Tiet 91 Cau phu dinh

Câu phủ định dùng để: -Thông báo, xác nhận không có sự vật, sự việc, tính chất, quan hệ nào đóCâu phủ định miêu tả - Phản bác một một ý kiến, một nhận địnhCâu phủ định bác bỏ... * Chú

Kiểm tra bài cũ

1 Sơn đi học 3 Quỳnh ăn cơm

2 Sơn ch a đi học 4.Quỳnh không ăn cơm Các câu sau đây thuộc kiểu câu nào mà em đã học ?

Ví dụ 1

=>Đặc điểm hình thức :Các câu có chứa từ ngữ phủ định gọi là câu phủ định.

 a) Nam ch a

Ví dụ 2

=>Các câu phủ định trên ( thông báo,xác nhận không

có sự việc, sự vật, quan hệ,tính chất nào đó ) gọi là câu

phủ định miêu tả

=> Phủ định sự việc

=> Phủ định sự vật

=> Phủ định quan hệ

=> Phủ định tính chất

đi Huế

bằng tàu

em tôi

không sai

Ví dụ 3

Thầy sờ vòi bảo : (1)

- T ởng con voi nh thế nào, hoá ra nó sun sun nh con đỉa (2)

Thầy sờ ngà bảo : (3)

- Không phải, nó chần chẫn nh cái đòn càn (4)

Thầy sờ tai bảo : (5)

- Đâu có !(6) Nó bè bè nh cái quạt thóc (7)

( Thầy bói xem voi)

⇒Các câu 4, 6 (phản bác một ý kiến, nhận định)

gọi là câu phủ định bác bỏ

Ghi nhớ

1 Câu phủ định là câu có chứa những từ ngữ phủ định nh : không, chẳng, chả, ch a, không phải (là),chẳng phải (là),

đâu có phải (là), đâu (có)…

2 Câu phủ định dùng để:

-Thông báo, xác nhận không có sự vật, sự việc, tính chất, quan hệ nào đó(Câu phủ định miêu tả)

- Phản bác một một ý kiến, một nhận định(Câu phủ định bác bỏ)

a/ - Hiệp có giỏi toán không?

- Hiệp không giỏi toán

b/ - Hiệp rất giỏi toán.

- Hiệp không giỏi toán => Phủ định bác bỏ

=> Phủ định miêu tả

Chú ý 1 :Cần căn cứ vào hoàn cảnh giao tiếp, tình huống sử dụng để phân biệt chức năng của câu phủ

định

Ví dụ

Ví dụ :

- Trẫm rất đau xót về việc đó, không thể không dời đổi

* Chú ý 2 : có khi câu phủ định dùng hai lần từ ngữ phủ

định( phủ định của phủ định) nhằm nhấn mạnh ý khẳng

định

(Lý Công Uẩn- Chiếu dời đô)

- Không phải Ph ợng đi Huế

Ví dụ

-Ph ợng không đi Huế

- Ph ợng đi Huế không phải bằng tàu

⇒Chú ý 3 : Xét về cấu tạo có câu phủ định:

-Phủ định toàn bộ ( Nòng cốt câu )

-Phủ định bộ phận

=> Phủ định cụm chủ vị

=> phủ định vị ngữ

=> Phủ định phụ ngữ

- Không học sinh nào vắng mặt => Phủ định chủ ngữ

Bài tập 1: Trong những câu sau đây, câu nào là câu phủ định bác

bỏ? Vì sao?

a) Tất cả quan chức nhà n ớc vào buổi sáng ngày khai tr ờng đều chia nhau đến dự lễ khai giảng ở khắp các tr ờng học lớn nhỏ Bằng hành

động đó, họ muốn cam kết rằng, không có u tiên nào lớn hơn u tiên giáo dục thế hệ trẻ cho t ơng lai

( Theo Lí Lan, Cổng tr ờng mở ra ) b) Tôi an ủi lão:

- Cụ cứ t ởng thế đấy chứ nó chả hiểu gì đâu! Vả lại ai nuôi chó mà chả bán hay giết thịt! Ta giết nó chính là hoá kiếp cho nó đấy, hoá kiếp để cho nó làm kiếp khác

( Nam Cao, Lão Hạc ) c) Không, chúng con không đói nữa đâu Hai đứa ăn hết ngần kia củ

khoai thì no mòng bụng ra rồi còn đói gì nữa

( Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

Bài tập 2: Đọc các đoạn trích sau và trả lời câu hỏi.

a, Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đ ờng, song không phải là không có ý nghĩa.

( Hoài Thanh, ý nghĩa văn ch ơng)

b, Tháng tám, hồng ngọc đỏ, hồng hạc vàng, không ai không từng ăn trong Tết Trung thu, ăn nó nh ăn cả mùa thu vào lòng vào dạ.

c, Từng qua thời thơ ấu ở Hà Nội, ai chẳng có một lần nghển cổ nhìn lên tán lá cao vút

mà ngắm nghía một cách ớc ao chùm sấu non xanh hay thích thú chia nhau nhấm

nháp món sấu dầm bán tr ớc cổng tr ờng.

( Tạ Việt Anh, Cây sấu Hà Nội)

Câu hỏi:

-Những câu trên có ý nghĩa phủ định không ? Vì sao?

- không phải là không = có (khẳng định)

- không ai không = ai cũng (khẳng định)

- ai chẳng = ai cũng (khẳng định)

- Đặt những câu không có từ ngữ phủ định mà có ý nghĩa t ơng đ ơng với những câu trên.so sánh những câu mới đặt với những câu trên đây và cho biết có phải ý nghĩa của chúng hoàn toàn giống nhau

không ?

a, Câu chuyện có lẽ chỉ là một

câu chuyện hoang đ ờng, song

nghĩa.

b, Tháng tám, hồng ngọc đỏ,

hồng hạc vàng, không ai không

từng ăn trong Tết Trung thu, ăn

nó nh ăn cả mùa thu vào lòng

vào dạ.

c, Từng qua thời thơ ấu ở Hà Nội,

nhìn lên tán lá cao vút mà ngắm

nghía một cách ớc ao chùm sấu

non xanh hay thích thú chia nhau

nhấm nháp món sấu dầm bán tr

a, Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đ ờng, song

vẫn có ý nghĩa.

b, Tháng tám, hồng ngọc đỏ, hồng hạc vàng, ai cũng từng ăn trong Tết Trung thu, ăn nó nh ăn cả mùa thu vào lòng vào dạ.

c, Từng qua thời thơ ấu ở Hà Nội,

nhìn lên tán lá cao vút mà ngắm nghía một cách ớc ao chùm sấu non xanh hay thích thú chia nhau nhấm nháp món sấu dầm bán tr

Bài tập 3: Xét câu văn sau và trả lời câu hỏi:

A, Choắt không dậy đ ợc nữa, nằm thoi thóp

( Tô Hoài, Dế Mèn phiêu l u kí)

Nếu Tô Hoài thay từ phủ định không bằng ch a thì nhà văn phải

viết lại câu này nh thế nào? Nghĩa của câu có thay đổi không? Câu nào phù hợp với câu chuyện hơn ,vì sao?

-Không: Phủ định điều mà cho đến thời điểm đó không có

-Ch a: Phủ định điều mà cho đến một thời điểm nào đó có thể có

=> Sử dụng từ “không” sẽ hợp với diễn biến của chuyện hơn

Bài tập 4: Những câu này dùng để làm gì?

Đặt những câu có ý nghĩa t ơng đ ơng

a/ Đẹp gì mà đẹp!

b/ làm gì có chuyện đó!

c/ Bài thơ này mà hay à?

d/ Cụ t ởng tôi sung s ớng hơn chăng ?

-Không phải là câu phủ định vì nó không có các từ phủ định -Đ ợc dùng để biểu thị ý phủ định( phủ định bác bỏ)

*Đặt các câu t ơng tự:

a/Không đẹp b/Không có chuyện đó

c/Bài thơ này không hay d/Tôi không sung s ớng hơn cụ

Bài tập 6: Hãy viết một đoạn đối thoại ngắn, trong đó

có dùng câu phủ định miêu tả và câu phủ định bác bỏ

-Quỳnh này, sáng nay tổ cậu trực nhật, đổ rác không

đúng nơi quy định phải không?

- Không phải

- Sao tớ thấy rác bị đổ ra ngoài hố

- Hôm nay tổ tớ không trực nhật

H ớng dẫn về nhà:

- Học và nắm chắc kiến thức

- Hoàn thành các bài tập trong vở bài tập

- Chuẩn bị ngữ liệu cho bài Ch ơng trình địa ph ơng ( phần Tập làm văn)