Kiến thức - Hiểu được đến thời Minh - Thanh, tổ chức bộ máy chính quyền tiếp tục được củng cố, hoàn thiện hơn với việc lập ra các bộ.. Tư tưởng, tình cảm - Giáo dục ý thức phân biệt ch
Trang 1Bài 7 TRUNG QUỐC THỜI MINH - THANH
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS cần :
1 Kiến thức
- Hiểu được đến thời Minh - Thanh, tổ chức bộ máy chính quyền tiếp tục được củng cố, hoàn thiện hơn với việc lập ra các bộ
- Nắm được kinh tế nông nghiệp có tính chất chu kì Mầm mống kinh tế tư bản chủ nghĩa đã xuất hiện ở Trung Quốc
- Thấy rõ văn hoá tiếp tục phát triển
2 Tư tưởng, tình cảm
- Giáo dục ý thức phân biệt chính nghĩa, phi nghĩa trong các cuộc chiến tranh xâm lược của các triều đại phong kiến Trung Hoa
3 Kỹ năng
- Nâng cao kĩ năng phân tích, đánh giá các sự kiện lịch sử
II THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC
- Bản đồ Trung Quốc
- Sưu tầm một số tranh ảnh về văn hoá, khoa học - kỹ thuật,
đồ sứ Trung Quốc
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC
1 Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi 1: Triều đại nào chế độ phong kiến đạt đến đỉnh cao? Biểu hiện?
Câu hỏi 2: Những thành tựu văn hoá nào tiêu biểu nhất thời Đường - Tống?
2 Dẫn dắt vào bài mới
Dưới thời Minh - Thanh, bộ máy chính quyền tiếp tục được củng cố, các bộ được hình thành, chính quyền Minh - Thanh đã thi hành nhiều biện pháp để khôi phục và phát triển kinh tế, cùng với
đó là mầm mống của quan hệ tư bản chủ nghĩa xuất hiện, văn hoá
có nhiều thành tựu nổi bật Để tìm hiểu những nội dung trên chúng
ta cùng vào bài học hôm nay
Trang 23 Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp
Các hoạt động của thầy và trò Kiến thức HS
cần nắm vững Hoạt động 1: Hoạt động tập thể và cá
nhân :
1 Tình hình chính trị
GV đặt câu hỏi cho cả lớp: Nhà Minh, nhà
Thanh được thành lập như thế nào?
a Nhà Minh :
- Cho HS tìm hiểu SGK và trả lời, gọi một
HS trả lời, HS khác bổ sung
- Nhà Minh thành lập (1368-1644), người sáng lập là Chu Nguyên Chương
- GV nhận xét và chốt ý: Sau nhà Đường
đến nhà Tống, nhà Nguyên
- Phong trào khởi nghĩa nông dân của Chu
Nguyên Chương đã thành lập nhà Minh
(1368 - 1644)
Trang 3- GV trình bày rõ: Ngay từ khi lên ngôi
Minh Thái Tổ đã quan tâm đến xây dựng
chế độ quân chủ chuyên chế tập quyền
(quyền lực ngày càng tập trung vào tay
nhà vua, bỏ chức Thừa tướng, Thái uý,
giúp việc cho vua là 6 bộ, vua tập trung
mọi quyền hành trong tay, trực tiếp chỉ
huy quân đội)
- Về bộ máy chính quyền: Nhà nước phong kiến ngày càng tập quyền Quyền lực ngày càng tập trung trong tay nhà vua, bỏ Thái uý và Thừa tướng thay vào đó là các bộ
GV đặt câu hỏi: Tại sao nhà Minh với nền
kinh tế và chính trị thịnh đạt như vậy lại
sụp đổ
- Gọi HS trả lời và GV nhận xét, phân tích
cho HS thấy: Cũng như các triều đại
phong kiến trước đó, cuối triều Minh
ruộng đất ngày càng tập trung vào tay giai
cấp quí tộc, địa chủ, còn nông dân ngày
càng cực khổ, ruộng ít, sưu cao, thuế nặng
cộng với phải đi lính phục vụ cho các
cuộc chiến tranh xâm lược, ở rộng lãnh
thổ của các triều vua, vì vậy mâu thuẫn
giữa nông dân với địa chủ ngày càng gay
gắt và cuộc khởi nghĩa nông dân của Lý
Tự Thành làm cho nhà Minh sụp đổ
- Về chính sách xâm lược:
Mở rộng bành chướng ra bên ngoài, trong đó có sang xâm lược Đại Việt nhưng
đã thất bại nặng nề
Hoạt động 2: Cả lớp và cá nhân b Nhà Thanh
- GV trình bày: Khởi nghĩa của Lý Tự
Thành làm cho nhà Minh sụp đổ, giữa lúc
đó bộ tộc Mãn Thanh ở phía Bắc Trung
Quốc đã đánh bại Lý Tự Thành lập ra nhà
Thanh (1644 - 1911)
- Nhà Thanh thành lập
1644 - 1911
GV đặt câu hỏi: Chính sách cai trị của
nhà Thanh?
Trang 4Gọi một HS trả lời, các HS khác bổ sung,
sau đó GVnhận xét, chốt ý: Người Mãn
Thanh khi vào Trung Quốc lập ra nhà
Thanh và thi hành chính sách áp bức dân
tộc, bắt người Trung Quốc ăn mặc và
theophong tục người Mãn, mua chuộc địa
chủ người Hán, giảm thuế cho nông dân
nhưng mâu thuẫn dân
- Về bộ máy chính quyền:
Ra sức củng cố bộ máy chính quyền, áp bức dân tộc, mua chuộc địa chủ người Hán
tộc vẫn tăng dẫn đến khởi nghĩa nông dân
khắp nơi
- Đối ngoại: Thi hành chính sách “bế quan
tỏa cảng”
- Đối ngoại: Thi hành chính sách
trong bối cảnh bị sự nhòm ngó của tư bản
phương
“bế quan tỏa cảng”
Tây dẫn đến suy sụp của chế độ phong
kiến Cách mạng Tân Hợi năm 1911 đã
làm cho nhà Thanh sụp đổ
Chế độ phong kiến nhà Thanh sụp đổ năm 1911
Hoạt động: Làm việc cả lớp và nhóm 2 Sự phát triển kinh tế
- Trước hết GV trình bày cho HS biết đến
thời Minh - Thanh, nông nghiệp có bước
tiến về kĩ thuật canh tác, sản lượng lương
thực tăng Tuy nhiên, tình trạng chiếm
ruộng đất của địa chủ quí tộc vẫn gia tăng
- Trong nông nghiệp có bước tiến bộ về kĩ thuật canh tác, sản lượng lương thực tăng
- GV đặt câu hỏi: Dưới thời Minh kinh tế
Trung Quốc có điểm gì mới so với các
triều đại trước? Biểu hiện?
Trang 5- GV cho cả lớp thảo luận và gọi một HS
trả lời, các HS khác có thể bổ sung cho
bạn
- GV nhận xét và chốt lại: Các vua triều
Minh đã thi hành nhiều biện pháp nhằm
khôi phục, phát triển kinh tế Đầu thế kỷ
XIV quan hệ sản xuất TBCN đã xuất hiện
ở Trung Quốc, biểu hiện trong các ngành
nông nghiệp, thủ công nghiệp, thương
nghiệp Các thành thị mọc lên nhiều và rất
phồn thịnh Bắc Kinh, Nam Kinh không
chỉ là trung tâm chính trị mà còn là trung
tâm kinh tế lớn
- Từ thế kỷ XVI đã xuất hiện mầm mống kinh tế TBCN:
+ Thủ công nghiệp: Xuất hiện công trường thủ công, quan hệ chủ - người làm thuê
+ Thương nghiệp phát triển, thành thị mở rộng và phồn thịnh
- GV tổ chức cho HS đọc đoạn chữ nhỏ
trong SGK để thấy được những biểu hiện
mầm mống của kinh tế tư bản chủ nghĩa
- GV nêu câu hỏi: Ngoại thương thời
Minh Thanh có bước phát triển như thế
nào?
- HS suy nghĩ trả lời
- GV nhận xét và chốt ý: Ngoại thương
phát triển, đã có thương nhân châu Âu đến
Trung Quốc buôn bán
+ Ngoại thương phát triển,
đã có thương nhân châu Âu đến Trung Quốc buôn bán
Hoạt động : Làm việc cá nhân 3 Văn hoá thời Minh -
Thanh
- GV nêu câu hỏi: Thời Minh Thanh văn
học có điểm gì mới
- HS trả lời câu hỏi
- GV nhận xét và trình bày, phân tích:
Tiểu thuyết là loại hình văn học mới ở
thời Minh - Thanh với các bộ tiểu thuyết
nổi tiếng như Thủy Hử của Thi Nại Am,
Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung,
Tây Du Ký của Ngô Thừa Ân, Hồng Lâu
Mộng của Tào Tuyết Cần Các tiểu thuyết
- Văn học: Xuất hiện tiểu thuyết là loại hình văn học mới ở thời Minh-Thanh, như Thủy Hử, của Thi Nại
Am, Tam quốc diễn nghĩa của La Quán Trung,
Trang 6của Trung Quốc đều dựa vào những sự
kiện có thật và hư cấu thêm “7 thực, 3
hư”, nó phản ánh phần nào đời sống của
nhân dân Trung Quốc và các mối quan hệ
xã hội thời phong kiến (nếu còn thời gian
GV có thể kể ngắn gọn nội dung của một
tác phẩm, )
- Tiếp theo GV trình bày: Thời
Minh-Thanh việc biên soạn sử cũng được chú ý
với những tác phẩm như Minh thực lục,
Minh sử, Đại Thanh thống nhất Bên cạnh
đó nhiều tác phẩm lịch sử văn hoá, từ điển
cũng được biên soạn như Vĩnh Lạc đại
điển, Tứ khố toàn thư
- Sử học cũng được chú ý với những tác phẩm như
Minh thực lục, Minh sử, Đại Thanh thống nhất
- Nhiều tác phẩm lịch sử văn hoá, từ điển cũng được
biên soạn như Vĩnh Lạc đại
điển, Tứ khố toàn thư
Khoa học kỹ thuật: Người Trung Quốc đạt
được nhiều thành tựu rực rỡ trong lĩnh vực
hàng hải như bánh lái, la bàn, thuyền
buồm nhiều lớp Nghề in, làm giấy, gốm,
dệt, luyện sắt, khai thác khí đốt
Khoa học kỹ thuật: Người
Trung Quốc đạt được nhiều thành tựu rực rỡ trong lĩnh vực hàng hải như bánh lái,
la bàn, thuyền buồm nhiều lớp
Hội họa, điêu khắc cũng đạt những thành
tựu (GV có thể cho HS quan sát các tranh
sưu tầm về đồ gốm, sứ, hàng dệt cho HS
nhận xét và GV phân tích cho HS thấy
trình độ cao của người Trung Quốc trong
việc sản xuất ra những sản phẩm này)
- Hội họa, điêu khắc, kiến trúc đạt những thành tựu nổi tiếng
- GV cho HS xem tranh Cố cung Bắc
Kinh và yêu cầu HS nhận xét? Sau đó GV
có thể phân tích cho HS thấy: Cố cung
biểu tượng cho uy quyền của chế độ
phong kiến, nhưng đồng thời nó cũng biểu
hiện tài năng và nghệ thuật trong xây dựng
của nhân dân Trung Quốc
Trang 74 Sơ kết bài học
Hướng dẫn HS trả lời các câu hỏi: Tổ chức bộ máy nhà nước thời Minh -Thanh? Những biểu hiện phát triển kinh tế Trung Quốc thời Minh - Thanh? Kể tên một số thành tựu văn hoá Trung Quốc thời Minh - Thanh
5 Dặn dò, bài tập về nhà
- Học bài cũ, đọc trước bài mới
- Bài tập:
- Lập bảng thống kê các triều đại phong kiến Trung Quốc theo nội dung sau:
Tên triều đại
Tổ chức bộ máy chính quyền
Tình hình kinh tế
Chính sách đối ngoại
Tần - Hán
Đường - Tống
Minh - Thanh