ngộ độc cấp nấm độc

trung tâm chống độc – poison control centerđại c ơng NĐ nấm đ ợc phân loại dựa vào thời gian sau khi ăn nấm, có Tr/ch đầu tiên.. trung tâm chống độc – poison control centerđại c ơng Phâ

trung tâm chống độc – poison control center

Ngộ độc cấp nấm độc

trung tâm chống độc – poison control center

- Thực tế xác định nấm độc rất khó

trung tâm chống độc – poison control center

2 Nấm gây NĐC là do độc tố sau:

 Chất gây ngộ độc TB (cytotoxic agents):

 Amatoxins, orellamine, gyromitrin, myotoxins

 Chất gây độc thần kinh (neurotoxin agents)

 muscarin, iboteric acid, muscaron, muscimol psilocybin, acromelic acids

Chất gây kích thích dạ dày – ruột:

 Phần lớn không rõ

 Loại khác:

 Tác nhân dị ứng, coprin

trung tâm chống độc – poison control center

đại c ơng

NĐ nấm đ ợc phân loại dựa vào thời gian sau khi

ăn nấm, có Tr/ch đầu tiên.

Nấm độc gây chết ng ời th ờng xuất hiện Tr/ch

đầu tiên sau 6 giờ sau ăn.

Điều trị NĐ nấm gây chết ng ời phải để ở Đơn vị ICU và Chống độc

trung tâm chống độc – poison control center

đại c ơng

Phân loại theo thời gian xuất hiện triệu chứng

Thời gian

XHTC Triệu chứng Nấm và độc tố Tiên l ợng

≤ 3 giờ + Giống disulfiram

+ Giống Muscarine + ảo giác (serotonine) + RL tiêu hoá

(Mất n ớc và điện giải) + Giống NĐ r ợu

Coprinus, clitocybe Boletus, inocybe psilocybin và psilocin Không rõ toxin

Ibotenic acid và muscimol

“Inky cap”

(nấm mực) lành tính

trung tâm chống độc – poison control center

đại c ơng

Phân loại theo thời gian xuất hiện triệu chứng

Thời gian

XHTC Triệu chứng Nấm và độc tố Tiên l ợng

> 6 giờ Viêm gan, hoại tử

AST, ALT, LDH ↑

Yếu tố đông máu ↓

Co giật

Amatoxin (A.phalloides)

Gyromitrine (monomethylhydrazine)

Amatoxin Orellanine (nấm có cortinarius)

Tử vong Suy thận

trung tâm chống độc – poison control center

 Muscarin kích thích nhận cảm của muscarinic gây

HC cholinecgic ngoại biên

 Psilocybin và psilosin tác dụng liên quan tới

serotonin (biểu hiện: ảo giác,run,rùng mình,khó

thở,nôn, đau yếu cơ, )…

trung tâm chống độc – poison control center

Cơ chế

 Gyromitrine gây độc giống quá liều INH cả hai đều thiếu hụt pyridoxine (B6) trong não (co giật) ức chế sản xuất δ -amino butyric acid (GABA)

 α -amanitin (có ở nấm a phalloides) gắn vào nhân RNA polymerase II, ức chế tổng hợp protein của TB gây chết TB gan và thận ( CQ tổng hợp protein tốc độ cao lúc bình th ờng)

trung tâm chống độc – poison control center

amatoxin có trong các loại nấm

Họ agaricaceae

Giống: amanita, lepiota, galerina

Loài amanita có:

 A phalloides, A virosa, A verna

 A Bisporigera, A hygroscopica, A ocreata,

A suballiaceae, A Tenuifolia.

trung tâm chống độc – poison control center

amatoxin có trong các loại nấm

Loài Lepiota gồm:

 L brunneoincarnata, L castanea, L fulvella,

L helveola, L huissman, L josseranda

Loài Galerina gồm:

 G marginata, G antumnalis, G venenata

 G fasciculata

Amanita phalloid

trung tâm chống độc – poison control center

amatoxin có trong các loại nấm

※ ăn đúng nấm A phalloides: tỷ lệ TV ≈90%

※ A phalloides ở vùng đất lạnh, rừng núi hay vùng biển Phát triển mạnh trong thời tiết của mùa thu hay mùa m a, có màu xanh kim loại, có thể vàng nhạt tới màu nâu xám, không giống nhau đồng loạt khi xuất hiện và dễ nhầm với nấm không độc Không phân biệt bằng mùi hay vị, chất độc không

bị phá huỷ bởi nhiệt hay làm khô.

trung tâm chống độc – poison control center

amatoxin có trong các loại nấm

※ Chất độc chính vào tế bào gan, ngăn cản quá trình thông tin tổng hợp RNA, ngăn cản sự tổng hợp

Protein và KQ dẫn tới một viêm gan cấp nặng có

thể suy gan Xét nghiệm miễn dịch phóng xạ

(radioimmunoassay) có thể tìm thấy amatoxin trong huyết thanh và trong n ớc tiểu.

trung tâm chống độc – poison control center

Nấm gây ngộ độc chậm

Triệu chứng: xuất hiện muộn sau khi ăn 6 - 40 giờ (th ờng là 12 giờ)

 Giai đoạn I: triệu chứng xuất hiện 6-24giờ

sau khi ăn nấm gồm: đau bụng, nôn, buồn nôn, ỉa chảy, sốt, nhịp nhanh, tăng đ ờng

huyết, hạ HA và rối loạn điện giải (viêm DD ruột, mất n ớc).

trung tâm chống độc – poison control center

 Giai đoạn II: xuất hiện 24-48giờ tiếp theo

 Biểu hiện khởi phát của một bệnh viêm gan hay suy thận, hạ đ ờng máu.

 Giai đoạn III: xuất hiện 3-5ngày sau

 Phá huỷ tế bào gan (vàng da, hôn mê), suy thận

có thể biến chứng: viêm cơ tim, RL đông máu, co giật TV do viêm gan, suy thận xuất hiện sau 4-9 ngày đặc biệt TV liên quan tới TE<10tuổi liều chết 0,1mg - 0,3mg độc tố/kg A phalloides

 Không có thuốc giải độc đặc hiệu

trung tâm chống độc – poison control center

Nấm gây ngộ độc nhanh

giờ)

- Nhịp chậm, đồng tử co, hạ HA

- Gi–y giụa, co giật, mê sảng

- Niêm mạc miệng và mắt khô

- Mạch nhanh, đồng tử gi–n, đỏ da

trung tâm chống độc – poison control center

xét nghiệm

- Dịch dạ dày, n ớc tiểu tìm độc chất

- XN nhanh xác định amatoxin: nhỏ 1 giọt dịch ép của nấm lên miếng giấy bản trắng để khô sau đó nhỏ 1 giọt a.clohydric đậm đặc, sau 2 phút nếu có màu xanh lam→ amatoxin (+) Tỷ lệ (+) giả 20%

- điện giải, đ ờng máu, ch/n gan, ch/n thận

- CTM, phức hợp đông máu.

trung tâm chống độc – poison control center

X ử t r í

1 Loại gây ngộ độc chậm (loại nguy hiểm)

 Rửa dạ dày (BN đến >6giờ)

 Than hoạt 20gr mỗi 2 giờ cho đến khi đủ 120 gr (ng

trung tâm chống độc – poison control center

 Silymarine (Legalon) viên 70mg x 6 v/ngày

 Benzylpenicillin(Penicillin G) 300mg/kg/ngày

(3ngày)

trung tâm chống độc – poison control center

2 Loại gây ngộ độc nhanh ( loại ít nguy hiểm)

 Rửa dạ dày, than hoạt ( 20 gr/mỗi 2 giờ x 6 lần ),

sorbitol (1-2 gr/kg chia 6 lần, uống than hoạt)

 Truyền dịch

 Điều chỉnh n ớc - điện giải, kiềm - toan

 Điều trị H/ch cholinergic bằng: atropin 0,5 - 1 mg t/m mỗi 5 -10 phút cho đến khi có dấu hiệu thấm.

 Điều trị H/ch atropin bằng:barbituric, điều chỉnh n

ớc - điện giảI.

 Chống ảo giác bằng phenothiazin (aminazin)

trung tâm chống độc – poison control center

xin c¶m ¬n