giải phẫu cột sống và tủy sống-ứng dụng trong chẩn đoán hình ảnh

CỘT SỐNG CỔ• Cột sống cổ từ C 3 đến C6 tương tự giống nhau • Thân đốt dạng hình hộp • Mỏm móc = lồi dạng hình trụ phía mặt trên... • Cung sau:– Lỗ tiếp hợp: cùng hướng với mỏm ngang, gi

GIẢI PHẪU CỘT SỐNG VÀ

TUỶ SỐNG Ứng dụng trong CĐHA

Ths Vũ Đăng Lưu

Ưỡn ra trước đoạn cổ

Cong ra sau đoạn lưng

Ưỡn ra trước đoạn thắt

lưng

Màng tuỷ

smi : Vách giữa dính với LLP

F : lỗ tiếp hợp ; PM : màng mềm; A : màng nhện ; DM : màng cứng

EEA, EEP : Khoang ngoài màng cứng trước và sau

Màng tuỷ

KHOANG CỘT SỐNG

• Khoang ngoài màng cứng :

- Giữa màng cứng và thành xơ-xương ống sống.

- Phía trước dính với dây chằng dọc sau

- Liên tiếp với khoang ngách lỗ tiếp hợp, khoang mỡ vùng cổ, trung thất và khoang sau phúc mạc

• Khoang dưới màng cứng : Khoang ảo giữa màng

Tuỷ sống và rễ TK

• Tuỷ sống :

- Thuộc hệ TK trung ương, kéo dài tiếp theo hành não

- Từ lỗ chẩm tới L1-L2 dài khoảng 43- 45 cm

- Hình trụ, dẹt 2 chiều trước sau

- 2 đoạn phình: Đám rối TK cánh tay và thắt lưng cùng :

- Cổ (C3-T2)

- Thắt lưng (T9-L1)

- Nón tuỷ đoạn tận thuôn nhỏ rạo thành sợi dính vào cột sống đoạn cùng cụt

• Rễ TK :

- Hợp bởi rễ trước (rễ vận động) và rễ sau (rễ cảm giác)

- 8 đôi rễ cổ ( 7 rễ đầu đánh số mang tên đốt sống ngang mức ), rễ cuối C8

CỘT SỐNG CỔ

• Cột sống cổ từ C 3 đến C6 tương tự giống nhau

• Thân đốt dạng hình hộp

• Mỏm móc = lồi dạng hình trụ phía

mặt trên

• Cung sau hoặc cung TK:

+ Củ trước và sau (C6 Chassaignac)

– Khối bên: hướng mặt khớp theo mặt

phẳng trán chếch 45°, hướng từ trên

xuống dưới

CỘT SỐNG CỔ

• Cung sau:

– Lỗ tiếp hợp: cùng hướng với mỏm ngang, giới hạn bởi:

• Phía trước và trong: đốt sống phía trên

và dưới, đĩa đệm, bờ trên mỏm móc

• Phía sau: Mặt trước trong của khớp khối bên

– Mỏm gai: mảnh, ngắn, chẻ đôi

Trừ C7 (không có lỗ mỏm ngang)

CỘT SỐNG CỔ

CỘT SỐNG CỔ

Giải phẫu và IRM đứng dọc đường giữa cột sống cổ xung T1 và T2

CỘT SỐNG CỔ

Giải phẫu và IRM cúp đứng dọc cạnh đường giữa trên T2-T1

Cột sống cổ

Cắt ngang lỗ tiếp hợp, hình giải phẫu và trên TDM và IRM

CỘT SỐNG CỔ

Cắt qua khớp khối bên trên TDM

CỘT SỐNG CỔ

Đĩa đệm trên giải phẫu, TDM và IRM

CỘT SỐNG CỔ

TDM qua lỗ tiếp hợp, khớp khối bên và đĩă đệm

CỘT SỐNG NGỰC

• Chức năng chính: bảo vệ trục tuỷ sống

• Tham gia giữ tư thế thẳng và hoạt động cột sống

CỘT SỐNG NGỰC

• Cung sau hay cung thần kinh:

– cuống (2) vuông góc với tường sau đốt sống

– Khoảng gian cuống rộng từ T1 tới L1

– mảnh sống (5) hướng xuống dưới, ra sau

và vào trong, có dính với dây chằng vàng – mỏm diện khớp hướng đứng ngang

– mỏm ngang (4) hướng lên trên, ra ngoài

và ra sau; có củ xương và mặt sườn(9) ; dây chằng liên mỏm ngang

– Mỏm gai (5, 6) hướng đứng thẳng ra sau

và xuống dưới, có dây chằng liên mỏm gai

CỘT SỐNG NGỰC

CỘT SỐNG NGỰC

DÂY CHẰNG ĐỐT SỐNG

DÂY CHẰNG CỘT SỐNG

CỘT SỐNG NGỰC

1 –thân đốt ; 2 – đĩa đệm ;

3 - tuỷ ; 4 - LCS ; 5 - mỡ khoang ngoài màng cứng phía sau ; 6 – dây chằng vàng; 7 - mỏm gai ;

ĐỐT SỐNG NGỰC

ĐỐT SỐNG NGỰC

Cắt ngang qua lỗ tiếp hợp

Thân đốt T5

lỗ tiếp hợp T6

T5-Mảnh sống và mỏm khớp dưới của T5

Mỏm gai T4

CỘT SỐNG NGỰC

Cắt ngang qua cuống

và mảnh sống

CỘT SỐNG NGỰC

Cắt ngang khớp khối bên

Khớp sống Thân T5 Khớp khối trên

sườn-T6 Khớp khối dưới

T5

x sườn số 5

phải Mỏm gai T4

VÙNG NGỰC LƯNG

Cắt ngang giải phẫu và xung IRM trên T2

vùng ngực lưng

L ưu ý : đường kính ống sống ngực rộng nhất

vị trí bản lề ngực lưng

VÙNG NGỰC LƯNG

• Hình dáng đốt sống thắt lưng:

– Thân đốt (1) hình khối, trục lớn nằm

ngang, lồi phía sau, các lỗ của mạch máu

– Tỉ lệ tuỷ đỏ/ tuỷ mỡ tuỳ theo tuổi( tiến triển

dần sang tuỷ mỡ)

– cuống (2) dày, hướng trước sau

– Mỏm khớp (3) hướng đứng thẳng

CỘT SỐNG THẮT LƯNG

• Đốt sống thắt lưng:

– Mỏm ngang (4) hướng ngang, ra ngoài chếch

nhẹ lên trên và ra sau

– Mảnh sống (5) hình tứ giác, dày, ngắn, chiều

cao hơn chiều rộng, nằm chếch xuống dưới ra

sau và vào trong

– Mỏm gai (6) , hướng nằm ngang và hơi xuống

dưới

CỘT SỐNG THẮT LƯNG

CỘT SỐNG THẮT LƯNG

Nhìn từ sau và bên trái của cột sống thắt lưng

( màng tuỷ và đuôi ngựa)

CỘT SỐNG THẮT LƯNG

Thay đổi kích thước và hình dạng cột sống Xuống thấp thành ngách bên Cột sống thắt lưng : ống sống trung tâm

CỘT SỐNG THẮT LƯNG

– ống rễ :

• Tầng lỗ tiếp hợp (4) :

- rễ TK liên quan trực tiếp tầng trên của

lỗ tiếp hợp (1/3 trên) – Chiều cao của lỗ tiếp hợp hợp thành liên quan chiều cao thân đốt

– mỡ trong lỗ tiếp hợp liên tiếp với mỡ trong khoang ngoài màng cứng

– Hạch gai ngay ngoài và dưới cuống sống (ngách dưới cuống)

CỘT SỐNG THẮT LƯNG

– ống rễ TK :

• Tầng lỗ tiếp hợp (4) : « hố dưới cuống » : Hạch gai ngay ngoài và dưới cuống sống

CỘT SỐNG THẮT LƯNG

Ngấm thuốc hạch gai sau tiêm thuốc đối quang từCỘT SỐNG THẮT LƯNG

LỖ TIẾP HỢP

CỘT SỐNG THẮT LƯNG

– Chi ều cao lỗ tiếp hợp liên quan chiều cao thân đốt sống tương ứng

CỘT SỐNG THẮT LƯNG

Hẹp khe đĩa

Chiều cao đĩa BT

Qua đĩa đệm

CỘT SỐNG THẮT LƯNG

Cắt qua khối khớp

bên

CỘT SỐNG THẮT LƯNG

Qua cuống và mảnh sống

CỘT SỐNG THẮT LƯNG

Qua lỗ tiếp hợp

CỘT SỐNG THẮT LƯNG

CỘT SỐNG THẮT LƯNG

CỘT SỐNG THẮT LƯNG

CỘT SỐNG THẮT LƯNG

BẢN LỀ THẮT LƯNG CÙNG

ĐM cổ lên ĐM cổ sâu ĐM cổ sâu

ĐM liên sườn sau

ĐM lưng

ĐM cùng bên

SauMạch cấp máu cho tủy sống

Đám rối TM ngoài màng cứng

TM tuỷ trước

TM tuỷ sau

Mạng mạch thân đốt

và màng cứng

Sơ đồ hệ TM ống sống

Tài liệu tham khảo

• Anatomie radiologique de la colonne vertébrale

J.L.Michelet A.Lhoste-Trouillard EDICERF.

• Imagerie du rachis cervical G.Morvan EMC.

• Rachis thoracique M.Runge et J.F.Bonneville EMC.

• Rachis lombaire : données anatomiques M.Runge EMC.

• Imagerie du rachis et de la moelle C.Manelfe.

• Récessus latéral et foramen intervertébral lombaire Étude radio-anatomique X Demondion, C Manelfe,

J Prère, J.P Francke.

• L’espace épidural à l’étage lombaire Étude

radio-anatomique C Manelfe, X Demondion, C Cognard,

N Sans, J.P Franck.

Thank you!