Báo cáo dược lâm sàng docx

Do đó thực tế hiện nay để điều trị các bệnh viên nhiễm cho vật nuôi thì một phác đồ điều trị tổng hợp được người chăn nuôi cũng như các bác sỹ thú y sử dụng phổ biến đó là sự kết hợp của

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

Hiện nay trong điều trị các bệnh viêm nhiễm cho vật nuôi thì kháng sinh là một lựa chọn tối ưu Tuy nhiên nếu chỉ sử dụng kháng sinh đơn thuần thì hiệu quả điều trị mang lại không cao Do đó thực tế hiện nay để điều trị các bệnh viên nhiễm cho vật nuôi thì một phác đồ điều trị tổng hợp được người chăn nuôi cũng như các bác sỹ thú y sử dụng phổ biến đó là sự kết hợp của kháng sinh với các thuốc chống viêm, hạ sốt, giảm đau.Hầu hết các quá trình bệnh lý xảy ra trong cơ thể vật nuôi đều có mặt của phản ứng viêm.Viêm được coi là phản ứng bảo vệ của cơ thể nhằm chống lại các yếu tố gây tổn thương tế bào, các trường hợp nhiễm trùng.Tuy nhiên trong các trường hợp nhiễm trùng nặng phản ứng viêm xảy ra quá mạnh gây nên sự giãn mạch, tăng tính thấm thành mạch, dịch viêm tiết ra quá nhiều có hại cho các tế bào vùng viêm.Chính vì lí

do này mà các thuốc chống viêm, giảm đau được sử dụng Chúng giúp cho phản ứng viêm không diễn ra một cách thái quá từ đó mang lại hiệu quả cao trong điều trị bệnh cho vật nuôi

PHẦN II: NỘI DUNG II.1 Khái niệm

Viêm là một phản ứng bảo vệ của cơ thể Nhưng khi phản ứng viêm xảy ra quá mạnh thì phải dùng các thuốc chống viêm, trong số đó có loại thuốc hạ sốt, giảm đau, chống viêm

Thuốc chống viêm là thuốc có tác dụng lên một khâu nào đó của quá trình viêm hoặc làm ngừng hẳn quá trình viêm

II 2 Phân loại

Thuốc kháng viêm cục bộ: Thuốc có tác dụng cục bộ

Thuốc chống viêm có tác dụng toàn thân: Là những thuốc chống viêm phải hấp thụ vào máu, đi đến các tổ chức và ức chế chọn lọc đến các quá trình cơ bản của viêm Thuốc loại này có các Gucocorticoid, các thuốc kháng viêm phi Steroid, các thuốc kháng Histamin

Cần nhớ rằng trong lâm sàng, có những loại thuốc kháng viêm toàn thân có thể sử dụng cho cục bộ

Các muối Canxi cũng có tác dụng chống viêm

II.3 Các thuốc sử dụng trong lâm sàng thú y

II.3.1 Thuốc kháng viêm tác dụng toàn thân

1 Thuốc chống viêm phi steroid

1.1.Khái niệm:

Là những thuốc đồng thời có tác dụng chống viêm, hạ sốt, giảm đau nhưng không phải steroid

Tùy từng loại cụ thể mà tác dụng thể hiện ưu thế một mặt nào đó Có loại có tác dụng giảm đau nổi trội hơn; có loại tác dụng hạ sốt nổi trội hơn,…cả ba tác dụng này đều có cơ chế chung là ức chế Cyclooxygennase Nghĩa là thuốc ngăn cản sự hình thành và tác dụng của các chất hóa học trong viêm

1.2 Tác dụng dược lý.

a Tác dụng chống viêm:

Đặc điểm tác dụng chống viêm:

+ Tác dụng lên hầu hết các loại viêm không kể nguyên nhân

+ Chỉ ở liều cao mới có tác dụng chống viêm

+ Thuốc có tác dụng lên thời kỳ đầu của quá trình viêm

Cơ chế:

Ức chế tổng hợp Prostaglandin (PG) do ức chế có hồi phục cyclooxygenase (COX), làm giảm PG E2, và F1α là những trung gian hóa học của phản ứng viêm

Làm bền vững màng lysosom: Ở ổ viêm trong quá trình thực bào, các đại thực bào làm giải phóng emzyme của lysosom ( hydrolase, aldolase, colagenase…), làm tăng thêm quá trình viêm Do làm bền vững màng lysosom, các NSAID làm ngăn cản giải phóng các enzyme phân giải, ức chế quá trình viêm

Ngoài ra có thể còn có thêm một số cơ chế khác như đối kháng với các chất trung gian hóa học của viêm do tranh chấp cơ chất với enzyme, ức chế di chuyển bạch cầu, ức chế phản ứng kháng nguyên – kháng thể

Tuy các NSAID đều có tác dụng giảm đau – chống viêm, song lại khác nhau giữa tỷ lệ liều chống viêm/liều giảm đau Tỷ lệ ấy lớn hơn hoặc bằng 2 với hầu hết các NSAID, kể cả Aspirin( nghĩa là liều có tác dụng chống viêm cần phải gấp đôi liều có tác dụng giảm đau) Nhưng lại gần bằng một với indometacin, phenylbutazon và piroxican

b Tác dụng giảm đau

Chỉ có tác dụng với chứng đau nhẹ, khu trú Tác dụng tốt với chứng đau do viêm ( đau khớp, viêm cơ, viêm dây thần kinh, đau răng, đau sau mổ) Khác với morphin, các thuốc này không có tác dụng với đau nội tạng, không gây ngủ, không gây khoan khoái và không gây nghiện Theo Mondaca và Vane (1978), do làm giảm tổng hợp PG F2α nên các NSAID làm giảm tính cảm thụ của các ngọn dây cảm giác với các chất gây đau của phản ứng viêm như bradykinin, histamine, serotonin

Đối với một số chứng đau sau mổ, NSAID có thể có tác dụng giảm đau mạnh hơn cả morphin vì mổ đã gây ra viêm

Trong đau do chèn ép cơ học hoặc tác dụng trực tiếp của tác nhân hóa học, kể cả tiêm trực tiếp prostaglandin, các NSAID có tác dụng giảm đau kém hơn, càng chứng tỏ cơ chế quan trọng giảm đau do NSAID là do ức chế tổng hợp PG, ngoài ra còn có những cơ chế khác

c Tác dụng hạ sốt

Thuốc tác dụng trực tiếp lên cơ chế gây sốt: Khi vi khuẩn, nấm, độc tố (gọi chung là chất gây sốt - pyrogen ngoại lai) xâm nhập vào cơ thể sẽ kích thích bạch cầu sản xuất các chất gây sốt nội tại Chất này hoạt hóa men cylo-oxygenase (COX), làm tổng hợp PG (nhất

là PG E1 và E2) từ acid arachidonic của vùng dưới đồi PG sẽ gây sốt do làm tăng quá trình tạo nhiệt (rung cơ, tăng hô hấp, tăng chuyển hóa) và giảm quá trình thải nhiệt (co mạch da ) Thuốc hạ sốt do ức chế COX làm giảm tổng hợp PG do đó làm giảm quá trình gây sốt nên có tác dụng hạ sốt Thuốc không tác động lên nguyên nhân gây sốt nên chỉ có tác dụng điều trị triệu chứng

Thuốc làm tăng quá trình thải nhiệt như: giãn mạch da, tăng tiết mồ hôi, và không tác dụng trên quá trình sinh nhiệt

1.3 Động dược học

Hấp thu tốt ở dạ dày, phần lớn các thuốc được uống, một số im hoặc iv như Flunixin; một số khác có thể vừa uống, vừa tiêm Hầu hết các thuốc phân hủy ở gan Sản phẩm phân hủy thải trừ qua thận, thời gian bán thải phụ thuộc vào đường đưa thuốc, loài gia súc, thậm chí liều lượng thuốc sử dụng

1.4 Tác dụng phụ

Khi dùng kéo dài, có rất nhiều tác dụng phụ

Tổn thương niêm mạc dạ dày – ruột, loét dạ dày, thậm chí làm ruột non không hấp phụ được Protein

Gây rối loạn công năng thận, viêm kẽ thận

Một số thuốc làm tổn thương đến tủy xương, gan

Ứng dụng

Giảm viêm, giảm đau, hạ sốt

 Paracetamol

Paracetamol có tác dụng hạ sốt, giảm đau tốt nhưng không có tác dụng chống viêm so với các dẫn xuất Anilin khác, Paracetamol không hoặc chỉ có tác dụng rất ít ức chế hoạt lực của cylcooxygenase ở ngoại biên, nhưng trong não lại ức chế rõ rệt sự tổng hợp Prostaglandin

Như vậy tác dụng dược lý của Paracetamol được coi là thuốc hạ sốt giảm đau, nhưng không có tác dụng chống viêm Thuốc chỉ có tác dụng chữa triệu chứng trong viêm, góp phần làm thuyên giảm viêm

Thuốc có tác dụng phụ là làm Methaemoglobin, trường hợp cá thể mẫn cảm với thuốc

sẽ có mề đay ở da, phù niêm mạc, chán ăn

Liều lượng hạ sốt, giảm đau ở chó là: 20 – 30mg/kg thẻ trọng, ngày 3 – 4 lần

 Fenazon

Là những thuốc có tác dụng hạ sốt do ức chế có phục hồi Cyclooxygenase Thuốc dùng để hạ sốt, chữa triệu chứng của viêm Không có tác dụng chống viêm

 Acid Salicylic và các muối

Các Salicylic ức chế có hồi phục Cyclooxygenase, đủ để có tác dụng giảm đau, sốt và viêm

Có tác dụng mạnh đến niêm mạc dạ dày, nên chỉ dùng ngoài da để điều trị bệnh ngoài

da Nồng độ 2% hoặc thuốc mỡ 5 - 10%

Ứng dụng:

Dùng acetyl Salicylat để giảm đau nhưng quan trọng hơn là chống viêm cấp và mãn tính ở xương, khớp, gân, cơ Ưua đó, làm giảm đau ở các nơi này Ở chó, ứng dụng để dự phòng nhồi máu cơ tim

Liều lượng: Trâu, bò: 5 – 100mg/kg thể trọng, po, ngày 2 lần, tối đa 14 ngày

Ngựa: 30 – 50mg/kg thể trọng, po, ngày 2 lần

Chó: 10 – 20mg/kg thể trọng, po, ngày 2 lần

Mèo: 10mg/kg thể trọng, po, ngày 1 lần

 Flunixin.

Rất có giá trị để giải trừ co thắt cơ.

Dùng chống viêm các cơ quan vận động, giảm đau, hạ sốt Tác dụng giảm triệu chứng đau bụng ngựa (nhưng không có hiệu quả khi bị rối ruột, lồng ruột)

Dùng dạng tiêm cho ngựa và trâu, bò Có thể dùng cho chó Không dùng cho mèo Không trộn với thuốc khác trong bơm tiêm vì gây kết tủa

Liều lượng: Trâu, bò: 2,2 mg/kg thể trọng, im, ngày 2 lần, tối đa 5 ngày

Ngựa: 1,1, mg/kg thể trọng, im, iv Ngày 1 lần, tối đa 5 ngày

Chó: 1 mg/kg thể trọng, po, Sc, ngày 1 lần, tối đa 3 ngày

 Naproxen

Tác dụng chống viêm mạnh; giảm đau, hạ sốt trung bình

Điều trị bệnh ở cơ quan vận động của ngựa và chó ( viêm màng xương, viêm xương, viêm gân, viêm khớp, sau phẫu thuật gân)

Thời gian bán thải ở chó dài tới 72 giờ do có chu kỳ gan ruột

Tác dụng phụ: Rối loạn hoạt động ruột non Không dùng cho mèo

Liều lượng: Ngựa: 10mg/kg thể trọng, po, ngày 2 lần, tối đa 14 ngày

Chó: 5mg/kg thể trọng, po, hàng ngày, sau đó giảm liều xuống 2mg/kg thể trọng

 Phenylbutazon

Là thuốc chống viêm mạnh, hạ sốt và giảm đau yếu Thuốc có tác dụng ức chế có hồi phục Cyclooxygenase; đồng thời còn loại trừ các gốc hóa học có Oxy hoạt động

Chỉ định điều trị: Điều trị chứng viêm cấp và mãn ở cơ, xương, khớp gân, giảm đau

và các bệnh lý khác ở cơ quan vận động Thuốc làm giảm các triệu chứng từ đó làm khỏi bệnh

Chống chỉ định: Không dùng khi có bệnh về gan, tim, thận, khi bị loét dạ dày

Liều lượng:

Ngựa: 2 – 4mg/kg thể trọng, iv chậm mỗi ngày, không quá 5 ngày

Chó: 10 – 20 mg/kg thể trọng Chia ba lần trong ngày thứ nhất, sau đó giảm dần liều lượng

2 Glucocorticoid.

Do vỏ thượng thận sản xuất và giải phóng, dưới sự điều hòa của ACTH

2.1 Tác dụng chống viêm:

Như chúng ta đã biết, các Glucocorticoid là các thuốc chống viêm mạnh nhất hiện nay Bant chất của tác dụng chống viêm là thuốc ức chế hoạt động của Phospholipaza A2

và từ đó ức chế quá trình biến đổi của axits Arachidonic

Glucocorticoid ở giai đoạn đầu làm giảm hoặc làm ngừng các dấu hiệu bệnh lý của viêm như giãn mao mạch, phù, sự di chuyển của bạch cầu Leucocyt Giai đoạn sau làm thay đổi các quá trình tăng sinh của hệ mạch, làm tăng sinh các nguyên sợi, các quá trình tạo Collagen Glucocorticoid làm thay đổi số lượng và hoạt động bạch cầu trong máu: tăng

số lượng bạch cầu trung tính, giảm Lymphocyt, Monocyt, bạch cầu ái toan và ái kiềm, ức chế hình thành các Kinin, ức chế giải phóng Histamin, làm ổn định màng Lysosom Từ các tác dụng trên, tựu chung lại, làm giảm viêm

2.2 Động dược học

Thuốc hấp thu tốt ở dạ dày – ruột, niêm mạc mũi, khí quản và cả ở da

Phân hủy trong gan

Thải trừ qua nước tiểu

2.3 Tác dụng phụ:

Tăng sản xuất và phân tiết HCl dạ dày, dễ gây loét dạ dày

Với gia súc chửa, có thể gây xảy thai

Khi tiêm tĩnh mạch nhất là ngựa, dễ gây trụy tim

Ở chó, dùng liều cao gây chứng khát nước nhiều và đái nhiều

Ứng dụng:

Trong thú y, chỉ sử dụng Glucocorticoid điều trị thay thế

Dùng chống viêm và khi cần để làm giảm miễn dịch

Sẽ có kết quả tốt đối với

+ Điều trị các quá trình viêm cấp tính có nguồn gốc chấn thương như viêm khớp, viêm túi hoạt dịch, viêm gân

+ Điều trị mề đay, các bệnh tự miễn dịch

+ Trạng thái sốc với nhiều nguyên nhân khác nhau (trường hợp trụy tim mạch có nguy

cơ tử vong, tác dụng hạn chế, phải sử dụng thuốc có hiệu quả nhanh hơn Sốc do nội độc tố phải sử dụng kết hợp với kháng sinh)

+ Các bệnh về mắt và tai như viêm kết mạc mắt dị ứng, viêm giác mạc, viêm mống mắt – thể mi, viêm tai ngoài

Các trường hợp viêm kết tràng, viêm gan.

Điều trị chứng đa xê tôn

Myoglobin niệu

Chú ý:

Liều lượng sử dụng tương đối rộng, cần phải căn cứ vào hoạt tính, đặc điểm dược động học của hoạt chất, dạng thuốc, cách cho thuốc, trạng thái bệnh súc để quyết định Nguyên tắc sử dụng trong thú y cần phải nắm: nếu điều trị lâu dài, luôn luôn phải sử dụng liều lượng tối thiểu như vậy mới đạt hiệu quả mong muốn

Dùng liều cao một lần, nguy hiểm ít; nhưng kéo dài trên 3 – 4 ngày sẽ ảnh hưởng đến

hệ trục Dưới đồi – Tuyến yên – thượng thận Quá trình ức chế ngược sẽ diễn ra

Các chế phẩm loại tác động ngắn như Prednizolonkhi sử dụng lâu dài cần phải chú ý đến hiệu ứng chu kỳ nhịp thời gian ( 24 giờ) của quá trình phân tiết hormone Với chó, nên cho thuốc vào các giờ buổi sang, với mèo cho uống vào các giờ buổi chiều tối.///

Sử dụng Glucocorticoid trong điều trị, liều lượng hàng ngày nên giảm 20 – 25%; nếu cần khi kết thúc điều trị Glucocorticoid ta dùng ACTH

Những ca bệnh dùng thuốc ở cục bộ có hiệu quả, ta không nên sử dụng toàn thân

 Prednizolon:

Đại gia súc: 100 – 300mg/con, im, iv

0,2 – 0,5mg/kg thể trọng, im

Tiểu gia súc: 2 – 20mg/con, im; tiếp đó: 0,5 – 1,0mg/con, po

 Dexamethazon, Betametazon

Đại gia súc: 5 – 30mg/con, im, iv

2 – 10mg/con, tiêm động mạch

Chó: 0,5 – 2,0 mg/con, im, iv

0,25 – 2mg/con, po

Mèo: 0,25 – 0,5mg/con, im, iv

0,1 – 1,0/con,po

3 ACTH

Ứng dụng:

Kích thích hoạt động của thượng thận sau khi điều trị kéo dài Glucocorticoid

Điều trị thay thế Glucocorticoid khi thượng thận vẫn hoạt động bình thường

Dùng để chẩn đoán công năng của thượng thận

Dùng chế phẩm Tetracosactid 1mg chứa 100UI ACTH

Liều lượng: Đại gia súc: 2 – 6mg/con, tiêm bắp.

Tiểu gia súc: 0,01 – 0,02 mg/con

4 Các thuốc kháng Histamin

Các thuốc kháng Histamin là những chất gắn với Recepter H1 và H2 của tế bào Do

đó ức chế toàn bộ tác dụng gây ra do Histamin Chia ra làm hai nhóm: thuốc ức chế Receptor H1 và thuốc ức chế Receptor H2 ( ít sử dụng)

Thuốc ức chế Receptor H1

 Tripelennamin Dehistin

Là muối Chlohydrat dễ tan trong nước Hơi mẫn cảm với ánh sáng Là chế phẩm dùng

dự phòng và điều trị phản ứng quấ mẫn Thuốc dễ gây ngủ Tiêm tĩnh mạch ngựa, sau vài phút có biểu hiện rung cơ vã mồ hôi, rung cơ nên không dùng iv

Liều lượng : Ngựa, bò : 0,5mg/kg thể trọng,im, ngày ba lần, không quá 240mg/con

Chó, mèo : 0,5 – 1,0mg/kg thể trọng, im, ngày 2 – 3 lần ; 1,0 – 1,5mg/kg thể trọng, po, ngày 3 lần

 Chlopheniramin.

Kháng Histamin mạnh hơn Diphenyhydramin, nhưng tác dụng gây ngủ kém hơn Thời gian tác dụng ngắn,do đó phải sử dụng loại dung môi có tác dụng kéo dài để ứng dụng trong thực tế

Liều lượng : chó : 0,4 – 2mg/kg thể trọng, po, ngày 2 lần

 Diphenhydramin.

Là thuốc kháng Histamin có tác dụng tương đối nhanh, kéo dài và mạnh

Tác dụng gây ngủ rõ, chỉ có tác dụng tê cục bộ

Tác dụng kiểu Atropin, thích hợp để điều trị co thắt đường hô hấp trên

Liều lượng : Ngựa, bò : 0,25 – 0,5mg/kg thể trọng, im

Chó, mèo : 1 – 2 mg/kg thể trọng, po, ngày 2 lần

 Prometazin

Tác dụng trung gian giữa Chlopheniramin và Diphenhydramin

Tác dụng suy giảm thần kinh rất rõ

Tác dụng phụ : gây ngủ, chán ăn, rối loạn tiêu hóa, con vật tăng mẫn cảm với ánh sáng

Liều lượng : Ngựa, bo : 1,5 – 2,0 mg/kg thể trọng, im, ngày một lần

Chó, mèo : 0,5 – 1,0 mg/kg thể trọng, po, ngày 2 – 3 lần

2 Thuốc ức chế Receptor H2.

Là những chất ưa nước, phân cực, ít có ý nghĩa trong thú y.

II.3.2 Thuốc chống viêm tác dụng cục bộ

Trong nhóm này có các thuốc là Glucocorticoid, thuốc kháng viêm không steroid và thuốc kháng histamine với tác dụng toàn thân Có thể sử dụng chúng trong các dạng bào chế thích hợp để chống viêm cục bộ

Bên cạnh đó còn có các thuốc chỉ sử dụng cục bộ ở nơi viêm – da và niêm mạc

Dưới đây là danh mục các thuốc chống viêm cục bộ

Thuốc chống viêm tác dụng toàn thân được sử dụng với tác dụng cục bộ.

+ Các Glucocorticoid: Hydrocortizon, Prednizolon, Triamcinolon, Alchlometazon, Flumetazon, Budenosid, Halometazon, Flucinolon

+ Các thuốc kháng viêm phi Steroid: Dichlofenax, Phenylbutazon

+ Các thuốc kháng Histamin: Dimetinden, Tenalidin

Thuốc chống viêm tác dụng cục bộ

 Các thuốc hấp phụ:

Than hoạt tính, hoạt thạch, cao lanh…, các thuốc này phải có kích thước nhỏ, mịn, có thể hấp phụ lượng dịch gấp 4 lần lượng thuốc, như vậy sẽ loại thải được các chất ở ổ viêm, góp phần làm giảm phù, giảm đau và giảm viêm Ứng dụng trong các ổ loét, thẩm xuất, vết thương nhiễm trùng, bỏng

 Cao dán, thuốc đắp:

Gồm các chất có phân tử lượng lớn, gặp nước sẽ tan ra, phủ lên mặt niêm mạc hoặc da nơi có ổ viêm Thuốc sẽ loại trừ các kích thích bệnh lý gây tác động đến các tế bào ở tổ chức sâu bên dưới

 Thuốc bôi da dạng dầu:

Thuốc có tác dụng bảo vệ da khỏi bị khô Các hoạt chất chứa trong thuốc phát huy tác dụng chống viêm Dầu thực vật, mỡ động vật, các Carburhydro được sử dụng trong dạng thuốc này

 Thuốc săn se:

Các chất chat thực vật, các muối Bismuth, muối nhôm, muối kẽm… làm tủa Protein trên bề mặt vết thương, niêm mạc, tạo nên một lớp bảo vệ mỏng ở đó Bề mặt niêm mạc viêm hoặc bề mặt da được giữ khô bởi lớp bảo vệ Lớp sâu phía dưới, với tác dụng của các sợi Collagen sẽ làm giảm khả năng gắn giữ nước, giảm ngoại thấm, giảm viêm và giảm đau

PHẦN III KẾT LUẬN