Ở cây hạt trần và phần lớn cây thực vật hạt kín hai lá mầm: sau khi biểu bì trên thân và rễ chết đi thì mô bì thứ cấp được hình thành để thay thế cho mô bì sơ cấp.. Khi mô bì thứ cấp đượ
Trang 1Mô bì thứ cấp
Mô bì thứ cấp có nguồn gốc từ mô phân sinh thứ cấp
Ở cây hạt trần và phần
lớn cây thực vật hạt kín hai lá mầm: sau khi biểu bì trên thân và rễ chết đi thì mô bì
thứ cấp được hình thành để thay thế cho mô bì sơ cấp Khi mô bì thứ cấp được hình
thành thì thân và rễ chuyển sang màu nâu thẫm và trên thân có những nốt sần sùi
nhỏ gọi là lỗ vỏ (Bì khổng) Mô bì thứ cấp bao gồm:
chu bì, lỗ vỏ và thụ bì
a Chu bì
Thường xuất hiện trên các lớp bề mặt của rễ, thân, cành ở những cây gỗ hạt
kín hai lá mầm và cây hạt trần sống lâu năm, những chỗ già của rễ, bao bọc bên
Trang 2ngoài thân rễ Ở thực vật 1 lá mầm và những thực vật không hoa có mạch khác chu
bì thường ít gặp Chu bì bao gồm: lớp bần, tầng phát sinh vỏ (tầng sinh bần - lục
bì) và lớp lục bì
+ Lớp bần: bao gồm những tế bào chết, hình phiến
dẹp, màng có sự hoá bần
(thấm subêrin), các tế bào thường rỗng, không chứa nội chất, thường không màu
hay có màu vàng nâu, các tế bào sắp xếp xít nhau tương đối đều đặn, không chứa
khoảng gian bào, lớp bần có thể 1 hoặc nhiều lớp Lớp bần có đặc tính không thấm nước và khí nên có tác dụng bảo vệ cho cây
khỏi bị mất nước, chống sự xâm nhập của vi sinh vật, nấm, bảo vệ các mô bên trong
Trang 3khỏi bị phá huỷ Trong một năm lớp bần có thể được hình thành từ vài lớp tới vài
chục lớp tế bào tuỳ loài
+ Tầng phát sinh vỏ (tầng phát sinh bần - lục bì):
tầng phát sinh vỏ bao gồm
các tế bào sống, có khả năng phân chia mạnh, thường
có một lớp tế bào Khi quan
sát trên lát cắt ngang, những tế bào của tầng phát sinh
vỏ thường có dạng tứ giác
dẹp theo hướng xuyên tâm; những tế bào này phân chia theo hướng tiếp tuyến, phía
ngoài cho ra các tế bào của lớp bần, và phía trong cho ra các tế bào của lớp vỏ lục
Tầng sinh vỏ có thể có nhiều nguồn gốc khác nhau: được hình thành từ dưới
các tế bào biểu bì hoặc từ các tế bào biểu bì (hoặc cả 2), cũng có khi được hình
Trang 4thành từ lớp tế bào sâu hơn: lớp vỏ trụ
37
+ Lớp vỏ lục (lục bì): các tế bào của lớp vỏ lục giống
với các tế bào mô mềm
vỏ nhưng bên trong có các hạt diệp lục, vách tế bào bằng cellulose đôi khi hoá gỗ
Lớp vỏ lục thường từ 1 đến vài lớp tế bào Ở một số thực vật 2 lá mầm và đa số
thực vật 1 lá mầm không có lớp vỏ lục (vì không có
mô bì thứ cấp) Ở những cây
chỉ có 1 lớp chu bì thì lớp lục bì tồn tại suốt đời sống của cây; nhưng nếu cây có lớp
thụ bì, thì chúng chỉ tồn tại tới lúc hình thành lớp chu
bì mới ở sâu vào phía trong
b Lỗ vỏ
Lỗ vỏ được hình thành đồng thời với chu bì hoặc sớm hơn một ít, thường thấy
Trang 5ở trên thân, rễ, lá đôi khi ở cuống lá Tại những cơ quan đã trưởng thành: lỗ vỏ có
chức năng tương tự lỗ khí (nhưng thuộc mô bì thứ cấp), lỗ vỏ thường có dạng
những nốt sần sùi, những chấm nhỏ hay những kẽ nứt nhỏ có kích thước khác nhau
tuỳ loài, có đường kính vào khoảng 0,8 - 1,2cm, lỗ vỏ thường thấy ở Đa, Dâu tằm
,
Khế, Bồ kết
c Thụ bì
Là một mô chết gồm nhiều lớp tế bào trong đó lớp bần nằm xen kẽ với các
lớp tế bào khác Thụ bị được hình thành là do hoạt động liên tục của tầng phát sinh
vỏ tạo nên Thụ bì thường bao bọc thân, cành của
những cây gỗ sống lâu năm,
Trang 6những chỗ già của rễ