CHƯƠNG VI– CÁC PHƯƠNG PHÁP PHÒNG TRỪ SÂU HẠI R ỪNG.. Phảitá đ ng ên c y rừng để p áthuy c c đặc ín chống chịu và miễn dịch của chún Phảitá độn oàn bộ ên hệ sinh hái làm hay đổi c c mối q
Trang 1CHƯƠNG VI– CÁC PHƯƠNG PHÁP PHÒNG TRỪ
SÂU HẠI R ỪNG
Phảitrực iếp á đ ng ên quần hể sâu hạilàm giảm số ượng chúng xuống mức gây hại có ý ng ĩa kinh ế
Phảitá đ ng ên c y rừng để p áthuy c c đặc ín chống chịu và miễn dịch của chún
Phảitá độn oàn bộ ên hệ sinh hái làm hay đổi c c mối q an hệ ron sin quần heo hướng hạn chế sâu hại và ăng hành p ần sâu có ch
.Khi tến hành c c biện p áp p òn rừ ng àiviệc nắm vững đặc ín sinh học của c c oàisâu hại c y rồng và điều kiện ự nhiên còn p ảichú ý đến
ngưỡng kin ế và ngưỡn gây hại
6.2.1 Phương phá Kỹ huật lâm sinh:
pháp kỹ huật được áp dụng rong kinh d an và quản ý rừng n ư:Chọn giống, gieo ươm,trồn rừng,chăm sóc,nuôidưỡn và khaithá rừng nhằm ạo ra một kh rừng k oẻ mạnh có sức đề k áng c o và hạn chế sự phátsinh của sâu hại đến mức hấp nhất
*Đối với vườn ươm
Vườn ươm nên đặtở n ữn nơic o ráo dễ hoátnước,có độ dốc nhỏ (3-4 độ),
xu g quan vườn ươm cần có hệ hống,tướitêu huận ợi
Trang 2Vườn ươm nên đặtở n ữn nơiđấtmới chưa c nh á n ng ng iệp hoặc rồn rau màu,trước khi gieo ươm phải c y ậtđất n ặtsạch cỏ rá
Trứơc k i ập vườn ươm phảiđiều ra hành p ần, mậtđộ sâu hại nếu hấy nhiều sâu k ông nên đặtvườm ươm ở đó
*Đối với vườn ươm
Trước k igieo ươm p ảiđiều ra hành phần,mật đ sâu hạiđể có biện pháp
xử ý đất
Xử ý hạtgiống,chọn hạttốt giống ốt để gieo
Vệ sin vườn sạch sẽ hường xu ên,theo dõisự x ấthiện của sâu hại để có biện pháp phò g rừ kịp hời
Chăm sóc c y co heo đúng quy rìn kỹ h ật
Khô g bón p ân chuồng chưa hoai mục
Luôn c nh c c oài c y gieo ươm
* Đối với rừng rồng
- Thiếtkế rừng rồng hợp ý
- Chọn c y đủ hiêu chuẩn để rồn
- Trồng rừng hỗn giao heo dải rộn để hạn chế sâu hẹp hực:SRT,SXAL bồ
đề
Rừng mớitrồng phảichăm sóc ro g 3 năm đầu
Trang 3Thường xuyên heo d isự xuấthiện của sâu bện hại DTDB và ph ng rừ kịp thời
Tiến hành chặt vệ sinh rừng
Sau k i k aithá p ảidọn vệ sinh rừng riệt để
để iêu diệt sâu hại
Phương pháp này gồm một số biện p áp sau:
* Bắt giết
Biện pháp này chủ yếu dùn nhân ực để bắttrứng, sâu n n,n ộng,sâu trưởn hàn giếtđi
Vídụ:- Bắtsâu xám vào sáng sớm.ở bãing ,VƯ
- Run c y cho bọ xí rơi
- Dùn sào chọc cho sâu róm h ng rơi
* Biện p áp dẫn dụ sâu hại Đây à mộtbiện p áp mà ợidụn mộtsố đặc ính sinh hoạt của c c oàisâu hạiđể iêu diệtch ng
Vídụ:Cá oài mối thườn rấtthích c c oạigỗ hôn ,gỗ rám Cá oàidế hì thích mùi c m rang làm bả độc để bẫy
Trang 4- Đối với c c oàisâu hích án sáng đèn như một số oàibướm sâu xanh ăn á
bồ đề,bướm sâu đục hân úa 2 chấm rầy nâu, mốic n dùn bẫy đèn để iêu diệt
6.2.3 Phương pháp sinh học
(thiên địch) và c c chất t ết ra ừ sin vật để ph n rừ sâu hại
Cá hiên địch ự nhiên gồm c c n óm sau:
+ Nh m côn rùng ăn hịt Kiến,o g, bọ ngựa, bọ rùa
+ Nh m côn rùng ký sinh: c c oài o g,ruồiký sin
+ Nh m c c động vật k á ăn côn rùng: Chím,thú,bò sát
+ Nh m c c Visinh vật gây bện côn rùng: Nấm.VK.VR
hướng:
+ Tạo điều kiện cho các oài thiên địch phát triển:
Ví dụ: Thu g m rứng bọ ngựa,bọ xí ăn sâu để vào ổ dịch
- Bảo vệ c c oàiCT có ch
- Mang ổ kiến,chia ổ kiến ừ c y rừng ự nhiên về rừng rồng có sâu hại để thả
+ Tiến hành nhập nội hoặc huần hoá:
Trang 5- Nước a đã nhập nội c c oàibọ rùa, o g mắtđỏ và gây nuôi rồi thả vào c c ổ dịch
VD Ph ng rừ Sâu róm h ng,rệp hạimía
- Bảo vệ c c oàic y có mật để ăng hành p ần côn rùng có ch
- Trồng c c đải c y bụi c y có mậtlàm nơi cư rú ch hiên địch
- Sử dụn c c chế p ẩm sinh học n ư nấm Bạch cươn Be uveria basiana vi
k uẩn Ba i us huringiensis để iêu diệtsâu hại
- Lá c y: Trúc đào,tỏicủ,hành củ để iêu diệtsâu ăn á và sâu xám
- Không gây ô nhiễm môitrường
- Không àm ả/h đến sức k oẻ con người hực vật và c c sinh vậtcó ch
- Không àm ả/h đến ính đa dạng sinh học mà ngược ại n còn àm ăng và giữ
c n bằng sinh học ron hệ sinh hái
- Tuy n iên P.P này ươn đối tốn n iều hời gian,nhân ực.Một số biện pháp thìchiphíc o và phụ huộc rấtnhiều vào ĐK ự nhiên
Trang 6* K/n:là hàn oạt c c biện pháp nhằm kiểm ra và p áthiện c c mầm mống sâu hại có ron c c oại hàng hoá n ư hạtgiống,c y con,hoa q ả hay c c âm sản k á k ivận ch yển ừ vù g này sang v ng k á hoặc ừ nước này sang nước khá
* Nhiệm vụ của công tác kiểm dịch thực vật.
- Ngăn ngừa sâu bện ng y hiểm xâm nhập an ràn
- Bao vây sâu bện hại ở mộtv ng n ấtđịnh để iêu diệt
- Lúc đã phátsinh sâu bện ở mộtvù g mới phảiđược cô ập và iêu diệtkịp thời
- Chỉ được p ép kiểm dịch những oài sâu bệnh hạicó ro g dan ục qu định của Quốc ế hoặc Quốc gia
* Các biện pháp Kiểm dịch thực vật
- Cấm n ập c c oại hàng hoá và ng yên iệu,lâm sản ừ c c vù g đang có đối tượng kiểm dịch n u hiểm
- Chỉ cho nhập những oạihàng h á và âm sản khi đã được kiểm dịch cẩn thận heo đú g quy định
Trang 7- Vớic c đói tượng k ó pháthiện chỉ được n ập sau khi đã được gieo ươm thử mộtthờigian mà k ông bị sâu bệnh hại
* Ưu khuyết điểm của phương pháp Kiểm dịch
- Ngăn chặn sâu hạilây an,đảm bảo ch hàng hoá,n u ên iệu,lâm sản có chấtlượn đáp ứng yêu cầu,so g hạn chế ốcđộ ưu h ng hàng hoá
6.2.5 Phương pháp hoá học
thôn qua iếp xúc hoặc xâm nhập vào cơ hể sâu hạilàm cho sâu hạichết
- t đ c với co người gia cầm,gia súc và c c sinh vậtcó ch
- Dễ bảo q ản - Dễ sử dụng
- Chi phí thấp - tgây ô nhiễm môitrường
Th ốc rừ sâu có các dạng hành phẩm sau:
- Thuốc dạng sữa
- Thuốc dạng nước: hai loại thuốc này hường đó g chai
- Thuốc dạng bộtthường đón gói tro g úinilon
Trang 8- Thuốc dạng viên hạtcó hể đóng vào hộp nhựa hoặc đóng góitrong úi ni lon
+ EC à dạng huốc sữa hay nhũ dầu
+ SWP,SCW,SL, SC: d ng dịch an ro g nước
+ SP à dạng huốc bột tan rong nước (dd khôn ắng đọng)
+ WP à dạng huốc bột thấm nước hay huốc bột h à nước (dun dịch để âu lắng đọng)
+ G,GR à dạng huốc bộtk ông hấm nước
+ D à Thuốc bộtở dạn bột h ặc dạn viên hạt
+ Phun huốc (gồm p un ỏng và phu bột) hườn áp dụn vớic c oài sâu ăn á
- Phu ỏng: ph n nước,phu sương,p un mù
- Phu bột
+ Xô g hơilà biện p áp sử dụng c c oạith ốc có ính bay hơimạn để hơiđộc xâm nhập vào cơ hể sâu hại n ười
+ Làm bả độc: Bọ h ng hích mùiphân râu bò ươi
Dế hích mùic m rang
+ Bó huốc vào đất Tiêu diệtCT dướiđất
Trang 9* Một số yêu cầu chung khi sử dụng thuốc ho học
+ Đú g huốc:thuốc sâu có n iều oạinhưng khisử dụng phảichọn đún c c oại thuốc phù hợp vớitừng oại sâu hạithìmới có hiệu quả
Vídụ khi sử dụng huốc để àm bả đ c hìkhôn hể ấy h ốc có mùi vị k ó chụinhư Bi5 ,Cloro icrin
+ Đú g úc: Đú g pha biến hái hời t ết
+ Đú g phương pháp:pha chế đúng nồng độ,đúng iều ượng,và dùng đúng c ch (Phun hoặc àm bả độc .)
+ An oàn ao động rong sử dụng huốc BVTV
+ Thuốc pha xong phảiphun ngay
+ Phảicó bảo hộ ao động k iph n huốc Gồm
+ Kh ng đứng phu iên ục quá 2 iếng đ ng hồ nếu ph n âu sẽ có hại cho cơ thể
+ Phảiphu vào ngày râm,mát hoặc úc sán sớm hay chiều ối để rán gây độc
ch người và c y rồng,k ông phu h ốc vào n ững ngày rờiquá nắn n ng, hoặc q á ạnh
+ Kh ng phu h ốc vào úc rời đang mưa vì thuốc sẽ rôihếtkh ng có á dụn
t êu diệtsâu hại
+ Phảiđứng xuôitheo hướng gió ránh hơith ốc bay vào người
Trang 10+ Những ngườicó sức k oẻ yếu h ặc đang mệtmỏikhông nên phu huốc.
+ Cá dụng cụ sau p un huốc phảiđược rửa sạch n ay ại rừng,k ông rửa ở những nơi ng ồn nước sinh hoạtnhư c c ao,hồ,sông,suối
+ Cá dụng cụ ph n huốc và c c oạith ốc phòn rừ sâu bệnh nên để ở k o xa nơisinh hoạtcủa con người xa ng ồn nước
+ Sau k iphu h ốc phảitắm rửa sạch sẽ và n hỉ ngơiăn uống hợp ý
- Hiệu quả iêu diệtsâu hại c o,nhan ,gọn,giá hành hạ,n ưn n ược điểm à rấtdễ gây đ c vớingười gia cầm,gia súc và c c sinh vậtcó ch
- Sử dụn huốc hoá học sẽ àm ô nhiễm môi trường
- Sử dụn huốc hoá học sẽ n an ch ng phá vỡ sự c n bằn sin học ự nhiên
- Sử dụn mộtloạith ốc h á học n iều ần sẽ àm cho sâu hạicó k ả năng kháng thuốc àm ch hiệu q ả iêu diệtở n ững ần sau sẽ giảm dần
cứ vào ừng oạisâu hạik á nhau chú g a có hể ựa chọn c c oạith ốc
ph ng rừ k á nhau:
Trang 11(Nhận biếttrong phò g TH)
K/n: Ph ng rừ sâu hạitổng hợp à ập hợp c c biện pháp khá n au áp dụng tro g một thể iên hoàn n ằm giữ c n bằng sinh háitạo điều kiện cho c y rồng
k ỏibị sâu hạivà đạt được năn suất chấtlượn ốt
- Hạn chế sự p átsinh,phát dịch của sâu hại
- Hạn chế ô nhiễm môi trường
- Tạo c c sản phẩm có chấtlượng ốt(an oàn)
- Bảo vệ sức khẻo con người và c c sin vật có ch
- Tăn cường sử dụng c c biện pháp sin học
- Hạn chế ớimức hấp nhất việc sử dụng huốc hoá học và sử dụng c c oạith ốc
có ính chọn ọc c o
* Ưư khuyết điểm của phương pháp IPM.
í gây ô nhiễm môi trường
í ảnh hưởng đến sức k oẻ con ngườivà c c sin vật có ch k á
Đảm bảo c n bằng sinh học ro g hệ sin hái
Hạn chế sự phátsin c c oàisâu hại mớivà sự ái phátdịch của sâu hại
Trang 12Khắc phục được những nhược điểm của c c biện pháp rên.
Mấtnhiều hời gian vìphảit ến hàn heo d iphò g rừ hường xuyên iên ục
- Tro g vườn ươm c y giống ở nước a có rấthiều oài sâu hại nh m đé,nhóm sâu xám,nh m bọ hung và c c oàisâu ăn á khá
- Chún phá hại từ úc hạtmới gieo ch đến c y con rước k ixuất vườn gây thiệthạilớn đối vớiSXLN và ả/h đến chất lượng,năng suấtrừng rồng
- Phần ớn chún huộc nh m côn rùng đa hực
- Môi trường rú ngụ chủ yếu rong đất
- Hoạtđộn chủ yếu vào ban đêm
- Có ính xu hoá mạnh hơn xu quang