Yêu cầu học sinh - Nắm đợc đặc điểm của câu ghép và hai cách trong cách nối các vế trong câu ghép.. - Rèn kỹ năng nhận biết câu ghép và hai cách nối các vế trong câu ghép.. Tôi quên thế
Trang 1Tiết 43.Tiếng Việt
Câu ghép
I Mục tiêu bài học.
Yêu cầu học sinh
- Nắm đợc đặc điểm của câu ghép và hai cách trong cách nối các vế trong câu ghép
- Rèn kỹ năng nhận biết câu ghép và hai cách nối các vế trong câu ghép
- Giáo dục thái độ học tập tích cực
II Phơng tiện: Sgk, sgv, giáo án
Phơng pháp: Nêu vấn đề, động não, luyện tập, hoạt động nhóm.
III Tiến trình bài dạy:
1 ổn định lớp Kiểm tra sĩ số: (1p')
2 Kiểm tra sự chuẩn bị của hs
3 Bài mới
- Hs đọc ví dụ
? Tìm cụm chủ vị trong những câu in
đậm ?
(2) Tôi ( quên thế nào đợc những
C
cảm giác trong sáng ấy nảy nở
C V
trong lòng tôi nh mấy cành hoa
C V
t ơi mỉm c ời giữa bầu trời quang đãng )
? Câu (2) có mấy cụm c -v ?
-> Câu (2) có hai cụm c-v nhỏ làm phụ
ngữ cho động từ "quên" và động từ
"nảy nở"
(5) Buổi mai hôm ấy, một buổi mai
đầy sơng thu và gió lạnh,
mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi
C V
8p' I Đặc điểm của câu ghép.
1 Xét ví dụ
* Câu (2) có 1 cụm c- v lớn làm nòng cốt câu, trong phần vị ngữ lại
có 2 cụm c- v nhỏ
Trang 2trên con đ ờng làng dài và hẹp
? Câu (5) có mấy cụm c-v ?
(7) Cảnh vật chung quanh tôi
C
đều thay đổi
V
vì chính lòng tôi
C
đang có sự thay đổi lớn
V
hôm nay tôi đi học
C V
? Câu (7) có mấy cụm c-v ?
-> câu (7) có 3 cụm c-v , cụm c-v cuối
cùng giải thích nghĩa cho cum c-v thứ
hai
- Câu có cụm chủ vị nhỏ nằm trong
cụm chủ vị lớn: " Tôi quên thế nào
quang đãng"
- Câu có nhiều cụm chủ vị không bao
chứa nhau: "Cảnh vật tôi đi học"
? Trong những câu trên câu nào là câu
đơn, câu nào là câu ghép ?
? Thế nào là câu ghép ?
- Hs đọc ghi nhớ : SGK
Bài tập: Trong những câu sau câu nào
là câu ghép ?
a Pháp chạy, nhật hàng, vua Bảo Đại
thoái vị (Hồ Chí Minh)
b Mẹ tôi đã mất
c Chúng em học giỏi khiến cha mẹ và
* Câu (5) có 1 cụm c - v
* Câu (7) có 3 cụm c- v tách rời nhau
*Trình bày kết quả phân tích vào bảng
Kiểu cấu tạo câu Câu cụ thể Câu có 1 cụm chủ
vị
(5) Buổi mai hôm ấy
Câu có Cụm c-v
2 hoặc nhỏ nằm nhiều trong cụm cụm c-v lớn chủ vị Cụm c-v không bao chứa nhau
(2) Tôi quên thế nào
(7) Cảnh vật chung quanh
- Câu đơn:
- Câu ghép: c
2 Ghi nhớ: SGK
Trang 3? Tìm các câu ghép trong ví dụ mục I?
1.Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài
đờng / rụng nhiều và trên không có
những đám mây / bàng bạc, lòng tôi /
lại nao nức những kỷ niệm mơn man
của buổi tựu trờng.
3 Những ý tởng ấy tôi / cha lần nào
ghi lên giấy, vì hồi ấy tôi / không biết
ghi và ngày nay tôi / không nhớ hết.
6 Con đờng này tôi / đã quen đi lại
lắm lần, nhng lần này tự nhiên thấy lạ
( câu 6 khuyết chủ ngữ)
? Các câu trong đoạn văn đợc nối với
nhau ntn ?
-> Quan hệ từ
- Các vế trong câu 3 và 6 (vì, nhng)
- vế 1,2 trong câu 7 (vì), từ nối và
- Câu 1, vế 2, 3 trong câu 7 không dùng
từ nối
Ví dụ:
? Xác định cụm c-v và cho biết các vế
trong những câu ghép sau đợc nối với
nhau bằng cách nào ?
1 Gió thổi nhè nhẹ nên sóng gợn lăn
tăn -> nối bằng 1 quan hệ từ
2 Vì trời ma nên đờng rất trơn.
-> Nối bằng cặp quan hệ từ
3 Mọi ngời đóng góp bao nhiêu tôi
đóng góp bẫy nhiêu -> Nối bằng cặp
đại từ
4 Mẹ tôi đã mất, chị tôi đi lấy chồng
xa -> Nối bằng dấu phẩy
5 Trời càng ma to, đờng càng lầy lội
-> Nối bằng phó từ
? Có mấy cách nối vế câu ghép ?
- Hs đọc ghi nhớ
15p'
II Cách nối các vế câu.
1 Ví dụ
- Dùng từ có tác dụng nối: vì,
nh-ng, và
- Dùng dấu phẩy, dấu hai chấm
2 Ghi nhớ: SGK
Trang 4- GV: phát phiếu bài tập
- Chia lớp thành 4 nhóm , mỗi nhóm
làm 1 ý bài tập 1
-Thời gian: 3p'
- Hs trình bày
- Gv: nhận xét
- Hs đặt câu theo ý (a, b)
- Gv: ghi bảng
- Hs chuyển các câu ghép vừa đặt đợc
theo yêu cầu của bài 3
- Gv: ghi bảng + nhận xét
Bài 4 Hs làm tại chỗ-> trình bày
Gv: nhận xét
III Luyện tập.
Bài 1
a - U / van Dần, u / lạy Dần !
- Chị con / có đi, u / mới có tiền nộp su, thầy Dần / mới đợc về với Dần chứ !
- Sáng ngày ng ời ta đánh trói thầy Dần / nh thế, Dần / có thơng không
- Nếu Dần / không buông chị ra, chốc nữa ông lí / vào đây, ông ấy / trói nốt cả u, trói nốt cả Dần / nữa
đấy
b - Cô tôi / cha dứt câu, cổ họng tôi / đã nghẹ ứ khóc không ra tiếng Giá những cổ tục đã đày đoạ mẹ tôi / là một vật nh hòn đá hay cục thuỷ tinh, đầu mẩu gỗ, tôi / quyết
vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi
c Tôi / lại im lặng cúi đầu xuống
đất : lòng tôi / càng thắt lại, khoé mắt tôi / đã cay cay
d Câu ghép: Hắn / làm nghề ăn trộm nên vốn không a lão Hạc bởi vì lão / lơng thiện quá
(phần gạch chân là chủ ngữ)
Bài2
Bài 3
4 Củng cố:( 4p')
Trang 51.C©u ghÐp lµ c©u:
a Do mét côm c-v t¹o thµnh
b Do nhiÒu côm c-v t¹o thµnh
c Do hai hay nhiÒu côm c-v kh«ng bao chøa nhau t¹o thµnh
d Do nhiÒu côm c-v bao chøa nhau t¹o thµnh
2 C¸ch nèi c¸c vÕ c©u ghÐp lµ:
a Dïng nh÷ng tõ cã t¸c dông nèi
b Kh«ng dïng tõ nèi
c C¶ hai c¸ch trªn
5 DÆn dß: (1p')
- Häc bµi, lµm bµi tËp 5
- Chuẩn bị bài mới TiÕt 44: T×m hiÓu chung vÒ v¨n b¶n thuyÕt minh