Tiết 91 - Câu phủ định

* Những câu có chứa từ phủ định: -Không phải, Nó chần chẫn nh cái đòn càn... - Phản bác một ý kiến,một nhận định câu phủ định bác bỏ... Bài tập 2 SGK- 52-53Đọc đoạn trích sau: a.Câu ch

Trang 1

Ngữ văn: Tiết 91

Câu phủ định

I .Đặc điểm hình thức và chức năng:

Ví dụ 1( SGK-52)

Xét những câu sau:

a.Nam đi Huế

b Nam không đi Huế

c Nam ch a đi Huế

d Nam chẳng đi Huế

Trang 2

Ngữ văn: Tiết 91

Câu phủ định

I .Đặc điểm hình thức và chức năng:

Ví dụ 1( SGK-52)

Xét những câu sau:

a.Nam đi Huế

b Nam không đi Huế

c Nam ch a đi Huế

d Nam chẳng đi Huế

-Hình thức: các câu (b), (c), (d) có chứa từ ngữ phủ định

-Chức năng:Xác nhận không có sự việc

>Phủ định miêu tả

Trang 3

Ví dụ 2( SGK-52)

Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:

Thầy sờ vòi bảo:

- T ởng con voi nó nh thế nào, hoá ra nó sun sun nh con đỉa Thầy sờ ngà bảo:

- Không phải, nó chần chẫn nh cái đòn càn

Thầy sờ tai bảo:

- Đâu có! Nó bè bè nh cái quạt thóc

* Những câu có chứa từ phủ định:

-Không phải, Nó chần chẫn nh cái đòn càn

- Đâu có!

- Hình thức: các câu có từ ngữ phủ định

- Chức năng: phản bác một ý kiến

> phủ định bác bỏ

Trang 4

Ghi nhớ: SGK- 53.

* Câu phủ định là câu có chứa những từ ngữ phủ định

nh : không, chẳng, chả, ch a, không phải ( là), đâu phải (là), đâu có phải (là), đâu (có)…

phải (là), đâu có phải (là), đâu (có)…

* Câu phủ định dùng để:

- Thông báo ,xác nhận không có sự vật,sự việc,tính

chất,quan hệ nào đó ( câu phủ định miêu tả).

- Phản bác một ý kiến,một nhận định ( câu phủ định bác bỏ)

Trang 5

II Luyện tập :

Bài tập 1( SGK-53) Trong các câu sau đây câu nào là câu phủ định bác bỏ? Vì sao?

a Tất cả các quan chức nhà n ớc vào buổi sáng ngày khai tr ờng đều chia nhau đến dự lễ

khai giảng ở khắp các tr ờng học lớn nhỏ Bằng hành động đó, họ muốn cam kết rằng, không có u tiên nào lớn hơn u tiên giáo dục thế hệ trẻ cho t ơng lai.

( Theo Lý Lan, cổng tr ờng mở ra)

b Tôi an ủi lão:

-Cụ cứ t ởng thế đấy chứ nó chả hiểu gì đâu! Vả

-Cụ cứ t ởng thế đấy chứ nó chả hiểu gì đâu! Vả lại ai nuôi chó mà chả bán hay giết thịt

Ta giết nó chính là hoá kiếp cho nó đấy, hoá kiếp để cho nó làm kiếp khác.

( Nam Cao, Lão Hạc)

c Không, chúng con không đói nữa đâu Hai đứa ăn hết ngần kia củ khoai thì no mòng

bụng ra rồi còn đói gì nữa.

( Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

Câu phủ định bác bỏ:

b Cụ cứ t ởng thế đấy chứ nó chả hiểu gì đâu!

c Không, chúng con không đói nữa đâu

Hôm nay, lớp 8A không có ai không đi học.

Hôm nay, lớp 8A ai cũng đi học.

Trang 6

Bài tập 2 ( SGK- 52-53)

Đọc đoạn trích sau:

a.Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đ ờng, song không

phải là không có ý nghĩa

(Hoài Thanh, ý nghĩa văn ch ơng)

b Tháng tám, hồng ngọc đỏ, hồng hạc vàng, không ai không từng ăn

trong tết trung thu, ăn nó nh ăn cả mùa thu vào lòng vào dạ

(Băng Sơn, Quả thơm)

c Từng qua thời thơ ấu ở Hà Nội, ai chẳng có một lần nghển cổ lên

nhìn tán lá cao vút mà ngắm nghía một cách ớc ao chùm sấu non xanh hay thích thú chia nhau nhấm nháp món sấu dầm bán tr ớc cổng tr ờng

(Tạ Việt Anh, Cây sấu Hà Nội)

Trang 7

- Tất cả 3 câu trong (a), (b), (c) đều là câu phủ định vì các câu đều có

chứa từ phủ định.

+Một từ phủ định kết hợp với một từ phủ định (câu a).

+Một từ phủ định kết hợp với một từ nghi vấn (câu c).

+ Một từ phủ định kết hợp với một từ bất định khác và một từ bất định (câu b)

? Đặt những câu không có từ phủ định mà có ý nghĩa t ơng đ ơng với những câu trên?

*Những câu không có từ phủ định mà ý nghĩa t ơng đ ơng với những câu trên:

định.

b Tháng tám, hồng ngọc đỏ, hồng hạc vàng, ai cũng từng ăn trong tết trung thu, ăn nó nh ăn cả mùa thu vào lòng vào dạ.

c Từng qua thời thơ ấu ở Hà Nội, ai cũng có một lần nghển cổ nhìn lên tán lá cao vút mà ngắm nghía một cách ớc ao chùm sấu non xanh hay thích thú chia nhau nhấm nháp món sấu dầm bán tr ớc cổng tr ờng.

Trang 8

Bài tập3 ( SGK- 54)

Xét câu văn sau:

“ Choắt không dậy đ ợc nữa, nằm thoi thóp.”

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu l u ký)

- Thay từ phủ định không bằng ch a:

Choắt ch a dậy đ ợc, nằm thoi thóp.

> ý nghĩa của câu thay đổi

==> Câu văn của Tô Hoài thích hợp với mạch của câu chuyện hơn.

Trang 9

Bài tập 6 ( SGK- 54)

Hãy viết một đoạn đối thoại ngắn, trong đó có dùng câu phủ định miêu tả và câu phủ định bác bỏ?

Trang 10