liệu pháp surfactant thay thế

Đặt vấn đề• Bệnh màng trong BMT là bệnh phổ biến ở giai đoạn sơ sinh đặc biệt là trẻ đẻ non mà nguyên nhân đã được biết rõ là do thiếu hụt chất hoạt diện Surfactant ở phổi... Cơ chế•

Liệu pháp surfactant thay

thế

Đặt vấn đề

• Bệnh màng trong (BMT) là bệnh phổ biến ở giai

đoạn sơ sinh đặc biệt là trẻ đẻ non mà nguyên nhân đã được biết rõ là do thiếu hụt chất hoạt diện ( Surfactant ) ở phổi.

• Ở Mỹ bệnh này chiếm khoảng 1% số trẻ đẻ

ra ,trong đó có 50% ở trẻ < 28 tuần.

• Tần suất bệnh thay đổi theo tuổi thai : 26 tuần ;

90%, 28 tuần :80% , 30 tuần :70% 32 tuần

55%, 34 tuần 25%.36 tuần 12%

Đặt vấn đề

• Surfactant ở trẻ đủ tháng chiếm 100mg/kg.

• Surfactant ở trẻ đẻ non chiếm 2-10mg/kg

• Theo Lê Phúc Phát Bệnh màng trong (BMT)

chiếm 16,6 % trong tổng số BN tử vong chung.

• Surfactant được hình thành từ tuần thứ 24 của

thai kỳ nhưng nó không bền vững

Cơ chế

• Quá trình trao đổi khí giữa phế nang và mao

mạch sảy ra tại màng hô hấp , còn gọi là màng trao đổi, màng khuếch tán, hay màng phế

nang -mao mạch.

• Cấu tạo của màng hô hấp : gồm 6 lớp từ phế

nang vào mạch máu: Lóp surfactant, tế bào

biểu mô PN , lớp màng đáy biểu mô

PN ,khoảng kẽ , màng đáy của TB biểu mô mao mạch ,lớp TB biểu mô mao mạch

Cơ chế

Lớp Surfactant : Là lớp dịch mỏng lót trong lòng phế nang và phủ bề mặt lớp biểu mô phế nang,được cấu tạobởi 3 thành phần :

- Lipid, Protid, mucopolysaccarit, chủ yếu là lipid

- Tác dụng : làm thay đổi sức căng

bề mặt của các phế nang

Cơ chế

• Theo định luật Laplace : P tỉ lệ thuận với

sức căng bề măt, tỉ lệ nghịch với bán kính hình cầu

• P = 2T/r trong đó -P: áp suất không khí trong hình cầu

-T: sức căng bề mặt

- r :bán kính

• Các phế nang (PN) được xem như các

hình cầu có kích thước khác nhau

Cơ chế

• Cỏc PN khỏc nhau cú cỏc kớch thước khỏc

nhau : nếu sức căng bề mặt không thay đổi( T )thì các PN nhỏ =>bán kính nhỏ(r ) => sẽ có P lớn v ngà ngược lại ược lại ạic l i

• Khụng khớ sẽ di chuyển từ nơi cú ỏp suất

cao => p thấp tức là sẽ di chuyển từ PN

nhỏ =>PN lớn =>Xẹp PN nhỏ và vỡ PN

Cơ chế

• ở trẻ bình thường hiện tượng này không sảy ra

nhờ lớp surfactant lót trong lòng PN có khẳ

năng làm thay đổi sức căng bề mặt (T ) của PN.

• PN nhỏ Surfactant có xu hướng cụm lại,đông

đặc hơn-> sức căng bề mặt (T) giảm=> áp suất (P) không tăng lên

• PN lớn Surfactant có xu hướng giãn rộng

ra,loãng ra=> sức căng bề mặt (T) tăng lên =>

áp suất không thay đổi

Cơ chế

• Như vậy Surfactant làm thay đổi sức căng

bề mặt của phế nang => PN nhỏ không bị

xẹp , PN lớn không bị vỡ

• Surfactant còn giúp các chất khí hòa tan

dễ dàng tạo điều kiện cho sự trao đổi khí.

ĐỊNH NGHĨA – ĐÁNH GIÁ TUỔI THAI

• Non th¸ng: tu i thai < 37 tu n ổi thai < 37 tuần ần

• иnh gi¸ tuổi thai: dựa vào : ¸nh gi¸ tu i thai: d a v o : ổi thai < 37 tuần ựa vào : ào :

- Kinh cuèi, SA thai, d u hi u l©m s ng ấu hiệu l©m sàng ệu l©m sàng ào :

- M c ức độ trưởng thành độ trưởng thành ưởng thành tr ng th nh ào : (New Ballard Score)

• иnh gi¸ tuổi thai: dựa vào : ¸nh gi¸ c©n n ng /tu i thai ặng /tuổi thai ổi thai < 37 tuần (Bi u ểu đồ Lubchenco).

• Phân loại : - < 1000gr : ĐN cân nặng cực ThÊp( ELBW)

• -> 1000gr- 1499 gr : ĐN có cân nặng rÊt thÊp (VLBW)

• - 1500gr - <2500 gr : ĐN có cân nặng thÊp ( LBW )



Chỉ định điều trị

hiện khó thở , tím tái

+ BN đòi hỏi thở nồng độ oxy >30% mới hồng

+ Phim XQ phổi có hình ảnh màng trong giai đoạn

II đến giai đoạn IV.

• Tuổi điều trị : tốt nhất < 8 h - 12h tuổi sau khi sinh

• Đường dùng: bơm qua ống NKQ

XQ phổi

XQ bệnh màng trong:

Hội chứng hít phân su:

Xin chân thành cảm ơn