Tiêt 43 CAU GHEP

1 Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây vàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường.2 Tôi quên thế nào được nhữn

Phòng Giáo dục và Đào tạo Huyện Phong Điền

Trường THCS Giai Xuân

KIỂM TRA BÀI CŨ

Biện pháp tu từ “Nói giảm nói tránh”

là gì? Em cho m ột ví dụ minh hoạ và giải thích tác dụng của biện pháp nghệ thuật

ấy trong câu văn?

Nói giảm, nói tránh là một biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác đaubuồn, ghê sợ, nặng nề; tránh thô tục,thiếu lịch sự

Tiết 43

Thứ ngày tháng 11 năm 2011

I Đặc điểm của câu ghép:

Tiết 43

(1) Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây vàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường.

(2) Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.

(3) Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết (4) Nhưng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường, lòng tôi lại tưng bừng rộn rã (5) Buổi mai hôm ấy, một buổi

mai đầy sương thu và gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp (6)

Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ (7) Cảnh vật chung quanh tôi

đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.

(Thanh Tịnh, Tôi đi học)

Tiết 43

I.Đặc điểm của câu ghép:

Xét cấu tạo ngữ pháp của câu văn (2) :

(2) Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như

mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.

Mối quan hệ giữa các cụm C-V này là gì?

Mối quan hệ bao hàm

Tiết 43:

Ta kết luận câu (2) là kiểu câu gì em đã được học ở lớp 7?

Câu mở rộng thành phần phụ ngữ sau trong cụm động từ (Hai cụm C1-V1 và C2-V2 là phụ ngữ sau cho động từ

trung tâm “quên” Giữa chúng có mối quan hệ so sánh:

“như”)

Tiết 43

Câu (5) có mấy cụm chủ vị?

Một cụm C-V: CN: “Mẹ tôi”; VN: “nắm lấy dài và hẹp”

Câu (5) thuộc kiểu câu gì?

Câu đơn bình thường, có 2 trạng ngữ

(5) Buổi mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và

gió lạnh, mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con

đường làng dài và hẹp

Tiết 43

(7) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính

lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.

Ta thấy có mấy cụm C-V?

Câu (7) có 3 cụm C-V:

- C 1 : “Cảnh vật chung quanh tôi”; V 1: “đều thay đổi”

- C 2 : “lòng tôi”; V 2: “đang có sự thay đổi lớn”

- C 3 : “tôi”; V 3: “đi học”

Các cụm C-V ở câu (7) có bao chứa lẫn nhau hay không?

Đây là mối quan hệ gì giữa các vế câu?

Không bao chứa, đó là mối quan hệ không bao hàm

Tiết 43

(7) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính

lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.

Ta kết luận câu (7) là kiểu câu gì?

Câu ghép

Nêu đặc điểm của kiểu câu ghép?

- Là loại câu do 2 hoặc nhiều cụm C-V không bao

chứa lẫn nhau tạo thành

- Mỗi cụm C-V là một vế câu

Tiết 43

I Đặc điểm của câu ghép:

- Là loại câu do hai hoặc nhiều cụm C-V không bao chứa lẫn nhau tạo thành

Kiểu cấu tạo câu Câu cụ thểCâu có một cụm C-V

Câu có hai hoặc

nhiều cụm C-V

Cụm C-V nhỏ nằm trong cụm C-V lớn

Các cụm C-V không bao chứa nhau

Hãy điền số thứ tự của 3 câu (2), (5) và (7) vào ô trống cho phù hợp?

(5)(2)(7)

Tiết 43

I Đặc điểm của câu ghép:

II Cách nối các vế câu trong câu ghép:

Tiết 43

THẢO LUẬN NHÓM

- Ở các phần không in đậm trong đoạn trích, còn có câu nào là câu ghép? Phân tích cấu tạo ngữ pháp của từng câu ghép ấy và cho biết cách nối các vế câu?

Câu (1),(3),(6) là các câu ghép

Tiết 43

(1) Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường.

(3) Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết.

(6) Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ.

- Trạng ngữ: “Con đường này”

Tìm các cách nối vế câu trong các ví dụ sau đây:

a) Nếu ai có một bộ mặt xinh đẹp thì gương không bao giờ nói dối.

b) Mẹ nó càng đánh, nó càng lì ra.

c) Mẹ tôi cầm nón vẫy tôi, vài giây sau, tôi đuổi kịp.

d) Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay.

e) Cốm không phải thức quà của người vội; ăn cốm phải ăn từng chút ít, thong thả và ngẫm nghĩ.

Nối bằng một cặp quan hệ từ (giả thiết-kết luận):

“Nếu thì ”

Nối bằng một cặp phó từ “càng càng ”.

Nối bằng dấu phẩy.

Nối bằng dấu hai chấm.

Nối bằng dấu chấm phẩy

Tiết 43

Qua phân tích một số cách nối vế câu nêu ở trên, em thấy có bao nhiêu cách nối các vế trong câu ghép?

Có 2 cách nối: dùng từ có tác dụng nối và không dùng

từ nối

Tiết 43

I Đặc điểm của câu ghép:

II Cách nối các vế câu trong câu ghép:

Tiết 43

Tìm câu ghép trong các đoạn trích dưới đây

Cho biết trong mỗi câu ghép, các vế câu được nối với nhau bằng những cách nào?

a) – Dần buông chị ra, đi con! Dần ngoan lắm nhỉ! U van Dần, u lạy Dần! Dần hãy để cho chị đi với u, đừng giữ chị nữa Chị con có đi, u mới có tiền nộp sưu, thầy Dần mới được về với Dần chứ! Sáng ngày người ta đánh trói thầy Dần như thế, Dần có thương không Nếu Dần không buông chị ra, chốc nữa ông lí vào đây, ông ấy trói nốt cả u, trói nốt cả Dần nữa đấy

(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

Tiết 43

Tìm câu ghép trong các đoạn trích dưới đây Cho biết trong mỗi câu ghép, các vế câu được nối với nhau bằng những cách nào?

b) Cô tôi chưa dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng Giá những cổ tục đã đày đoạ mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà căn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi

Tiết 43

Tìm câu ghép trong các đoạn trích dưới đây Cho biết trong mỗi câu ghép, các vế câu được nối với nhau bằng những cách nào?

c) Rồi hai con mắt long lạnh của cô tôi chằm chặp đưa nhìn tôi Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay

Tiết 43

Tìm câu ghép trong các đoạn trích dưới đây Cho biết trong mỗi câu ghép, các vế câu được nối với nhau bằng những cách nào?

d) Một hôm, tôi phàn nàn việc ấy với Binh Tư Binh

Tư là một người láng giềng khác của tôi Hắn làm nghề

ăn trộm nên vốn không ưa lão Hạc bởi vì lão lương thiện quá Hắn bĩu môi và bảo:

- Lão làm bộ đấy!

(Nam Cao,Lão Hạc)

Tiết 43

Với mỗi cặp quan hệ từ dưới đây, hãy đặ một câu ghép.

a) Vì nên

b) Nếu thì

c) tuy nhưng

d) Không những mà

Tiết 43

Chuyển các câu ghép em vừa đặt được thành những câu ghép mới bằng một trong hai cách sau:

a) Bỏ bớt một quan hệ từ

b) Đảo lại trật tự các vế câu

Mẫu

a) Nếu trời mưa to, con phải đội mũ

b) Con phải đội mũ nếu trời mưa to

Tiết 43

1 Bài cũ: “Câu ghép”

- Nắm kĩ đặc điểm cấu tạo và các cách nối vế câu trong câu ghép.

- Làm đầy đủ bài tập vào vở bài tập.

- Xác định, gặch chân các thành phần, các bộ phận của các câu ghép sau:

a) Vì chưng gió thổi, hoa cười với trăng (Ca dao)

b) Dù ai rào dậu ngăn sân, lòng ta vẫn vững là dân cụ Hồ (Theo Tố Hữu – “Ta đi tới”)

c) Ngào ngặt hương bay, bướm vẽ vòng (Nguyễn Bính –

“Xuân về”).

d) Cải chửa ra cây, cà mới nụ (Nguyễn Khuyến,Bạn đến

chơi nhà)

2 Soạn kĩ bài mới: “Tìm hiểu chung về văn bản Thuyết Minh”:

- Tìm hiểu vai trò của văn bản thuyết minh trong đời sống con người?

- Phương pháp thuyết minh cụ thể ở từng văn bản (tr.114  tr.116/SGK)?

- Tìm hiểu đặc điểm chung của văn bản thuyết minh về:

+ Nội dung?

+ Phương thức biểu đạt?

+ Nhiệm vụ cuả văn bản?

+ Tính chất

Giê häc kÕt thóc