàng

 Tổn thương xơ hóa rẽ quạt

# K vú

Tổn thương dạng nhú

 U nhú trong ống lành (Intraductal Papilloma)

 U nhú trong ống không điển hình (Atypical Papilloma)

 Carcinôm dạng nhú trong ống (Intraductal Papillary Carcinoma)

 Carcinôm dạng nhú xâm nhập (Papillary Carcinoma)

U nhú trong ống lành (Papilloma)

 2 loại TB: TB BM & TB cơ BM

 TB đỉnh tiết

 CK5/6 (+), SM actin (+)

U nhú trong ống lành (Papilloma)

U nhú trong ống lành (Papilloma)

U nhú trong ống lành (Papilloma)

U nhú trong ống lành (Papilloma)

U nhú trong ống không điển hình

(Atypical Papilloma)

 = Papilloma + ADH (<1/3 tổn thương)

(ADH >1/3 = DCIS)

U nhú trong ống không điển hình

(Atypical Papilloma)

 = Papilloma + ADH (<1/3 tổn thương)

 SM actin (+)

U nhú trong ống không điển hình

(Atypical Papilloma)

 = Papilloma + ADH (<1/3 tổn thương)

 CK5/6 (-)

Car dạng nhú trong ống (Intraductal Papillary Carcinoma)

 CK5/6 (-), CK34BE12 (-)

 SM actin (-)

Car dạng nhú trong ống (Intraductal Papillary Carcinoma)

 1 loại TB BM dị dạng

 Không có TB cơ BM

Car dạng nhú trong ống (Intraductal Papillary Carcinoma)

 CK5/6 (-)

Car dạng nhú trong ống (Intraductal Papillary Carcinoma)

Car dạng nhú trong ống (Intraductal Papillary Carcinoma)

 SM actin (-)

Car dạng nhú xâm nhập (Invasive Papillary Carcinoma)

dạng nhú trong ống & car dạng nhú xâm nhập

Tăng sản biểu mô + mô đệm

U sợi tuyến lành

 Mô đệm lành, myxoid, bao quanh các tuyến

 Tuyến lành, bị ép dẹt thành 1 khe hẹp

U diệp thể

# chiếc lá

Grading u diệp thể

 U diệp thể grade thấp (Lành + Giáp biên):

U diệp thể grade thấp

U diệp thể grade cao

U diệp thể grade cao

U diệp thể grade cao

U diệp thể grade cao

U diệp thể grade cao

Carcinosarcoma

 Car OTV + Sar mô đệm

 PanCK (+)/Car + SM actin (+)/Sar

Carcinosarcoma

 Car OTV + Sar mô đệm

 PanCK (+)/Car + SM actin (+)/Sar

Carcinosarcoma

 Car OTV + Sar mô đệm

 PanCK (+)/Car + SM actin (+)/Sar

Carcinosarcoma

 Car OTV + Sar mô đệm

 PanCK (+)/Car + SM actin (+)/Sar

Tăng sản TB cơ biểu mô

Marker cho TB cơ biểu mô:

hiệu cho TB cơ BM

đoán trong ca khó

Tăng sản TB cơ BM lành

(Myoepitheliosis)

 Tăng sản nhiều lớp TB cơ BM, ở ống tận

 TB cơ BM: hình thoi, tròn, vuông

Tăng sản TB cơ BM lành

(Myoepitheliosis)

 Tăng sản nhiều lớp TB cơ BM, ở ống tận

 TB cơ BM: hình thoi, tròn, vuông

Tăng sản TB cơ BM lành (Myoepitheliosis)

U TB cơ BM-tuyến lành

(Adenomyoepithelioma)

 Thành ổ TB cơ BM bao quanh 1 ống, lót TB BM

 Hyalin hóa trung tâm

Carcinôm TB cơ biểu mô

(Myoepithelial Carcinoma)

Tăng sản TB trung mô

 Sarcôm mao mạch (Angiosarcoma)

 U mô bào sợi ác (Malignant Fibrous Histiocytoma)

 Sarcôm TB hình thoi, loại NOS

(Spindle Cell Sarcoma, Not Otherwise Specified)

 …

U mỡ lành

 U có vỏ bao rõ, chứa TB mỡ trưởng thành, không dị dạng

U mao mạch lành

Sarcôm mỡ

Sarcôm mỡ

 Nguyên bào mỡ dị dạng, nhân méo mó gập góc, có không bào mỡ giới hạn rõ, đẩy lệch nhân

Sarcôm mao mạch

 Nhiều mao mạch thông nối nhau

 TB nội mô dị dạng, xâm nhập

 CD31 (+)

Sarcôm mao mạch

Sarcôm mao mạch

Sarcôm mao mạch

 CD31 (+)/TB nội mô

Sarcôm TB hình thoi, NOS

 Rất hiếm Cần cắt nhiều lam để loại trừ u diệp thể

 TB hình thoi dị dạng, rất nhiều phân bào

Sarcôm TB hình thoi, NOS

Sarcôm TB hình thoi, NOS

 p63 (+) , CD10 (+)

Sarcôm TB hình thoi, NOS

Lymphôm vú

 Có mô vú

 Không có lymphôm ở vị trí khác

 Lymphôm vú nguyên phát:

 Có mô vú bên cạnh lymphôm

 Không có lymphôm ở vị trí khác

∆≠ Car OTV xn, dạng đa bào

 TB BM cực kỳ dị dạng: nhân bọng, to, hạt nhân rõ, nhiều phân bào

 TB sắp xếp dạng hợp bào, không có hình ảnh ống tuyến

 Thấm nhập nhiều lymphô bào quanh u

 LCA (-)

Carcinôm di căn vú

3 đặc điểm:

 Cần loại trừ K di căn

Tổn thương ở núm vú

(Infiltrating Syringomatous Adenoma)

Bệnh Paget’s núm vú

toan, nhân dị dạng, hạt nhân rõ

chỗ): LMW-CK & MUC1 (-)

Bệnh Paget’s núm vú

 TB lớn nằm trong lớp thượng bì, bào tương sáng, ái toan, nhân

dị dạng, hạt nhân rõ

Bệnh Paget’s núm vú

U tuyến lành núm vú

U tuyến lành núm vú

U tuyến mồ hôi xâm nhập

 Ống tuyến dạng dấu phẩy, dạng ép dẹt, xâm nhập mô đệm/cơ trơn núm vú