các phương pháp chẩn đoán hình ảnh trong chấn thương cột sống

Mục đích  Nguyên tắc kỹ thuật, phân tích hình ảnh, vai trò của từng ph ơng pháp chẩn đoán hình ảnh trong chấn th ơng cột sống cổ  Mô tả các th ơng tổn theo định khu qua từng ph ơng ph

C¸c ph ¬ng ph¸p chÈn ®o¸n h×nh ¶nh trong chÊn th ¬ng cét

sèng cæ

Hµ kim Trung

Mục đích

 Nguyên tắc kỹ thuật, phân tích hình ảnh, vai trò của từng ph ơng pháp chẩn đoán hình ảnh trong chấn th ơng cột sống cổ

 Mô tả các th ơng tổn theo định khu qua từng ph

ơng pháp chẩn đoán hình ảnh

C¸c ph ¬ng ph¸p chÈn ®o¸n h×nh ¶nh

 Ph ¬ng ph¸p chôp XQuang tiªu chuÈn

 Ph ¬ng ph¸p chôp c¾t líp vi tÝnh

 Ph ¬ng ph¸p chôp céng h ëng tõ

Chôp XQuang qui íc

Chôp XQuang tiªu chuÈn

 Ph©n tÝch h×nh ¶nh

o § êng cong sinh lý vµ sù

liªn tôc cña cét sèng

o Tr¹ng th¸i nguyªn vÑn cña

Vai trß cña Chôp XQuang tiªu chuÈn

Ph ơng pháp chụp cắt lớp vi tính

 Bệnh nhân đúng t thế: Ngửa, đầu cổ theo t thế cơ năng

Đầu đ ợc cố định chắc

 Thăm khám nhanh nh ng kỹ thuật phải hoàn hảo

 Phải thấy đủ thành phần giải phẫu vùng định thăm dò

Cöa sæ x ¬ng T¸i t¹o h×nh ¶nh

® êng g·y

® êng g·y

do th ¬ng tæn phèi hîp

Vai trò của chụp cắt lớp vi tính

 ưu điểm

 Mô tả chính xác tỉ mỉ th ơng tổn: Phân loại, độ vững chắc, cơ chế th ơng tổn thần kinh

 Thăm dò đ ợc các vị trí mà XQ th ờng không thấy đ ợc: Bản lề cổ-chẩm; bản lề cổ ngực

 Tiết kiệm thời gian, bệnh nhân không đổi t thế

 Nh ợc điểm

 Đánh giá th ơng tổn bán trật khó

 Khó xác định th ơng tổn thần kinh

 Cơ thể đặt trong từ tr ờng mạnh và đồng nhất

 Phát sóng Radio vào ng ời tạo ra hiện t ợng cộng h ởng từ ở các hạt nhân nguyên tử cấu trúc nên các mô

 Ngừng phát sóng: Các hạt nhân nguyên tử phát tín hiệu - Angten thu tín hiệu – Máy phân tích - tạo hình ảnh

Chụp cộng h ởng từ

Sơ l ợc kỹ thuật

 Thời gian hồi phục T1(thời gian th duỗi dọc): Thời

gian cần cho 63% l ợng từ hóa của mô đạt đ ợc theo h ớng dọc của từ tr ờng ngoài sau khi tắt xung Radio Tỉ

lệ hồi phục thay đổi theo các mô

 Thời gian th duỗi ngang T2: Thời gian cần thiết cho l ợng từ hóa ngang giảm tới 37% giá trị ban đầu sau khi tắt xung Radio T2 phản ánh từ lực tại chỗ trong các mẫu mô

Chụp cộng h ởng từ

 Kỹ thuật chụp trong bệnh lý cột sống

 Bắt đầu bằng 1 ảnh định h ớng (Scout view)

 Các ảnh đứng dọc và nằm ngang

 Các chuỗi T1: Phân biệt rõ hình thái cột sống và tủy

 Chuỗi T2 phân biệt các th ơng tổn trong tủy, mảnh x

ơng, nhân đĩa đệm và dây chằng rách

 Chiều dày lớp cắt: 5mm xen kẽ 1mm để tránh nhiễu

Phân tích hình ảnh

ảnh T1 cắt dọc giữa

 ố ng sống: DNT (đen) và tủy ở trung tâm (xám)

 Thân đốt: Tủy x ơng có tín hiệu cao hơn vỏ

 Đĩa đệm có tín hiệu thấp và không có t ơng phản giữa nhân với vòng xơ

Hình ảnh cắt dọc T1

ảnh dọc cạnh giữa

 Rễ TK: Tín hiệu thấp

 Lỗ tiếp hợp: Chứa rễ TK

và bó mạch tín hiệu thấp

 Bờ sau đĩa đệm thấp hơn

rễ và không đè lên rễ

H×nh ¶nh c¾t däc T2

Phân tích hình ảnh

Mối liên quan giữa hình thể sau bên đĩa đệm với túi

màng cứng và các rễ thần kinh ở lỗ tiếp hợp

 T1: Vỏ x ơng, cung sau, dây chằng có tín hiệu giảm

nhẹ; nhân đĩa tín hiệu trung bình; vòng xơ có tín hiệu thấp; rễ TK tín hiệu thấp tới trung bình

 T2: Nhân đĩa tín hiệu cao, vòng xơ tín hiệu thấp Rễ TK tín hiệu thấp

¶ nh c¾t ngang T1

H×nh ¶nh c¾t ngang T2

Vai trò chụp cộng h ởng từ

 ưu điểm

 Phát hiện trực tiếp th ơng tổn thần kinh

 Phát hiện các nguyên nhân gây chèn ép: Đĩa đệm, máu tụ

 Nhận dạng th ơng tổn ở nhiều bình diện

 Nh ợc điểm

 Nhận dạng th ơng tổn x ơng kém

 Không tiến hành đ ợc ở BN có kim loại trong ng ời

 Thời gian kéo dài và ch a đ ợc xử dụng cấp cứu

DËp tñy

DËp tñy

o G·y ch©n cuèng C2 (Hangman’s fracture)

 Chôp c¾t líp vi tÝnh lµ ph ¬ng ph¸p chÈn ®o¸n tèt nhÊt (líp máng 1-2mm vµ t¸i t¹o h×nh ¶nh)

 Lîi Ých cña IRM lµ nghiªn cøu liªn quan lç chÈm, mám nha, b¶n lÒ tñy-hµnh tñy, d©y ch»ng

Tổn th ơng bản lề cổ-chẩm

 Trật chẩm-đốt đội

 Hiếm, tử vong cao

 Cơ chế ỡn, đôi khi kết hợp xoay

 Rách d/c chẩm-đội; d/c dọc tr ớc; d/c dọc sau; d/c nối mỏm răng- rãnh tr ợt

 XQ: tăng khoảng cách mỏm răng-đáy sọ

 CT.Scan: tái tạo hình ảnh thấy tăng khoảng cách

chẩm-đội

vÞ trÝ b×nh th êng

Tæn th ¬ng b¶n lÒ cæ-chÈm

 ChÈn ®o¸n dùa vµo XQ nghiªng, th¼ng måm h¸, CT.Scan t¸i t¹o h×nh ¶nh

o G·y chÐo qua mám: G·y v÷ng, ®iÒu trÞ b¶o tån

o G·y chÐo lan xuèng th©n: G·y v÷ng

o G·y qua cæ

 G·y ngang

 G·y chÐo di lÖch xuèng d íi, ra tr íc (OBAV)

 G·y chÐo di lÖch xuèng d íi, ra sau (OBAR)

G·y mám r¨ng

H¸ måm

G·y mám r¨ng OBAR G·y ngang

G·y mám r¨ng

OBAV

o Chẩn đoán trên XQ nghiêng và chụp cắt lớp

o IRM chỉ làm khi nghi th ơng tổn tủy hoặc thoát vị đĩa đệm kèm theo

G·y ch©n cuèng C2

® êng g·y

Tæn th ¬ng gËp-XQ

Dập tủy Thoát vị đĩa đệm

Lón h×nh chªm

Tæn th ¬ng Ðp

Thoát vị đĩa đệm Chèn ép tủy

Thoát vị

Mảnh x ơng

Tæn th ¬ng ìn

Tæn th ¬ng

G·y tear-drop DËp tñy

M¶nh vì

để áp dụng cho đúng và không sót th ơng tổn