chấn thương cột sống

Tổn th ơng đĩa đệm- thân đốt sống Vỡ thân đốt sống  Vỡ rìa tr ớc thân x ơng: Vững  Vỡ vụn đốt sống: Mất vững và tổn th ơng tủy nặng... The Brown- Sequard syndrome: - Liệt nửa ng ời cù

ChÊn th ¬ng cét

sèng

Gi¶i phÉu

Anatomy of spinal cord

C5

T5

L5 S3

Anterior spinal artery

Posterior spinal

artery

Phân loại th ơng tổn x ơng

 Thươngưtổnưđĩaưđệmưdâyưchằng

 Thươngưtổnưxương

 Thươngưtổnưhỗnưhợp

Tổn th ơng đĩa đệm- thân đốt sống

 Vỡ thân đốt sống

 Vỡ rìa tr ớc thân x ơng: Vững

 Vỡ vụn đốt sống: Mất vững và tổn th ơng tủy nặng

Th ¬ng tæn hçn hîp

G·y­-­trËt

ThuyÕt ba trôc cña Denis ( 1983)

Pathogenesis of SCI

1 Mechanical insult

Blow Damages the cord in both horizontal and vertical direction

Deystroys Stromal tissues

Cellular tissues Capillary vessels

Capillary diapedesis anh haemorrhage in central region of grey matter

2 Heat insult damages spinal cord

Thrombosis Pseudocyst

3 Enzymal and chemical reactions centrifugal

cephalic caudal

Damage entire the length of the cord

C¸c h×nh th¸i l©m sµng cña th ¬ng

tæn tñy

 Tæn th ¬ng tñy hoµn toµn

 Tæn th ¬ng tñy kh«ng hoµn toµn

tïy thuéc vÞ trÝ th ¬ng tæn

 Cho¸ng tñy: MÊt t¹m thêi chøc n¨ng TK

The Brown- Sequard syndrome:

- Liệt nửa ng ời cùng bên, rối loạn cảm giác nông bên đối diện

- Hồi phục 90%

The anterior cord syndrome

 Cßn c¶m gi¸c s©u

The central cord syndrome

• LiÖt tay nhiÒu h¬n ch©n

• Håi phôc75 %

 LiÖt cøng hay liÖt mÒm

 LiÖt hoµn toµn hay kh«ng hoµn toµn

Sơ đồ

phân

vùng

cảm giác

Thang điểm vận động ( ASIA)

Phân độ theo Frankel (1969 )

Loại A Liệt hoàn toàn: không có bất cứ cảm giác

hay vận động nào d ới mức tổn th ơngLoại B Liệt không hoàn toàn: còn cảm giác + mất

XQuang qui ướ ướ c c

ChÈn ®o¸n h×nh ¶nh

ChÈn ®o¸n h×nh ¶nh:CT Scanner

ChÈn ®o¸n h×nh ¶nh IRM

C¸c yÕu tè tiªn l îng

 Håi phôc thÇn kinh: Phô thuéc t×nh tr¹ng th ¬ng tæn thÇn kinh ban ®Çu

kh«ng hoµn toµn

 Thêi gian håi phôc: Chñ yÕu víi lo¹i th ¬ng tæn tñy

kh«ng hoµn toµn, th êng trong n¨m ®Çu vµ kÐo dµi vµi n¨m

Các yếu tố tiên l ợng

 Xác định tổn th ơng tủy hoàn toàn

tổn

 Thang điểm đánh giá sự hồi phục: Thang điểm Frankel

xử trí cấp cứu

 Mục tiêu điều trị

 Phòng ngừa th ơng tổn tủy nặng hơn, hạn chế th ơng tổn tủy thứ phát

 Nắn chỉnh, cố định các th ơng tổn mất vững cột sống: bên ngoài, bên trong…

 Phòng các biến chứng của liệt tủy: viêm,

nhiễm trùng, loét nằm…

 Hồi phục chức năng: tập vận động sớm

CỐ ĐỊNH BÊN NGOÀI

Ph ¬ng ph¸p kÐo liªn tôc

Xử trí cấp cứu

 Hạn chế th ơng tổn thứ phát và tái tạo thần kinh ( TT

neuron và tổ chức đệm)

 30mmg/kg/15phút Nhắc lại sau 45 phút

 23giờ sau: 5mmg/kg/giờ

th ơng kín vùng đuôi ngựa, ng ợc lại tăng nguy cơ nhiễm trùng và chảy máu dạ dày

Xử trí cấp cứu

 Kiểm soát huyết động

TKTV

tuần hoàn tủy

 Phẫu thuật giảm ép và cố định: tùy theo mục đích để chọn

đ ờng mổ và thời gian mổ Xu h ớng mổ sớm trong 6-24h

đầu

NÑp vÝt cét sèng th¾t l ng

Phục hồi chức năng

 Phòng loét và vận động sớm

phổi, tắc tĩnh mạch ở sâu và mạch phổi

 Chăm sóc bàng quang

xông và kẹp xông ngắt quãng tập phản xạ