Chương I: ĐỘNG HỌC CHẤT ĐIỂM docx

Kiến thức - Hiểu được các khái niệm co bản: tính tương đối của chuyển động, chất điểm, hệ quy chiếu, xác định vị trí của một chất điểm bằng tọa độ, xác định thời gian bằng đồng hồ, phân

Chương I: ĐỘNG HỌC CHẤT ĐIỂM Bài 1 CHUYỂN ĐỘNG CƠ

A MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Hiểu được các khái niệm co bản: tính tương đối của chuyển động, chất điểm, hệ quy chiếu, xác định vị trí của một chất điểm bằng tọa độ, xác định thời gian bằng đồng hồ, phân biệt khoảng thời gian và thời điểm

- Hiểu rõ là muốn nghiên cứu chuyển động của chất điểm, cần thiết là chọn một hệ quy để xác định vị chí của chất điểm và thời điểm tương ứng

- Nắm vững được cách xác định tọa độ và thời điểm tương ứng của một chất điểm trên hệ trục tọa độ

2 Kỹ năng

- Chọn hệ quy chiếu mô tả chuyển động

- Chọn mốc thời gian, xác định thời gian

- Phân biệt chuyển động cơ với chuyển động khác

B CHUẨN BỊ

1 Giáo viên

- Hình vẽ chiếc đu quay trên giấy to

- Chuẩn bị tình huống sau khi cho học sinh thảo luận: Bạn của em ở quê chưa từng đến thị xã, em sẽ phải dùng những vật mốc và hệ tọa độ nào để chỉ cho bạn đến được trường thăm em?

2 Học sinh

Xem lại những vấn đề đã được học ở lớp 8: Thế nào là chuyển động? Thế nào là độ dài đại số của một đoạn thẳng?

3 Gợi ý ứng dụng CNTT

GV có thể chuẩn bị những đoạn video về các loại chuyển động cơ học, soạn các câu hỏi trắc nghiệm, hình vẽ mô phỏng quỹ đạo của chất điểm

TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY-HỌC

Hoạt động 1 ( phút): Nhận biết chuyển động cơ, vật mốc, chất điểm, quỹ đạo, thời gian trong chuyển động

Hướng dẫn của GV Hoạt động của HS Nội dung

-Yêu cầu: HS xem

tranh SGK nêu câu hỏi

(Kiến thức lớp 8) để

học sinh trả lời

-Gợi ý: Cho HS một

số chuyển động điển

hình

Phân tích: Dấu hiệu

-Xem tranh SGK, trả lời câu hỏi:

*Chuyển động cơ là gì? Vật mốc? Ví dụ?

*Tại sao chuyển động

1 Chuyển động cơ là gì?

*Chuyển động cơ là sự dời chỗ của vật theo thời gian

- Khi vật dời chỗ thì có sự thay đổi khoảng cách giữa vật và các vật khác được coi như đứng yên Vật đứng yên được gọi là vật mốc

của chuyển động

tương đối

-Hướng dẫn: HS xem

tranh SGK và nhận xét

ví dụ của HS

-Hướng dẫn: HS trả

lời câu hỏi C1

-Gợi ý: Trục tọa độ,

điểm mốc, vị trí vật tại

những thời điểm khác

nhau

-Giới thiệu: Hình 1.5

-Giới thiệu cách đo

thời gian, đơn vị

-Hướng dẫn cách biểu

diễn, cách tính thời

gian

cơ có tính tương đối?

Ví dụ?

Đọc SGK phần 2 Trả lời câu hỏi:

*Chất điểm là gì? Khi nào một vật được coi

là chất điểm?

*Quỹ đạo là gì? Ví

dụ

-Trả lời câu hỏi C1

-Tìm cách mô tả vị trí của chất điểm trên quỹ đạo

-Hình vẽ

-Trả lời câu hỏi C2

-Đo thời gian dùng đồng hồ như thế nào?

-Cách chọn mốc (Gốc) thời gian

-Biểu diễn trên trục

- Chuyển động cơ có tính tương đối

2 Chất điểm Quỹ đạo của chất điểm

- Trong những trường hợp kích thước của vật nhỏ so với phạm vi chuyển động của nó, ta có thể coi vật như một chất điểm - một điểm hình học và có khối lượng của vật

- Khi chuyển động, chất điểm vach một đường trong không gian gọi là quỹ đạo

3 Xác định vị trí của một chất điểm

- Để xác định vị trí của một chất điểm, người ta chọn một vật mốc, gắn vào đó một hệ tọa độ, vị trí của chất điểm được xác định bằng tọa

độ của nó trong hệ tọa độ này

4 Xác định thời gian

- Muốn xác định thời điểm xảy ra một hiện tượng nào đó, người ta chọn một gốc thời gian và tính khoảng thời gian từ gốc đến lúc đó

- Như vậy để xác định thời điểm, ta

số

-Khai thác ý nghĩa của bảng giờ tàu SGK

cần có một đồng hồ và chọn một gốc thời gian Thời gian có thể được biểu diễn bằng một trục số, trên đó mốc 0 được chọn ứng với một sự kiện xảy ra

Hoạt động 2 ( phút): Hiểu hệ quy chiếu và chuyển động tịnh tiến

Hướng dẫn của GV Hoạt động của HS Nội dung

Gợi ý: Vật mốc, trục

tọa độ biểu diễn vị trí,

trục biểu diễn thời

gian

-Nêu định nghĩa của

hệ quy chiếu

-Yêu cầu HS trả lời

C3

-Giới thiệu tranh đu

quay

-Phân tích dấu hiệu

-Muốn biết sự chuyển động của chất điểm (vật) tối thiểu cần phải biết những gì?

Biểu diễn chúng như thế nào?

-Đọc SGK: Hệ quy chiếu?

-Biểu diễn chuyển động của chất điểm trên trục Oxt?

-Trả lời câu C3

-Xem tranh đu quay

5 Hệ Quy chiếu

*Một vật mốc gắn với một hệ tọa

độ và một gốc thời gian cùng với một đồng hồ hợp thành một hệ quy chiếu

Hệ quy chiếu = Hệ tọa độ gắn với vật mốc + Đồng hồ và gốc thời gian

6 Chuyển động tịnh tiến

*Tổng quát, khi vật chuyển động tịnh tiến, mọi điểm của nó có quỹ đạo giống hệt nhau, có thể chồng khít nên nhau được

của chuyển động tịnh

tiến

-Yêu cầu: HS lấy ví dụ

về CĐTT

-Nhận xét các ví dụ

giáo viên mô tả

-Trả lời câu hỏi C4

-Lấy một số ví dụ khác về chuyển động tịnh tiến

Hoạt động 3 ( phút): Vận dụng củng cố

-Nêu câu hỏi Nhận xét câu trả lời của các

nhóm

-Yêu cầu: HS trình bày đáp án

-Đánh giá nhận xét kết giờ dạy

-Thảo luận nhóm trả lời các câu hỏi trắc nghiệm nội dung từ câu 1-5 (SGK)

-Làm việc cá nhân giải bài tập 1,2 (SGK)

-Ghi nhận kiến thức: những khái niệm cơ bản; hệ quy chiếu; chuyển động tịnh tiến

-Trình bày cách mô tả chuyển động cơ

Hướng dẫn của GV Hoạt động của HS

-Nêu câu hỏi và bài tập về nhà

-Yêu cầu:HS chuẩn bị bài sau

-Ghi câu hỏi và bài tập về nhà

-Những chuẩn bị bài sau