đau bụng cấp - chẩn đoán, điều trị

ĐAU BỤNG CẤP NỘI KHOAĐAU BỤNG CẤP NGOẠI KHOA ĐAU BỤNG CẤP NỘI-NGOẠI KHOA ĐAU BỤNG CẤP TÍNH ĐAU BỤNG MẠN TÍNH... ĐẠI CƯƠNG• Là TC hàng đầu và thường gặp trong cấp cứu , nhất là cấp cứu về

ÑAU BUÏNG CAÁP

ĐAU BỤNG CẤP NỘI KHOA

ĐAU BỤNG CẤP NGOẠI KHOA

ĐAU BỤNG CẤP NỘI-NGOẠI KHOA

ĐAU BỤNG CẤP TÍNH ĐAU BỤNG MẠN TÍNH

ĐAU BỤNG CẤP

1 ĐẠI CƯƠNG

2 ĐÁNH GIÁ BAN ĐẦU

KHI TIẾP XÚC VỚI BN ĐBC

3 HỎI BỆNH

4 KHÁM BỆNH

5 CẬN LÂM SÀNG

6 NGUYÊN NHÂN

ĐẠI CƯƠNG

• Là TC hàng đầu và thường gặp trong cấp cứu , nhất là cấp cứu về tiêu hóa

• Cần chẩn đoán nhanh và điều trị nhanh

• Hỏi bệnh sử và khám LS kỹ lưỡng để có chẩn đoán chính xác

• Không phải đều là cấp cứu ngoại khoa

• Phải xác định xem có cần can thiệp ngoại khoa ?

ĐAU BỤNG CẤP : cơ chế

1 Cơn đau nội tạng:

Chủ yếu tạng rỗng: do

Tăng trương lực cơ trơn bất thường do co thắt , do căng dãn tạng rỗng

Tăng áp suất trong bao đặc của tạng rỗng

Chất được tạo ra và tích lũy trong phản ứng viêm và hoại tử

Chèn ép mạch máu khi tạng bị co thắt , đè ép

ĐAU BỤNG CẤP: CƠ CHẾ

1.Cơn đau nội tạng

-Đặc điểm lâm sàng :

+ đau mơ hồ âm ỉ, không khu trú rõ

+ thường đau giữa bụng cho dù tổn thương ở cơ quan nào : do dẫn truyền TK

+ mô tả đau : bị ép, co thắt, bỏng rát

ĐAU BỤNG CẤP: CƠ CHẾ

2.Cơn đau lá thành

- Viêm phúc mạc

- Đau lá thành khu trú: phản ứng thành

bụng tại 1 vùng

- Đau lá thành toàn bộ: VPM, VRT vỡ,

thủng dạ dày

- Đau xuất phát từ thụ thể cảm giác nằm trên lá thành phúc mạc

ĐAU BỤNG CẤP: CƠ CHẾ

2.Cơn đau lá thành

- Đặc điểm LS :

+ cấp tính hơn, cường độ đau mạnh hơn

+ khú trú rõ ràng hơn

+ cơn đau kéo dài

+ tăng khi cử động, hít sâu, giảm khi nằm yên

+ nằm ngửa, 2 chân co sẽ giảm đau

ĐAU BỤNG CẤP: CƠ CHẾ

3.Cơn đau di chuyển

(Referred pain)

- Kích thích đau xuất phát từ 1 tạng nhưng

BN có cảm giác đau ở 1 nơi khác xa vị trí

CQ tổn thương

-Cảm giác đau thường nông trên da, hay đau cơ , do những vùng này có chung 1 đoạn TK với CQ bị tổn thương

ĐÁNH GIÁ BAN ĐẦU KHI TIẾP XÚC VƠI BN BỊ ĐBC

1 Lấy DHST, chú ý M, HA

2 Sự tưới máu ngoại biên

3 Có ĐBC cần can thiệp ngoại khoa ?

4 Thăm trực tràng

5 Bệnh sử vắn tắt

HỎI BỆNH

A.Xác định đặc tính của đau bụng:

1 Vị trí, hướng lan 4 Thời gian đau

2 Tính chất đau 5 HC khởi phát

3 Cường độ đau

6 Yếu tố làm đau tăng, giảm 7.Triệu chứng kèm theo

B.Hỏi về tiền căn

KHÁM BỤNG

1 Nên khám theo trình tự : NHÌN, NGHE, GÕ,SỜ

2 Tìm các dấu hiệu đặc biệt:

NP Murphy, điểm đau ruột thừa, điểm sườn sống, điểm sườn lưng, các điểm niệu quản, NP rung gan, ấn kẽ sườn, bụng cứng như gỗ, dấu rắn bò,…

3 Thăm âm đạo, trực tràng khi cần

4 Xem phân, chất nôn, nước tiểu,…

CẬN LÂM SÀNG

1 Công thức máu

2 Amylase trong máu, nước tiểu

3 Tổng phân tích nước tiểu

4 Ion đồ máu

5 Chức năng thận

6 X quang phổi

7 Điện tâm đồ

8 X quang bụng đứng không sửa soạn

9 Siêu âm bụng

Viêm đáy phổi phảiViêm loét DD-TT, viêm phúc mạc, viêm tụy,thủng ổ loét DD-TT, túi phình ĐMC,

NGUYÊN NHÂN

PHÂN CHIA THEO VỊ TRÍ ĐAU

Vị trí đau

Hông phải/ trái

Hố chậu phải/ trái

Đau lan toả/ thay đổi

Viêm DD-ruột, tắc ruột, xoắn/ lồng ruột, thủng ruột, nghẽn

NGUYÊN NHÂN

PHÂN CHIA THEO BỆNH LÝ HỆ CƠ QUAN

Bệnh lý hệ tiết niệu

Bệnh lý tụy

Bệnh lý phụ khoa

Cơn đau quặn thận, viêm đài bể thận

Viêm tụy cấpThai ngoài TC vỡ, viêm vòi trứng cấp, u nang BT xoắn

NGUYÊN NHÂN

PHÂN CHIA THEO BỆNH LÝ HỆ CƠ QUAN

Bệnh lý dạ dày -ruột

Bệnh lý gan mật

Bệnh lý mạch máu

Viêm RT cấp, tắc ruột, thủng

ổ loét DD-TT, thủng ruột, viêm túi thừa, viêm DD-ruột, viêm đại tràng

Cơn đau quặn gan: sỏi mật, viêm túi mật cấp, giun chui ống mật

Aùp-xe gan, viêm ganBóc tách túi phình ĐMC bụng, nghẽn mạch mạc treo,

MỘT SỐ TÌNH HUỐNG LÂM SÀNG

BN nữ , 32 tuổi, nhập viện vì đau vùng hông trái , khởi phát thình lình từ 1 ngày nay, đau quặn từng cơn, đau lan đến vùng bẹn trái , kèm theo BN than đi tiểu gắt buốt , tiểu lắt nhắt, nước tiểu đậm màu hơn bình thường.

Khám bụng : bụng mềm, điểm sườn sống trái (+), điểm niệu quản trái (+)

CHẨN ĐOÁN ?ĐỀ NGHỊ CẬN LÂM SÀNG THÍCH HỢP ?

BN nữ, 50 tuổi, nhập viện vì sốt & lạnh run từ 2 ngày nay, đau vùng hông trái và hố thắt lưng trái âm ỉ thỉnh thoảng có quặn cơn BN thấy buồn nôn ,đi tiểu láo , tiểu khó,

nước tiểu vàng

Khám bệnh : M 90 HA 110/70 T 38 độ HH 20

Vẻ mặt hốc hác , môi khô , lưỡi bẩn

Bụng mềm, sờ đau vùng hông trái , dấu rung thận trái (+)

BN nam , 44tuổi , nhập viện vì đau thượng vị đột ngột sau khi đi tiệc cưới về Đau bụng kèm nôn ói nhiều , nôn xong không giảm đau Đau rất nhiều , có lúc đau lan ra sau lưng, và BN thường phải nằm co người lại thì thấy dễ chịu hơn

Từ lúc khởi phát , đau càng lúc càng tăng làm BN phải nhập viện ngay và chưa uống thuốc gì trước khi vào viện

Tiền căn : Viêm dạ dày nhưng chưa bao giờ đau như lần

này

Khám : Vẻ mặt hốt hoảng M 100 HA 90/60 T 38 HH 28

Bụng chướng nhẹ , sờ đau nhiều vùng thượng vị, nhu động ruột 4 lần/phút, điểm Mayo-Robson (+)

BN nam ,50 tuổi, đã được chẩn đoán xơ gan cổ chướng từ

1 năm nay BN điều trị không thường xuyên

Khoảng 1 tuần nay, BN thấy ăn kém đi, bụng to căng lên, cảm thấy người ớn lạnh , đau âm ỉ khắp bụng nên nhập viện

Khám : M 90, HA 100/60, T 37,8 độ, HH 20

Bụng báng căng , ấn đau tức khắp bụng

Bn nam , 25 tuổi , nhập viện vì đau vùng quanh rốn âm ỉ và đi tiêu phân lỏng 2 lần/ ngày, từ 1 ngày nay BN thấy ớn lạnh , người mệt mỏi không muốn ăn vì có cảm giác buồn ói.

Khám : T 38 độ , M 88 , HA 120/70 HH 18

Bụng mềm Vùng rốn không đau Đau vùng hố chậu phải, phản ứng dội ( +)

Chẩn đoán ? Đề nghị CLS ?

BN nam 25 tuổi , nhập viện vì vàng mắt

Từ 1 tuần trước NV , BN thấy mệt mỏi, chán ăn , ăn vào thì có cảm giác buồn ói, nặng bụng , khó tiêu, có cảm giác hơi ớn lạnh BN không điều trị gì cho đến 1 ngày trước vào viện,người nhà BN thấy mắt BN vàng nên

khuyên BN đi khám bệnh và được nhập viện

Tiền căn : không ghi nhận gì

Khám : M 70 HA 110/70 HH 18 T 37

Kết mạc vàng rõ , da vàng nhẹ

Bụng : mềm , gan mấp mé bờ sườn phải , mềm , đau

KẾT LUẬN

♦ 40% cas ĐBC không tìm được nguyên nhân

♦ Có thể do : HC ruột kích thích

Nhiễm siêu vi Đau do nguyên nhân tâm lý

♦ Phải loại trừ ĐBC cần can thiệp ngoại khoa