hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển ards

ĐẠI CƯƠNG ARDS: Acute Respiratory Distress Syndrome - Hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển  ALI: Acute Lung Injury - Tổn thương phổi cấp  Tiến triển cấp tính, tổn thương thâm nhiễm c

HỘI CHỨNG SUY HÔ HẤP CẤP TIẾN TRIỂN ARDS

BS Đặng Quốc Tuấn

Bộ môn Hồi sức Cấp cứu

ĐẠI CƯƠNG

 ARDS: Acute Respiratory Distress Syndrome - Hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển

 ALI: Acute Lung Injury - Tổn thương phổi

cấp

 Tiến triển cấp tính, tổn thương thâm nhiễm

cả 2 bên, không có biểu hiện của suy tim.

YẾU TỐ NGUY CƠ

 Tại phổi :

 Viêm phổi do vi khuẩn hoặc virus

 Tổn thương phổi do hít

 Đụng dập phổi

 Ngộ độc khí độc

 Tắc mạch phổi (do mỡ, khí, nước ối)

YẾU TỐ NGUY CƠ

 Ngoài phổi :

 Tình trạng nhiễm khuẩn nặng (đặc biệt là nhiễm khuẩn Gram âm)

 Sốc (đặc biệt là sốc nhiễm khuẩn và sốc chấn thương)

 Viêm tuỵ cấp

 Đa chấn thương

ĐẶC ĐIỂM SINH BỆNH HỌC

 C ác yếu tố trên có thể sẽ gây nên ARDS khi:

 Khởi động quá trình viêm

 Tăng tính thấm màng mao mạch phế nang

 Tích tụ dịch tiết

ĐẶC ĐIỂM SINH BỆNH HỌC

Hậu quả:

 Đông đặc: các PN bị đổ đầy các dịch tiết

 Xẹp phổi

 Surfactant thiếu hụt (chất lượng và số lượng)

 Đè ép từ các tạng và phế nang đông đặc bên cạnh

 Hấp thu (thở ôxy liều cao kéo dài)

 Đông đặc và xẹp phổi làm tăng shunt trong phổi

 giảm ôxy máu trơ

ĐẶC ĐIỂM SINH BỆNH HỌC

Phổi ARDS chia thành 3 vùng:

 Vùng còn thông khí

 Vùng bị xẹp

 Vùng đông đặc

ĐẶC ĐIỂM SINH BỆNH HỌC

 Giai đoạn đầu: tăng tính thấm thành mao mạch, tổn thư

ơng các tế bào nội mạc mạch máu và biểu mô phế nang, phù phế nang.

 Giai đoạn tăng sinh xơ hoá : thâm nhiễm tế bào viêm

vào khoảng kẽ, thành phế nang dày lên, tăng sinh tế bào xơ Compliance phổi giảm, tăng khoảng chết phế nang.

 Giai đoạn xơ hoá lan toả : tình trạng viêm giảm dần, lắng

đọng collagen trong tổ chức kẽ, xơ phổi kẽ lan toả

Compliance phổi giảm, tăng khoảng chết.

CHẨN ĐOÁN

 Chẩn đoán xác định:

 Hoàn cảnh xuất hiện: có yếu tố nguy cơ

 Tiến triển cấp tính, nặng dần lên

 Khó thở tăng dần, thở nhanh, tím môi và đầu chi

 Đáp ứng kém với liệu pháp oxy

CHẨN ĐOÁN

 Chẩn đoán xác định:

 X quang : tổn thương phế nang lan toả 2 bên,

tiến triển nặng dần

 CT Scan: 3 vùng tổn thương

 Xét nghiệm khí trong máu : oxy máu giảm,

PaO2/FiO2 < 300 (ALI) hoặc < 200 (ARDS)

 Không có dấu hiệu của suy tim, áp lực mao mạch phổi bít không tăng (< 18mmHg)

CHẨN ĐOÁN

 ChÈn ®o¸n ph©n biÖt:

 Phï phæi do tim

 Viªm phæi lan to¶ 2 bªn

 Ho ra m¸u nÆng

 Viªm phæi t¨ng b¹ch cÇu ¸i toan

ĐIỀU TRỊ

 Thông khí nhân tạo: biện pháp chủ yếu

 Yêu cầu:

 Bảo đảm oxy máu thoả đáng: PaO2 55 - 80

mmHg, SpO2 92 - 94%

 Giảm nguy cơ chấn thương áp lực và tổn thương phổi do thở máy

ĐIỀU TRỊ

 Thông khí không xâm nhập:

 ALI

 ARDS chưa có thiếu oxy máu quá nặng

 Có thể dùng CPAP, PSV, BiPAP

 Chuyển sang thông khí nhân tạo xâm nhập sớm nếu không cải thiện được tình trạng bệnh nhân

ĐIỀU TRỊ

 Chọn phương thức điều khiển thể tích hoặc áp lực

 Các thông số ban đầu:

 Vt 8 ml/kg

 Tần số 12 - 20/phút

 PEEP 5 cmH2O

ĐIỀU TRỊ

 Thông khí nhân tạo xâm nhập

 Mục tiêu cần đạt được:

 SpO2 92 - 94%, PaO2 55 - 80 mmHg

 Pplat < 30 cmH2O

 Điều chỉnh thông số máy thở:

 Tăng dần PEEP để hạ được FiO2 < 0,5 - 0,6

 Nếu Pplat > 30 cmH2O: giảm Vt (đến 6 ml/kg)

 Khi giảm Vt: tăng tần số để bảo đảm thông khí phút

ĐIỀU TRỊ

 Cỏc biện phỏp khỏc:

 Điều chỉnh dịch :

 Hạn chế dịch vào để không làm tăng nguy cơ phù phổi.

 Nếu có tình trạng tăng thể tích tuần hoàn: hạn chế dịch kết hợp cho lợi tiểu.

 Nếu huyết động không ổn định: truyền dịch (thận

ĐIỀU TRỊ

 Cỏc biện phỏp khỏc:

 Corticosteroid:

 Hiệu quả còn tranh cãi Không có CĐ dùng liều cao trong gđ đầu Có thể có hiệu quả trong gđ sau (khi không có nhiễm khuẩn)

 liều được đề nghị : methylprednisolon 2 mg/kg/ngày x 14 ngày, sau đó giảm dần liều.

 Kháng sinh : chỉ định khi nguyên nhân là nhiễm

ĐIỀU TRỊ

 Các biện pháp khác:

 Tư thế đầu cao, có nhiều tác giả đề nghị dùng tư thế nằm nghiêng, nằm sấp.

 Surfactant: có thể cải thiện chức năng phổi, nhưng không cải thiện tiên lượng Các chế phẩm mới đang được nghiên cứu.

 Nitric oxide: cải thiện ôxy hoá máu do cải thiện tỷ số

BIẾN CHỨNG

 Tiến triển đến suy đa phủ tạng.

 Biến chứng của thở máy:

 Nhiễm khuẩn bệnh viện

 Chấn thương áp lực (tràn khí màng phổi, tràn khí trung thất)

 Tổn thương phổi do dùng nồng độ oxy cao, kéo dài, tổn thương phổi do Vt cao