Học sinh có nhu cầu thực sự, truy cập vào các trang dạy văn -học văn trên mạng nhưng chưa có một website nào tập hợp đầy đủ các tính năng, phục vụtốt cho việc dạy học môn Ngữ Văn.. Nhiệm
Trang 1SỞ GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO BÌNH ĐỊNH TRƯỜNG THPT CHUYÊN LÊ QUÝ ĐÔN
-oOo -Giải pháp kĩ thuật
THIẾT KẾ VÀ KHAI THÁC BLOG
GIÚP HỌC SINH HỌC TẬP TÍCH CỰC MÔN
NGỮ VĂN
Người thực hiện : Thạc sĩ Trần Hà Nam
Tổ : Ngữ Văn
2010 - 2011
Trang 2PHẦN I: MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Công nghệ thông tin phát triển, làm việc trong môi trường mạng Internet ngàycàng trở nên phổ biến Trong xu thế phát triển hiện nay, trên môi trường tương tác hướngđến người dùng, weblog (nhật ký điện tử - blog) được sử dụng rộng rãi
Đối với ngành giáo dục, yêu cầu phổ cập Internet đã được triển khai đến từngtrường phổ thông, từng cấp học Xu thế dạy học hiện đại đang tiến tới mô hình dạy học E-learning, yêu cầu giáo viên thành thục công nghệ thông tin, ứng dụng có hiệu quả và phùhợp với từng bộ môn
Ở nhiều nơi, việc ứng dụng blog cá nhân miễn phí phục vụ học tập đã được chútrọng Tuy nhiên, với đội ngũ giáo viên trong tỉnh, sử dụng blog như thế nào hiệu quả thìnhiều người còn lúng túng Học sinh có nhu cầu thực sự, truy cập vào các trang dạy văn -học văn trên mạng nhưng chưa có một website nào tập hợp đầy đủ các tính năng, phục vụtốt cho việc dạy học môn Ngữ Văn
Năm học 2010 – 2011, chúng tôi tiếp tục triển khai hoạt động của blog Học Văntheo định hướng dạy học tích cực trong trường THPT Trong giai đoạn 1, chúng tôi đã đềxuất định hướng sử dụng blog trong học tập môn Văn và đã có hiệu quả nhất định
Tiếp tục đề tài của năm học trước, năm học này chúng tôi hướng tới nâng cao cáctính năng blog phục vụ cho việc học tập trên mạng có chất lượng hơn Đặc biệt chú trọngtới đặc thù của lớp chuyên nhằm phục vụ nâng cao chất lượng học sinh chuyên
2 Nhiệm vụ đề tài
Trong phạm vi sử dụng những tính năng có sẵn của blog cá nhân được các trangchủ cung cấp miễn phí để hỗ trợ hiệu quả việc dạy học môn Ngữ Văn của giáo viên vàhọc sinh trường THPT chuyên Lê Quý Đôn Bình Định, người viết muốn chia sẻ nhữngkinh nghiệm tạo lập blog với đồng nghiệp và định hướng học sinh truy cập và sử dụnghiệu quả blog học Ngữ Văn Đồng thời, từ góc độ một giáo viên Ngữ Văn, đề xuất hướngxây dựng một blog dạy học Ngữ Văn phù hợp với đặc trưng bộ môn Chúng tôi hướng tớicác nhiệm vụ chính:
- Phát huy tính tích cực trong học tập của học sinh: học sinh có thể thành thạo các
kĩ thuật tra mạng và tập hợp thông tin phục vụ mục đích học tập bộ môn Ngữ Văn mộtcách có hiệu quả
- Đáp ứng các nhiệm vụ của dạy học tích cực: khơi dậy tính năng động trong họctập, giúp học sinh có thể hoàn thành các dự án môn học, hướng tới mục tiêu mũi nhọn họcNgữ Văn với tư cách môn chuyên và môn học nâng cao
- Tăng cường tính tương tác giáo viên – học sinh trong môi trường Internet: giáoviên và học sinh có thể trao đổi thông tin hai chiều, tích cực hơn trong việc tìm kiếm và
sử dụng nguồn tư liệu phong phú đa dạng trên môi trường Internet
3 Phương pháp tiến hành
- Xây dựng blog trên mạng toàn cầu là công việc mang tính chất thực nghiệm, vìvậy người viết tổng hợp từ thực tiễn, so sánh tính năng của các blog khác nhau để tạo
Trang 3dựng blog với các tính năng phù hợp yêu cầu bộ môn Qua phân tích đánh giá, có nhữngđiều chỉnh bổ sung, từng bước hoàn thiện blog.
- Thực nghiệm trên môi trường mạng toàn cầu: chúng tôi tiến hành xây dựng bloghọc tập môn Ngữ Văn dựa vào nhà cung cấp dịch vụ mạng có uy tín, ổn định về mặt tínhnăng là blogspot.com thuộc hãng Google và trang mạng nổi tiếng wordpress.com
- Tập trung định hướng Dạy học theo dự án: theo tinh thần hướng dẫn học theo dự
án dành cho học sinh THPT trong đợt tập huấn tháng 8 năm 2010 của bộ Giáo dục – Đàotạo, chúng tôi áp dụng phương pháp dạy học theo dự án qua công cụ hỗ trợ là blog HọcVăn tại địa chỉ http://chuyenvanlqd.blogspot.com và http://chuyenvanlqd.wordpress.com
4 Cơ sở và thời gian tiến hành nghiên cứu đề tài
Người viết đã có thời gian dài tìm hiểu và sử dụng blog trên các trang chủ blogkhác nhau, từ năm 2003 Ý tưởng hướng việc chơi blog vào phục vụ dạy và học môn NgữVăn hình thành từ năm 2006, khi xây dựng blog Văn Thơ trên trang chủ ngoisaoblog.vn,nhận thấy lượng truy cập vào các bài phân tích tác phẩm trong nhà trường rất lớn, qua rấtnhiều thử nghiệm và tìm hiểu các trang chủ blog khác nhau, chúng tôi đã lựa chọn thểnghiệm blog dạy học Ngữ Văn trên trang chủ blog miễn phí blogspot.com của nhà cungcấp dịch vụ mạng nổi tiếng Google, tích hợp với một số trang cung cấp dịch vụ Internet
để xây dựng hoàn chỉnh trang blog chính mang tên “Học Văn” từ năm học 2009 – 2010tại địa chỉ http://chuyenvanlqd.blogspot.com cho đối tượng chính là học sinh các lớpchuyên Văn và mở rộng ra cho học sinh THCS và học sinh THPT quan tâm đến bộ mônNgữ Văn
Trong giai đoạn 1 của đề tài, chúng tôi đã tiến hành xây dựng các module cơ bảncho trang blog Học Văn Từ đó đến nay, qua thực tế kiểm nghiệm quá trình hoạt động củablog, chúng tôi đã có những điều chỉnh thích hợp dựa trên tính năng dễ hiệu chỉnh củablog Đồng thời, chúng tôi mở rộng kết hợp tương tác giữa hai blog trên trang chủblogspot.com và trang chủ wordpress.com
Đối tượng học sinh thuộc hai lớp 11 chuyên Văn – học môn Ngữ Văn là mônchuyên và 11 chuyên Anh – học môn Ngữ Văn theo chương trình nâng cao Công việctiến hành suốt trong năm học 2010 – 2011
Trang 4PHẦN II: NỘI DUNG GIẢI PHÁP
1 Thực trạng sử dụng blog dạy học Ngữ Văn
1.1 Tổng quan về sự phát triển blog dạy học Ngữ Văn
Trên mạng Internet hiện nay, việc xây dựng một trang blog dành riêng cho việchọc tập bộ môn Ngữ Văn được rất nhiều giáo viên quan tâm và đầu tư xây dựng TrangThư viện violet.vn có hẳn một hệ thống bài giảng, đề thi, tư liệu rất quy mô ở nhiều bộmôn, trong đó có bộ môn Ngữ Văn Nhìn chung kho tư liệu này có nhiều tiện ích cũngnhư cách thức xây dựng cấu trúc trang gợi ý cho bản thân người nghiên cứu xây dựngblog Học Văn Tuy nhiên, hạn chế của trang này chính là quy mô quá rộng, độ tin cậy củacác tài liệu chưa cao và thiếu tập trung, khó tìm kiếm tư liệu và tính tương tác hai chiềugiữa giáo viên và học sinh còn hạn chế
Việc sử dụng blog trong dạy học Ngữ Văn cho đến nay đã không còn xa lạ với cácgiáo viên Trong quá trình tìm hiểu và thực hiện đề tài này, chúng tôi đã có dịp tiếp xúcvới một số blog dành riêng cho môn Ngữ Văn với nội dung tư liệu khá phong phú hoặc tổchức theo chuyên đề Trong tính tương tác cao thì trang chủ violet.vn tỏ ra có ưu thế vượttrội Một số nhà điều hành mạng cũng triển khai mạnh hướng tích hợp học tập bộ mônnhư trang go.edu.vn nhưng đến nay chưa hoàn chỉnh Tuy nhiên có thể nói, trên một bìnhdiện rộng hầu như các tư liệu đều xử lý theo hướng lưu trữ tài liệu chứ chưa tạo đượckhông gian tương tác thật sự đến với học sinh và những người sử dụng blog Nhiều ngườichưa thành thạo các kĩ năng tích hợp video, audio nên còn nhiều lúng túng trong sử dụngblog Các blog mang tính cá nhân xây dựng trên nền trang chủ blog Tiếng Việt nên đanxen nhiều nội dung khác, bên cạnh đó còn bị hạn chế về dung lượng lưu trữ, tính năngchưa đầy đủ, không ổn định, dễ bị phá ngay từ trang chủ, nguy cơ mất dữ liệu cao (đãtừng xảy ra với ngoisaoblog.com và vnweblogs.com)
Bản thân người viết cũng đã từng thử nghiệm xây dựng một số trang hướng tớiviệc nghiên cứu và giảng dạy môn Ngữ Văn ở nhiều trang chủ blog như opera.com,ngoisaoblog.vn, tại các địa chỉ:
http://my.opera.com/tranlangtu,
http://ngoisaoblog.vn/tranhanam,
hoặc triển khai theo hướng phát triển diễn đàn Học Văn Tuy nhiên, vấn đề gặpphải cũng tương tự như đã nêu, ngoài ra ở một số trang có tính năng tương tác mạnh thìvấn đề khó khăn là cách đăng tài liệu, lưu tư liệu tương đối phức tạp, đòi hỏi phải thôngthạo tiếng Anh
Trong xu thế phát triển các kĩ thuật dạy học hiện nay, dạy học E-learning đã đượcgiới thiệu đến các giáo viên Nhiều giáo viên đã tìm đến blog như là một trong nhữngcông cụ có hiệu quả để tiết kiệm chi phí cũng như tận dụng được các tính năng có sẵn củablog cho dạy học E-learning
Tính năng của blog:
- Tạo môi trường tương tác
- Tạo môi trường nghiên cứu chuyên sâu
- Tạo môi trường trực quan
- Tạo hứng thú học tập
Mục tiêu hướng tới của bản thân là xây dựng một blog như một website thu gọn,
có khả năng tương tác lớn, phù hợp với yêu cầu của dạy học bộ môn Ngữ Văn Đồng thời
Trang 5giao diện, xử lý phải tương đối thân thiện với người dùng, để có thể dễ dàng hơn trongquản lý và mở rộng thành viên Blog được xây dựng không chỉ phục vụ cho nhu cầu củagiáo viên mà còn đáp ứng được tinh thần hướng đến “học sinh là trung tâm của quá trìnhdạy học Hướng học sinh vào mục tiêu học tập bộ môn, cung cấp tư liệu cũng như quản lýviệc học tập bộ môn Ngữ Văn của các em, cho các em làm việc trong môi trường Internet,
sử dụng thời gian lên mạng một cách hữu ích
1.2 Những thuận lợi và khó khăn
1.2.1 Phần lớn giáo viên đã và đang sử dụng Internet phục vụ công tác giảng dạy,nghiên cứu Học sinh được làm quen Internet từ rất sớm, có khả năng thao tác thành thụctrên máy vi tính Học sinh tại trường chuyên có ý thức học tập cao, thường xuyên tìm vàtrao đổi những thông tin bộ môn ở trên mạng
1.2.2 Nhiều người mới chỉ dừng lại ở mức độ truy cập thông tin có sẵn, gửi mail,phần lớn chưa biết các ứng dụng hỗ trợ, chưa tận dụng được các tính năng của blog
Học sinh lên mạng khi có nhu cầu tìm tài liệu không tìm được nguồn đáng tin cậy,hoặc tài liệu còn tản mạn, rải rác Nhiều em lên mạng sao chép tài liệu, tìm văn mẫu đểđối phó các bài kiểm tra
1.2.3 Triển khai đề tài này, chúng tôi đã định hướng xây dựng các chuyên mụccũng như hướng dẫn các kĩ thuật cơ bản cho học sinh nắm vững và sử dụng thành thụctính năng của blog Giáo viên và học sinh đã quen làm việc trên môi trường mạng từ nămhọc trước, vì vậy triển khai theo định hướng dạy học tích cực trong năm học này tươngđối thuận lợi Ngoài ra, nhà trường trong năm học này cũng đã triển khai hệ thống mạngkhông dây (wifi) đến từng dãy phòng học, một số phòng được trang bị màn hình LCD để
có thể truy cập thông tin trực tiếp trong giờ dạy, thay thế màn hình chiếu projector nên cóthể triển khai kế hoạch dạy học chủ động hơn
Tuy nhiên, chúng tôi cũng gặp phải một số khó khăn khi việc triển khai các nộidung theo định hướng dạy học tích cực còn khá mới mẻ Sử dụng blog là một khâu trongphương pháp dạy học tích cực, nhưng không phải lúc nào cũng có thời gian tiến hành trọnvẹn cho hoạt động, vì những kế hoạch khác ở trường lớp
2 Nội dung giải pháp
2.1 Chọn trang chủ phù hợp
Đặc trưng của tài liệu bộ môn Ngữ Văn không chỉ là các văn bản tĩnh mà có thểkết hợp với các ứng dụng multimedia, hình ảnh nghe nhìn trực quan Vì vậy cần chọn mộttrang chủ blog đáp ứng được đầy đủ các yêu cầu trên, thao tác đơn giản, giao diện bắt mắt
và có tính ổn định Chúng tôi chọn trang chủ blogspot.com của nhà cung cấp web nổitiếng google.com vì:
- Dung lượng lớn, có thể gửi bài và lưu trữ những tài liệu phù hợp với yêu cầu của
bộ môn
- Hỗ trợ tiếng Việt, dễ dàng trong thao tác, chỉnh sửa tài liệu, thêm bớt các chuyênmục
Trang 6- Tính bảo mật và độ ổn định tương đối cao, có thể tương tác với một số trang webkhác một cách thuận tiện.
2.2 Các bước tiến hành xây dựng blog
2.2.1 Đăng ký một trang blog trên blogspot.com
Dùng tài khoản google (gmail) có sẵn để đăng ký Nếu chưa có tài khoản google(gmail), tiến hành đăng ký một tài khoản theo hướng dẫn lập hộp thư tại địa chỉhttp://mail.google.com
Mở trang chủ http://blogspot.com, đăng nhập bằng tên người dùng và mật mã đượccung cấp cho hộp thư Chọn Tab “Tạo Blog” để bắt đầu thiết kế blog của riêng mình Làmtheo các Hướng dẫn bằng tiếng Việt để hoàn tất các bước đăng ký
2.2.2 Hướng dẫn cách đăng văn bản lên blog
Sau khi tạo xong blog, bấm vào hình mũi tên “Bắt đầu viết blog” sẽ hiện lên bảng
“đăng bài”, lần lượt làm theo các bước:
- Phần tiêu đề: nhập tên bài viết định đăng
- Trong ô viết bài, có hai chế độ “Chỉnh sửa HTML” và “Viết” Khi mới làm quenvới việc viết bài, nên chọn chế độ “Viết” Sử dụng mã Unicode để gõ văn bản, cấu trúccủa thanh công cụ tương tự như sử dụng Word nên chúng tôi không trình bày ở đây
Góc trái bên dưới của khung viết bài, có một ô nhỏ để ta ghi “Nhãn” cho bài viết.Những bài cùng chung một chuyên mục thì đặt tên nhãn giống nhau
Sau đó, thao tác cuối cùng là “Xuất bản bài đăng”, bài đã được hiển thị lên blog
* Lưu ý:
+ Blogspot cho phép dán bài từ văn bản (file) Word Nếu không cần giữ nguyênđịnh dạng văn bản Word, chọn ô “Chỉnh sửa HTML” và dán để tránh xung đột mã củachương trình
+ Nếu cần giữ nguyên định dạng (khung, bảng biểu của văn bản Word), sử dụngthao tác chép – dán vào khung soạn thảo “Viết” Sau đó chỉnh sửa bằng cách xoá mã(code) không phù hợp được blogspot cảnh báo và đánh dấu Khi xoá hết các mã đượccảnh báo thì có thể đăng bài như bình thường mà vẫn giữ nguyên định dạng văn bản
2.3 Các bước mở rộng tính năng blog
2.3.1 Tương tác với blog cùng trang chủ
Cùng sử dụng một tài khoản quản trị (admin), chúng tôi đã tiến hành xây dựng haiblog tương tác cùng trong hệ thống trang chủ blogspot.com dành cho lớp chuyên Văn(vankhoa11.blogspot.com) và lớp chuyên Anh (chuyenanhlqd.blogspot.com) Hai trangnày dành cho học sinh thực hành đưa bài viết, sáng tác cũng như đưa những hình ảnh hoạtđộng, giao lưu giải trí…Ngoài ra, trên hai trang blog này giáo viên đưa thông tin, địnhhướng kế hoạch, kiểm tra bài tập và trao đổi với tập thể học sinh Thông tin từ trang blognày được cập nhật qua trang chủ Học Văn theo cách thức nhúng mã RSS được
Trang 7blogspot.com hỗ trợ Học sinh có thể được cung cấp tài khoản, cấp quyền quản trị, thamgia quá trình biên tập bài (giới hạn cho phép tới 100 tài khoản)
Với những ưu điểm của hệ thống quản trị blogspot.com, giáo viên có thể tổ chứchình thức lớp học trên mạng bằng cách giới hạn quyền truy cập cho các thành viên tronglớp, có thể trao đổi riêng qua hệ thống email kèm theo tài khoản Các em học sinh có thểtrao đổi với giáo viên qua phần góp ý (comment) hoặc trao đổi riêng qua tài khoản emailcủa admin
2.3.2 Tương tác với blog khác trang chủ
Một trong những hạn chế thường gặp ở các trang chủ blog tiếng Việt trong nước làdung lượng giới hạn thấp, thiếu ổn định, không cho phép tương tác với các blog khác hệthống, dễ bị mất dữ liệu vì tính bảo mật thấp Với blogspot.com những hạn chế này có thểkhắc phục, đồng thời khả năng tương tác mạnh với các trang web hoặc blog khác hệthống giúp cho việc sử dụng blog vào công việc có tính chuyên nghiệp cao hơn
Từ tài khoản quản trị trang blog Học Văn, giáo viên có thể cung cấp quyền tươngtác, lấy thông tin sang cho trang blog khác nhằm tiện cho việc lưu trữ thông tin dữ liệumột cách an toàn, trong trường hợp xấu nhất là bị phá hoại (hack) hoặc bị chặn không thểtruy cập vào trang chủ vẫn có thể thông qua trang lưu trữ (backup) trên mạng để làm việc.Chúng tôi dùng tài khoản email của quản trị trang, tạo thêm một trang lưu trữ miễn phítrên trang chủ blog wordpress.com có tên miền http://chuyenvanlqd.wordpress.com Đây
là địa chỉ lưu trữ cho phép xuất toàn bộ nội dung, bài viết, hình ảnh và cả góp ý của ngườiđọc từ trang blogspot qua Trong trường hợp bị mất dữ liệu ở trang gốc thì có thể khôiphục lại toàn bộ từ trang lưu trữ Ngoài ra, từ wordpress.com cũng có thể cập nhật thườngxuyên thông tin qua trang chủ Học Văn theo hỗ trợ đọc tin theo giao thức RSS Ngoài ra,tại blog trong hệ thống wordpress, giáo viên có thể triển khai xây dựng hệ thống thư việntra cứu riêng cho học sinh đọc trực tuyến, bao gồm giáo án điện tử trình chiếu Powerpoint, tài liệu Word (dạng file Doc) hoặc Acrobat Reader (dạng file pdf) có dung lượnglớn (sử dụng kết hợp với trang lưu trữ miễn phí Scribd.com)
Blogspot.com hỗ trợ lập trang độc lập trên giao diện của người dùng, đồng thời hỗtrợ giao thức RSS đọc thông tin cập nhật từ website, blog khác, chấp nhận nhúng mãhtml/script để tạo liên kết trực tuyến, vì vậy, hiện nay chúng tôi đã tạo thêm:
Đặc biệt, chúng tôi sử dụng mã nhúng html liên kết tới các bài viết, bài giảng trênblog của cá nhân về văn chương, văn học trong nhà trường đã được đưa lên mạng từ năm
2006 để học sinh tiện tra cứu, học tập
2.3.3 Tương tác với các ứng dụng web khác
Do blogspot.com sử dụng chung tài khoản email của google, vì vậy hỗ trợ rất tốtcác ứng dụng web khác của google phù hợp với yêu cầu dạy học môn Ngữ Văn Chúngtôi đã tiến hành thử nghiệm các mã nhúng từ các dịch vụ web khác của google vào trangblog Học Văn có kết quả tốt Việc cho phép sử dụng mã nhúng này của blogspot.comgiúp tiết kiệm tài nguyên mạng cũng như tăng dung lượng lưu trữ tài liệu trên mạng, cóthể truy cập mọi nơi mọi lúc
Trang 8Đây là một số ứng dụng web khác của google giúp tăng cường hiệu quả trang blogHọc Văn theo hướng tương tác:
+ Trang picasaweb album (http://picasaweb.google.com): dùng lưu trữ hình ảnhhoạt động, ảnh tư liệu, tạo hiệu ứng trình chiếu (slide show) nhúng vào trang chủ HọcVăn
+ Trang youtube.com: Đây là trang thư viện khổng lồ các video clip nổi tiếng toànthế giới đã thuộc quyền quản lý của google Trang này dùng để tải các clip hoạt độngcũng như sưu tầm các clip phim tư liệu, bài thơ, bài hát cho phép nhúng mã vào trangblog Học Văn nhằm minh hoạ trực quan và thư giãn có chọn lọc cho học sinh
+ Trang mail.google.com: Trong trường hợp học sinh chưa quen thao tác blog, cóthể gửi kèm tài liệu vào email Tài liệu này có thể chuyển sang lưu trữ trong ứng dụngGoogle Reader và xuất bản trực tiếp vào blog Học Văn
Ngoài ra, chúng tôi còn sử dụng thêm một số ứng dụng web khác hỗ trợ nhúng mã,chọn lọc nội dung phù hợp để đưa về trang chủ Học Văn
2.3.4 Chuyển đổi một trang blog trên blogspot.com sang wordpress.com
Trong các tính năng của blog mà chúng tôi đang sử dụng, phần tiện ích chuyển đổi
từ blog này sang blog khác là một lợi thế giúp cho việc lưu trữ dễ dàng cũng như không bịgián đoạn trong khi thực hiện phương án dạy học vì những trục trặc kĩ thuật
Một trong những blog mạnh và cho phép xuất – nhập blog từ nguồn khác nhanhchóng là trang wordpress.com Giao diện của wordpress.com có thể phát triển như mộtwebsite hoàn chỉnh với các tính năng đầy đủ, đáp ứng nhu cầu công việc của thầy và trò
Từ trang blog chủ là blogspot.com, có thể chuyển sang wordpress.com theo cácbước sau:
Đăng nhập vào tài khoản trên wordpress.com – vào bảng điều khiển – mở thanhcông cụ Nhập blog Sau đó chọn cách nhập từ Blogger sang wordpress (có thể chuyểncùng lúc nhiều trang) các bài viết và bình luận trong blogspot.com
Ngoài ra, từ wordpress.com có thể Xuất blog theo dạng file xml là giao thức phổbiến để lưu trữ đề phòng mất dữ liệu
2.3.5 Hướng dẫn cách đăng văn bản lên blog và nhập blog:
Vì blog hiện nay được xây dựng trên nền tảng web 2.0 trở lên nên rất thuận lợitrong việc kết hợp các tính năng video clip, audio và trình chiếu slide show Muốn sửdụng thành thạo cần phải nắm vững quy trình gửi bài lên blog và xử lý thộng tin hoànthiện Năm học trước, chúng tôi đã có hướng dẫn cụ thể các kĩ năng này Vì vậy, chúngtôi chỉ tóm lược các bước quan trọng tuần tự như sau:
- Học sinh đăng nhập vào blog với địa chỉ email được cấp quyền đăng bài trênblog, theo các cấp độ khác nhau: quản trị viên – có quyền xử lý bài đăng của bất kì ai;cộng tác viên – chỉ được đăng và sửa bài của chính mình
Trang 9- Học sinh có thể đánh máy vi tính văn bản của mình trong chương trình MicrosoftWord trước khi gửi bài lên blog Những học sinh chưa được cấp quyền gửi bài trực tiếp
có thể gửi về hộp thư của Ban quản trị để xử lý bài trước khi đưa lên
- Bài được post (gửi) lên trang blog chính tại địa chỉ chuyenvanlqd.blogspot.com,được sắp xếp vào chuyên mục phù hợp Nếu chỉ đơn thuần gửi văn bản thì có thể chép bàiviết vào khung theo chế độ “Viết bài” Nếu có kết hợp với các file video hay audio thì gửibài theo chế độ “html” để copy các mã nhúng ở các trang có mã nhúng cho sẵn nhưyoutube.com, nhaccuatui.com, scribd.com…
- Hàng ngày, giáo viên quản lý sẽ xem xét bài vở đưa lên để duyệt các bài đượcphép đăng trên blog Việc chuyển đổi từ blogspot.com sang wordpress.com do giáo viênthực hiện, để lưu trữ (backup) bài vở khỏi bị mất do sự cố mạng
2.4 Sử dụng blog trong dạy học môn Ngữ Văn
2.4.1 Cấu trúc trang theo yêu cầu sử dụng
Để tạo được blog theo yêu cầu dạy - học Ngữ Văn, bước đầu tiên là tạo và chọnlựa các khối chương trình (module) phù hợp Tại blog chính, chúng tôi đã hình thành cácnhóm chính như sau:
- Thành viên đóng góp cho blog: cung cấp quyền quản trị và viết bài cho các
thành viên được lựa chọn
- Thành viên đăng ký: Thông báo bài đăng mới và những cập nhật của blog cho
những thành viên có nhu cầu theo dõi thường xuyên
- Chuyên mục: Sắp xếp các bài đăng theo chuyên mục (nhãn) để dễ tra cứu
- Danh sách blog của tôi: Liên kết đến các blog trong hệ thống làm việc thông qua
mã nhúng RSS để cập nhật thông tin tóm tắt các bài mới tự động
- Lướt web: Liên kết ngoài đến các trang Văn học và học Văn được lựa chọn
- Bài giảng của thầy: Liên kết ngoài đến thư mục các bài đã viết của giáo viên,
giúp học sinh tham khảo
Ngoài Trang chủ, chúng tôi còn xây dựng thêm một số trang độc lập như Bài
giảng online (link đến các clip bài giảng Văn trên HTV4), Tài liệu trực tuyến (liên kết
đến các trang học Văn bổ ích của đồng nghiệp)
Ngoài blog chính tại địa chỉ http://chuyenvanlqd.blogspot.com, chúng tôi còn xâydựng hỗ trợ thêm 02 blog dành cho học sinh thuộc quyền quản lý của admin là:
- http://vankhoa11.blogspot.com
- http://chuyenanhlqd.blogspot.com
Bên cạnh đó, giáo viên cũng xây dựng một blog riêng dành cho việc nghiên cứu,sưu tầm những tài liệu chuyên sâu
2.4.2 Điều hành hoạt động của blog
Nhiệm vụ 1: Cung cấp tư liệu, bài giảng
Trang 10Quản trị blog đăng bài viết, tư liệu tham khảo, sắp xếp theo các chuyên mục phùhợp để tiện việc tra cứu và nhu cầu tham khảo của học sinh Hướng xây dựng tài liệutham khảo là những bài viết gắn với chương trình và sách giáo khoa môn Ngữ Văn, cácchuyên đề nâng cao bộ môn Quan điểm của chúng tôi là không sao chép tài liệu tràn lantrên mạng, nhằm tránh lãng phí tài nguyên (dung lượng) của blog Những tài liệu đưa lên
đã qua thẩm định của giáo viên nhằm giúp cho các em có những tư liệu, tài liệu mới vàcần thiết nhất Các tài liệu tham khảo khác trên các website chuyên nghiệp thì cung cấpđường link cho học sinh tra cứu
Dạng tài liệu tham khảo được hỗ trợ bao gồm văn bản, video clip, audio và cáchình ảnh chọn lọc, nhằm tăng cường sự đa dạng của nguồn tài liệu Tất cả đều được thẩmđịnh độ chuẩn xác trước khi đưa lên cho học sinh tham khảo, hướng tới xây dựng thư viện
bộ môn phục vụ dạy học môn chuyên
Nhiệm vụ 2: Hướng dẫn học sinh làm bài tập, ôn luyện
Giáo viên ra các bài tập chuyên đề, luyện tập kỹ năng hành văn cho học sinh đănglên blog Các bài tập về nhà yêu cầu đăng lên được giáo viên và chính các em kiểm tra,nhằm tránh tình trạng chép văn mẫu trên mạng (thông qua hệ thống tìm kiếm có thể pháthiện nhanh chóng bài do học sinh tự làm hay sao chép) Trong nhiệm vụ này, giáo viên cóthể gợi ý, hướng dẫn cách thức triển khai bài tập trực tuyến cho học sinh
Nhiệm vụ 3: Kiểm tra đánh giá chất lượng học tập của học sinh
Những bài tập học sinh đưa lên được quy định thời gian, tiến độ cụ thể Sau đó, tất
cả các bài làm của học sinh được đưa lên công khai để các em có thể kiểm tra, tự đánh giá
và tham khảo cách viết của chính bạn mình Dưới mỗi bài viết, có hai chế độ đánh giá:
Theo khung nhận xét cố định với các mức (có thể tùy chỉnh): hay – trung bình
-dở Chúng tôi đã vận dụng kiểu đánh giá này cho các bài dự thi sáng tác của các em
- Góp ý trực tiếp (comment) dưới bài viết Để tránh những nhận xét nặc danh thiếuthiện ý, quản trị trang đã thiết lập chế độ riêng cho đánh giá, yêu cầu phải đăng nhập đểnêu nhận xét công khai Không chỉ có học sinh trong lớp, trong nhóm nhận xét mà cácnhận xét khác cũng là cơ sở đánh giá thẩm định chất lượng bài của học sinh
Giáo viên có thể nhận xét trực tiếp ngay dưới bài viết hoặc tổng hợp ý kiến, nhậnxét trực tiếp trên lớp và cho điểm bài tập của học sinh
Nhiệm vụ 4: Hướng dẫn kỹ năng sử dụng blog cho thành viên
Phần lớn các học sinh chuyên Văn mới chỉ bước đầu làm quen với Internet, mớichỉ thành thục với việc gửi, nhận email hoặc tán gẫu (chat) trên mạng Vì vậy, để có thểduy trì và phát triển blog, cần phải có những hướng dẫn trực tuyến ngắn gọn, giúp các em
từ chỗ phải thông qua gửi email cho giáo viên chấm đến chỗ có thể trực tiếp gửi bài lênblog, duyệt bài Hiện tại, quyền quản trị blog mới chỉ giao cho lớp trưởng và lớp phó họctập chịu trách nhiệm, có sự theo dõi hướng dẫn của giáo viên chủ nhiệm Các thành viênkhác khi cung cấp email đều có quyền viết bài nhưng không được cấp quyền can thiệpvào bài viết của các thành viên khác (giới hạn của blog có thể cho phép có 100 thành viênđóng góp) Đây là một tính năng hay của blogspot.com, giúp giáo viên và học sinh có thểcùng tham gia xây dựng phong phú thêm nội dung blog Hiện tai, chúng tôi đã cấp quyền
Trang 11quản trị cho 2 giáo viên trong tổ và 9/11 học sinh lớp chuyên Văn Hiện tại, chúng tôi đã
mở rộng thành viên đến học sinh chuyên Anh trong lớp 10V-A và cho các em gửi bài lênblog riêng của lớp
2.5 Quản lý blog trong dạy học môn Ngữ Văn
2.5.1 Hướng dẫn học sinh khai thác tính năng blog
Hiện nay, blog Học Văn được thiết kế với các module chính như sau (Hình 1):
Giáo viên cung cấp quyền cho học sinh tham gia quản lý blog trong module Người
đóng góp cho blog Học sinh tham gia bài ở chuyên mục nào thì chọn lựa đúng tên
chuyên mục để gửi bài đúng chỗ Ngoài ra, việc chỉnh sửa các module còn lại do giáoviên nắm quyền admin tối cao, tránh tình trạng học sinh chưa nắm vững thao tác có thểtác động làm ảnh hưởng đến các module
Lớp trưởng và lớp phó học tập được cấp quyền quản trị viên để có thể hỗ trợ giáoviên trong quá trình quản lý blog, xử lý các thông tin và ý kiến đóng góp khi cần thiết
Tất cả các học sinh trong quá trình truy cập blog có thể khai thác các tính năng đãđược giáo viên thiết kế trong các module của trang chính và trang phụ
Hiện nay, blog đã được thiết kế với các trang cơ bản như sau:
- Trang chính (hình 2): Đăng bài đóng góp của các thành viên và các hoạt động
dạy và học, các kế hoạch học tập và định hướng của giáo viên với học sinh
- Trang Bài giảng online (hình 3): Tập hợp các bài giảng Ngữ Văn video online
trên chương trình HTV4
- Trang Kinh nghiệm giảng dạy (hình 4): tập hợp một số kinh nghiệm của cá
nhân giáo viên, giúp học sinh nắm các kĩ năng phân tích, bình giảng
- Trang Thư viện online (hình 5): tập hợp các đề thi Ngữ Văn THPT và THCS
giúp các em có định hướng ôn tập tốt hơn
- Trang Tài liệu trực tuyến (hình 6): tập hợp các trang mạng tham khảo tài liệu
Ngữ văn do giáo viên và học sinh chọn lọc để tham khảo thực hiện các chuyên đề học tậptheo dự án Nguồn tư liệu lấy từ blog của một số đồng nghiệp cũng như trang giáo dụcviolet.vn
2.5.2 Hướng dẫn học sinh điều hành hoạt động của blog theo hướng học tập tích cực:
- Học chuyên sâu: Học sinh có thể khai thác thông tin trong blog tại các chuyên
mục dành cho học sinh chuyên, các tài liệu tham khảo nâng cao, một số chuyên đề do
giáo viên trực tiếp hướng dẫn Chúng tôi đã xây dựng chuyên mục Chuyên đề theo từng
lớp 10, 11, 12 cung cấp các bài viết có giá trị để giúp các học sinh có nguồn tham khảo tốtnhất
- Học theo hợp đồng: học sinh thực hiện các kế hoạch được đề ra trong kế hoạchcủa giáo viên, theo dõi những hoạt động mà học sinh trực tiếp tham gia để viết bài thuhoạch trên lớp sau các hoạt động câu lạc bộ, dã ngoại trong năm Các bài viết theo hợpđồng được thực hiện sau từng phần học về một giai đoạn, một khuynh hướng văn học
Trang 12Trên cơ sở đề bài giáo viên gợi ý, học sinh hoàn thành bài tập của mình trong vở hoặc gửibài được đánh máy vi tính lên trang blog Học Văn để giáo viên và người đọc blog nhậnxét để hoàn chỉnh, bổ sung sau khi được góp ý.
- Học theo dự án: triển khai các dự án học tập cho các chuyên đề chuyên sâu chohọc sinh, theo định hướng lập và triển khai dự án học tập bộ môn do Bộ Giáo dục và Đàotạo quy định Phần này, chúng tôi sẽ minh họa cụ thể trong thực tế các dự án đã và đangtriển khai cho học sinh thực hiện
Hình 1: Bố trí các module trong blog Học Văn
Trang 13Hình 2: Giao diện trang chính blog Học Văn
Hình 3: Trang Bài giảng online trên blog Học Văn
